Sokol Paja – Page 57 – Dielli

“SHËN JERONIMI ILIR” I DON LUSH GJERGJIT

June 21, 2021 by dgreca

Nga Sokol PAJA – DIELLI/Mhill Gjuraj Anëtari i Këshillit të VATRËS, në një prononcim për Diellin ka vlerësuar kontributin e madh të Don Lush Gjergjit për rigjallërimin fetar e shpirtëror dhe ngritjen e institucioneve fetare në Kosovë.

Z.Gjuraj vlerëson edhe librin e fundit të Don Lush Gjergjit “Shën Jeronimi Ilir” i cili i dedikohet një prej Doktorëve të shkëlqyeshëm të Kishës Katolike. “I shpreh mirënjohjen dhe admirimin e thellë për misionin fisnik e hyjnor, në funksion të përhapjes së fjalëve të Zotit dhe mësimeve të shenjta e veprave kushtuar Shenjtores Shqiptare Nënë Terezës” vlerëson Don Lush Gjergjin në Diellin e Vatrës z.Mhill Gjuraj. Libri Shën Jeronimi ilir (347-420) i Don Lush Gjergjit doli në shtyp me rastin e 1600-vjetorit të kalimit në amshim të Jeronimit të Stridonit. Shën Jeronimi lindi në vitin 247 në Stridon të Ilirisë (Dalmacisë). Në libër paraqiten mjeshtërisht aspekte të cilësuara historike, biblike, teologjike dhe shpirtërore. Parimi i njohur i Shën Jeronimit ishte: “Mosnjohja e Biblës është mosnjohja e Krishtit”. Mhill Gjuraj Anëtari i Këshillit të VATRËS, në prononcim për Diellin ka deklaruar se: “Shën Jeronimi Ilir” është një libër i shkëlqyer. Jam ndjerë shumë i respektuar prej Don Lushit për veprën që na ka sjellë dhe mbi të gjitha dedikimin që më ka bërë. Jam befasuar nga libri ku Shën Jeronimi nuk shquhet në libër vetëm si filolog i ditur, përkthyes shumë i zoti, si një mjeshtër i veçantë i fjalës së shkruar por edhe si krijues gjenial që ka arritur mjeshtrisht të depërtojë në skutat më të largëta teologjike e kishtare. Nëpërmjet këtij libri lexuesi mëson shumë rreth aspekteve të veçanta të jetës së Shën Jeronimit” shprehet Mhill Gjuraj për Diellin e Vatrës. “Ky botim zë një vend të veçantë në kolanën e veprave të jashtëzakonshme letrare, përkthimeve e botimeve teologjike e kishtare që Don Lush Gjergji na lë trashëgimi për brezat dhe institucionet fetare e bibliotekat fetare dhe publike në Kosovë” u shpreh z.Mhill Gjuraj për gazetarin e Diellit Sokol Paja. Shën Jeronimi ka qenë një biblicist i spikatur, si dijetar i lartë, dhe sekretar personal i Papë Damasit. Ai përktheu Biblën në gjuhën latine. Ai ia kushtoi 25 vite të jetës së tij përkthimit. Shën Jeronimi është Doktor i shkëlqyeshëm i Kishës së bashku me Shën Ambrozin (330-297) dhe Shën Augustinin (354-430). Veprimtaria kryesore e Shën Jeronimit ishte fokusi dhe lufta e tij ndaj mëkatit, veseve e epsheve si grykësi që dëmtojnë jo vetëm besimtarët por çdo njeri duke e afruar me djallin dhe jo me Zotin. Duke iu referuar librit për Shën Jeronimin, Don Lush Gjergji në aspektin përmbajtësor e ndan në kapitujt e mëposhtëm: a. Përthimi i tërësishëm i Biblës; b. Egzegeza – shpjegimet e teksteve biblike me kompetencë dhe njohuri të rrallë, me thellësi dhe mprehtësi jetësore për jetën fetare dhe morale; c. 122 letra personale e 32 korrespondenca që ai i definonte si libër, që janë thesar shpirtëror, kulturor dhe letrar që krahasohen me ato të Ciceronit; d. De viris illustribus, si ndër veprat më të rëndësishme letrare kishtare; e. Vepra dhe shkrime të tjera. Sipas anëtarit të Këshillit të Vatrës z.Mhill Gjuraj “Roli i Don Lush Gjergjit ka qenë jashtëzakonisht i madh për ringritjen shpirtërore e fetare të besimtarëve në Kosovë. Ai ka punuar me mund, përkushtim, e sakrifica. Falë dashurisë, urtësisë, falë forcës së besimit të madh tek feja, Atdheu dhe Zoti, Don Lush Gjergjit brezat do i jenë mirënjohës për çka ai i ka dhënë Kosovës”. Don Lush Gjergji sipas Mhill Gjurajt promovoi harmoninë mes besimtarëve, mirëkuptimin, respektin reciprok, respektin ndaj shtetit, institucioneve dhe solidaritet mes njerëzve në Kosovë.

REPUBLIKANI ALEKSANDER MICI, NJË SHQIPTAR PËR KËSHILLIN BASHKIAK TË NEW YORKUT

June 18, 2021 by dgreca

Avokat Aleksander Mici kandidat për Këshillin Bashkiak të New Yorkut, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, kandidimin e tij, platformën politike, zonën elektorale, formim profesional dhe ndihmën në komunitetin shqiptar. Me Aleksander Micin bisedoi gazetari i “Diellit” Sokol Paja.

NJË SHQIPTAR QË SYNON KËSHILLIN BASHKIAK TË NEW YORKUT

Unë kandidoj për Këshillin e Qytetit në Distriktin 13-të në zonën e Pelham Parkway, Morris Park, Pelham Bay, Throgs Neck Pelham Gardens Allerton, Williamsbridge dhe City Island. Në këtë zonë zgjedhore votuesit shqiptarë përbëjnë një numër të rëndësishëm në këtë distrikt por përfaqësimi i komunitetit tonë ka qenë shumë i zbehtë në zgjedhjet e shkuara. Pjesëmarrja e votuesve dhe mbi të gjitha e komunitetit shqiptar në masë në këto votime do të siguronte një fitore të sigurtë për kandidaturën time. 11,000 vota janë të mjaftueshme për fitore në këtë garë. Për momentin në fushatën elektorale po zhvillohen garat në partitë politike nga ana e demokratëve por gjasat janë që në zgjedhjet e përgjithshme përfundimtare unë të përballem me Marjorie Velazquez. Unë nuk kam garë brenda partisë time, kjo më favorizon dhe më motivon për të punuar me elektoratin dhe për tu fokusuar në fushatë si kandidaturë e vetme partiake në kampin Republikan. Ky është një besim i madh nga partia që unë përfaqësoj. Sigurisht është një vlerësim edhe për komunitetin shqiptar. Komuniteti ynë ka rastin të mbështesë për herë të parë një kandidat të mirëfilltë me eksperiencën e duhur, me integritet moral, qytetar e profesional dhe tejet i kualifikuar që ta përfaqësojë atë denjësisht dhe shqiptarët duhet ta marrin më me seriozitet pjesëmarrjen në politikë sepse është e vetmja mënyrë për të kërkuar të drejtat tona si komunitet. Fuqia e votës është fuqi përfaqësuese. Pjesëmarrja e gjërë në votime na faktorizon si komunitet. Unë pres shumë nga bashkëkombasit e mi. Historikisht, kur shqiptarët kanë qenë të bashkuar, kanë bërë punë të mëdha dhe kanë arritur rezultate historike. Ky është një moment i artë për ne si komunitet. Unë kam bindjen dhe kam shpresë të plotë se edhe këtë herë shqiptarët do të hedhin një hap të madh në suksesin e përfaqësimit të tyre në Këshillin e Bashkisë së New Yorkut.

