s p – Page 1276 – Dielli

Një si lojë me fjalën “kombëtare”

March 9, 2024 by s p

Frano Kulli/

Dje qarkulloi lajmi, i përmbedhur shkurtazi se Muzeu Kombëtar do të mbyllet për katër vjet. Lajmi erdhi i zbehtë, si diçka e rrjedhur prej komunikimeve shkresore ndërmjet zyrave dhe jo si një kumt zyrtar publik, që mbart në vehte rëndësinë e peshën e lajmit. Bile diku diku shënoheshin edhe datat kufizuese të asaj që do të ndodhte; do të mbyllej me 15 mars 2024 dhe do të hapej me 15 mars 2028.

Në vetëm më pak se dhjetë vjet, ka ndodhë që katër prej enteve kulturës sonë kombëtare, të shkrihen si të mos kishin qenë.Teatri Kombëtar u shemb, Biblioteka Kombëtare u lag, u dogj e u poq. E , ashtu si është zëre se nuk është. Galeria kombëtare…pse a ekziston ? Dhe tani, më së fundi edhe Muzeu Kombëtar… Pra të katërta janë rrëzuar e kanë rënë përtokë. (Po sot Shqypni, pa m’thuej si je/Po sikur lisi i rrxuem perdhe…) “De fakto” edhe këto të trija që ende janë si karabiná (karabiná-skeleti i një ndërtese) e poshtnojnë fjalën kombëtare, përderisa cilsori që marrin nuk cilëson kurrgjë për to. Po,dihet që konotacioni , ngarkesa emocionale, që vetë fjala “kombëtare” mbart, jo veç për ne, po për gjithë vendet e qytetruara, madje edhe për të tjerat më pak të tilla, nuk është kaq kollaj e fshishme,nuk mund të bëhet kaq lehtë e paqenë…Veçmas për ne që rruga e mbajtjes gjallë të kombëtares, nuk ka shkuar fjollë…

Kur në vitin 1902 , në shkollat françeskane të Shkodrës, drejtuesi i tyre At Gjergj Fishta do të fuste gjuhën shqipe si gjuhë mësimi, ditunarët shqiptarë atdhedashës të spikatur e patën çmuar si kurorëzim të atyre përpjekjeve të filluara më heret prej Rilindësve të Kombit. Mbas përpjekjeve të parreshtura të Shoqërive komb-bërëse të shqiptarëve, nga Bukureshti, Sofja, Misiri, e deri në Bostonin e largët, do të ishte Shoqnia vendase “Bashkimi” e Shkodres, i pari organizim i intelektualëve shqiptarë në trojet e veta. Kjo Shoqni kishte paraprí gjithashtu botimin e një numri të mirë të teksteve shkollore në gjuhën shqipe, kurse “Fjalori i Bashkimit” (shqip-italisht) edhe sot e kësaj ditë çmohet si njëri prej fjalorëve më të mirë të gjuhës shqipe. Faik Konica, që, gjithashtu bënte në Bruksel revistën “Albania”, në “Kalendarin e Maleve” një kalendar që ai pati përgatitë dhe doli në tetorin e vitit 1900 e që shënonte posë festave fetare , ngjarjet historike e kulturore të shqiptarëve, do të shkruante: “Më e madhja ndodhinë për kombin shqiptar më 1899 , asht krijimi i shoqnisë “Bashkimi” në Shkodër, për përparimin e gjuhës kombëtare. Kjo shoqni zgjodhi për kryetar Imzot Prenn Doçin, Abatin e Mirëditës. I shkëlqyeshmi Abat i Mirëditës ka me vedi besimin e gjith shqiptarëve, të shkado fesë që ne qofshim.” Nërsa në shkollat e Shkodres ku kishte filluar “të flitej shqip”, do të themelohej edhe teatri në këtë gjuhë. Mësuesi e drejtuesi i shkollës, Fishta pra, Poeti do të bënte edhe rregjisorin edhe skenografin, do të shkruante melodrama e do të përshtatte pjesë në shenj nga kryeveprat europiane. Për teatrin ku do të teatrohej shqip pra. Për teatrin kombëtar. Mbrenda pak më shumë se një dekade e, vetëm në atë qytet bëhej teatër e veprime të tjera kulturore në 6 salla, më e vogla prej të cilave kishte dyqind ndejëse. Gjithçka shqip e gjithçka nën vezullimin e më të bukurës avangardë europiane…

Tani pra edhe Muzeu kombëtar (ai që ishte e ashtu si ishte) do të “pushojë në paqe” së paku për nja katër vjet. Kështu cilësorit “kombëtar”, mbështetur si emërtesë në hyrje të ngrehinave të dikurshme, tani i bie të varet në ndonjë pemë aty pranë… E nëse rradha e tejhedhjes së kombëtares vijon, kush e ka mbas Muzeut ? …

PRETENDIMET E SERBISË JANË RELIGJIOZE E KULTURORE, NUK MUND TË ZGJIDHEN SI PROBLEM POLITIK

March 9, 2024 by s p

Prof. Milazim Krasniqi/

Problemi themelor është se Kosova për Serbinë është çështje religjioze, kulturore-civilizuese dhe kombëtare e jo çështje politike. Kjo ka qenë që nga fillimi një huqje e tmerrshme e politikanëve dhe qeveritarëve tanë. Serbia ka pasur çështje të hapura politike vetëm me Slloveninë e me Maqedoninë, të cilat edhe janë zgjidhur me lehtësi. Me Kroacinë e ka të hapur një segment të çështjes kombëtare, por edhe atë të humbur përfundimisht, pas fitores ushtarake të Kroacisë me operacionet ushtarake “Blesak” dhe “Olluja.” Disa aspekte të çështjes kombëtare Serbia i ka të hapura edhe me Bosnjën, por jo aspektin religjioz. Drejt Malit të Zi ka pretendime imperiale, ndërsa në aspektin religjioz e kulturor e sundon Malin e Zi efektivisht.

