Analiza – Page 269 – Dielli

State Department Issues “Public Designation of Albanian Sali Berisha Due to Involvement in Significant Corruption”

May 21, 2021 by dgreca

On May 19, the US Secretary of State, Anthony Blinken, issued the following Press Statement titled Public Designation of Albanian Sali Berisha Due to Involvement in Significant Corruption:

“Today, I am announcing the public designation of Sali Berisha, a former President of Albania, former Prime Minister of Albania, and former Member of Parliament of Albania, due to his involvement in significant corruption.  In his official capacity as Prime Minister of Albania in particular, Berisha was involved in corrupt acts, such as misappropriation of public funds and interfering with public processes, including using his power for his own benefit and to enrich his political allies and his family members at the expense of the Albanian public’s confidence in their government institutions and public officials. Furthermore, his own rhetoric demonstrates he is willing to protect himself, his family members, and his political allies at the expense of independent investigations, anticorruption efforts, and accountability measures. With this designation, I am reaffirming the need for accountability and transparency in Albania’s democratic institutions, government processes, and the actions of Albanian public officials.

This designation is made under Section 7031(c) of the Department of State, Foreign Operations, and Related Programs Appropriations Act, 2021. In addition to Berisha, I am publicly designating his spouse, Liri Berisha, his son, Shkelzen Berisha, and his daughter, Argita Berisha Malltezi. These individuals are ineligible to travel to the United States.

This designation reaffirms the U.S. commitment to supporting political reforms key to Albania’s democratic institutions.  The United States continues to stand with the people of Albania.  The Department will continue to use authorities like this to promote accountability for corrupt actors in this region and globally.”

The announcement follows similar designations targeting corruption of public officials such as the former prosecutor general of the Slovak Republic and former government office holder of Ukraine, that were issued by the Secretary of State respectively in February and March.

The next day, the Deputy U.S Secretary of State for Europe, Matthew Palmer stated for the Voice of America that public declaration of foreign personalities from the US Secretary of State, for involvement in corruption is one of the methods that the US uses to fight corruption. When asked regarding the time of the announcement for the former president Sali Berisha, Palmer said that the time of the announcement isn’t of particular importance.

“I wouldn’t attach any importance to the moment, but what is important is the seriousness, through which the U.S fights the issue of public corruption. This is a testimony of our commitment to use any instruments available to us, including sanctions if needed, with the goal of strengthening the war against public corruption and to make sure that there is accountability for those that abuse the public’s trust,” said Palmer.

Palmer also added that the former PM Berisha abused his power and the public’s trust in order to make himself and his family members richer, as well as his political allies and supporters.

“The United States take the issue of public corruption very seriously,” said Palmer.

The Deputy Secretary of State said that this is one of the instruments that the US uses to fight public corruption.

Asked about the decision to designate former PM Sali Berisha “persona non-grata” by the US Department of State, Ambassador Yuri Kim reiterated her statement that “no one is above the law”.

“I have nothing further to add beyond what the Secretary of State has said”, Ambassador Kim said, as she was also asked about her role in the decision.

“A lot of that is related to democracy and the rule of law. You have seen significant developments there as well. Just yesterday, and the day before you have seen significant developments. These are positive developments that should continue”, added Ambassador Kim.

According to the US ambassador, the American and Albanian people should cooperate in order for the country to become a place where “law is above all” and to bring an end to impunity.

Ambassador Yuri Kim conveyed a message “Albania is changing. Albania is a NATO ally. Albania will be a member of the EU. Albania is an ally and a friend of the United States. The rule of law must prevail. It should be a clean and rich country”.

AP reports that “In response, Berisha deplored Blinken’s accusations and urged the U.S. administration or anyone in the world “to make public any proof or document” that supports the U.S. sanctions. Berisha’s successor as leader of the Democratic Party, Lulzim Basha, also called “for full transparency on any proof or document” linked to the U.S. decision. He described Berisha as the Albanian leader who made “the most distinguished contribution to the country’s development and strengthening of democracy.”