RRUGËTIMI POLITIK I ALEKSANDER MICIT NISI NË SHESHIN 2 PRILLI NË SHKODËR

Veprimtaria ime politike nisi në një moshë shumë të re. Kontributi dhe sakrifica ime për democraci fillon në vitin e largët 1991, me daten 2 Prill në qytetin e lindjes në Shkodër. Në një kohë kur ende diktatura nuk ishte larguar, frika e Sigurimit të Shtetit dhe dhunës së diktaturës ishte instaluar kudo në qytet. Unë me bashkëmoshataret e mi të shkollës Jordan Misja ishim të parët që morëm guximin të sfidonim regjimin e atëhershëm diktatorial, duke organizuar dhe rrezikuar seriozisht jeten në demonstraten e 2 Prillit të Shkodrës. Pas nesh erdhi i gjithë qyteti. Ishte një moment guximi dhe lirie. Të sfidoje diktaturën donte një guxim të çmendur në atë kohë. Ne besuam te liria, luftuam për liri dhe e gjetëm lirinë.

LARGIMI NGA SHQIPËRIA ME ANIJEN VLORA

Në Gusht të vitit 1991, bashkë me 30 mijë shqiptarë të tjerë, morëm rrugën për në Itali nga porti i Durrësit, duke imbarkuar në anijën famëkeqe Vlora. Vuajtjet që kaluam ishin të pa imagjinueshme. 24 orë pa ujë dhe 4 ditë pa asnjë kafshatë buke. Kemi parë njerëz duke humbur gjymtyrët nga vinçat e anijes. Kemi parë bandat kriminale duke hedhur njerëz në mes të detit Adriatik sepse nuk dorëzonin paratë që kishin në xhepa. Vrasje dhe therje, grabitje të të gjithë njerëzve që ishin aty. Nëpërmjet disa manovrave patëm rastin të largoheshim nga stadiumi i tmerrshëm i Barit dhe filluam punë nga më të vështirat, si në bujqësi, ndërtim, shërbime komunitare etj, me qëllim që të kishim mundësi që të punonim për të siguruar minimumin jetik. Ishin ditë shumë të vështira mbijetese për të gjithë ne. Fakti që kishim ikur nga diktatura na lehtësonte në shpirt. Pas njëmbëdhjetë muajsh qëndrimi në Itali, në Qershor të vitit 1992 fituam të drejten të vinim në Amerikë.

ARDHJA NË AMERIKË

Në moshën 16 vjeçare sapo mbërrita në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, fillova punë në turnin e natës si pastrues supermarkatash dhe në mëngjes shkoja në shkollen e mesme. Fillimi ishte jashtëzakonisht sfilitës pasi pa ditur asnjë fjalë të vetme anglisht, u desh shumë sakrificë që të arrija nivelin e bashkëmoshatarëve në shkollë dhe pas një pune kërkuese e mbarova shkollën e mesme me nota të shkëlqyera. Në vitin 1996 fitova të drejtën për të studiuar në Fordham University dhe vendosa të fokusohem në dy degë Filozofi dhe Komunikim. Duke vazhduar më tej studimet e mia, hyra në Fordham University School of Law për të studiuar Juridik dhe me të mbaruar aty, fillova të punoj si avokat për Bashkinë e New York-ut. Pas një eksperience të gjatë dhe shumë formuese, vendosa të hap zyrën time të avokatisë ku vazhdoj dhe sot të punoj e ti përkushtohem familjes e komunitetit tim shqiptar.

NJË ZË AKTIV DHE VEPRIMTAR NË NDIHMË TË BASHKËATDHETARËVE

Që në vitin e parë që erdha në Amerikë dhe deri më sot, kam ndihmuar me dhjetëra njerëz në mënyrë vullnetare, sidomos ata që kishin probleme me çështje emigracioni, strehimi ose që kërkonin të hynin në shkolla dhe nuk dinin rrugët, hapat, procedurat apo njerëz që kishin mundësi të pakta ekonomike dhe kërkonin asistencë nga shteti, apo thjeshtë kishin nevojë për ti mësuar vendet dhe përdorja mjetet e mia e infrastrukturën time për tu ardhur në ndihmë bashkëkombasve të mi. Ndihma ndaj komunitetit tim është një ndër krenaritë dhe lumturitë e mia më të mëdha. Nuk doja që askush të kalonte në hapat e vuajtjeve të mia të fillimit. Kushdo që më ka kërkuar ndihmë i kam dhënë maksimumin tim pa asnjë kompensim sepse kam pasur dëshirë gjithnjë që të jap kontribut sidomos për komunitetin tim.

NGA AVOKATIA TE FILMI

Perveç studimeve akademike, kam mbaruar edhe një konservator privat aktrimi i cili më dha mundësinë të merrja pjesë në disa TV show me famë botërore si: “The Blacklist”, ‟Person of Interest”, ‟Elementary”, ‟White Collar”, etj dhe një film të Hollywood me titullin “Dead Man Down”. Gjithashtu jam “Black Belt” i gradës së tretë dhe instruktor në Tae Kwon Do, kam marrë vend të dytë në Gorvernors Cup dhe New York State Championship. Në skenën politike dhe angazhimin politik e qytetar, është e dyta herë që kandidoj për post politik, një herë si New York State Senator dhe tani si anëtar i Këshillit Bashkiak për qytetin e New Yorkut.