Pra, në tërë kuadrin e pretendimeve serbe, Kosova është rast i veçantë. Në drejtim të Kosovës Serbia ka pretendime religjioze, kulturore-civilizuese dhe imperiale në të njëjtën kohë. Ky pretendim shënsavist, problemin e bën të pazgjidhëm me mjetet që po përdoren për ta zgjidhur, vetëm si problem politik. Sikundër dihet edhe nga raste të tjera, çështjet religjioze, kulturore e kombëtare nuk mund të zgjidhen si çështje thjesht politike, sidomos kauzat religjioze. Jerusalemi është një shembull. Prandaj, jo rastësisht hierarkët e Kishës Ortodokse Serbe, po edhe udhëheqësit politikë e shtetërorë të Serbisë, vazhdimisht e quajnë Kosovën si “Jerusalem serb.” Ndërsa përfaqësuesit tanë, kurrë nuk e kanë kuptuar e as nuk po duan ta kuptojnë këtë qasje religjioze ndaj konfliktit tonë me Serbinë. Përfaqësuesit tanë tentojnë ta thjeshtëzojnë problemin, ta paraqesin si problem politik. Ndërsa, ky nuk është (vetëm) problem politik.

Natyrisht, të huajt mund ta kuptojnë edhe më pak pretendimin serb, po edhe nëse e kuptojnë, atyre nuk u bëhet vonë, sepse nga komplikimi i krizës, ata vetëm sa marrin më shumë fuqi prezence, ndërmjetësimi e arbitrimi. (Fragment nga një tekst më i gjatë)

Një rrugëtim drejt majave të suksesit, Rezarta Tabaku: Jeta është një edukim i vazhdueshëm

