– 𝗖̧𝗳𝗮𝗿𝗲̈ 𝗻𝗱𝗼𝗱𝗵𝗶 𝗻𝗲̈ 𝗯𝗼𝗿𝗱𝗶𝗻 𝗲 𝗮𝗻𝗶𝗷𝗲𝘀 “𝗩𝗹𝗼𝗿𝗮” 𝗱𝗵𝗲 𝗻𝗲̈ 𝘀𝘁𝗮𝗱𝗶𝘂𝗺𝗶𝗻 𝗲 𝗕𝗮𝗿𝗶𝘁!

(Një histori e vërtetë)

Nga Dr. Bledar Kurti

Në atë verë postkomuniste të vitit 1991, liria erdhi si një tundim i ëmbël dhe joshës, por shumë shpejt u kuptua që pa katarsis çlirimi nga një regjim, sado i egër e mizor të kish qenë, nuk garantonte liri. Me sa duket, ferri nuk kishte qenë i mbushur vetëm me demonët që kishim lënë pas. Ferri ishin edhe njerëzit e tjerë.

Te vepra Huis Clos (Me dyer të mbyllura) Jean Paul Sartre shkruan: Ferri janë të tjerët!

Në këtë vepër, tre shpirtra të mallkuar, Garseni, Inesi dhe Estela, përfundojnë në një dhomë në ferr. Në vend të torturave të tmerrshme ndëshkuese, gjejnë një dhomë të modeluar në stilin perandorak francez. Ata kuptojnë se nuk kanë përfunduar në atë dhomë rastësisht dhe janë aty pikërisht për ta bërë njëri-tjetrin të mjerë. Për të ofruar ferrin te njëri-tjetri. Ndaj edhe vepra mbyllet me: FERRI JANË TË TJERËT!

Anija Vlora e nisur më 7 gusht 1991 nga Porti i Durrësit, dhe ajo çfarë ndodhi në stadiumin e Barit më 8 gusht, janë ndër ilustrimet më tragjike të ferrit të shkaktuar nga të tjerët, pra nga vetë ne. Elementi më tragjik i atij eksodi ishte ferri që i shkaktuam njëri-tjetrit.

Perdja e hekurt kishte rënë, por ne ende vazhdonim ta bënim njëri-tjetrin të mjerë. Ndoshta pa asnjë arsye. Ndoshta thjesht sepse dinim. Ku ishte vëllazëria e bashkëvuajtësve? Ku ishte solidariteti? Torturuesit nuk ishin më, përse nisëm të torturojmë njëri-tjetrin? A fshihet brenda njeriut dëshira për t’u ushqyer me dhimbjen e vëllait? Përse eksitohet e përndizet viktima kur viktimizon të tjerët? Pra, ferri janë të tjerët.

Disa elementë të atij eksodi janë mbajtur të pathëna si në media ashtu edhe në diskutimet e hapura publike.

Historia nis me atë çfarë ndodhi në bordin e anijes Vlora më datë 7 gusht 1991.

𝐑𝐫𝐞̈𝐟𝐢𝐦 𝐫𝐞𝐚𝐥 𝐧𝐠𝐚 𝐩𝐞̈𝐫𝐣𝐞𝐭𝐢𝐦𝐢 𝐢 𝐛𝐚𝐛𝐚𝐢𝐭 𝐭𝐢𝐦 𝐀. 𝐊𝐮𝐫𝐭𝐢:

Të etur e të përvëluar nga dielli, njerëzit u vërsulën në kuzhinën dhe mensën e anijes. Aty kishte punonjës që u jepnin njerëzve vetëm një garuzhde me ujë për person. Pasi uji mbaroi, të tjerët mbetën pa pirë deri të nesërmen kur arritën në Itali.

Nuk e kuptuam se çfarë kishte ndodhur, por në bord të anijes kishte ushtarë të vrarë të cilët ishin të mbuluar me batanije. Poshtë në hambar kishte tonelata me sheqer dhe mbi kapakët që mbulonin hambarin gjendeshin disa ushtarë të vrarë. Ne i dalluam menjëherë që ishin ushtarë nga spaletat dhe qethja e flokëve. Ajo anije po lundronte me njëzet mijë njerëz në kërkim të një jete më të mirë, ndër ta shumë gra shtatzëna dhe fëmijë. Por ai ishte udhëtim makthi. Shumë burra dhe gra u hodhën në det nga njerëz të panjohur. Gjatë natës dëgjonim ulërima dhe shumë banda të armatosura me thika të gjata tmerronin njerëzit. Trauma e eksodistëve dhe smerilimi i lirisë që kishim ëndërruar nisi që në bordin e anijes.

Me të arritur në bregun italian, rojat bregdetare do ta patrullonin rreptësisht anijen Vlora dhe ende pa u ankoruar në kalatën e portit, njerëzit nisën të hidheshin në det për të shuar të nxehtin që u kishte pushtuar trupin. Isha në gjendje të fikëti. Diellin e kisha mbi kokë. Nuk munda të duroj më dhe u hodha nga dymbëdhjetë metra lartësi. Kur preka ujin, forca e hedhjes më çonte thellë e më thellë nën ujë. Luaja këmbë e duar për t’u ngjitur, por vazhdoja të zhytesha. Ngrita kokën lart dhe drita e diellit sa vinte e zvogëlohej, derisa u bë terr. As edhe një rreze drite. Ky ishte fundi, mendova. Kujtova dy djemtë e mi dhe gruan. Nënën time, motrën dhe vëllain. Këmbët dhe duart më ishin mpirë dhe fryma po më mbaronte, megjithatë vendosa të shtyj me çdo muskul të trupit dhe me çdo grimcë të shpirtit të përpiqesha të shpëtoja. Nisa të ngjitem lart. M’u duk një përjetësi. Zot, më trego dritën. Të lutem, më trego dritën. Shtyva dhe u përpëlita derisa pashë një pikë të vogël drite e cila zmadhohej teksa ngjitesha gjithnjë e më shumë. Më në fund, dola në sipërfaqe, si një njeri i ringjallur nga vdekja.