PLATFORMA E KANDIDIMIT POLITIK PËR KËSHILLIN E BASHKISË NEW YORK

Platforma ime e kandidimit është një platformë konservative ku si parim kryesor është limitimi i rolit të qeverisë në jetën e njerëzve, ku qeveria duhet të jetë si arbiter dhe jo si xhandar. Lëvizjet sociale të kohëve të fundit kanë nxjerrë në pah një luftë të re neo marxiste kundër tregut të lirë. Kjo luftë e rreme që po bëhet nuk është gjë tjetër veçse një revolucion si ai i tetorit në Rusi i kamufluar në emër të drejtësisë raciale për të instaluar sërish sistemin socialist. Dhe kjo intrige e radhës e Marxistave të rinj për të uzurpuar pushtetin vjen e paraqitur si një lëvizje benine që kërkon të përmirësojë jetën e njerëzve por në fakt ka si qëllim final instalimin e diktaturës së re. Kjo po bëhet në një mënyrë gjeniale nga e majta ekstreme Amerikane duke prezantuar disa teori të reja siç është ajo e “critical race theory” dhe “cancel culture” etj, ku po tentohet të fshihet kultura 300 vjeçare e demokracisë më të avancuar në botë, duke deklaruar se historia e kësaj perandorie është ajo prej racisteje dhe shfrytëzimit të njeriut me ngjyrë. Kjo po bëhet nëpërmjet përpjekjeve për të indoktrinuar brezin e ri me falsitete marxiste e raciale. Lufta ime politike, ndonëse për Anëtar i Këshillit Bashkiak, fokusohet tek ky fenomen. Për mua çështjet lokale me të cilat përballet një politikan i këtij niveli janë të rëndësishme por jo aq sa lufta ideologjike për të cilën sapo përshkrova. Ky eshtë thelbi i fushates time. Kjo është platforma ime fituese. Në krahasim me fushatën e parë politike, zhvillimi im politik ka qenë më tepër paralel sesa vertikal. Gjithmonë kam tentuar të kem një këndvështrim thelbësor më tepër se sa një qasje ndaj zgjidhjes së problemeve të ditës. Bandat e motoçiklistëve që terrorizojnë lagjen duhen ndaluar por duhet shikuar pse ky fenomen ka lindur jo vetëm si ta zhdukim etj, shembuj që janë pjesë e jetës së përditshme të zonës ku jetoj dhe po përpiqem ta përfaqësoj. Kandidatura ime fokusohet pikërisht në këto pikëpamje filozofiko politike. Zgjidhja e gjithë këtyre ndodhive gjendet tek një shqyrtim i thellë bazuar në sensin komun por edhe në një kerkim të thellë intelektual për të zbuluar embrionin.

GJUHA SHQIPE DHE PROBLEME TË SHKRIMIT NË MEDIA

June 15, 2021 by dgreca

Gjuhëtari Dr. Xhafer Beqiraj sjell para lexuesit përmbledhjen e tij studimore “Studime për shqipen I”, një botim që përmban punime shkencore të shkruara përgjatë një dekade për gjuhën shqipe dhe probleme të zbatimit të normës së saj në institucione dhe në media. Në një rrëfim për “Dielli”-n e “Vatrës” – New York, dhënë gazetarit Sokol Paja, gjuhëtari Dr. Xhafer Beqiraj deklaron se gjuha standard shqipe do një kujdes të veçantë e sistematik edhe në ditët e sotme, për sa i përket zbatimit të përpikëtë të normës standarde: normës drejtshkrimore, morfologjike, sintaksore etj., si në shkolla e në media elektronike e të shkruara, ashtu edhe në institucione shoqërore e shtetërore. Zbatimi i përpiktë i normës së shqipes standarde në shkolla dhe në të gjitha mediet do të kishte ndikim sistematik në të gjithë truallin e shqipes. Por për fat të keq, shqipja jonë e bukur ende ka probleme për sa i takon zbatmit të standardit në të gjitha sferat e jetës institucionale e shoqërore. Këto shkarje nga norma vijnë, sipas nesh, për shkak se mungon kujdesi i mjaftueshëm institucional, mungon kujdesi i mjaftueshëm i shqipfolësve, jo për ndonjë arsye tjetër. Pra, derisa ne shqiptarët jemi të aftë të zotërojmë gjuhë të huaja, si ështe e mundur të dalin probleme të zotërimit të shqipes standard në truallin e vet?!

STUDIME PËR SHQIPEN I

Përmbledhja studimore “Studime për shqipen I”, përmban artikuj shkencorë të shkruar përgjatë një dekade për gjuhën e sotme shqipe në rrafshe të ndryshme të strukturës së saj. Në këtë vëllim autori ka përmbledhur një numër artikujsh shkencorë, si dhe disa vëzhgime për gjendjen e zbatimit të shqipes standarde për diskutimet rreth saj si edhe recensione për veprat e kolegëve. Këta artikuj janë botuar nga autori në Shqipëri, Kosovë, Gjermani, Itali etj.

Kjo përmbledhje përfshin trajtesa për çështje të morfologjisë, si: “Formimi i mbiemrave në dritën e morfologjisë gjenerative, “Mbiemrat si klasë fjalësh me tipare emërore dhe foljore”, “Çështje të trajtimit semantik të mbiemrave në gramatikat e shqipes”, “Valenca e mbiemrit”, “Një vështrim i shkurtër për valencën dhe rolet tematike të foljes” etj.

Në shkrime të tjera të kësaj përmbledhjeje trajtohen edhe probleme të qëndrimeve mohuese ndaj gjuhës standarde, autori ngre problemin e përvetësimit të standardit në shkollë, flet për shkeljet e normës së gjuhës shqipe në mediet e shkruara dhe elektronike dhe në portalet informative që përbëjnë dritaren kryesore informative në ditët e sotme.

Siç thotë prof. Rami Memushaj në parathënien e këtij vëllimi, “… botimi i kësaj përmbledhjeje përbën një kontribut të dr. Xhafer Beqirajt në gjuhësinë shqiptare, sidomos në Kosovë, ku gramatikës po i kushtohet shumë pak vëmendje, ndërkohë që duhet të ishte sistemi më i studiuar, edhe për shkak të problemeve të shumta që po shfaqen në ligjërimin e folur e të shkruar në fushën e morfologjisë e të sintaksës si rrjedhim i ndikimeve të anglishtes dhe serbishtes dhe i punës së dobët të shkollës për zotërimin e gjuhës amtare.”

Në vijim po i japim disa fragmente të çështjeve të trajtuara nga gjuhëtari Dr. Xhafer Beqiraj.