March 8, 2024 by s p

Violeta Mirakaj/

Janë ditët e para të Marsit, rreshjet e shiut e ftohin më shumë kohën dhe ngjyra gri sikur dominon tokë dhe qiell. Në kontrast me lagështinë është ngrohtësia e takimit me dy mikeshat e mia Rezarta dhe Natasha, pas nje vizite disaditore të familjes sime në Shqipëri, më shtyu të bëj këtë shkrim portret, e nisur nga rrëfimi imponues i Rezarta Tabakut. Rutina e punës ditore newyorkeze të merr në vrundullin e saj po njëkohësisht evidenton individ si Rezarta, ku si shprehet dhe Nensi Pelosi, drejtuese e një prej dhomave të Kongresit amerikan – “Femrat janë lidere në çdo aspekt- si një drejtore që drejton një kompani fitimprurëse ashtu dhe një shtëpiake që rrit fëmijët dhe kujdeset për shtëpinë. Vendi ynë është krijuar nga femra të forta dhe ne do vazhdojmë të thyejmë barriera dhe të sfidojmë stereotipe.” Portreti i saj, pamja e saj joshëse e një femre me paraqitje te bukur dhe moderne, mënyra si tregon, rrëfimi i rrugëtimit në karierë i Rezarta Tabakut shpaloset si një testament i shpirtit të paepur njerëzor, është imponuese.
Bashkëbisedimi me të dhe maman e saj Lirinë, erdhi si një kujtim nga e shkuara, nga ajo e kaluar e trazuar, sfidat personale dhe një përkushtim i palëkundur ndaj rritjes dhe fuqisë personale. E lindur dhe e rritur në Tiranë, Shqipëri, vitet e saj të hershme u shënuan nga persekutimi intesiv me të cilin u përball familja e saj nën regjimin komunist. Burgosja dhe dënimi i deputetëve dhe intelektualëve u bë në momentin kur Kuvendi Popullor duhej të ratifikonte Konventën Jugosllave dhe prononcimin e drejtimit të politikës së jashtme dhe të brendshme të Shqipërisë me drejtim prolindore me Bashkimin Sovjetik në krye. Për këtë arsye kërkohej eliminimi i intelektualëve nacionalistë e me kulturë perëndimore e veçanërisht të Deputetëve, që mund të votonin kundër
Konventave Sovjetike e Jugosllave dhe po të ndodhte ashtu, do të mundte të rrezikohej ratifikimi i tyre. Në grupin e deputëve dhe intelektualëve që u dënuan, bënte pjese dhe gjyshi i Rezartës, Ramazan Tabaku; shkak për një jetë plot privime dhe dëbime në kalvarin e jetës së fisit të Tabakëve. Ndikimi i thellë i luftës së familjes së saj për besimet demokratike, duke përfshirë sakrificën përfundimtare të bërë nga gjyshi i saj në vitin 1943, ka qenë një forcë shtytëse në formësimin e jetës së Rezartës.
Mbërritja në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Rezarta përballet me një sërë sfidash të reja. Në moshën njëzetë e tre vjeçare, ajo u bë nënë e djalit të saj, John, diagnoza e të cilit me Autizëm në moshën dy e gjysme vjeç solli gëzim dhe zemërim. E vendosur për të ndihmuar djalin e saj të arrijë potencialin e tij të plotë, Rezarta nisi një udhëtim të dyfishtë- një për të gjetur zgjidhje për nevojat unike të djalit të saj dhe një tjetër për të zbuluar veten e saj autentike. Motoja e saj “Ti je në Qendër të të gjitha marrëdhënieve të tua, prandaj je përgjegjës për respektin ndaj vetes, për zhvillimin dhe përmbushjen e jetës tënde” e shoqëroi në karrierën e saj prej dy dekadash në industrinë bankare si dhe paralelizoi udhëtimin e saj personal, duke e shtyrë atë të përballet me nevojën për autenticitet në botën e korporatave, e realizuar nga një sërë rolesh të profilit të lartë. Ajo shërbeu si Zëvendës Presidente e Par Loan Trading në Credit Suisse, e ndjekur nga një mandat dhjetëvjeçar në Morgan Stanley si Zëvendës Presidente e Menaxhimit të Rrezikut të Produkteve. Ekspertiza e saj u aplikua më tej në Citi, ku ajo mbante pozicionin e Zëvendës Presidentes së Lartë të Menaxhimit të Riskut. Rregullator për Analizë Gjithëpërfshirëse të Kapitalit dhe dorëzimin e Rishikimit. Në vitin 2013, Rezarta kaloi në Bankën e Investimeve Barclays, ku mbajti rolin e Drejtoreshës së Menaxhimit të Riskut dhe Kontrollit të Çështjeve për më shumë se pesë vjet. Karriera e saj vazhdoi të lulëzojë kur ajo iu bashkua BNY Mellon në 2019 si Drejtore e Manaxhimit të Kontrollit Rregullator të Inxhinierisë Globale. Pavarësisht se arriti kulmin e aspiratave të saj profesionale, Rezarta ndjeu një boshllëk brenda vetes, e dëshiruar për një karrierë më kuptimplote dhe
më të plotë. Ky kërkim i brendshëm e çoi atë në një udhëtim
transformues të vetë- zbulimit. Ajo kuptoi se fokusimi në shëndetin mendor dhe shpirtëror luajti një rol kryesor në arritjen e suksesit dhe lumturisë në karrierën e saj. Kuptimi se ajo nuk mund të ndante hapur përvojat e saj si nënë e një djali autik e çoi atë në një rrugë transformuese të vetë -zbulimit psikologjik dhe shpirtëror. Nga ky introspeksion doli një dëshirë e thellë për të fuqizuar gratë që, si ajo vetë, kërkonin autenticitetin dhe qëllimin. Ajo krijon misionin “Fuqizimi i Grave Lidere” rezervo një telefon. Rezarta vazhdon rrëfimin e saj – “E kam bërë misionin tim të fuqizoj gratë si ju që ndihen të nënvlerësuara dhe të nënvlerësuara në karrierën e tyre korporative…… duke ju udhëhequr në një udhëtim të zbulimit të vetvetes dhe rritjes shpirtërore, në mënyrë që të keni akses në potencialin tuaj të fshehur dhe të gjeni sukses dhe lumturi në të gjitha fushat e jetës suaj”. Ajo vazhdon- Të