s p – Page 98 – Dielli

Laver Bariu, ustain i madh i sazeve të Përmetit, madhështia e një shpirti të bukur që ka mbetur i gjallë në muzikën e tij

January 27, 2026 by s p

U bënë 12 vite që kur ustai i sazeve të Përmetit, i është bashkuar varganit të gjatë të atyre; zëri, përkushtimi dhe vepra e të cilëve është shprehje e thesarit tonë kombëtar. Po, është dhe do të mbetet një tempull i lartë i vetëdijes dhe përkatësisë sonë. Është ajo çfarë ushqen shpirtin e gjithësisë me vezullimin e aktit sublim të krijimit. Është zëri dhe thirrja e thellë e gjeneratave që na fton në kujtesë dhe përshpirtje, nderim dhe mirënjohje, sepse ishin ata, dhe Laver Bariu mes tyre, që e bënë muzikën tonë më autentike, më të pasur, më përfaqësuese,

Edhe pse kanë kaluar dymbëdhjetë vite nga ndarja e tij nga jeta, Laver Bariu nuk i përket së shkuarës. Ai vazhdon të jetojë në ndërgjegjen e gjallë të kulturës sonë, si një prani që nuk shuhet, por përforcohet me kohën. Tingulli i gërrnetës së tij nuk ishte thjesht muzikë, ishte një frymë, një gjuhë e padukshme që lidhi njerëzit me kujtesën, mallin, dhimbjen dhe bukurinë. Sot, ai është përjetësuar edhe në bronz, në një statujë që e tregon ashtu siç ishte gjithmonë, duke i rënë gërnetës, sikur të mos kishte pushuar kurrë.

Ai është aty, në zemër të Përmetit të luleve dhe dashurisë, në qytetin ku u lind ai tingull që mbushi eterin dhe u shndërrua në kujtesë shpirtërore të një kombi. Aty ku tradita nuk tretet, por merr frymë; ku muzika nuk është argëtim, por identitet; ku bukuria nuk shihet, por dëgjohet. Përmeti është gjeografia e zërit të tij, ndërsa gërrneta, alfabeti i shpirtit të tij.

Laver Bariu lindi më 2 maj 1929 dhe u shua më 26 janar 2014, por jeta e tij nuk u mat me vite, por me tinguj. Ai ishte dhe mbetet një nga figurat më të ndritura të muzikës popullore shqiptare, mjeshtër i pakontestuar i gërnetës dhe një nga zërat më autentikë të këngës tradicionale të Toskërisë. Si themelues dhe udhëheqës i Sazeve të Përmetit, ai e çoi këtë formacion në një shkallë të re artistike, duke i kthyer në ambasadorë të kulturës sonë brenda dhe jashtë kufijve.

Që në fëmijëri, muzika ishte për të një instinkt. Veglat e para i ndërtonte vetë, nga degë pemësh, kallam gruri, nga çdo material që mund të shndërrohej në zë. Pas zhvendosjes së familjes në Korçë, ai përthithi ndikime vendimtare nga mjeshtër të njohur dhe, rreth moshës dhjetëvjeçare, nisi të formësonte atë që do të bëhej më vonë gjuha e tij muzikore. Kthimi në Përmet në fund të vitit 1944 shënoi kthimin në rrënjë, por edhe nisjen e një udhe të re: aty ku gërneta u bë zëri i shpirtit të tij.

Me themelimin e Sazeve të Përmetit në vitin 1951 dhe fitoren në Festivalin e parë Folklorik Kombëtar më 1952, nisi një rrugëtim i gjatë dhe i ndritur. Regjistrimet historike, kabatë përmetare të incizuara në Radio-Tirana, pjesëmarrjet në festivale kombëtare dhe ndërkombëtare, e kthyen emrin e Laver Bariut në një pikë referimi të pakapërcyeshme të folklorit shqiptar.

Formacioni i tij i konsoliduar, i njohur si “Bilbilat e Përmetit”, ishte unik jo vetëm për virtuozitetin, por për autenticitetin: saze që këndonin vetë, që rrëfenin përmes veglave dhe zërave një botë të tërë ndjenjash. Ai ishte krijues, riformatues, mësues. Nga duart e tij dolën hyrje këngësh, kaba, valle dhe reinterpretim i trashëgimisë së vjetër, duke formësuar identitetin e këngës popullore përmetare.

Laver Bariu ishte gjithashtu një shpirt kërkues. I apasionuar pas astronomisë dhe parapsikologjisë, ai shihte përtej dukjes, sikur edhe muzika për të të ishte një mënyrë për të depërtuar në misteret e qenies. Bashkëpunoi me estradën, me artistë të rinj, dhe performoi me emrat më të mëdhenj të këngës popullore shqiptare për më shumë se katër dekada.

Muzika e filmit “Gjeneral Gramafoni”, dokumentari “Këngët e zemrës”, disqet e realizuara në Angli, Greqi e Australi, janë dëshmi se vepra e tij e tejkaloi hapësirën lokale dhe u bë pjesë e trashëgimisë kulturore shqiptare në diasporë. Dekorimet dhe titujt nderues ishin vetëm një formalitet institucional për atë që populli e kishte shpallur prej kohësh: një mjeshtër të madh.

Laver Bariu mund të quhet me të drejtë i fundit i ustallarëve të traditës së madhe të sazeve të Jugut. Ai nuk ishte thjesht interpretues i muzikës popullore; ai ishte ruajtësi i një fryme, arkitekti i një identiteti muzikor dhe dëshmia se tradita, kur bie në duar të tilla, nuk ngurtësohet, por rilind. Sot, kur tingulli i gërinetës së tij dëgjohet ende në kujtesën kolektive, Laver Bariu mbetet një figurë emblematike, jo vetëm mjeshtër i sazeve, por simbol i shpirtit krijues shqiptar, që di të ruajë rrënjët dhe t’i kthejë ato në art të përjetshëm.