DISA SHKARJE MORFOSINTAKSORE NË MEDIET E SHKRUARA

Mjetet e komunikimit masiv, veçanërisht mediet e shkruara, kanë një rol të gjerë shoqëror dhe një forcë të madhe ndikuese në komunikimin publik. Që nga Kongresi i Drejtshkrimit në mediet tona të shkruara, në të gjitha trojet shqiptare, përdoret gjuha standarde. Ndonëse mediet e shkruara dhe radiotelevizionet patën ndikim të rëndësishëm mbi dyzet vjet me radhë në dinamizmin e zhvillimit tonë gjuhësor, në to, edhe sot e kësaj dite hetohen shkarje në rrafshe të ndryshme gjuhësore. Në këtë kumtesë kemi trajtuar disa shkarje nga fusha e morfologjisë dhe e sintaksës. Kur rrihen probleme nga këto dy fusha gjuhësore, nuk mund të lihet anash as rrafshi semantik. Në gjuhën e shtypit, në radio dhe në televizione kemi veçuar këto probleme të normës morfologjike dhe sintaksore: 1) Po edhe sot, kur dygjinishmëria është pranuar si normë, ndeshim shpesh përshtatje të gabuara në gjini. Gjatë hulumtimit të kësaj dukurie nëpër gazeta (madje edhe në shkrime dhe tekste të ndryshme) përshtatja në gjini e emrave joambigjenë (dhe ambigjenë) me përcaktorë del si problem çdo ditë e më i shpeshtë për shkak të gabimeve në lidhjen e fjalës së përcaktuar me përcaktuesit, pra thyhet parimi i teorisë së lidhjes. Një dukuri tjetër në gjuhën e medieve të shkruara dhe në radiotelevizione është përdorimi i gabuar i parafjalës në disa struktura të fjalisë. Një problem tjetër që thyen rregullat e drejtshkrimit paraqesin edhe lidhëzat e paqena “pasi që”, “mbasi që”, të cilat, me sa kemi mundur t’i hulumtojmë, dalin të përdorura shpesh në shkrimet e shtypit ditor dhe në radiotelevizione. Lidhëzat e mirëfillta nënrenditëse kohore janë “pasi” dhe “mbasi” pa shoqërim të që-së, pra lidhëza pasi që është një lokucion lidhëzor i paqenë, por përdoret pandërgjegjshëm në shkrimet e shtypit të përditshëm, radioteleviozione, tekste dhe në ligjërime nga shqipfolës edhe me formim të lartë. 4) Në mjetet e komunikimit masiv ndeshim gabimisht të përdorur, sipas nesh, edhe mbiemrat “i dyfishtë”, “i trefishtë”, “i katërfishtë”, të cilët semantikisht nuk emërtojnë tiparin e një sendi a dukurie si sasi (numër), por emërtojnë tiparin si karakteristikë të një sendi të përbërë nga disa shtresa; një send a dukuri që ka dy lidhje; diçka që bëhet në dy-tri mënyra; diçka që shfaqet në dy-tri mënyra etj. Këto shkarje nga norma standarde paraqesin probleme në drejtshkrimin e shqipes. Kurse shqipfolësve e në veçanti atyre që merren me gjuhën e shkruar e të folur në mediet e ndryshme, u duhet një ndërgjegjësim më i madh për sa i përket zbatueshmërisë së normës standarde shqipe. Pra, në gjuhën e medieve është e nevojshme një kujdes më i shtuar në përdorimin e gjuhës standarde, sepse mediet kanë një ndikim jo të vogël në masën e gjerë popullore…

(Fragment nga punimi me titull “Disa shkarje morfosintaksore në mediet e shkruara”)

STANDARDI DHE DEBATET E SOTME RRETH TIJ

Debatet për gjuhën standarde shqipe janë të nevojshme dhe të mirëseardhura për zhvillimin e mëtutjeshëm të sistemit dhe të nënsistemeve të saj dhe do t’i shpien përpara kërkimet shkencore, ashtu si ndodh edhe me gjuhët e tjera europiane e më gjerë. Standardi nuk është një kod i mbyllur, sepse së bashku me zhvillimin e shoqërisë shtrohet nevoja edhe për zhvillimin e mëtejshëm të tij dhe ndryshimet duhet të vijnë natyrshëm, me tolerancë dhe pa politizime. Gjuha standarde është njësia më e shenjtë mbarëkombëtare me të cilën identifikohemi në botë. Mirëpo debatet e zhvilluara deri më sot për gjuhën standarde nxjerrin në pah qëndrime ndër më të ndryshme për të. Në debatet televizive dhe në mediet e tjera të shkruara kudo ndër ne, është vënë në dukje tendenca e disa prej debatuesve kundër standardit të shqipes. Kush më shumë e kush më pak i veshin standardit ngjyrime politike, duke thënë se është pjellë e periudhës komuniste, dikush fajëson standardin me pretekstin se kosovarët e kanë të vështirë të zotërojnë atë në praktikë, disa të tjerë marrin guximin të kërkojnë një standard për Kosovën dhe kështu të krijohet një identitet i ri, ka debatues, të cilët kërkojnë ngritjen e një standardi me bazë gegërishten. Po ashtu janë shprehur mendime, duke e fajësuar standardin e shqipes, se fëmijët të cilët flasin gegërishten në familje e kanë të vështirë ta zotërojnë shqipen e njësuar, kurse fëmijët, të cilët e flasin toskërishten në familje e kanë më të lehtë ta zotërojnë atë, sepse është më afër këtij dialekti të shqipes etj. Në këtë pikë, një dukuri e tillë është e vërtetë, por kjo ndodh edhe në gjuhë të tjera e megjithatë standardet e tyre vazhdojnë me hov të zhvillohen. Idetë e dala nga këto debate, na duken sa të habitshme, po aq edhe të papritura për gjuhën e njësuar shqipe, e cila qe ëndërr dhe dëshirë e shumë patriotëve dhe dijetarëve ndër shekuj, të cilët luftuan që kombi shqiptar ta ketë një gjuhë të njësuar. Qëndrimet e tilla për gjuhën standarde sot janë ogurzeza për mbarë kombin shqiptar dhe, nëse nisemi nga kjo logjikë, do të krijohet një hendek i thellë brendapërbrenda tij. Mirëpo shqipja e njësuar ka shuar shtat dekadat e fundit dhe qëllimet për ta zvetënuar atë do të jenë dështake, sepse mendjet e ndritura ndër shqiptarë, qenë çdoherë pararojë e gjuhës, e kulturës shqiptare dhe faktorë unifikues. Një gjë të tillë e bënë edhe kosovarët në vitin 1968 në Prishtinë, kur u mbajt Konsulta Gjuhësore e Prishtinës, të cilët në shenjë përkrahjeje të gjuhës së njësuar shqipe dolën me qëndrimin “një komb – një gjuhë” dhe kështu i paraprinë zhvillimit historik të Kongresit të Drejtshkrimit më 1972. Për t’i kontestuar të gjitha këto qëndrime destruktive dhe hipoteza të pabaza kundër gjuhës standarde shqipe, do të tërheqim një paralele në mes të shqipes dhe gjermanishtes. Gjermanishtja, siç dihet, është një gjuhë me shumë dialekte dhe dallimet në mes të dialekteve dhe nëndialekteve të saj, janë shumë më të mëdha, sesa dallimet që ekzistojnë në mes dy dialekteve të shqipes. Gjuhën gjermane e flasin mbi 100 milionë gjermanishtfolës në disa shtete. Nëse shikojmë historinë e zhvillimit të gjermanishtes ndër shekuj, do të vërejmë se gjatë formimit të standardit të saj ka pasur mjaft vështirësi, si edhe në shqipet, duke filluar që nga Martin Luteri, Bismarku e këndej. Natyrisht se pati mospajtime dhe pakënaqësi ndër gjermanishtfolës për krijimin e standardit, mirëpo të gjitha i tejkaluan dhe gjuha gjermane vazhdoi rrugëtimin e saj të zhvillimit. Ne mendojmë se nuk kemi kohë për të humbur, pra nuk mund të kthehemi në vitin 1972, sepse ashtu-ashtu qemë të fundit në Europë që bëmë standardizimin e gjuhës. Jemi një popull i vogël dhe nuk duhet të ndahemi furka-furka për shkak të tekave të dikujt që vjellin helm e vrer kundër gjuhës së përbashkët, të cilën e ngritëm me shumë mund dhe sakrificë. As nuk duhet veshur me ngjyrime politike standardin e sotëm, sepse të gjitha gjuhët e standardizuara janë krijuar (nga dijetarët) në epoka dhe rrethana të caktuara politike, sociale e administrative. Standardi nuk është i paprekshëm, ai mund të pësojë ndryshime në nënsisteme, por duke pasur kujdes gjithnjë e përherë në moslëndimin e tij.