Sali Berisha was the first leader of the center-right Democratic Party, which was created in December 1990 after a student protest ousted Albania’s communist regime. Berisha, 76, served as Albania’s president from 1992 to 1997. Following the 2005 election win by the Democratic party, Berisha became prime minister for two terms until 2013. Since then, he has been a member of parliament, representing the opposition party, most recently winning reelection last month.

At a press conference yesterday in Tirana, Berisha said that he has “directed his lawyer, from a neutral and well-respected country, namely France, to file a defamation suit against Mr. Blinken with the Paris Court of Corrections.”

As reported, Sali Berisha is Albania’s fourth top official to be barred from entering the United States because of alleged corruption involvement, following former prosecutor general Adriatik Llalla, former lawmaker Tom Doshi and Vangjush Dako, former mayor in the western port city of Durres. An essential reform of the judiciary was approved in 2016 after direct involvement from Washington and the European Union. Many judges and prosecutors have been dismissed for alleged corruption and illegally earning property and money.

The above content includes the full Press Statement published by the US Secretary of State, statements made to reporters and quotes by cited news reports.

Shqiptarët e ndershëm janë me Sali Berishën

May 20, 2021 by dgreca

Nga Valentin LUMAJ/

Nuk është e lehtë të marrësh në mbrojtje dikë që është nën akuzë, por në asnjë rrethanë të mbrosh Sali Berishën nuk mbron krimin e organizuar apo korrupsionin sepse Sali Berisha nuk ka qenë kurrë simbol i krimit apo i korrupsionit. Përkundrazi, Sali Bërisha është simboli i lirisë dhe e demokracisë shqiptare, simbol i qëndresës së forcave antikomuniste, simbol i njeriut me integritet, konsekuent i fjalës dhe premtimeve. Sali Berisha ka qenë dhe është njeriu më popullor, më i besuar dhe me i dashur në tërë periodikën e më se 30 viteve të fundit, nga Shqipëria, në Kosovë, vise të tjera shqiptare dhe në Diasporë. Sali Berisha është një personalitet më kulturë dhe dije të gjera, intelektual i mirfilltë, mjek specialist i nivelit të lartë, inspirues në dekada i mijëra shqiptarëve të cilët e ndoqën me passion në rrugë e sheshe me qindra herë. Berisha është simbol i njeriut punëtor, të palodhur dhe pasionant që e do punën dhë shërbesën ndaj qytetarëvë deri në vetëmohim. Nëse ka pasur zhvillim shoqëror dhe ekonomik apo progres te integrimit të Shqipërisë, ato kanë ndodhur nën qeverisjen e Sali Berishës. Berisha ka qenë bastioni dhe opozita e vertëtë e luftës ndaj krimit dhe korrupsionit në 8 vitet e fundit.

Megjithatë Berisha nuk është i pagabueshem, se atje ku punohet, edhe gabohet dhe perveç Atij atje lart, të gjithë ne me natyrë njerezore jemi mëkatnorë, prandaj sikurse Krishti tha: “ai qe eshte i pamëkat le ta hedhë gurin i pari”.

Ne shqiptarët e dimë më mirë se kushdo në botë së kush është rrënja e korrupsionit dhe kush janë kriminelët e vërtetë në Shqipëri. Është hera e parë që po shprehi mosbesim dhe dyshim ndaj DASH me këtë vendim ndaj Sali Berishës, jo si simpatizant e tij, sepse nuk e fsheh se kam qenë dhe jam, por qëndrimi dukshëm i gabuar, i njëanshëm dhe i pabarabartë kundrejt figurave dhe forcave politike në Shqipëri, lë një shije të keqe tek të gjithë shqiptarët e ndershëm që kërkojnë pastrim të krimit dhe të korrupsionit të vërtetë dhë jo largim të barrierave dhe denoncuesve të krimit. Në një kohë që Sali Berisha ka 8 vite që i ka dorëzuar të gjitha funksionët drejtuese partiake dhe publike, ky sulm ndaj tij i ngjan nje gjuetie shtrigash apo një sulmi të tipit donkishotesk, duke pasur parasysh diapazonin e gjerë të politikanëve të korruptuar që aktualisht jane ne krye te parlamentit, qeverisë apo posteve të larta administrative.