Albert Vataj

LAVDI KËTYRE BURRAVE QË LARTËSUAN KOMBIN TONË

January 27, 2026 by s p

Të nderuar klerikë! Të nderuar dibranë dhe bashkombast të mitë – Sot shënojmë një ditë të shënuar dhe historike për kombet, një ngjarje që kujton guximin dhe sakrificën e këtyre dibranëve trima e të mirë, atdhetar, fisnik dhe që lartësuan me veprën e tyre të humanizmin kombin shqiptar në plejadën botërore.

Sot bota e qytetruar e ka kthyer këtë datë, në një ditë simbol të kujtesës botërore, për mos të harruar krimet që i ndodhen njerzimit në luftën e dytë botërore. Shqipërisë nuk mund të i mungonte dhe kontributi dibran në mbrotje të jetëve njerzore, Dibra krahina që ka qënëgjithmonë në kuvendin e të ardhmes së atdheut tonë të dashur.

Pikrishtë këtu nga kjo rrugë në dimrin e vitit 1943 patrioti Imer Ndregjoni do të merte në dorzim nga patriotët Tiranës Xhemal Herri, dhe Avdulla Mëniku në dorzim familjen hebraike të Emanuel Rubenit të përbërë prej 7 vetash që kishin ardhur nga Beogradi në Tiranë. Besa e shqiptarit është betim që shpiae tije është e mikut dhe e Zotit. Dhe kështu do të vazhdonte rrugëtimi dy ditor nga ky vend drejt fshatit të bukur dhe të egër të Katërgrykëve të Dibrës Lukani përball malit të Runjës, i rrethuar me pyje shekullore të Vanasit e të Bungës. Aty do ti priste Kapiten luftëtari kundra serbëve, i plagosur nga ky armik shekullor, burri i shquar i Lukanit dhe Katërgrykëve Llan Ndregjoni në shtëpinë e tij tre katshe. Por në shërbim të hebrjve do të ishin i gjithë fisi Ndregjonë, do të ishin i gjithë fshati Lukan fiset Brucet, Dervishët, Ndreka e Buci, Totrakët e Lleshët, Loshët e Kokët e Bushet. Por e gjithë krahina e Katërgrykëveme Qafmurrën, Selishtën, Kacninë, të gjithë ishin në gadishmëri për të shpëtuar miqtë që ishin vendosur tek Ndregjonët. Dhe në fund të vitit 1945 këtë familje e mbajti me krenari Trimi i Qafmurrës mikpritësi dhe humani Ramadan Biba në katundin e vjetër të Murrës dhe i cili i përcolli drejt Tiranës ku shkuan në vendin nga kishin ardhur. Dhe kështu u mbyll kjo histori qendrese e humane. Mirnjohjekatërgrykëve të Dibrës, për mbrotjen që u banë hebrenjve! Venerim atyre burrave e grave, që ndanin bukën dhe ushqimin me miqtë e largët por të kërkuar nga nazizmi gjerman, Mirnjohje këtyre burrave e grave që u banë pjesë e mbrotjes së miqve. Jam krenar që jam Lukanjak, Katërgrykas, Dibranë.Ndregjonet, Biba dhe katërgrykët u banë lavdi e Dibrës për këto vlera kombëtare.

Ne e nderojmë këtë ditë , sepse ajo është një dëshmi e lavdisë së kombit shqiptar dhe e qëndresës ndaj çdo pushtuesi, pamvarsishtregjimit dhe ideologjisë që mund të imponoheshim.

Ne sakrifikuam për të ju siguruar lirinë dhe jetën hebrenjve, por me largimin e trupave naziste ne u ndodhëm vetë si kombe përball një diktaturë të egër si nazizmi diktatura e kriminelit Enver Hoxha. Cfarë u ndodhi këtyre qëndrestarve, humanistëve, dhe fisnikëve të Dibrës, Patrioti Llan Ndregjoni do të vritej në vitin 1946 në përpjekje me kriminelin Shefqet Peçi, do të i vritshin djalin Xhevitin, 18 vjeçar, dhe djalin e xhaxhit Xhetanin 24 vjeçare, atë kullë që kishte mbrojte hebrejtë barbarët komuniste do ta digjnin si kulle e armikut të komunisteve. Ramadan Bibën sëbashku me Imer Ndregjonin do ti arrestonin dhe do të i dënonin me dhjetra vite burg, duke i dërguar në kënetën e Vloqishtit në Korçe ku do të dilnin të sakatuar nga ai gulak ku kryeheshintortura çnjerzore. Dhe ne trashgimtarët e tyre do të provonim luftën e klasve një torturë çnjerzore që vetëm komunizmi enverist shqiptar e provuam. Ne antikomunistët fisnikët shqiptar provuam dhe mbas pluralizmit një përcundim të kësaj klase politike. Askush nuk e ka çuar ndërmend se 35 vite më vonë pasardhësit e Byrosë Politike do të drejtojnë vendin, do të kenë në dorë ekonominë do të bënin ligje dhe do të vijonin të vendosnin fatin e shqiptarve. Askush nuk e mendonte se drejtuesi Partisë që Ekzekutoi Llan Ndregjoni, dënoi me dhjetra vite burg Ramadan Bibën dhe Imer Ndregjoni do të ishte sot në Izrael duke folur për antisimetizmi, pa i nderuar këto burra që nderuan Shqipërinë, dhe pa u kërkua falje për ekzekutimet dhe burgimet që u kishte bërë partia e tije. Askush nuk e kishte menduar se 6000 shqiptarë sdo të kishin një varr në tokën e tyre se partia që i zhduki, do të sundonte me pasardhësit e enveristëve. As kush se kishte menduar se Partia e parë opozitare që u krijua në dhjetor të 90 do të i bashkohej Partisë sundues rilindjes komuniste, që mos ti dënonte krimet e komunizmit siç bëri europa. Nuk mund të ndërtohet demokracia me muratorë të ferrit komunistë, nuk mund të mbrohet liria me dhunuesit e drejtave të njeriut. Sot flitet për drejtsi për dëshmorët e partisë, dhe jo për vlerat e larta të kombit shqiptar siç janë këto dibranë trima e fisnikë

Po e mbyll fjalën time me një shprehje të Martin Luter Kingut Një padrejtsi në çfardo vendi, është një kërcnim për drejtësinë kudo!