KUSH ËSHTË DR. XHAFER H. BEQIRAJ

Xhafer H. Beqiraj ka lindur në fshatin Kosavë të komunës së Sharrit më 28. 04. 1970. Shkollën fillore e kreu pjesërisht në vendlindje dhe pjesën tjetër në qytetin e Prizrenit. Shkollën e mesme dhe më pastaj Shkollën e Lartë Pedagogjike “Xhevdet Doda” e përfundoi në Prizren (1995) në Degën e Gjuhës dhe të Letërsisë Shqipe. Në vitin 2002 përfundoi studimet 4-vjeçare në Degën e Gjuhës dhe të Letërsisë Shqipe në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Prishtinë. Me të përfunduar fakultetin, po në këtë vit dhe në këtë fakultet, regjistroi studimet e magjistraturës në Degën e Gjuhësisë. Përfundoi katër semestra të këtyre studimeve pasdiplomike, i dha provimet e parapara, por nuk mbrojti mikrotezën e magjistraturës. Në vitin 2007 shkoi në Vjenë për t’i vijuar studimet. Fillimisht regjistroi kursin universitar të gjuhës gjermane në Universitetin e Vjenës, të cilin e përfundoi në shkurt 2009, kurse në mars po të këtij viti regjistroi studimet e doktoraturës në fushën e gjuhësisë në Universitetin e Vjenës. Mirëpo për arsye financiare detyrohet të kthehet në Kosovë dhe t’i ndërpret studimet (tetor 2009). Në vitin 2010 i njihet niveli i studimeve të masterit (DNDI) në Ministrinë e Arsimit të Tiranës, që i hapi rrugë për studimet e mëtutjeshme. Në vitin 2011 regjistroi studimet e doktoraturës, të cilat i përfundoi në vitin 2016 në fushën e gjuhësisë në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë të Universitetit Shtetëror të Tiranës. Mbrojti tezën e doktoraturës me titull “Sintagma mbiemërore në gjuhën shqipe”, udhëheqës shkencor pati prof. dr. Rami Memushajn. Beqiraj ka një përvojë të gjatë në mësimdhënie. Që nga viti 1995 filloi të punojë arsimtar i gjuhës shqipe. Në vitin 1995 punoi vullnetarisht disa muaj arsimtar në shkollën fillore “Abdyl Frashëri” dhe “Lekë Dukagjini” në Prizren, duke i zëvendësuar kolegët e vet me qëllim që të fitojë përvojë në mësimdhënie. Kurse në vitin 1996 filloi punën me marrëdhënie të rregullt në shkollën fillore “Emin Duraku” në Prizren (arsimtar i gjuhës shqipe) dhe vijoi deri në vitin 2003. Në vitin 2003 merr thirrjen akademike “Asistent” i rregullt në Fakultetin e Edukimit të Universitetit të Prishtinës – Qendra në Prizren (në vitin 2004–2005 ligjëroi edhe në Fakultetin e Edukimit – Qendra në Gjakovë), ku punoi deri në vitin 2007. Nga viti 2009–2016 ishte profesor i gjuhës shqipe në gjimnazin “Loyola-Gymnasium” të Prizrenit dhe njëkohësisht ligjërues i angazhuar i disa lëndëve të gjuhësisë në Degën e Gjuhës dhe të Letërsisë Shqipe të Fakultetit të Edukimit të Universitetit të Prishtinës – Qendra në Prizren. Në vitin 2017 merr thirrjen akademike “Profesor Asistent” në Fakultetin e Filologjisë të Universitetit “Ukshin Hoti” të Prizrenit ku vijon të ligjërojë disa lëndë nga fusha e gjuhësisë. Xhafer Beqiraj ka marrë pjesë në konferenca, kongrese e seminare kombëtare e ndërkombëtare. Që nga viti 2015 është anëtar i Shoqatës së Gjuhësisë Shqiptare “Lingua Albanica” me seli në Tiranë. Beqiraj deri më sot (2009–2021) ka botuar një tufë artikujsh shkencorë brenda e jashtë vendit. Ai ka botuar një monografi me titull “Funksionet semantiko-sintaksore të mbiemrit në gjuhën shqipe” (Tiranë, 2016, f. 344), kurse përmbledhja me punime me titull “Studime për shqipen I” (2021) është vepra e tij e dytë. Xhafer Beqiraj jeton dhe vepron në qytetin e Prizrenit.