Mediat dhe pupliku shqiptar, ka 8 vite që shpallin pafund aktet korruptive dhe kriminalizimin e gjithë jetës së shoqërisë shqiptare nga pushteti socialist dhe në përmbyllje të kësaj periudhe skandalësh, një palë zgjedhje katërcipërisht të blera nga meduza i krimit Edvin Rama, me dollarët e korrupsionit. Po te doni sinqerisht te ndihmoni Shqiperinë që të luftojë korrupsionin, fillojeni me zhbërjen e bandës kriminale aktuale në pushtet të cilët me bekimin tuaj po krijojnë qeverinë Rama 3. Por nëse dëshironi të gërmoni 10 vite, 20 vite, 50 vite në histori, atëherë bëni non-grata te gjithë shqiptarët pa përjashtim, ska gajle se jane populli më pro-amerikan i Evropës.

Nderkohë që Berisha e dha një hint, se mbas kësaj qëndron Soros, i cili jo vetëm në Shqipëri por edhe ne Shtetet e Bashkuara ka influencen e tij absolute, armata e shqiptarëve dhe shqiptaro-amerikanëve që adhurojnë Berishën, përpara se të besojnë DASH, kërkojnë sqarime dhe prova përtej deklaratave.

Presidenti Berisha ka kaluar një periullë të gjatë e të vështirë politike, gjithmonë i sulmuar si një portë kështjelle nga komunistë, socialistë, shovinistë e anti-shqiptarë, ka rënë dhe është ngritur dhe kam bindjen së edhe kësaj rradhe do të dalë faqëbardhë dhe më i fortë se ç’ishte.

Valentin Lumaj

Michigan, me 20 Maj 2021

RILINDASIT E RINJ, VARRMIHES TE HISTORISE KOMBETARE

May 20, 2021 by dgreca

Mjaft me beton! Rindërtoni Ansamblin Muzeal të Pavarësisë në Vlorë!

Shkruan GEZIM ZILJA/

Patrioti vlonjat, Tol Arapi, ndihmëskomisar në qeverinë e Ismail Qemalit ka shkruar në librin me kujtime, “ Që të bëhej Shqipëria”: Ismail Qemali kishte një dashuri të atillë, sa populli e mbante si një perëndi. Ismaili qëndronte në “Reiz Liman”. Ajo ishte dhe kryeministria e atëhershme. Atje flinte edhe vet Ismail Qemali…Ishte shumë popullor, shpesh shkonte nëpër kafene dhe takohesh e bisedonte me njerëzit. Në fytyrë ishte i mvrejtur por njeri shumë i matur dhe i butë.”

Diku aty nga Skela është arratisur, Fan Noli me 86 qeveritarë në dhjetor 1924, pasi Ahmet Zogu rrëzoi qeverinë e tij. Kojdhel Luari, (Zilja) bashkëkohës i Ismail Qemalit tregon në kujtimet e tij: “ Noli ishte një burrë i shkurtër, me mjekër të zezë, energjik dhe nuk e zinte vendi. Pasi zbriti nga arabaja ecte me hapa të shpejta drejt molit dhe kthente hera-herës kokën prapa. – Mos ki frikë hirësi,- i tha dikush nga shoqëruesit. – Vlonjatët nuk të tradhëtojnë kurrë. Ec pa merak. Noli buzëqeshi, eci drejt varkës së vogël, që e priste në breg dhe nuk e ktheu më kokën prapa.