punosh me mua është një mundësi e shkëlqyer nëse… Ndihesh si… jeni të neglizhuar dhe nënvlerësuar në punë Ju duhet të maskoni emocionet tuaja, pavarësisht se çfarë po ndodh në shtëpi. Ju duhet të mbani vigjilentë dhe mund të mbështeteni vetëm te vetja juaj. Dhe ju dëshironi të… Ndjeheni të vlerësuar, të fuqizuar dhe të repektuar … Bëhuni më me ndikim dhe bëni një ndikim pozitiv. Gjeni ekuilibrin dhe ndjehuni si një person i plotë në punë dhe në shtëpi. Unë mund t’ju ndihmoj të arrini qëllimet tuaja dhe me metodat e mia nuk do të shqetësoheni për ndryshimin e sjelljes së të trjerëve ose gjetjen e mënyrave për të ndryshuar mjedisin tuaj të punës. Në vend të kësaj, ju do të mësoni se si të krijoni ndryshimet që dëshironi të shihni duke punuar ju së pari brenda vetes.. Dëshironi më shumë? -Unë tregoj eksperiencën time:- Duke qenë një grua emigrante, me një fëmijë me nevoja të veçanta dhe trauma të rëndësishme në jetën time, më është dashur të kapërcej shumë për t’u bërë lideri që jam sot. Mësova shumë gjatë rrugës dhe misioni im është të ndihmoj gratë e tjera të arrijnë potencialin e tyre të plotë.
Ne punojmë nga brenda jashtë: Do habiteni se sa shpejt mund të përjetoni ndyshimin kur së pari të përqëndroheni te vetja. Aftësitë që do
të mësoni jo vetëm që do t’ju ndihmojnë në karrierën tuaj, por gjithashtu do të përjetoni marrëdhënie më të pasura dhe do të gjeni më shumë paqe në fusha të tjera të jetës tuaj. Mbështetje me shumë aspekte: Ne përdorim metoda dhe mjete të shumta që do t’ju ndihmojnë të çlironi traumën, të bëheni një komunikues më i mirë, të menaxhoni stresin dhe të mësoni se si të kujdeseni pët veten në mënyra që nuk i keni menduar më parë. Ne fokusohemi tek ju si një person i plotë dhe si rezultat do të përjetoni më shumë përmbushje gjatë arritjes së qëllimeve tuaja…” Në rolin e saj aktual në BNY Mellon, Rezarta iu bashkua programit të Komitetit të Grave në Inxhinieri dhe gjithashtu shërben si ndihmëse e parë në Këshillin e Mirëqënies. Veçanërisht, përpjekjet e saja në fushën e avokimit të shëndetit mendor ka fituar çmimet e saj të shumta Kampione të Shëndetit Mendor. Gjërat nuk janë absolute, ekzistojnë në funksion të përceptimit të secilit. E shenjtë është ajo që ta denjëson jetën. Përtej përgjegjësive së saj profesionale, rreth 20 vjet sukses në industrinë bankare, si dhe njohuritë që ka nxjerrë nga përvoja e vështirë e një djali autik, e bën atë një drejtuese në rolin e saj si trajnere e jetës për të tjerët,
femrat.
Nëpërmjet seancave inovative të trajnimit, në të cilat ajo vendos objektiva të guximshëm dhe thekson diskutime të thella mbi praktika të ndryshme psikologjike dhe filozofike, klientet e saj mësojnë aftësitë që u nevojiten për të kapërcyer çdo pengesë, duke krijuar një bollëk gëzimi, kuptimi dhe vrull përpara si në përpjekjet e tyre personale ashtu edhe ato profesionale. Përveç iniciativave të saj të trajnimit, Rezarta është autore e “Zbulon se çfarë fshihet pas betejës suaj të punës dhe krijoni jetën tuaj ideale- Ushtrimi për balancimin e punës dhe jetës”.
Misioni i saj kryesor është t’i shërbejë njerëzimit dhe të fuqizojë individët që të bëhen më të vetëdijshëm dhe të ndërmarrin hapa proaktivë në jetën e tyre. Arritja sot më e rëndësishme deri më sot ka qenë përkushtimi ndaj mentorimit të grave, një pasion që ajo ka ndjekur për më shumë vite. Përveç përfshirjes së saj në vendin e punës
dhe përvojës së trajnimit, Rezarta është një anëtare aktive e “Women in Engineering ” dhe angazhohet në aktivitete të ndryshme qytetare, duke përfshirë kontributin në kauza si Autism NOW, Girl Who Code dhe PENCIL Inc. Rezarta pranon se e kaluara e saj ka luajtur një rol të rëndësishëm në formimin e individit që ajo është sot. Është ngadhnjimi i njeriut mbi Fatin. Ajo thekson se të jetuarit në të tashmen, duke qenë burim frymëzimi si për veten ashtu dhe për të tjerët dhe duke dhënë ndihmesë në përmirësimin e komunitetit të saj duke lehtësuar stresin e panevojshëm që mundon shumë njerëz në botën e sotme. Në rrugëtimin e saj jetësor, Rezarta përqafon urtësinë e Rumiut, duke jetuar me thënien e tij të famshme:- “Ne kemi lindur nga Dashuria, se Dashuria është Nëna jonë”. Në 27 Dhjetor 2023, në New York, del në shtyp – “Arritjet e Rezarta Tabakut i kanë dhënë asaj një vend të merituar në Marquis Who’s Who, një burim prestigjoz referimi biografik i njohur për paraqitjen e individëve me meritë të jashtëzakonshme. Biografitë e Markezit në internet për më shumë se një shekull, Marquis Who’s Who ka mbështetur me krenari bibliotekën dhe komunitetet kërkimore me informacion biografik më të besueshëm të këtij lloji. Pothuajse çdo bibliotekë publike dhe akademike në Shtetet e Bashkuara- si dhe bibliotekat e korporatave dhe kërkimore në mbarë botën- përdorin Marquis Biographies në shtyp ose internet (MBO). Kjo është arsyeja pse Marquis Who’s Who ka qenë i paçmuar për komuni- tetin e referencës për më shumë se 120 vjet dhe do të jetë për dekadat në vijim. Një vend të merituar ze këtu Rezarta Tabaku, pas këtij rrugëti- miku dallohet për përparësitë e shumta të fjalës e të veprimit dhe nga virtytet e saj.