MARJAN CUBI NË MES TË AMERIKËS DHE KOSOVËS

June 14, 2021 by dgreca

Nga Sokol PAJA – DIELLI/ Të dielën më 13 Qershor 2021 në orën 4 pm në Qendrën Kulturore “Nënë Tereza” pranë Kishës Katolike Shqiptare “Zoja e Shkodrës” Hartsdale, New York u shfaq dokumentari televiziv “Marjan Cubi në mes të Amerikës dhe Kosovës” i realizuar nga gazetari i shquar i Radio Televizionit Shqiptar Ilir Buçpapaj. Me dhjetëra pjesëmarrrës miq, familjarë, autoritetet më të larta të Vatrës, famullitari i Kishës Dom Pjetër Popaj, gazetarë, studiues, patriotë, veprimtarë e bashkëpunëtorë të Marjan Cubit, nderuan veprimtarinë e lartë patriotike, politike, fetare dhe humanitare të Marjan Cubit dhe familjes së tij. Një dokumentar i gjërë me mbi 2 orë, i realizuar mjeshtrisht nga gazetari Ilir Buçpapaj, përfshin veprimtarinë e Marjan Cubit që nga fëmijëria e tij e deri në ditët e sotme. Në këtë dokumentar u shqaf portreti shumë dimensional i patriotit Marjan Cubi, familjes së tij dhe kontributi i çmuar në Diasporën shqiptare, kontributin e vyer për Kosovën, Shqipërinë dhe kudo ku lakohej interesi kombëtar e çështja kombëtare shqiptare. Veprimtaria në nderim të Marjan Cubit u hap nga djali i Marjanit, Ilir Cubi një patriot veprimtar që e ka shoqëruar Marjanin dhe mbështetur në të gjitha angazhimet dhe vendimmarrjet e tij. Për kontributin e Marjan Cubit si një personalitet fetar foli famullitari i Kishës Katolike Shqiptare “Zoja e Shkodrës” Dom Pjetër Popaj i cili ndër të tjera tha: “Marjan Cubi është një personalitet atdhetar dhe fetar i jashtëzakonshëm. Ai na bën krenar të gjithëve. Ky dokumentar na gëzon sepse ne përpiqemi të vlerësojmë në një fare mënyre veprimtarinë e jashtëzakonshme që do të mbetet përherë si model dhe respekt ndaj asaj që Marjani na ka dhuruar si model i një patrioti e fetari tepër të përkushtuar. Veprimtaria e tij është një model i veçantë për brezat që vijnë. Në çdo sipërmarrje Marjani ka shkëlqyer, ka dalluar për shpirtin e tij, ndershmërinë dhe përkushtimin si për fe dhe atdhe. Mirënjohje të pakufishme Marjanit për angazhimin fetar dhe detyrat që i ka realizuar me sukses në Kishën tonë. Marjani ishte gjithmonë një njeri shumë i rëndësishëm në Famullinë tonë. Këmbëngulja dhe ndershmëria e Marjanit e kanë bërë një njeri të suksesshëm dhe veprimtar të shquar” cilësoi Dom Pjetër Popaj. Për veprimtarinë patriotike, politike dhe vatrane të Marjan Cubit foli kryetari i Vatrës z. Elmi Berisha i cili ndër të tjera u shpreh: “Jam i lumtur që marr pjesë në këtë promovim shumë emocionues për një njeri me integritet e personalitet të lartë si Marjan Cubi. E njoh prej më shumë se tash 3 dekada Marjanin. Ju garantoj me bindje absolute se është e vështirë të gjesh një njeri kaq patriot, kaq të ndershëm e kaq veprimtar të palodhur në mesin tonë si Marjan Cubi. Ai ka qenë në çdo kohë në krye të demonstratave nga Uashingtoni në New York e deri në Ohajo. Marjan Cubi ishte në krye të demostratave në dobi të çështjes kombëtare sa herë që interesi kombëtar e çështja kombëtare e kërkonte. Presidenti historik i Kosovës Doktor Ibrahim Rugova kishte respekt e vlerësim të veçantë për Marjan Cubin dhe kontributin e tij të jashtëzakonshëm në dobi të interesit kombëtar. Kemi udhëtuar 34 vite së bashku në krye të çështjes kombëtare. Marjani ka qenë kreu i LDK ku së bashku me Agim Rexhajn jemi përpjekur për lirinë e pavarësinë e Kosovës. Jam i lumtur që e njoh, që e kam mik dhe bashkëpunëtor. Ky është dokumentar i shkëlqyer” përfundoi vlerësimet e tij për Marjan Cubin, kryetari i Vatrës z.Berisha. Gazetari i shquar i Radio Televizionit Shqiptar Ilir Buçpapaj u ndal te kontributi i Marjan Cubit në çështjen e Kosovës, demostratat në Amerikë për çështjen e Kosovës, rivarrimin e eshtrave të Konicës, vendosjen e gurëthemelit të Katedrales në Prishtinë, aktivitetin fetar e mbi të gjitha shpirtin shqiptar të Marjan Cubit si një patriot i flaktë e njeri fisnik i Kosovës kreshnike. Z.Buçpapaj e cilësoi Marjan Cubin si një “maratonamak” i çështjes kombëtare, kur për kontributin dhe vlerat e tij, brezat do i jenë mirënjohës. Dokumentari televiziv “Marjan Cubi në mes të Amerikës dhe Kosovës” u hap me fëmijërinë e mundimshme të Marjan Cubit në fshatin e tij të lindjes në Drenoc të Klinës, shkollimin, shërbimin ushtarak dhe nisma për të njohur vlerat e kombit shqiptar. Një vit jetoi në Libi si emigrant për të punuar e mbajtur familjen. Libia ishte një vuajtje e madhe për Marjanin. Në Austri ditët e muajt ishin plot ëndrra për Marjan Cubin ku në Muzeun e Vjenës pa shpatën e përkrenaren e Skënderbeut e shumë libra të rilindësve të shquar që e frymëzuan. Më 1974 shkeli në Amerikë në New York ku Manhatani ishte një madhështi, kujton në rrëfimin e tij në dokumentar Marjan Cubi. Kisha dhe besimi në Zot e shtynë gjithmonë përpara Marjanin si një njeri i pastër i drejtë dhe i ndershëm. Sapo erdhi në New York u angazhua me kishën Zoja e Shkodrës ku ishte Kryetar i Këshillit të Kishës ndersa sot është drejtor i Qëndrës Nënë Tereza. Marjani ka dhënë ndihmesë në zhvillimin dhe ruajtjen e traditave kulturore kombëtare. Më 1975 njihet me bashkëshorten Dilën dhe martohen më 28 shkurt 1976. Marjan Cubi merr pjesë rregullisht në demostratat shqiptare me dhjetëra e mijëra shqiptarë në USA për interesat kombëtare të lirisë dhe paqes në Kosovë. Hyrja e NATO-s në Kosovë për ta çliruar nga okupatori serb ishte një moment i madh krenarie e lavdie sipas Marjan Cubit i cili bashkë me miq e shokë, Marjani dha një kontribut të madh me takimet në Capitol Hill e Shtëpinë e Bardhë me kongresmenë e Senatorë. Marjani ishte pjesë e delegacionit të Vatrës në Uashington në shtator të vitit 2020 gjatë bisedimeve Kosovë – Serbi. Marjan Cubi ndalet te vlerësimi i veçantë për doktor Rugovën si arkitekt i shtetit modern dhe pararendës i lirisë e Pavarësisë së Kosovës. Ai tha për Rugovën se ishte një politikan i pazëvendëdësueshëm që luftoi për Kosovën. Dokumentari na njeh me faktin se Marjan Cubi ishte pjesë e delegacionit shqiptar që priti Papa Gjon Pali në Vatikan dhe homazhet për Nënë Terezën kur u largua nga jeta dhe kur u lumturua nga Vatikani. Marjan Cubi mblodhi fonde për kishën Katolike në Prishtinë, kishën Zoja e Shkodrës në New York ku janë mbledhur mbi 2 milion dollarë nga komuniteti shqiptar. Marjan Cubi ishte në Tiranë kur Papa Francesku shpalli të lumtur 38 Martirë të Kishës Katolike. Marjan Cubi dhe familja e tij dha kontributin për ndërtimin e Katedrales së Shën Pali e Shën Pjetrit në Tivar. Një vend të rëndësishëm në dokumentar zë jeta familjare e Marjani Cubit, detaje nga familja e tij e mrekullueshme ku tregohet imtësisht organizimi tradicional i dasmave tipike shqiptare, martesat e fëmijëve të Marjan Cubit, marrëdhënia e veçantë me nipat e mbesat etj. Në dokumentar flasin miq e bashkëpunëtorë prej vitesh të Marjan Cubit. Presidenti i Nderit të Vatrës Agim Rexhaj deklaroi se Marjan Cubi ishte një besnik dhe përkrahës i madh i Rugovës. “Ishte mik i tij dhe zbatues i filozofisë Rugoviane. Marjani ka kontribuar dhe për UÇK. Marjan Cubi është patriot dhe atdhetar i shquar” – cilësoi z.Rexhaj. Imzot Dom Lush Gjergji deklaroi në dokumentar se Marjan Cubi ka qenë shumë i përkushtuar për çështjen fetare dhe kombëtare ku me miqtë e tij amerikanë ka sensibilizuar për kauzën kombëtare. Një besimtar dhe veprimtar i angazhuar me mish e me shpirt në çdo rast dhe nevojë” – tha Imzot Gjergji. Editori i Diellit Dalip Greca e vlerësoi në këtë mënyrë Marjan Cubin: “Marjani ishte njeriu më i gjetur për të administruar në Vatër si arkëtar. Njeri patriot, i angazhuar dhe shumë punëtor. Marjani ka shpirtin bujar për ta mbajtur gjallë Vatrën. Një njeri i nderuar dhe i respektuar në komunitet” cilësoi z.Greca. Ish kryetari i Vatrës Dritan Mishto vlerëson në dokumentar se: “Marjan Cubi ka një aftësi të rradhë për të ruajtur marrëdhënie të shkëlqyera me bashkëpunëtorët. Ka bërë një menaxhim perfekt të detyrave. Ai ka vënë në dispozicion të Vatrës të gjitha energjitë e tij. Marjani është korrekt, dashamirës, i ndershëm, i papërtuar i paqtë dhe i mençur” shprehet z.Mishto. Përveç të tjerash në dokumentar shfaqet edhe Lek Musolli, Mikel Gojani e shumë miq e shokë të vyer të Marjan Cubit teksa e vlerësojnë dhe çmojnë lart figurën e dimensionin patriotik e njerëzor të Marjan Cubit dhe kontributin e tij e të familjes për Kishën, Kosovën, Shqipërinë dhe çështjen kombëtare në tërësi. Në dokumentar paraqitet gjithashtu edhe publicistika e Marjan Cubit me karakter fetar dhe atdhetar. Në fund të dokumentarit përshëndetën djali i Marjanit Iliri ku shprehu vlerësime e nderime për pjesëmarrrësit, nipi i Marjanit e familjarë e miq të tij. Një moment shumë i rëndësishëm i kësaj feste për Marjan Cubin ishte vlerësimi me Certefikatë Mirënjohje për “Atdhedashurinë e kontributin e spikatur në lartësimin e vlerave të kombit tonë” prej Shoqatës Shqiptaro-Amerikanë “Skenderbej Inc” të cilën ia dorëzoi kryetari z.Mark Qehaja. Në fund të takimit festiv familja Cubi shtroi një cocktail vëllazëror që i dha mbrëmjes nota patriotike, respekti, vëllazërie, miqësie të veçantë e vlerësimi të madh për Marjan Cubin dhe Familjen e tij.