Një ishull, një gabim: Investimet e huaja janë të mirëpritura—por jo me çdo çmim

January 26, 2026 by s p

Zverneci Mund të Ndërtohet; Sazani Duhet të Ruhet

Nga Cafo Boga – 25 Dhjetor 2026

Njoftimi se Affinity Partners, e udhëhequr nga Jared Kushner, po ndjek një investim prej 1.4 miliardë dollarësh përgjatë bregdetit jugor të Shqipërisë ka ngjallur njëkohësisht entuziazëm dhe shqetësim. Investime të huaja të kësaj përmase janë të rralla për Shqipërinë dhe, nëse menaxhohen siç duhet, mund të sjellin infrastrukturë të nevojshme, vende pune dhe dukshmëri ndërkombëtare. Por jo çdo zhvillim është i njëjtë dhe jo çdo territor ka të njëjtën peshë.

Që në vitin 2024, kur Jared Kushner shprehu për herë të parë interes për të investuar në Shqipëri—pas projektit të tij të propozuar në Beograd—shkrova një artikull me titull “Vlerësimi i Projekteve Transformuese Turistike të Jared Kushner në Shqipëri: Përfituese, të Dëmshme apo Të Dyja për Vendin?”. Artikulli, i botuar më 24 mars 2024, u shpërnda fillimisht në faqen time në Facebook dhe më pas u publikua nga disa media. Në të, analizova të mirat dhe të këqijat e zhvillimit masiv të turizmit, vlerësova investimin e propozuar nga Kushner dhe paraqita atë që, sipas meje, do të ishte rruga më e përgjegjshme për Shqipërinë.

Tani që ky projekt duket se po afrohet gjithnjë e më shumë drejt realizimit, ndiej detyrimin ta rikthej këtë çështje në vëmendje. Ky shkrim është shkruar me shpresën që shqiptarët ta lexojnë me kujdes dhe të reflektojnë mbi vendimet që po merren në emrin e tyre. Vendimet që prekin pasuri kombëtare të pazëvendësueshme kërkojnë largpamësi, sepse sapo këto projekte realizohen, nuk ka më kthim pas. Ajo që humbet në emër të zhvillimit, shpesh humbet përgjithmonë.

Projektet e propozuara përfshijnë dy pasuri krejtësisht të ndryshme: zonën bregdetare pranë Zvernecit dhe Ishullin e Sazanit, një ish-bazë ushtarake në hyrje të korridorit Adriatik–Jon. Trajtimi i tyre si një paketë e vetme është një gabim.

Zhvillimi i Zvernecit për turizëm të nivelit të lartë është, në parim, i mbrojtshëm. Shqipëria prej kohësh ka identifikuar pjesë të bregdetit të saj për rritje turistike dhe Zverneci ndodhet në tokë kontinentale, është i aksesueshëm dhe tashmë pjesë e një korridori më të gjerë zhvillimi. Nëse një zhvillim i tillë respekton rregulla të qarta planifikimi, mbrojtje mjedisore dhe integrim me ekonominë lokale, ai mund të sjellë vlerë pa dëmtuar në mënyrë të pakthyeshme pasuritë kombëtare. Turizmi cilësor është diçka që Shqipërisë i nevojitet.

Sazani, megjithatë, është një rast krejtësisht tjetër.

Shqipëria nuk ka shumë ishuj. Në fakt, Sazani mund të jetë i vetmi ishull me përmasa reale, histori dhe rëndësi strategjike nën kontrollin e saj. Ai nuk është thjesht tokë; është simbol kombëtar, pikë strategjike detare, dhe arkiv historik e ekologjik. Gjatë Luftës së Ftohtë shërbeu për qëllime ushtarake; sot përfaqëson diçka shumë më të çmuar: një nga hapësirat e pakta publike të paprekura që Shqipëria ende zotëron.

Ata që argumentojnë se Shqipëria duhet ta komercializojë plotësisht Sazanin për të konkurruar në turizmin mesdhetar, mjafton të hedhin një sy përtej Adriatikut. Kroacia, një vend me mbi një mijë ishuj, ka ndërtuar një nga industritë turistike më të suksesshme në Evropë pa sakrifikuar shumicën e ishujve të saj për zhvillime luksoze private. Përkundrazi, Kroacia i përqendroi hotelet dhe resortet në tokën kontinentale dhe në disa ishuj urbanë të përzgjedhur, ndërsa shumicën e ishujve i ruajti si zona natyrore të mbrojtura, parqe kombëtare ose destinacione me akses të kufizuar. Turizmi lulëzoi jo sepse çdo ishull u ndërtua, por sepse mungesa, autenticiteti dhe ruajtja u bënë pjesë e vetë tërheqjes.

Ky model është shumë i vlefshëm për Shqipërinë. Nëse një vend me bollëk ishujsh zgjedh përmbajtjen, Shqipëria—me vetëm një ishull me rëndësi reale—duhet të tregojë edhe më shumë kujdes.