Më 28.02.1991, nga Moli i Skelës, kalata lindore, rrëmbehet anija 500 tonëshe “Kanina:” dhe niset drejt Italisë. Me urdhër të Ministrit të Mbrojtje, Kiço Mustaqi anija plot me civilë ( 109, sipas TV italian”) u qëllua me mitraloz nga kateri i rojës bregdetare, duke vrarë timonierin dhe plagosur tre të tjetrë. Më 28.03.1997, u nis nga Porti i Vlorës, kalata perëndimore, Kateri i Radës me rreth 120 vetë në bord. Anija luftarake italjane “Sibila” në një manovër për të ndaluar “Katerin e Radës” shkakton fundosjen e saj, në 800 metra thellësi, dhe varrosjen së gjalli të 84 klandestinëve, kryesisht gra e fëmijë.

Të katër ngjarjet që përmenda ( ka dhe shumë të ngjashme) kanë të bëjnë me atë që quhet kujtesë historike e një kombi dhe si të tilla nuk duhen të harrohen. E para ka të bëjë me vendin ku punoi qeveria shqiptare dhe themeluesi i shtetit shqiptar Ismail Qemali, e dyta me përpjekjet e shqiptarëve për të vendosur një shtet perëndimor, dy të fundit me kaosin, që mbuloi Shqipërinë pas përmbysjes së diktaturës dhe shkaktoi jo vetëm shkatërrime por edhe vdekjen e mijëra njerëzve të pafajshëm që mëtuan të kalonin kufirin nga deti…

Njëzet vjet pas shpalljes së pavarësisë, Bashkia e Vlorës, shembi godinën e Vlorajve ku u ngrit flamuri me 28.11.1912 dhe aty ndërtoi një lulishte. Diktatura më vonë shembi godinën e Sharrajve edhe kjo pjesë e historisë, ku u pritën e bujtën shumë delegatë dhe luftëtarë më 1912 dhe nisi të ndërtonte një godinë shumëkatëshe, sot e kthyer në një monstër betoni që ka zaptuar 75% të sheshit Historik të Flamurit. Tridhjetë vjet demokraci gjithë ata që qeverisën e po qeverisin Vlorën e kafshuan ku mundën Sheshin e Flamurit, duke hedhur pambarim beton e tjetërsuar këtë shesh plot histori… Po le të shkojmë në Skelën tonë të vogël e të dashur, që qeveritë e tranzicionit e mbushën me ndërtesa të larta pa kurrfarë rregulli urbanistik, duke zhdukur çdo gjurmë të historisë, kulturës e traditës. Aty ndodhet një shtëpizë varfanjake, dy katëshe, si jetime e braktisur midis (sanduiç) luksit të restoranteve, kafeneve e ndërtesave shumëkatëshe plot drita dhe gardhit me hekura që e ndan nga Porti Detar. Tridhjetë milonë euro u hodhën për rikonstruksionin e Portit Detar, rreth shtatëdhjetë milionë ( vazhdojnë ende) për shëtitoren në gjashtë vitet e fundit. Porti Detar prej 10ha, 5ha akuarium dhe 5ha tokë, iu dhe me qera për 35 vjet privatit me kërkesë të këtij të fundit. Brenda sipërfaqes prej 5ha do të fillojë ndërtimi i pallateve e shatërvaneve të stilit Rilindja dhe shtëpia muze e pavarësisë humbet plotësisht. Plot 100 milionë (shifra e saktë nuk dihet ende) janë harxhuar për beton e asfalt për tekat e hajdutëve dhe babëzine e rilindasve. ZERO EURO për shtëpinë dykatëshe, ku punoi qeveria e parë shqiptare, e vetmja shenjë e mbetur nga ngritja e flamurit dhe themelimit të shtetit shqiptar. Për çdo njeri të zakonshëm, Projekti i Rindërtimit të Skelës, përfshi dhe fillimin e shëtitores ( lungomare) duhet të ishte bërë në funksion të kësaj ndërtese, ku mori udhë, u formëzua dhe dolën dekretet e para të shtetit shqiptar me firmën e Ismail Qemalit, pas 500 vjet robërie turke. Duhet të ndërtohet një ansambël muzeal me ndërtesa një e dy katëshe, me pavijone të shumta në të gjithë sipërfaqen nga vija e ujit, ku shëtiste Ismail beu ato ditë të paharruara, deri te Universiteti, ku të pasqyrohen luftërat shekullore të popullit shqiptar, ato lumenjë gjaku e sakrificat e panumërta të brezave, që sollën 28 Nëntorin. Madje dhe kafeneja ku Plaku i Vlorës dhe firmëtarët e pavarësisë bisedonin e takoheshin me vlonjatët duhen rindërtuar siç kanë qenë. Në pavijonet të pasqyrohet vepra për çdo firmëtar të pavarësisë sepse jeta e secilit prej tyre është një histori më vete kushtuar atdheut. Kryezonja e gjithë atij ansambli muzeal të jetë kjo Hirushe e braktisur dykatëshe, ku është hedhur firma e kryeministrit të qeverisë së parë shqiptare. Sot qendrës në Skelë po ia nxjerrin brinjët e po e mbushin me beton e marrëzira të tjera, duke tjetërsuar gjithçka, duke zhdukur çdo gjurmë të historisë të vjetër e të re. Edhe ato 200 metra rrugë e trotuar, që po rindërtohen sot, nga Rrethrrotullim i Skelës te Porti (mbi 5 milionë euro) janë në funksion të koncesionarit jo të muzeut ekzistues. Sipas Ramës: “… Ky është një projekt i Parkut “Shtëpia e Pavarësisë” konceptuar nga arkitekti belg Xaveer De Geyter dhe parashikon shtim të ndjeshëm të gjelbërimit dhe zonave rekreative…” Zot i madh! Po ku e di belgu historinë e atij sheshi që dashka të bëjë një “pyll” me zogj e kanarina! Pse nuk konsultohen rilindasit të paktën me historianët, arkitektët, e urbanistët e mrekullueshëm vlonjatë ,po shkojnë deri në Belgjikë e Danimarkë?