DITA NDËRKOMBËTARE E GRAVE – 8 MARSI

March 8, 2024 by s p

Prof.Xhelal Zejneli/

Në Gjermani, në një pllakat për Ditën ndërkombëtare të grave, të datës 8 mars 1914 shkruan: “Këndej, me të drejtën e femrës për të votuar. Dita e grave, 8 marsi 1914. Grave, të cilat si punëtore, nëna dhe qytetare e plotësojnë detyrën e vet, të cilat tatimet e veta duhet t’ia paguajnë, si shtetit ashtu edhe komunës, për shkak të paragjykimeve dhe qëndrimeve reaksionare, u mohohen shumë të drejta qytetare. Lufta për këtë të drejtë të natyrshme të njeriut duhet të bëhet me vullnetin e fortë, të palëkundshëm të çdo femre, të çdo punëtoreje. Kjo luftë nuk duhet të ndërpritet apo të ndalet në asnjë çast. Prandaj ejani të gjitha, ju gratë dhe vajzat, të dielën më 8 mars 1913, në orën 3 pasdite, në tubimin e 9-të publik të grave“.
Dita ndërkombëtare e grave, në forma të ndryshme shënohet në shumë vende të botës. Me fjalë të tjera, është në datë me shtrirje ndërkombëtare.
Qarqe të caktuara konsiderojnë se kjo ditë ka rëndësi për Ditën e vetëdijes qytetare, për Ditën e grave dhe të vajzave, për Ditën e antiseksizmit dhe për Ditën e diskriminimit pozitiv. Kjo ditë festohet një herë në vit, më 8 mars.
Me Ditën ndërkombëtare të grave (Ditën e grave) ndërlidhen edhe festat: Dita universale e fëmijëve, Dita ndërkombëtare e meshkujve dhe Dita ndërkombëtare e punëtorëve.
* * *
Dita ndërkombëtare e grave (shkurtimisht Dita e grave) shënohet më 8 mars të çdo viti. Atë ditë festohen arritjet ekonomike, politike dhe shoqërore të pjesëtarëve të gjinisë femërore. Lindi si nismë e organizatave socialiste në periudhën para Luftës së Parë Botërore në luftën për barazi, për të drejtë vote si dhe për emancipimin e femrave. Për herë të parë Dita e grave është shënuar më 28 shkurt 1909 në ShBA, me deklaratën që e nxori Partia Socialiste e Amerikës. Me shënimin e Ditës së grave përkujtoheshin edhe ngjarje historike të rëndësishme, duke përfshirë edhe tragjedinë e shkaktuar nga zjarri në fabrikën Triangle Shirtwaist në Nju-Jork (New York) në vitin 1911, me ç’rast humbën jetën mbi 140 gra.
Pasqyra historike – Figura të njohura që ndërlidhen me Ditën ndërkombëtare të grave janë socialistja gjermane Klara Cetkin (Clara Zetkin, 1857-1933) dhe komunistja gjermane me prejardhje hebraike Roza Luksemburg (Rosa Luxemburg, 1871-1919).
Ideja për shënimin e Ditës ndërkombëtare të grave lindi për herë të parë në fillim të shekullit XX, në periudhën e industrializimit të shpejtë dhe të ekspansionit ekonomik kur për shkak të kushteve të rënda pune, shpesh organizoheshin protesta. Më 8 mars të vitit 1857, femrat e punësuara në industrinë e veshjeve dhe të tekstilit demonstruan publikisht në Nju-Jork (New York). Punëtoret e tekstilit protestonin për shkak të kushteve të rënda të punës dhe pagave të ulëta. Demonstratat i shpërndau policia. Dy muaj më vonë, po këto femra themeluan edhe sindikatën. Më 8 mars, protesta organizoheshin edhe në vitet vijuese. Më e njohur prej tyre është protesta e vitit 1908, kur 15.000 femra marshuan në Nju-Jork duke kërkuar orar pune më të shkurtër, paga më të mira dhe të drejtë vote.
Në vitin 1910 u mbajt në Kopenhagë konferenca e parë ndërkombëtare e grave. Kjo konferencë u organizua nga Internacionalja Socialiste. Me propozimin e socialistes së famshme gjermane Klara Cetkin* (Clara Zetkin) u përcaktua “Dita ndërkombëtare e grave“.
Një vit më vonë, d.m.th. më 1911, Ditën ndërkombëtare të grave e festuan mbi një milion njerëz në Austri, në Danimarkë, në Gjermani dhe në Zvicër. Këto ngjarje përkonin me zjarrin në fabrikën Triangle Shirtwaist në Nju-Jork, me ç’rast, për mungesë masash përkatëse të sigurisë, pati numër të madh viktimash. Në prag të Luftës së Parë Botërore, më 8 mars 1913, femrat e mbarë Evropës organizuan demonstrata paqeje.
Demonstratat me rastin e Ditës ndërkombëtare të grave në Rusi ishin hap i parë i revolucionit rus. Pas revolucionit të tetorit, revolucionarja dhe feministja bolshevike ruse, teoricienia e marksizmit Aleksandra Kolontaj i kërkoi Vladimir Iliç Lenininit (1870-1924) që 8 marsi të shpallet festë shtetërore. Gjatë periudhës sovjetike kjo datë përdorej për të shënuar „heroizmin e punëtoreve“.
Por, në shumë shtete komuniste kjo festë e humbi bazën e vet ideologjike dhe u shndërrua në rast për meshkujt për të shprehur dashurinë dhe respektin ndaj pjesëtarëve të gjinisë së kundërt. Në shtetet perëndimore Dita ndërkombëtare e grave ka shërbyer si amalgamë tipike e Ditës së nënës dhe e Ditës së Shën Valentinit.
“Dita e grave” në Çekosllovaki, gjatë regjimit komunist u shndërrua në parodi, kështu që pas revolucionit të plishtë – u hoq. Në Hungari ndërkaq, tradita për t’u dhuruar lule femrave, u ruajt edhe pas rënies së komunizmit.
“Dita e grave” sot – Në shumë shtete, femrave sot, krahas urimit zakonisht u dhurohet edhe lule. Simbol i Ditës së grave në Itali është mimoza.
Dita ndërkombëtare e grave në botën perëndimore kryesisht pushoi të shënohet në vitet ’30 të shekullit XX, pjesërisht edhe për faktin se e ndërlidhnin me komunizmin. Në këto vende, çdo të dytën javë të muajit maj, shënohet “Dita e nënës” për nder të nënës dhe të të qenit nënë.
Dita e grave ka mbetur festë shtetërore në Rusi, në Bjellorusi, në Ukrainë, në Kazakistan, në Kirgizi, në Moldavi, në Mongoli e në Taxhikistan dhe shënohet me lule e dhurata.
Por, në vitet ’60 të shekullit XX feministët përsëri filluan ta festojnë. Në vitin 1975 që u shpall si Vit ndërkombëtar i gruas, Ditën ndërkombëtare të grave Kombet e Bashkuara nisën ta festojnë zyrtarisht.