Shndërrimi i Sazanit në një “eko-resort” luksoz ngre shqetësime serioze. Edhe zhvillimi privat më i menduar do ta ndryshonte përgjithmonë ekosistemin e ishullit, do ta kufizonte në praktikë aksesin publik dhe do t’i kalonte kontrollin efektiv të një pasurie unike kombëtare interesave private për dekada. Pasi një transformim i tillë ndodh, ai nuk mund të zhbëhet.

Ekziston gjithashtu një dimension strategjik që nuk mund të neglizhohet. Pozicioni i Sazanit i jep atij rëndësi ushtarake dhe detare, veçanërisht në një rajon të lidhur me sigurinë e NATO-s dhe rrugë të rëndësishme detare. Kontrolli afatgjatë privat i një zone të tillë—sidomos nga një entitet i huaj i lidhur ngushtë me elitën politike të një vendi tjetër—kërkon kujdes të jashtëzakonshëm, transparencë dhe konsensus publik.

Ekziston një alternativë më e mirë—dhe ajo nuk është as kundër investimeve dhe as kundër turizmit.

Sazani duhet të mbetet pronë publike, i mbrojtur si park kombëtar dhe sit kulturor-historik, ndërkohë që të hapet për turizëm ditor të rregulluar. Vizitorët mund të shkojnë në ishull me varka nga Zverneci, duke gjeneruar aktivitet ekonomik pa hequr dorë nga pronësia, sovraniteti apo trashëgimia. Zverneci, nga ana tjetër, mund të shërbejë si qendra turistike: hotele, shërbime dhe infrastrukturë në tokë; ruajtje dhe akses i kontrolluar në ishull.

Kjo është pikërisht balanca që arriti Kroacia—dhe është balanca që Shqipëria duhet të ndjekë.

Çështja më e thellë që nxjerr në pah projekti Kushner nuk është thjesht ligjshmëria, edhe pse respektimi i ligjeve mjedisore dhe interesit publik është i rëndësishëm. Problemi i vërtetë është qeverisja. Vendimet që prekin pasuri kombëtare të pazëvendësueshme nuk duhet të përshpejtohen përmes kanaleve ekzekutive apo të negociohen pas dyerve të mbyllura, veçanërisht në një vend që ende po rindërton besimin në institucionet e tij.

Shqipëria ka nevojë për investime—por i duhen sipas kushteve të saj, të udhëhequra nga strategjia dhe jo nga ngutja. Zverneci mund të zhvillohet. Sazani duhet të ruhet. Ngatërrimi i këtyre dyve rrezikon të përsërisë pikërisht gabimet që Shqipëria është përpjekur t’i kapërcejë për tri dekada.

“Përgjegjësia e shkrimtarit si agjent moral është të përpiqet të sjellë të vërtetën mbi çështje me rëndësi njerëzore tek një audiencë që mund të bëjë diçka për to.”— Noam Chomsky

Z. Shpëtim Tim Qorraj hapi fushatën për t’u zgjedhur në Parlamentin e Nju Jorkut

January 26, 2026 by s p

Nga Keze Kozeta Zylo/

Le të votojmë Shpëtim Tim Qorraj, biri i dëshmorit të UÇK-së nga Kosova,

Mustafë Qorraj.

Në restorantin “Cielo” me një dekor elegant dhe i njohur për ngjarje të veçanta, shqiptari nga Kosova Shpetim Tim Qorraj hapi fushaten per t’u zgjedhur në Parlamentin e Nju Jorkut.

Shpëtim Tim Qorraj, biri i dëshmorit të UÇK-së nga Kosova, Mustafë Qorraj është kandidat për në Asamblenë e shtetit të Nju Jorkut. Në këto mjedise ishin personalitete të njohura shqiptare, shqiptarë të thjeshtë dhe lider në komunitet për ta mbështetur kandidaturën e tij.

Në hapjen e fushatës ndodheshin Imam dhe Kapelan i NYPD-së Tahir Kukaj, Fitim Shabani, Anëtar i Komitetit Shtetëror për 63 AD, z. Dritan Gashi, z. Albert Salaj, z. Kastriot Blakaj, z. Fatmir Frank Sela, z. Hakim Budzaku, Aktivisti Belul Qoku, anëtarë të shoqatës “Kosova” dhe shumë pronarë biznesesh. të cilët me dashamirësinë më të madhe iu ndodhën pranë këtij biri të denjë të Diasporës dhe të Kosovës. Në këtë fushatë kishte dhe shumë amerikanë që janë zgjedhësit e tij.

Në ceremoni nderonte me pjesëmarrjen e tij Ansambleisti Charles Fall, i cili e prezantoi Tim Qorraj me plot kulturë dhe nderim. Ai është Kryetar i Partisë Demokratike të Qarkut Richmond, ndihmës udhëheqës i shumices dhe përfaqëson Distriktin e 61-të të Asamblesë së Nju Jorkut dhe që mbulon Bregun Verior të Staten Island, ku ai ka banuar gjithë jetën e tij.

Cliff Hagen, Sekretar Ekzekutiv për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond, Bianca Rajpersaud, Udheheqëse e Distriktit Femëror për 63 AD për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe Menaxhere e Fushatës për Tim for Assembly

John Bonavita, Anëtar i Komitetit Ekzekutiv për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe anëtar i ATU 726, Halle Vitaliano, Kryetare e Komitetit të Fushatës për Partinë Demokratike të Qarkut Richmond dhe Menaxhere e Mediave Sociale për Tim for Assembly, Mark Murphy, Udhëheqës Komuniteti dhe ish-kandidat për President të Qarkut SI

Prania, energjia dhe inkurajimi i tyre natyrisht që e frymëzojnë për të ecur më tej për të fituar zgjedhjet.