Ilir Cubi, djali i Marjanit, ka hap promovimin.

Dom Pjeter Popaj, Famullitari i Kishes “Zoja e Shkodres” pershendet para shfaqjes se dokumentarit.

Kryetari i Vatres z. Elmi Berisha, foli rreth veprimtarise se Marjan cubit.

Marjan Cubi me Kryetaret e Vatres Arshi Pipa dhe Agim Karagjozi.

Presidenti i Nderit Agim Rexhaj duke fole per veprimtarine e Marjan Cubit ne LDK dhe Vater.

Dom Lush Gjergji: Marjani eshte nga ata veprimatre qe ka luftuar per bashkimin e kokave para se te luftojme per bashkimin e Tokave shqiptare.

Editori me zonjen Fisnike Mrije Mrnacaj.

Kryetari i Shoqates Shqiptaro-Amerikane”Skenderbej” duke i dhuruar “Mirenjohje” veprimtarit Marjan Cubi.

DIELLI me shqiptarët në Suedi- SFIDAT PSIKOLOGJIKE TË PADEMISË

June 11, 2021 by dgreca

Imri Demisai, mjek specialist në Mjekësinë Familjare dhe në Psikiatri në Suedi, rrëfen ekskluzivisht për gazetën Dielli – Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, panikun, stresin dhe pasigurinë e njerëzve gjatë pandemisë, si ka ndryshuar natyra njerëzore në pandemi dhe si mund të jetë vazhdimësia, sfidat e shëndetit publik, vaksinimi dhe rikthimi i njerëzve në gjendjen e mëparshme. Me Imri Demisai bisedoi gazetari i Diellit Sokol Paja.

PANIKU, STRESI, PASIGURIA DHE PAQËNDRUESHMËRIA E BOTËS NË KOHËN E COVID

Historia e njerëzimit është një udhë shumë e gjatë, e mbushur me ngjarje të rënda e të papritura. Në këtë ekspeditë të madhe evolutive ne jemi pajisur me aftësi të ndryshme mbijetuese dhe i kemi trashëguar edhe mënyrat e reagimit ndaj katastrofave të ndryshme. Duke u nisur nga këto fakte, mund të themi se edhe pandemia si fenomen natyror nuk është diçka e panjohur për kujtesën tonë kolektive. Problemi me stresin dhe panikun e shkaktuar nga covid 19, qëndron aty se njeriu modern ka një botëkuptim që nuk është në harmoni me realitetin. Arritjet shkencore na ndihmojnë që pasojat e pandemisë të mos jenë të përmasave që kanë qenë dikur, por kjo nuk do të thotë se shkenca ka rol vendimtar për fatin e njeriut. Individi mund të ndjejë njëfarë rehatie relative kur e di se ndihma mjekësore sot është e nivelit më të lartë të mundshëm, por kjo nuk ia heq ankthin ekzistencial, të cilin kërkon ta zbusë në mënyra të ndryshme, vet apo së bashku me të tjerët. Nga ana tjetër, një pjesë e atij ankthi mund të ketë lidhje edhe me njëfarë faji kolektiv, bazuar në vetëdijen e shtuar se njerëzit janë bërë qeniet më problematike në rruzullin tokësor. Sipas botëkuptimit tim ekziston një shpirt i madh, një udhë e ndritshme drejt një qëllimi fisnik: lartësimi i njeriut. Por, kur kjo lëvizje e perëndishme pengohet seriozisht, na shfaqet një forcë madhore për të na e treguar rendin edhe vendin. Një nga hipotezat e mia është se një qëndrim më i natyrshëm ndaj këtyre dukurive do të na bënte më të arsyeshëm e më të qëndrueshëm në këtë fushatë mbrojtëse nga virusi. Unë e shoh këtë si një fundament mbi të cilin ngrihen strategjitë tjera mjekësore dhe psikologjike. Secili prej nesh duhet ta gjejë veten në një kontekst më të madh, duke menduar mirë se çfarë themi dhe si i ndikojmë të tjerët në momentin e pikërishëm. E di se ku ka ankth e frikë ka edhe shaka pa kripë, por të gjitha këto kanë ndikim në ambientin tonë. Nuk jam as për atë që të fshihen faktet nga frika se mund të na tremben njerëzit. E kam fjalën këtu sidomos për psikologët dhe ndihmësit e tjerë profesionistë të cilët i trajtojnë klientët e tyre sikur të ishin viktima të traumatizuar në luftrat më të tmerrshme. Sapo fola me një shok i cili mezi shpëtoi gjallë nga covid 19, falë përkujdesit maksimal në një spital amerikan. Fliste ngadalë. Rrinte, rrinte dhe lëshonte nga një uratë. Po nuk m´u duk si viktimë, përderisa e do edhe më shumë jetën, dhe e çmon atë si një dhuratë.