Ditën ndërkombëtare të grave sot e festojnë shumë organizata në mbarë botën. Disa prej tyre kërkojnë që kjo ditë të jetë festë shtetërore në të gjitha vendet.
* * *
Shënim: Roza Luksemburg lindi në vitin 1871 si Rozalia Luksemburg në Zamoshq afër Lublinit, në Poloni, në një familje hebraike. Ishte shtetase gjermane. Studioi në Universitetin e Cyrihut. Teoriciene e marksizmit dhe e socializmit demokrat, teoriciene e Partisë Socialdemokrate të Gjermanisë, më vonë e Partisë Socialdemokrate të Pavarur të Gjermanisë.
Roza Luksemburg, Karl Libkneht* (Karl Liebknecht) dhe Franc Mering* (Franz Mehring) themeluan në Gjermani organizatën komuniste ilegale – Lidhja Spartakus (Lidhja Spartakiste). Nga ky grup marksist revolucionar-demokratik lindi Partia Komuniste Gjermane. Në janar të vitit 1919 Roza Luksemburg mori pjesë në revolucionin e pasuksesshëm në Berlin. Kryengritja shpërtheu përkundër mospajtimit të saj. Revolucioni u shua nga mbetjet e ushtrisë monarkiste dhe nga formacionet paraushtarake djathtiste, të njohur si frajkorë. Roza Luksemburgu, Karl Libknehti dhe qindra të tjerë u zunë, u torturuan dhe u pushkatuan. Teoria revolucionare e veçantë e marksizmit dhe e socializmit demokratik – luksemburgizmi, buron nga emri i saj.
Karl Libkneht (Karl Paul August Friedrich Liebknecht, 1871-1919) studioi drejtësisnë. Ishte eksponent i ideve marksiste, bashkëmendimtar dhe bashkëpunëtor i Roza Luksemburgut dhe i Franc Meringut. I përket Partisë Socialdemokrate të Gjermanisë, është një ndër themeluesit e Partisë Komuniste Gjermane. U pushkatua pas kryengritjes së pasuksesshme në Berlin.
Franc Mering (Franz Erdmann Mehring; Slawno, Poloni, 1846 – Berlin, 28.01.1919) sociolog gjerman, historian dhe historian i letërsisë, marksist dhe politikan radikal. Një prej udhëheqësve të krahut të majtë dhe teoricien i socialdemokracisë gjermane. Një prej themeluesve të Lidhjes Spartakiste dhe të Partisë Komuniste të Gjermanisë.
* * *
Shënim: Klara Cetkin, mbiemri i vajzërisë Ajzner (Clara Zetkin, Eißner, Viderau, Konfederata Gjermane, 1857 – Arhangelskoje, afër Moskës, 1933) ishte politikane majtiste gjermane me ndikim dhe luftëtare e të drejtave të grave. U shkollua për arsimtare. Bashkëmendimtare e Roza Luksemburgut. E mori mbiemrin e partnerit të saj, revolucionarit rus Osip Cetkin (Ossip Zetkin, Odesë, 1850 – Paris, 1889) me të cilin kishte dy djem. Në vitet 1899-1928 ishte e martuar me piktorin gjerman Georg Fridrih Cundel (Georg Friedrich Zundel, 1875-1948).
Prej vitit 1874 u lidh me lëvizjen e grave dhe të punëtorëve në Gjermani. Në vitin 1878 u bë anëtare e Partisë Socialiste Punëtore (Sozialistische Arbeiterpartei, SAP). Kjo parti u themelua më 1875 me bashkimin e dy partive paraprake: Asociacionit të Përgjithshëm Gjerman të Punëtorëve (ADAV), të themeluar nga Ferdinand Lasal* dhe Partisë Socialdemokrate Punëtore (SDAP) të August Bebelit* dhe të Vilhelm Libknehtit*. Më 1890 partia e ndryshoi emrin dhe u quajt Partia Socialdemokrate e Gjermanisë (SPD).
Në debatin mbi revizionizmin në fillim të shekullit XX, Klara Cetkin, bashkë me Roza Luksemburgun mban vijën revolucionare ekstreme dhe sulmon tezat reformiste të Eduard Bernshtajnit*. Gjatë qëndrimit në Paris luajti një rol të rëndësishëm në themelimin e Internacionles Socialiste. Zhvilloi lëvizjen e femrave socialdemokrate në Gjermani.
Klara Cetkin ishte aktive në Partinë Socialdemokrate të Gjermanisë (SPD). Më vonë hyri në Partinë Socialdemokrate të Pavarur të Gjermanisë (USPD). I përkiste krahut të ekstremit të majtë të partisë – Lidhjes Spartakiste nga e cila më vonë lindi Partia Komuniste Gjermane (KPD). Gjatë Republikës së Vaimarit (Weimarer Republik), në vitet 1920-1933 ishte deputete popullore në Rajhstag (Reichstag).
Më 8 mars 1911 organizoi kremtimin e parë të Ditës ndërkombëtare të grave. Në vitin 1915, krahas veprimtarive të tjera kundër luftës, organizoi në Berlin konferencën ndërkombëtare të grave kundër luftës. Gjatë luftës, për shkak të qëndrimeve kundër luftës, u burgos disa herë. Në vitin 1916 Klara Cetkin është një prej bashkëthemeluesve të Lidhjes Spartakiste dhe të Partisë Socialdemokrate të Pavarur të Gjermanisë (USPD) e cila, në vitin 1917 u nda nga partia nënë – SPD. Në janar 1919, pas revolucionit gjerman të nëntorit të vitit paraprak (1918), u themelua Partia Komuniste Gjermane (KPD). Klara Cetkin u bë anëtare e saj. Në vitet 1920-1933 ishte deputete e popullit në parlamentin gjerman. Më 1920 e intervistoi Vladimir Iliç Leninin (1870-1924) për “çështjen e femrës”. Në vitet 1921-1933 ishte anëtare e Komitetit ekzekutiv të Kominternit. Vdiq në Arhangelskoje afër Moskës. U varros në muret e Kremlit në Moskë.
Shënim: Ferdinand Lasal (Ferdinad Lassalle, 1825-1864) është jurist, filozof pruso-gjerman, veprimtar socialist dhe socialdemokrat. Lindi në Vrocuav, të Polonisë. Vdiq në Carouge të Zvicrës. U varros në Old Jewish Cemetery, në Vrocuav të Polonisë. August Bebel (1840-1913) është shkrimtar dhe politikan gjerman, socialist, socialdemokrat. Lindi në Deutz, Këln të Gjermanisë. Vdiq në Passugg të Zvicrës. Vilhelm Libkneht (Wilhelm Martin Philipp Christian Ludwig Liebknecht, 1826-1900) socialist dhe marksist gjerman, udhëheqës politik, bashkëthemelues i Partisë Socialdemokrate të Gjermanisë. Eduard Bernshtajn (Eduard Bernstein, 1850-1932) – politikan, ekonomist dhe sociolog gjerman. Socialdemokrat dhe propagandues i ideve socialdemokrate, anëtar i Partisë Socialdemokrate të Gjermanisë (SDAP), teoricien marksist dhe revizionues i ideve marksiste.
Prof.Xhelal Zejneli
Photo by: https://www.americangreetings.com/