Pyes: Pse nuk ndërtojnë një ansambël muzeal me ndërtesa një e dy katëshe, për historikun e Vlorës e Shqipërisë, që solli 28 Nëntorin e vitit 1912, sa ka ende sipërfaqe bosh, duke e shtrirë deri në vijën e ujit? Pse nuk rindërtohet shtëpia e Vlorajve, ku u ngrit flamuri me të gjitha anekset, në Skelë ose atje ku ka qenë, në Vlorë nëse është e mundur? Nuk dinë, nuk duan, kanë harruar, janë të babëzitur për para!? Mendojnë se rilindja e vërtetë është ajo e betonit të Ramës, Spiropalit, Ballës dhe Veliajt? Për mua kjo është tradhëti kombëtare ( Qendrat historike të Tiranës, Durrësit, Beratit etj. kanë kohë që e kanë humbur identitetin…) dhe përbën vepër penale. Ata që po e shkatërrojnë qendrën historike të Skelës e të Vlorës dhe ata që varrosën muret rrethuese të Aulonës Antike, me ndërtime absurde, duke zhdukur çdo gjurmë të historisë, kulturës e traditës kombëtare janë tradhëtarë dhe të gjykohen si të tillë. Vlonjatët të dalluar për nervin e tyre patriotik, nuk duhet ta lejojnë më tej tjetërsimin e historisë së qytetit. Përndryshe një popull që harron, falsifikon e varros të shkuarën, që lejon të zhdukin e nëpërkëmbin historinë e tij, një popull që nuk di rrugën nga ka ardhur, që largohet nga e keqja dhe nuk e dënon atë, që nuk do të njoh vetveten, është i detyruar të vuajë, të mbetet i varfër dhe i përçarë.

PS: Mirë bëjnë rilindasit që po restaurojnë shtëpitë dhe rrugicën e hebrenjve në Vlorë. Por më parë duhet të restaurojnë e të nxjerrin në dritë shtëpitë e tyre, ku është ngritur flamuri dhe ka lindur e punuar qeveria shqiptare, ndryshe çdo gjë tjetër është servilizëm i pështirë dhe pa vlerë.