TIPOLOGJIA E NJERIUT PAS PREKJES NGA COVID

Pandemia na ka shkundur mirë dhe besoj se përveç rasteve fatale do të shohim edhe efekte pozitive, para së gjithash një ndryshim në mendësinë e njerëzve, ashtu që vlerat më themelore të peshojnë më shumë. Njerëzit janë larguar shumë nga njëri – tjetri, në kuptime të ndryshme dhe ky distancim që po na kushtëzon pandemia është si një inskenim i problemit thelbësor, me një simbolikë të fortë: ‟Shikoni si është të mos jesh afër me tjetrin”!

BOTA E SHOKUAR, NJERËZIT E PAPËRGATITUR, NDRYSHIMI PAS PANDEMISË

Njerëzit të cilët janë në kontakt të mirëfilltë me realitetin, e jetojnë jetën dhe rrallë mendojnë për vdekjen. Ata, qëndrojnë, si të thuash me këmbë në tokë, se e dinë mirë se janë kalimtarë në këtë botë. Njerëzit e tillë nuk ‟shokohen” nga katastrofat e as nga një pandemi si kjo. Disa besimtarë mund të nguten të thonë se meritë të veçantë për këtë ka feja e tyre. Unë mendoj se kjo dukuri nuk është as fetare e as ateiste por ka të bëjë me një botëkuptim që i jep rëndësi filozofisë së jetës, përtej përkufizimeve dogmatike. Në realitet, kemi një përzierje ndjenjash e mendimesh në rrafshin kolektiv, ndonëse ka edhe disa aspekte kulturore specifike, për shembull, që shqiptarët të reagojnë në mënyrën e vet, ashtu si kanë reaguar para, gjatë dhe pas trandjeve të mëdha. Qëndrimi naiv se virusi është mashtrim dhe manipulim i të vegjëlve nga të mëdhenjtë, nuk është edhe aq i huaj për mentalitetin tonë. Mohimi i fakteve nga njëra anë dhe dyshimi paranoik nga ana tjetër, shkakton habi. Shkaqet duhen kërkuar në histori. Përgjithësisht mund të themi se njeriu ka aftësi të madhe përshtatëse, nëse e ka kohën e duhur për ta bërë këtë. E njëjta gjë vlen edhe për virusin. Coronavirusi bën çmos për tu përshtatur dhe për të na shoqëruar për një kohë të gjatë.

PANDEMIA DHE VAZHDIMËSIA, FRIKA NGA VAKSINA DHE BESIMI TEK SHKENCA

Pandemia do të vazhdojë. Virusi ka ardhur për tu bërë pjesë e jetës sonë ashtu si dhe disa nga virusët e tjerë. Ekspertët thonë se me kalimin e kohës do të zbutet edhe egërsia e virusit. Vaksinimi mendohet të jetë një nga strategjitë më të rëndësishme për ta arritur atë zbutje. Njeriu ndeshet sërish me ankthin ekzistencial, se fundi mund të vijë edhe nga një efekt fatal i vaksinës. Kjo na bën të mendojmë edhe njëherë se jemi të vdekshëm dhe na afron më shumë me jetën. Mosbesimi ndaj deklaratave të ekspertëve mund të varet nga mungesa e një besimi në thelbin e shpirtit të individit por kjo dukuri mund të jetë edhe si shenjë e një psikoze kolektive, sipas një skenari të vjetër mosbesimi dhe dëshpërimi, pas një humbje të madhe.

VAKSINIMI NË SUEDI DHE VAKSINIMI NË SHTETET E VARFËRA

Fushata e vaksinimit dhe e masave të tjera mbrojtëse duhet të jenë detyra parësore e të gjitha vendeve. Edhe shtetet më të prapambetura kanë përgjegjësi të kenë plan mbrojtës ndaj çdo katastrofe natyrore. Nëse, për shembull Shqipëria, ka mundësi ekonomike për disa lukse të tjera, atëherë është përgjegjëse për mbrojtjen e jetës së njerëzve në situata të tilla. Po Shqipëria nuk ka përgjegjësi(!) Përgjegjësia është e njerëzve që jetojnë në Shqipëri. Unë jetoj në një vend të organizuar mirë, siç është Suedia por as këtu nuk ka vaksina me bollëk. Erdhi koha të shkojmë në pushime dhe unë ende nuk e kam marrë as dozën e parë.

KOSTOJA EKONOMIKE E PANDEMISË DHE SKENARËT E RIMËKËMBJES

Në kuptimin e mëkëmbjes psikologjike besoj se për botën ka gjithmonë zgjidhje, se vrulli i jetës është i pandalshëm. Disa do të vdesin, të tjerë do të lindin dhe jeta vazhdon. Pandemia ushtron një trysni pozitive në lumin e jetës, duke ndikuar që të rinjtë ti lënë mënjanë planet afatgjate dhe të përqëndrohen në vlerat më të rëndësishme siç është lindja e fëmijëve. Sa i përket rimëkëmbjes ekonomike le ti besojmë prognozave që japin ekspertët e asaj fushe.

SHËNDETI PUBLIK GLOBAL

Rreziku më i madh për shëndetin global nuk është covid 19 por devijimi marramendës nga disa parime kryesore të domosdoshme për mbarëvajtjen e rracës njerëzore. Ne të gjithë jemi të vetëdijshëm se cilat vlera janë të rëndësishme për ne, por prapë se prapë duam që dikush tjetër të veprojë për të mirën tonë dhe në pritje indinjohemi ose flasim me një gjuhë fataliste. Kjo pandemi ngjan në njëfarë mënyre me një gjendje lufte dhe bota duhet të ketë buxhet rezervë për të kapërcyer kriza të këtilla.

MESAZHI JUAJ PËR VATRËN, DIELLIN DHE SHQIPTARËT NË AMERIKË

Faleminderit që ma besuat mua këtë intervistë. Përshëndes Vatrën, redaksinë dhe lexuesit e revistës Dielli si dhe gjithë shqiptarët në Amerikë. Një përshëndetje të veçantë kolonisë strugane, sidomos vëllaut tim Nazmi Demisau, kushërinjve, miqve dhe dashamirëve.

KUSH ËSHTË IMRI DEMISAI

Imri Demisai është strugan që jeton në Suedi prej 33 vitesh. Fakultetin e mjekësisë e ka kryer në Prishtinë. Në Suedi ka kryer specializimin në Mjekësinë Familjare dhe në Psikiatri, gjithashtu ka studiuar disa metoda të punës psikoterapeutike, ka edhe një punim shkencor në proces. Punon si mjek prej 28 vitesh dhe këto nëntë vitet e fundit në ordinancën e tij, Actavita RehabDialog. Ka pasion poezine dhe shkruan poezi. Ka botuar së pari “Nervi i jetës” te Toena, Tiranë 1999, dhe sapo ka dorëzuar për shtyp te Dukagjini Bookstore, 66 poezi të zgjedhura, “Jam strugan”.