Motoja e kandidatit të ardhshëm është vendosja e komunitetit tonë në vend të parë dhe ndërtimin e një Distrikti të Asamblesë së 64-të më të sigurt, më të fortë dhe më të qëndrueshëm.

Ne i urojme shumë suksese Z. Shpetim Tim Qorraj për të fituar zgjedhjet si Asambleist i shtetit të Nju Jorkut dhe ju ftojmë të jemi së bashku për ta mbështetur kandidaturën e tij.

Nga fjala e kandidatit z. Shpetim Tim Qorraj në hapjen e fushatës për t’u zgjedhur në Parlamentin e Nju Jorkut

Mirëdita të gjithëve,

Faleminderit nga zemra për të qenit këtu sot. Faleminderit familjes time, miqve, ekipit tim të fushatës, udhëheqësve të komunitetit tonë, fqinjëve dhe çdo personi që erdhi për të mbështetur këtë moment. Prania juaj ka më shumë kuptim për mua sesa fjalët mund ta shpjegojnë.

Sot nuk është dita vetëm për një fushatë. Sot është për shpresë, mundësi, dhe besimin që njerëzit e zakonshëm mund të bëjnë gjëra të jashtëzakonshme kur punojmë së bashku.

Emri im është Tim Qorraj, dhe unë jam kandidat për anëtarin tuaj të ardhshëm të Asamblesë së Shtetit të Nju Jorkut për distriktin e 64-të.

Për ata prej jush që nuk më njohin, kam lindur në Kosovë, në një fshat të vogël të rrethuar nga njerëz të mrekullueshëm.

Jam rritur në kohë të vështira, në një vend të copëtuar nga lufta. Por edhe në ato ditë të vështira, jam rritur me vlera të forta si respekti, mirësia, puna e palodhur dhe dashuria për familjen dhe komunitetin.

Vetëm në moshën 13-vjeçare, e humba babanë tim gjatë luftës. Ai ishte luftëtar për liri dhe komandant, duke luftuar për njerëzit dhe tokën e tij për liri dhe demokraci.

Të humbësh babain në moshë të re ishte e vështirë, por në vend që të më thyente, më bëri më të fortë. Më mësoi se jeta është e çmuar dhe se duhet të përdorim kohën tonë për të bërë diçka të rëndësishme. Në vitin 2011, erdha në Shtetet e Bashkuara me një ëndërr, si shumë emigrantë para meje. Erdha me shpresë, pa para, por me vlera të forta dhe një vullnet të fortë për të punuar. Kur erdha për herë të parë në Amerikë, fillova në Bar Harbor, Maine, një shtet i madh me njerëz të mrekullueshëm dhe aty gjeta dashurinë. Takova gruan time, Kathleen, një bijë e US Marines dhe veteran i Vietnamit. Së bashku me gruan time ndërtuam një familje të bukur këtu në Staten Island. Jemi të bekuar me dy djem të mrekullueshëm, Ronan dhe Bren. Çdo ditë, kur i shikoj ata, më kujtohet pse punoj fort dhe pse vrapoj, për t’u dhënë atyre dhe të gjithë fëmijëve tanë një të ardhme më të mirë. Zemra ime ka qenë gjithmonë me komunitetin. Në Staten Island, veçanërisht brenda komunitetit shqiptar dhe më tej, kam punuar në shumë ngjarje, kam bashkuar njerëzit, kam mbështetur familjet, dhe ndërtoj ura midis kulturave, udhëheqësve dhe fqinjëve. Besoj thellësisht në unitet. Besoj se kur qëndrojmë së bashku, jemi më të fortë. Pra, pse po garoj? Po garoj sepse familjet punëtore meritojnë një zë të fortë. Po garoj sepse fqinjët tanë meritojnë të ndihen të sigurt në shtëpitë e tyre. • Forcat tona të zbatimit të ligjit kanë nevojë për mbështetjen tonë. Ata kanë nevojë për më shumë personel dhe mjete më të mira për të mbajtur komunitetet tona të sigurta, dhe unë do të luftoj dhe të avokoj për ta. Po garoj sepse fëmijët tanë meritojnë shkolla të shkëlqyera. Shkollat tona kanë nevojë për më shumë staf, më shumë hapësirë, dhe masa më të forta sigurie, duke përfshirë më shumë agjentë sigurie në shkolla. Unë do të luftoj për këtë. Po garoj sepse bizneset e vogla meritojnë mbështetje. Dhe po garoj sepse sistemet tona të transportit, arsimit dhe kujdesit shëndetësor duhet të funksionojnë për njerëzit.

Staten Island ka transportin publik më të ngadaltë dhe disa nga tarifat më të shtrenjta. Unë do të luftoj për transport publik më të mirë që të jetë më i shpejtë, më i besueshëm dhe më i përballueshëm.

Projekti i murit detar

Ne duhet të ecim përpara me projektin e murit detar për të mbrojtur lagjet tona. Familjet tona meritojnë të ndihen të sigurta, dhe nuk mund të lejojmë një tjetër katastrofë si Uragani Sandy të shkatërrojë shtëpitë, familjet dhe prona tona përsëri. Unë do të luftoj që kjo të bëhet realitet.

Dua të jem një lloj udhëheqësi që dëgjon, i cili ecën në rrugët e distriktit dhe njeh njerëzit me emër.

Një udhëheqës që punon me të gjithë, pa marrë parasysh partinë, për të arritur rezultate reale.

Distrikti i Asamblesë i 64 është plot me njerëz punëtorë, emigrantë, familje punëtore, të moshuar, veteranë dhe profesionistë të rinj, të gjithë me ëndrrat e tyre.