NDERRIMI I AMBASADOREVE

May 20, 2021 by dgreca

Ndërrimi i ambasadorve i qëlluar- por a do të kemi serish familjar të politikanëve dhe militantë partiak ne diplomaci mbetët të shohim

Shkruan:Nue OROSHI-Gjermani/

Ka vite që diplomacia e Kosovës ka qenë e përgjumur dhe me një nivel shumë të ultë të përfaqësimit.Kjo ka ndodhur për faktin se 90 përqind e ambasadorave të Kosovës në botë kanë qenë përsona që nuk kanë pasur personalitet.Këtë e kam theksuar edhe në dy-tre shkrimet e mehershme kur jam marrur me analizën e emrimit të ambasadorve të Kosovës.Kjo ka ndodhur për faktin se deri më tani kemi pasur ambasador që nuk i ka njohur as qyteti i tyre ku janë lindur e rritur e lëre më ti njoh Kosova, e mos te flasim ti njeh politika ndërkombëtare.Të tillët përveç fatit që kanë qenë familjar të ish politikanëve apo militant të partive të ndryshme politike në Kosovë nuk kanë pasur krediciale tjera intelektuale,shkencore e diplomatike.

Shtetet e zhvilluara në diplomaci dërgojnë personalitete të afta të cilët janë në gjendje me u përballu me sfidat politike në atë shtet që e përfaqësojnë, të cilët janë në gjendje të përballohen edhe me kundershtarët e atij shteti.Kurse në Kosovë tash e shumë vite diplomatët tanë nuk kanë qenë në gjendje që ta mbrojnë Kosovën në aspektin diplomatik përveç ndonjë rasti të rrallë.Shumica e ambasadorve të Kosovës takimet e para me politikan dhe diplomat i kanë pasur në momentin që janë dekretuar.Dhe një pjesë e mirë përveç ndonjë cermonie qe ka organizuar shteti ku kanë punuar me mision diplomatik ju ka shkuar mandati pa takuar politikan të atij shteti ose kanë takuar politikan të niveleve të ulta politike.

Këtë e kanë bërë edhe nga mosaftësia e tyre për të përgatitur elaborime diplomatike e politike se si duhet mbrojtur çështja e Kosovës.Gjysma e kohës iu ka shkuar duke dhënë njoftime tek shefat e tyre për kundershtarët politik në mërgatë që po e kundërshtojnë qeverinë dhe institucionet e kaluara se sa të jenë koncentruar të punojnë punën që kanë qenë te emruar.Këtu po e jap vetëm një rast të një ambasadori të Kosovës në Gjermani i cili ishte takuar me një mik timin deputet në Bundestagun Gjerman duke përdorur emrin tim pa me njoftuar fare.

Ishte deputeti i Bundestagut qe ishte mik i mirë i imi dhe qe ishte përkrahes i çështjes se Kosovës e kishte pranuar ambasadorin në takim por paralelisht me kishte njoftuar për takimin e kryer.Me një fjalë diplomacia e Kosovës në botë me ndonjë përjashtim të vogël ka deshtuar.Kështu që deri me tani vendimi i Ministres se Punëve të Jashtme dhe Diaspores i Republikës se Kosovës Donika Gërvalla si dhe aprovimi i Presidentes së Kosovës dr.Vjosa Osmani është krejt në rregull,për zëvendësimin e ambasadorve politik.

Por tash shtrohet pyetja se si do të veprohet me tutje?A do të shkohet prap me sistemin e njëjt të dekretimit të ambasadorve të rinj të Kosovës që patjetër do të jenë militant të partive në pushtet apo shokët, miqtë e familjarët e politikanëve në pushtet kjo do te shihet porsa të kemi emërimet e njohura.Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës kësaj radhe duhet menduar mirë se çfarë përsonash do të dërgoj në Diplomacinë e Kosovës.A do të dërgoj përsona me integritet politik,intelektual,akademik dhe shkencor që e njohin politikën,diplomacin, argumentimin historik për Kosovën me fakte shkencore, apo sërish do të dërgojnë persona pa personalitet që do ti raportojnë shefave të rinj gjatë tërë ditës se kush po i kundërshton dhe nga kush nuk perkrahën.