FJALIMI PËR “STATE OF THE UNION” PA BASHKIM

March 8, 2024 by s p

Analizë nga Rafael Floqi/

WASHINGTON (AP) – Fjalimi për Gjendjen e Bashkimit të Vendit është një nga pikat e qëndrueshme të presidencës, një forum që pothuajse gjithmonë favorizon folësin në një bisedë të njëanshme me miliona amerikanë.

Shumica e fjalimeve shpërndahen në çast dhe harrohen pothuajse po aq shpejt. Por ky është një vit shumë i pazakontë, me Presidentin Joe Biden që duhet të argumentojë jo thjesht se politikat e tij garantojnë një mandat të dytë, por që ai të ketë kapacitetin personal në moshën 81-vjeçare për të bërë këtë punë. Por a e arriti ai këtë.

Ai i përshkroi konturet e qarta të fushatës përpara, duke kritikuar ish-presidentin Donald Trump për kryengritjen e 6 janarit dhe duke shkuar edhe pas Gjykatës së Lartë, me gjyqtarë të pranishëm, mbi vendimin e saj që përmbysi Roe kundër Ëade. Gjithashtu, edhe kompanitë për shrinkflation madhësisë në tkurrje e një Snickers.

AI QË NUK DO TË PERMENDET

Biden e hapi fjalimin me denoncime të zjarrta të rebelëve që sulmuan Kapitolin më 6 janar 2021, më pas veçoi republikanët në dhomë dhe armikun republikan Trump. Por ai refuzoi të shqiptojë emrin e Trump, duke thënë se “paraardhësi im dhe disa prej jush këtu kërkojnë të varrosin të vërtetën për 6 janarin”.

Ai e përshkroi atë në një temë më të madhe se demokracia është e kërcënuar si asnjë herë që nga Lufta Civile, duke sinjalizuar një linjë të qartë sulmi që ai do të përdorë kundër njeriut që nuk do ta përmendte emrin.

Ai kritikoi gjithashtu “paraardhësin tim” për pohimin e Trump se presidenti rus Vladimir Putin mund “të bëjë çfarë dreqin të dojë ” në lidhje me aleatët e NATO-s dhe ai i kërkoi Kongresit të miratojë ndihmë shtesë për Ukrainën.

Duke folur me një energji që mbështetësit e tij kanë thënë se i mungonte, ai vendosi një kontrast midis pikëpamjes së tij internacionaliste për botën dhe prirjes më izolacioniste të “paraardhësit” të tij.

Biden përdori pothuajse tërësinë e fjalimit për të gjetur mënyra për t’u përpjekur të bindë amerikanët për kontrastin. Por sa arriti?

Prindi i dëshmori të ushtrisë amerikane ‘ Golden Father” djali i të cilit u vra në Afaganistan, bërtiti nga llozha dhe sigurimi e arrestoi.

PYETJA MBI MOSHEN

Biden bën shaka për moshën e tij në Gjendjen e Bashkimit, por flet për “vlerat thelbësore” Po kur pyetet për moshën e tij dhe si ndikon në aftësinë për të qenë president, përgjigja e Biden-it është: Më shikoni mua. Dhe këtë s’ka njeri që s’e ka parë.

Të enjten mbrëma, ai dha atë që shumë prej mbështetësve të tij kishin kërkuar. Ishte një fjalim me energji të lartë, me forcë dhe nganjëherë ai i tallte republikanët me ad-libs. Kur ata kundërshtuan mbështetjen e tij për legjislacionin dypartiak të sigurisë së kufirit, Biden tha: “Shikoni faktet, e di që ju dini të lexoni”. Kjo mund të kënaqte mbështetësit e tij demokratë siç dolën në mediat demokrate sot në mëngjes , Por ai dukej më shumë si një plak i inatosur se sa një president me arritje

Biden u pengua pas disa fjalëve dhe në përgjigjen republikane, senatori Katie Britt nga Alabama e quajti atë “të mërzitur dhe të pakësuar”, por ishte një performancë më energjike se fjalimet e tjera ku vërejtjet e tij mund të jenë të gjalla ose të vështira për t’u dëgjuar. Ishte gjithashtu një kundërpërgjigje ndaj kritikave se Biden është shumë plak për të vazhduar të shërbejë si president. Ai do të ishte 86 vjeç në fund të një mandati të dytë dhe republikanët – megjithëse Trump është vetëm katër vjet më i ri . Biden u përkul në moshën e tij, duke përmendur se ai kishte lindur gjatë Luftës së Dytë Botërore, por mbrojti vizionin e tij për vendin si të freskët. “Ju nuk mund ta udhëhiqni Amerikën me ide të vjetra që vetëm na kthejnë prapa.” Po natyrisht para një teleprompteri.

ABORTI NË FLETËT E VOTIMIT

Presidenti tha se përpjekjet për të kufizuar abortin ishin një “sulm ndaj lirisë” dhe ai përqeshi vendimin e Gjykatës së Lartë që rrëzoi Roe kundër Wade, me anëtarët e Gjykatës së Lartë që ishin shumica në atë vendim, të ulur vetëm disa metra larg. Ai gjithashtu mirëpriti Kate Cox, një nënë nga Dallas, fetusi i së cilës kishte një gjendje fatale që rrezikonte shëndetin e saj. Ajo duhej të largohej nga shteti për të bërë një abort. “Zoti im,” tha Biden, “çfarë lirie do të kesh më pas?”

Gjatë pjesës më të madhe të karrierës së tij, Biden nuk ka theksuar të drejtat e abortit. Në fjalën e tij ai tregoi se sa beson se kjo çështje mund të jetë çelësi i një mandati të dytë.

KUJDESI SHËNDETËSOR. BIDEN MBRON OBAMEN

Kthehu te “paraardhësi im”. Biden tha me humor se ligji i kujdesit shëndetësor të epokës së Obamës është ende një “punë e madhe”, duke i bërë homazh momentit si zëvendëspresident ai përdori një gjuhë më të gjallë për të përshkruar fitoren historike të politikës për Presidentin Barack Obama. Dhe ai u zotua të punojë për ta bërë të përhershëm një kredi tatimore të lidhur me ligjin.