Ju meritoni një anëtar të asamblesë që kupton kuptimin e punës së vështirë, sepse asgjë nuk më është dhënë, që e di çfarë do të thotë të fillosh nga asgjëja, dhe që nuk e ka harruar asnjëherë prejardhjen e tij.

Kjo fushatë nuk bëhet fjalë për mua, bëhet fjalë për ne. Bëhet fjalë për familjet tona. Fëmijët tanë. Të ardhmen tonë. Ju kërkoj sot: mbështetni fushatën që do të sjellë ndryshim të vërtetë në komunitetin tonë. Bëhuni vullnetar. Dhuroni. Tregoni familjes dhe miqve tuaj që jetojnë në lagje të votojnë për dikë që i intereson mirëqenia e komunitetit tonë. Së bashku, mund të ndërtojmë një komunitet më të sigurt dhe më të fortë. Së bashku, mund të krijojmë mundësi. Së bashku, mund të bëjmë ndryshim të vërtetë. Faleminderit që besuat tek unë. Faleminderit që besuat tek ne. Dhe le të fillojmë punën.

Zoti e bekoftë Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Zoti e bekoftë qytetin tonë të madh.

Zoti ju bekoftë të gjithëve!

25 Janar, 2026

Staten Island, New York

Gjyshi i Ismail Qemalit, Ismail Bej Vlora e shihte perspektivën e një të ardhmje të pavarur të shqiptarëve

January 26, 2026 by s p

Dr. Nikollë Loka/

Në periudhën që pasoi shpërthimin e Revolucionit Grek, një shqetësim i madh për Portën e Lartë ishte dyshimi rreth besnikërisë së krerëve shqiptarë. Sipas disa dokumenteve,krerë shqiptarë të Toskërisë dhe veçanërisht Ismail Beu i Vlorës, dyshoheshin për lidhje dhe aleanca me revolucionarët grekë,

Që nga fillimi i pushtimeve osmane, shqiptarët trajtoheshin si mercenarë të zakonshëm, që luftonin për para dhe pushtet, pa një angazhim të vërtetë për kauzat e tyre etnike. Ky mentalitet vazhdoi edhe në periudhën kur në Ballkan shpërthyen lëvizjet për pavarësi. Megjithatë, rast pas rasti, osmanët e kishin njohur si forcën dhe aftësitë ushtarake, ashtu dhe besnikërinë shqiptare që mund të kthehej në tradhti, për shkak të përfitimeve personale. Sidoqoftë, gjatë luftës për pavarësinë greke, kur Qeveria osmane ndodhej nën kërcënimin e lëvizjes kombëtare greke dhe kaosin që ajo shkaktoi, filloi ta perceptonte një grup të veçantë krerësh shqiptarë si një rrezik të mundshëm për unitetin e Perandorisë, pasi ata mund të ishin lidhur jo vetëm me interesa lokale, por edhe me një ideologji kombëtare, që minonte rendin osman.

Ndërsa grekët po luftonin për pavarësinë e tyre, disa krerë shqiptarë me ndikim, mund të ishin të shqetësuar për të njëjtën ide të autonomisë dhe lirisë. Mendohet se ata kishin mundësi të ndikonin mbi popullin e tyre, për të zvilluar ato ndjenja që do të çonin në një “komplot kombëtarist”, duke përdorur të njëjtën gjuhë dhe ideologji me atë të grekëve. Ky ishte një zhvillim i papritur për osmanët, të cilët nuk mund ta mendonin se shqiptar kishin ambicie kombëtare të ngjashme me grekët.

Pas shpalljes së revoltës greke nga Alexander Hypsilantis, disa liderë shqiptarë si Ali Pashë Tepelena u dhanë mbështetje grekëve, ndërsa të tjerë preferuan të nxirrnin përfitime prej një lufte të tillë, për të forcuar pozitat e tyre personale. Duke pasur shumë lidhje me shqiptarët, Kollokotroni, një nga komandantët më të njohur arvanitas të Greqisë, ndërtoi marrëdhënie të veçanta me krerët shqiptarë, duke i cilësuar ata “vëllezër” dhe duke kërkuar besnikëri prej tyre. Një letër e Kollokotronit drejtuar krerëve shqiptarë, ku kërkonte besën dhe bashkëpunimin e tyre, shfaqte një lidhje të mundshme midis qëllimeve të grekëve dhe interesave të shqiptarëve për autonomi. Ai, duke qenë vetë arvanit, kishte ndjenja të natyrshme afërsie me shqiptarët dhe e shfytëzoi afërsinë për t’i mobilizuar shqiptarët kundër Perandorisë Osmane. Ai ishte bërë vëllam me Ali Farmaqin. Teodor Kollokotroni dhe Ali Farmaqi shkuan edhe në Arbëri dhe grumbulluan mbi 3000 mijë ushtarë myslimanë shqiptarë, që i sollën në Greqi, për të luftuar kundra osmanëve turq. Të dy ata kishin menduar të luftonin për realizimin e një mbretërie të bashkuar greko-shqiptare, me flamurin e përbashkët me gjysmë hëne dhe kryq. Duke marrë dijeni për ngjarje të tilla, autoritetet osmane nisën të shfaqnin një dyshim të madh ndaj shqiptarëve.

Në letrën, që Mehmed Reshit Pasha e dërgoi në Stamboll, ishte shprehur se “shqiptarët mund të kenë aspirata për autonomi ose pavarësi”. Ky duket si një pohim i ri për kohën, sepse deri atëherë Perandoria Osmane ishte mjaft e fuqishme në kontrollin e territoreve shqiptare. Deklarata e Pashës reflektonte një perceptim se shqiptarët kishin filluar të zhvillonin një ndjenjë të vetëdijes kombëtare dhe një dëshirë për të patur një formë qeverisjeje që ishte më e pavarur nga osmanët. Kjo ishte shfaqja më e hershme e një lëvizjeje kombëtare, e cila do të ishte më e dukshme pas shumë dekadash.