Nëse ndodhë e para diplomacia e Kosovës do te fillonë që ti merrë kembet dhe dalngadalë te ngritet megjithse duhet një punë dhe nje sakrificë shumë e madhe pasë gjithë kësaj propagande që ka bër dhe po banë serbia me rusin, dhe miqte e tyre, kundër Kosovës.Ta perfaqësosh Kosovën në diplomaci sotë nukë ësht e leht për faktin se perveqë dituris, dhe njohjes se diplomacisë duhet pasurë edhe pervojën se si duhet derguar gjerat perpara.

Dhe krejt në fundë uroji që kësaji radhe te kemi ne diplomaci diplomat e jo militant partiakë, te kemi intelektual e jo familjarë, shok miqë e dashamir te politikanëve.Demtimi i Kosovës në prezentimin e jashtem behet i madhë kurë aji perfaqësohet nga persona pa personalitet që nukë i njeh mirë asë qyteti i vetë.

*Autori esht aktiv ne politiken gjermane ku esht pjes e CDU per dy dekada dhe Asambleist i CDU ne qytetin Kiel te Gjermanis qe ka 250.000 banor, per dy mandate.

ULLIRI

May 19, 2021 by dgreca

Shkruan: Astrit Lulushi/Me kalimin e shekujve edhe interesat ekonomike ndryshojnë. Nëse dje synohej pasuri tokësore e nëntokësore, sot kërkohet qendrueshmëri politike e paqe për të pasur begati e mirëqenie afatgjatë. Dhe kur një vendi i mungon qendrueshmëria, Bashkimi Europian ndal shtrirjen e vendos kushte për t’u zgjeruar. Teknologjia ka bërë që natyra e luftrave të ndryshojë, por lufta ekonomike ‘më jep që të jap’ nga pozita e më të fortit ka mbetur e njëjtë. Dhe qasja që një vend i bën vetes, ose mënyra se si e trajton popullin e vet, ndikon gjithashtu sesi i qaset të tjerëve, ose si të tjerët i qasen atij. Siç thuhet, faji dhe drejtësia nuk vijnë nga larg, por burojnë nga brenda.
Perandoria Romake ndaloi së zgjeruari në kulmin e fuqisë së saj, në vitin 117. Kjo ndalje thonë se erdhi si pasojë e vdekjes së perandorit Trajan. Por diçka e çuditshme që vërehet atë vit është edhe ndërprerja e shtrirjes e Perandorisë Romake në Skoci, Gjermani dhe Persi. Romakët kurrë më nuk u përpoqën të vendoseshin atje.
Kur u ndeshën me Skocinë dhe Gjermaninë, romakët gjetën njerëz që pinin birrë dhe gatuanin me gjalpë. Dhe shpejt kuptuan se këto zona kishin klimë të dobët për ullishte.
Kështu, pas shekujve të zgjerimit, Perandoria papritmas ndaloi së rrituri.
Romakët e donin verën. Asgjë nuk donin më shumë se vera. Por atyre u pëlqente shumë edhe vaji i ullirit. Në fakt, toka të mëdha bujqësore u caktuan për rritjen e ullinjve. Klimë të papërshtatshme për rritjen e ullinjve kishte edhe Persia. Dhe romakët qëndruan larg saj.
Pra, nëse do t’ju thonë se arsyeja e ndaljes së zgjerimit romak ishte ushtria e shtrirë shumë hollë, ose pesha e rëndë e burokracisë, mos i merrni tërësisht si të vërteta. Arsyeja që zgjerimi romak u ndal ishte thjesht klima që nuk favorizonte rritjen e ullirit. Për mijëra vjet para epokës romake, por dhe sot, ulliri konsiderohet simbol i mirëqënies, begatisë e paqes. Kështu, kur gatuani me vaj ulliri, mendoni për këtë farë, mungesa e së cilës u bë shkak për ndaljen e zgjerimit të një perandorie.