“Mbi 100 milionë prej jush nuk mund t’u mohohet më sigurimi shëndetësor për shkak të një gjendjeje para-ekzistuese,” tha Biden. “Epo, paraardhësi im, shumë në këtë dhomë, duan të heqin përfitimin e barnave me recetë duke shfuqizuar ligjin e kujdesit të përballueshëm. Nuk do ta lejoj të ndodhë.”

Biden u duk se rrëshqiti në një grindje rreth kompanive farmaceutike që shesin barnat e tyre me çmime më të lira në mbarë globin, duke i thënë audiencës se do të dëshironte t’i çonte ato në Air Force One në disa qytete të mëdha botërore, përfshirë Moskën për të parë se sa do të kursenin për të njëjtat barna.

Biden e kapi veten shpejt, duke thënë se ishte “ndoshta”. rast edhe në Rusi, dhe ecën përpara. “Sillni recetën tuaj me vete. Dhe ju premtoj se do ta marr për ju për 40%. Kostoja që paguani tani.”

LUFTA NË GAZA-NJE PORT PER TE SHPETUAR BIDEN

Biden premton “asnjë çizme amerikane në terren” në Gaza . Konflikti i përgjakshëm midis Izraelit dhe Hamasit ishte një sfond i pashmangshëm në fjalimin e Biden. Autokolona e tij mori një rrugë tjetër për në Kapitolin e SHBA pasi protestuesit bllokuan një pjesë të Pensilvania Avenue. Brenda në sallë disa ligjvënës mbanin keffiyeh, shalle me kuadrate bardh e zi që ka simbolizuar solidaritetin me palestinezët.

Biden njoftoi planet për ushtrinë amerikane për të ndihmuar në krijimin e një skele të përkohshme në bregdetin e Gazës, një përpjekje që administrata thotë se duhet të nxisë ndjeshëm rrjedhën e ndihmave në territorin e rrethuar. Biden premton “asnjë çizme amerikane në terren” në Gaza Po kush do të ndërtojë portin.

Zbulimi i planit ishte ndoshta elementi më thelbësor i fjalimit të tij që preku luftën. Ai e lejoi Biden të demonstronte se po merr masa përballë zemërimit dhe kundërshtimit të disa demokratëve për mbështetjen e tij të fortë për Izraelin, edhe pse numri i të vdekurve palestinezë rritet. Ai gjithashtu vjen pasi Biden javën e kaluar miratoi ndihmën ushtarake të SHBA-së për hedhje ajrore në Gaza.

Skela e përkohshme, tha Biden, “do të mundësojë një rritje masive të ndihmës humanitare për të hyrë në Gaza”.

Por në të njëjtën kohë ai u bëri thirrje izraelitëve që të bëjnë më shumë për të lehtësuar vuajtjet edhe pse ata përpiqen të eliminojnë Hamasin. “Për Izraelin, unë them se kjo ndihmë humanitare nuk mund të jetë një konsideratë dytësore apo një mjet pazari,” tha Biden.

“KLASA E MESME AMERIKANE” SIPAS JOE

Presidenti Biden përshkroi politikat për t’u marrë me krizën e strehimit, barnat me recetë. Biden përvijoi një vizion ekonomik që shkonte i madh e i vogël. Ai pretendoi një rimëkëmbje ekonomike pas pandemisë që nuk sakrifikoi krijimin e vendeve të punës për të zbutur inflacionin. Me çmimet e banesave ende të larta, ai propozoi një kredi tatimore që do të reduktonte kostot e mortgage.

Ai gjithashtu sulmoi republikanët për politika tatimore që favorizojnë të pasurit. “Kontrollo numrat. Njerëz në shtëpi, a mendon vërtet dikush që kodi tatimor është i drejtë?

Biden tha se duhet të ketë një normë minimale tatimore prej 25% për miliarderët, duke thënë se “asnjë miliarder nuk duhet të paguajë një normë më të ulët tatimore federale sesa një mësues, një punonjës sanitar ose një infermiere”.

Presidenti foli për goditjen e tarifave të padëshiruara që mund të fshijnë buxhetet e amerikanëve dhe ai kritikoi kompanitë e ushqimeve për “tkurrjen”, që do të thotë të merrni më pak produkt për të njëjtin çmim.

“Ju tarifoheni të njëjtën shumë dhe keni rreth 10% më pak Snickers në një bar.” Megjithatë nj fature e një sandviçi për 15 dollarë u bë virale në rrejt më shumë se fjalimi i Bidenit.

Njerëzit i njohin mirë Xhepat e vet.

FJALIMI PERÇAU SHIKUESIT

Kur Biden u zgjodh në Senat në vitin 1972, fjalimi i Gjendjes së Bashkimit ishte takimi televiziv për dhjetëra miliona amerikanë që shikuan në tre rrjete kryesore.

Tani është shumë më tepër se një ngjarje televizive. Mënyrat tradicionale të matjes së shikuesve kanë treguar një rënie të vazhdueshme. Fjalimi i Bidenit vitin e kaluar tërhoqi audiencën e dytë më të vogël për ngjarjen vjetore në të paktën 30 vjet, sipas kompanisë Nielsen.

Audienca është aq e fragmentuar saqë fushata e Biden-it u përgatit me segmente të synuara për t’u shpërndarë në audienca specifike në mediat sociale. Të ftuarit, historitë e të cilëve u theksuan në fjalim, do të bëjnë xhiron e tregjeve televizive lokale për të folur për ndikimin në jetën reale të politikave të Biden. Dhe kërkoni Biden dhe zëvendësuesit e tij për të gjetur mënyra kreative për të marrë pjesë të mesazhit të tij për amerikanët që nuk u dëgjuan të enjten në mbrëmje.

Disa orë përpara se të mbante fjalimin, Biden postoi në llogarinë e tij X një video ku ai merr këshilla për mbajtjen e fjalimit të madh nga aktorë, duke përfshirë Morgan Freeman, Michael Douglas dhe Geena Davis, të cilët kanë luajtur president në filma dhe TV.