Pas luftës greke, për shkak të ndikimit të nacionalizmit dhe kërkesave për autonomi, shumë udhëheqës shqiptarë mund të kenë parë mundësinë e krijimit të një shteti shqiptar të pavarur, duke shfrytëzuar boshllëkun që kishte krijuar lufta e grekëve për pavarësi. Në atë klimë dyshimesh, marrëdhëniet mes udhëheqësve shqiptarë dhe Perandorisë Osmane u bënë gjithnjë e më të tensionuara. Për osmanët, lufta greke për pavarësi shërbeu si një moment kyç për të formuluar politikën e tyre ndaj shqiptarëve. Osmanët e panë këtë periudhë si një mundësi për të pastruar çdo dyshim mbi besnikërinë e krerëve shqiptarë dhe për të ruajtur integritetin e Perandorisë. Raportet zyrtare që përcillen në Stamboll tregojnë një ndjenjë të vazhdueshme të frikës nga përhapja e nacionalizmit në Shqipëri dhe mundësinë e shpërthimit të një lëvizjeje të ngjashme me atë greke.

Në vitin 1822, pas vrasjes së Ali Pashë Tepelenës, Ismail Pashë Vlora filloi të udhëhiqte përpjekjet për të fituar më shumë autonomi për shqiptarët. Ai kërkoi që shqiptarët të kishin më shumë kontroll mbi territorin e tyre, duke u larguar nga autoriteti i Portës së Lartë, duke shfrytëzuar lëvizjen greke si mundësi për të forcuar pozitat e tyre. Krijimi i një mendimi politik shqiptar konsiderohej rrezik për Perandorinë Osmane, e cila e mendonte këtë si një përpjekje për të krijuar një shtet të pavarur. Nga një deklaratë e Mehmet Reshid Pashës,del se shqiptarët kërkonin një lloj vetëqeverisjeje, madje pavarësie. Edhe pse është e vështirë të vlerësohet sa e vërtetë ishte kjo akuzë, mjafton për të kuptuar se osmanët shqetësoheshin për mundësinë e një lëvizjeje separatiste, të ngjashme me atë që po ndodhte në Greqi. Është e qartë se osmanët po e kuptonin rrezikun që mund t’u vinte nga shqiptarët me zhvillimin e ndjenjave të tyre kombëtare. Ky shqetësim për identitetin dhe aspiratat shqiptare është tregues i rëndësishëm i zhvillimeve të mëvonshme të kombit shqiptar dhe i lëvizjes për pavarësi. Edhe pse ata mund të mos i shihnin ende në mënyrën e sotme të nacionalizmit modern, përpjekjet e Kollokotronit dhe të tjerëve, për të krijuar një aleancë me shqiptarët, ky veprim ishte një hap drejt një ndjenje afrie, që do të çonte në zhvillimin e nacionalizmit shqiptar.

Në periudhën kur përpjekjet për shtypjen e kryengritjes greke po vazhdonin, Mehmet Reshit Pasha kritikon sjelljen e krerëve shqiptarë, të cilët, sipas tij “ishin të interesuar më shumë për përfitime personale dhe për pozita të larta, sesa për mbrojtjen e Perandorisë”. Kjo është një vërejtje e rëndësishme, sepse ajo reflekton një ndjenjë të thellë të zhgënjimit dhe ndoshta frikës që kishin autoritetet osmane ndaj shqiptarëve. Sipas raportit të tij dërguar Portës së Lartë “një marrëveshje e fshehtë ishte arritur në mes të liderëve shqiptarë dhe grekëve, nëpërmjet Shahin Beut të Delvinës dhe Kontit Kapodistria. Kjo marrëveshje sekrete dhe ndarjet që po formoheshin mes shqiptarëve dhe osmanëve tregon një rënie të besnikërisë ndaj Perandorisë, që mund të ishte shenjë e fillimit të një procesi të gjatë të krijimit të vetëdijes kombëtare shqiptare”.

Sipas Everest Beqirit “Ismail Bej Vlora, i emëruar nga qeveria osmane për të luftuar revolucionarët grekë, kundërshtoi të luftonte kundër grekëve dhe shqiptarëve, duke u tërhequr nga fronti dhe duke marrë rreth 4 000 ushtarë me vete”. Ky akt rebelimi solli dy fermanë nga Sulltani, në vitin 1822, një që parashikonte internimin dhe një tjetër që kërkonte ekzekutimin e tij e të vëllait Beqir Bej Vlora, në rast se ata nuk dorëzoheshin. Në vitin 1827, vëllai i Kapodistrias, udhëheqës i shtetit grek, hyri në bisedime me Ismail Bej Vlorën, për të trajtuar qëndrimin e shqiptarëve ndaj kryengritjes greke. Pas këtyre bisedimeve, u arrit një marrëveshje që garantonte respektimin e paprekshmërisë territoriale të njëri-tjetrit. Everest Beqiri shkruan: “Më pas, në vjeshtën e vitit 1828, udhëheqësit shqiptarë të Toskërisë, nën drejtimin e Ismail Bej Vlorës, u mblodhën në një kuvend në Berat, ku diskutuan për rikthimin e të drejtave të klasës udhëheqëse shqiptare nën sundimin osman. Kuvendi i Beratit, që u mbajt nga 6 deri më 8 nëntor 1828, themeloi “Lidhjen Shqiptare” me Ismail Bej Vlorën në krye. Kjo organizatë kundërshtonte pushtetin e centralizuar të sulltanit dhe punonte për të forcuar ndikimin e saj në krahinat e tjera të Shqipërisë”. Pavarësisht rëndësisë historike, kjo ngjarje është nënvlerësuar nga historiografia zyrtare shqiptare. Ismail Bej Vlora e tregoi veten se ishte më i qartë se krerët e tjerë toskë në situatat e reja që u krijuan pas pavarësisë greke. Në një letër që ai dërgoi për bejlerët e Labërisë, jepte disa porosi që lidhen me strategjinë dhe pozitat e tij. Ai kërkonte mbështetje dhe përkrahje për emërimin si guvernator i Vlorës, qytetit të tij të lindjes, si një hap për të forcuar pozitat e tij në trevën e Toskërisë dhe për të bashkëpunuar më ngushtë me autoritetet osmane. Ky veprim ishte një përpjekje për të ruajtur ndikimin e tij në atë territor dhe për të siguruar pozita të forta politike ndaj rivalëve të tij. Në këtë kontekst, Ismail Bej Vlora u mundua të sigurojë që, përmes mbështetjes nga bejlerët e Labërisë, të mund të krijonte një koalicion të fuqishëm që do të ndihmonte forcimin e pozitave të tij në frontin e brendshëm dhe në raport me pushtetin osman. Kjo lëvizje ishte parë me dyshim nga osmanët. Mehmet Reshd Pasha mendonte se “ky plan i Ismail Beut i detyronte autoritetet që, për të forcuar pozitat osmane në Janinë, të dërgojnë ushtarë për të ruajtur kontrollin mbi zonat e rëndësishme”. Sipas tij, “përveç kërkesës për emërimin si guvernator, Ismail Beu po luante një lojë të dyfishtë, për të realizuar qëllimet e tij personale dhe për të ruajtur njëfarë autonomie në kuadër të administratës osmane”.

Pas një periudhe të gjatë tensioni, Stambolli urdhëroi ekzekutimin e Ismail Beut dhe të disa liderëve të tjerë shqiptarë, me synimin për të parandaluar një shpërthim të mundshëm të separatizmit te shqiptarët. Ky akt do të shërbente si një mesazh i fortë për liderët e tjerë shqiptarë, që mendonin të kundërshtonin autoritetin e Portës. Raporti i Mehmet Reshid Pashës që trajtonte rrethanat e ekzekutimit të Ismail Bej Vlorës është një nga momentet kyçe që ndihmojnë për të kuptuar tensionet politike në mes të shqiptarëve dhe Perandorisë Osmane, gjatë periudhës së luftës së pavarësisë greke. Reshid Pasha, i shqetësuar nga mundësia që Ismail Bej Vlora të realizonte planet e tij dhe të provokonte një komplot të madh në Shqipëri, vendosi të vepronte kundër tij. Ai urdhëroi ekzekutimin e Ismail Beut dhe, në një letër dërguar Stambollit, e paraqiti këtë veprim si një arritje të madhe. Mehmet Reshidi shprehu gëzim dhe lavdim për këtë akt, duke theksuar se “nëse Zoti do të mundësonte eliminimin e individëve të tjerë të ngjashëm, gjendja në Shqipëri mund të përmirësohej”.

Ismail Bej Vlora, u vra pabesisht në “Masakrën e Janinës”, me 5 janar 1829, së bashku me 18 shoqëruesit e tij, nga Mehmet Reshid Pasha. Pas vrasjes, në trupin e tij u gjet një dokument i rëndësishëm, kopja e një letre që Ismail Beu u kishte dërguar disa krerëve shqiptarë në frontin e Mesolongjit, ku ai kërkonte që ata të shkaktonin trazira, me pretekstin e pagesave të papaguara. Letra tregonte qëllimet e tij dhe të aleatëve të tij, që ishin ruajtja e autonomisë dhe mbrojtja e interesave të Shqipërisë, pas luftës greke të pavarësisë. Ky dokument pasqyron shqetësimet e krerëve shqiptarë për sigurinë e vendit të tyre në të ardhmen, si dhe përpjekjet e tyre për të ruajtur një status autonom, në raport me Portën. Dokumenti, edhe pse i shkurtër, ndihmon për të kuptuar disa aspekte të rëndësishme të situatës politike të kohës. Ai tregon se besimi i shqiptarëve ndaj Perandorisë Osmane ishte i pakët dhe i dyshimtë, pasi ata e shihnin ushtrinë osmane si pushtuese. Sipas asaj letre, tërheqja e ushtrisë osmane nga Shqipëria duket se pritej të ndodhte. Por duhet theksuar se aty nuk flitet për ndonjë aleancë me grekët, por për përpjekje për ta përdorur kryengritjen greke për interesat e krerëve shqiptarë, ndërkohë që refuzonin idenë që ushtarët shqiptarë të rekrutoheshin si pjesë e ushtrisë së rregullt osmane. Për herë të parë në këtë letër, një udhëheqës shqiptar fliste për konceptin e “atdheut” (vatan), duke theksuar se ai e shihte Shqipërinë si një njësi të bashkuar, pavarësisht ndarjeve gjeografike, fetare dhe krahinore. Pra Ismail Bej Vlora bën thirrje për unitet kombëtar si shenjë e besnikërisë ndaj atdheut të tij. Përpjekjet e tij e të krerëve të tjerë shqiptarë, gjatë periudhës së Luftës për Pavarësinë Greke tregojnë shenjat e para të vetëdijes kombëtare që po shfaqej në Shqipëri. Pavarësisht kundërshtimeve dhe mbështetjes për interesa lokale, këto lëvizje të para të shqiptarëve për autonomi dhe bashkim kombëtar ishin shenja të një procesi të ngadaltë, por të sigurt, të formimit të identitetit kombëtar shqiptar.