Pas disa orësh na strehuan të gjithëve brenda stadiumit të Barit. Policia italiane e rrethoi stadiumin dhe na hidhte me helikopter ushqime e pije. Ne vërsuleshim si kafshë për të marrë diçka për t’u ushqyer dhe për të shuar etjen. Shpeshherë nuk ia dilnim, pasi kishte disa banda që vrisnin me sëpata e bajoneta këdo që merrte pakot me ushqime. Netët ishin të tmerrshme. Për shkak se ishte muaj i nxehtë, askush nuk e mori me mend që natën do të bënte aq ftohtë dhe ne ishim të veshur me bluza të holla, madje shumë burra ishin gjysmëlakuriq.

Kur erdhi mesnata, bashkë me të ftohtët nisën edhe përdhunimet. Shumë gra dhe vajza u përdhunuan sistematikisht gjatë atyre netëve brenda stadiumit të Barit. Ishte një terror përtej çdo imagjinate. Një dramë e gjallë. Që kur na strehuan brenda në stadium, e gjithë ajo hapësirë kontrollohej nga disa banda shqiptarësh të cilat ishin të armatosura. Madje njëra prej tyre kishte edhe një qen të egër që e mbanin me zinxhir. Si u armatosën, mendova unë. Po këtë qenin e egër ku e gjetën?

Njëra bandë njihej si e Laprakës, të tjerat si të Tiranës. Njëri prej drejtuesve të bandave, të cilat përbëheshin nga shtatë a tetë veta, mbante në kokë një kapelë kaubojsh, ndërkohë që pistoletën e mbante në brez.

Çdo mbrëmje këto banda shkonin nga njëri grup njerëzish tek tjetri, të shpërndarë në shkallët dhe fushën e stadiumit, zgjidhnin gratë dhe vajzat që u pëlqenin dhe i përdhunonin. Në një rast, më thirrën disa të njohur që të shkoja e t’i flisja Kujtimit, i cili punonte në të njëjtën ndërmarrje me mua. E kishin gjetur duke varur veten brenda një magazine nën shkallët e stadiumit. Kur shkova unë, ai ishte me një shkop në dorë me të cilin godiste dyshemenë. Bam, bam, bam dhe vërtitej nëpër dhomë. Bam, bam, bam. Sytë më kapën litarin që ishte ende varur në një tra metalik. E shthura nyjën dhe e mora litarin me vete. I fola, por ai vazhdonte të vërtitej dhe të godiste dyshemenë me shkop. Shoqja e tij me të cilën ishte takuar në anije, ishte përdhunuar një natë më parë. Ndoshta e kishin përdhunuar edhe vetë atë. Sytë e tij përpiqeshin të më thoshin diçka. Unë arrita të lexoja dhimbjen në ta dhe vuajtjen që kishte në shpirt. Por, ashtu si edhe njëzet mijë të tjerët në atë geto, isha i pafuqishëm.

Natën e dytë, teksa po ngrohesha bashkë me disa të tjerë në një zjarr të vogël me kartonë që kishim ndezur në shkallët e stadiumit, disa metra më poshtë ishin disa emigrantë nga Lushnja. Njëra prej bandave të armatosura, e kryesuar nga një burrë trupmadh i cili kishte vënë parukë të gjatë për t?u maskuar, iu afrua njërit dhe nisi ta godiste me shkop në kokë. Unë dëgjoja një tingull të thatë që jehonte deri te ne dhe mendova se ai po godiste shkallët e stadiumit e jo atë, por ajo zhurmë e thatë ishte koka dhe brinjët e lushnjarit. Aman, mos më vrisni. Jam baba i pesë fëmijëve. Ma kurseni jetën. Aman, mos më vrisni. Aman, kush do të ushqejë fëmijët e mi. Mos më vrisni. Mos më vrisni?. E lanë për të vdekur. Nuk e di nëse vdiq apo jetoi.

Adrenalina bëri të vetën dhe emocionet e tmerrit na pushtuan trupin duke na shndërruar edhe ne në bisha. Kur flinim, mbanin hunj e hekura në dorë në rast se na sulmonin. Nuk ishte më Italia ëndrra jonë e madhe, por mbijetesa.

Për shkak se netët ishin të ftohta, njerëzit nisën të thyenin çdo derë që gjenin në kërkim të një mbulese, rrobe apo çadre me të cilat mund të mbanin veten ngrohtë gjatë natës. Dhe ja u gjet një magazinë me materiale sportive ku siguruam mjete rrethanore për të fjetur ngrohtë gjatë natës. Por në atë magazinë kishte edhe gjyle, shtiza, sëpata dhe mjete të mprehta. Me të rënë në duart e bandave, njerëzit brenda stadiumit u shndërruan në shënjestra për rrokje. Shumë njerëz u vranë me shtiza të cilat ua depërtuan trupin tej e përtej. Disa të tjerë me goditje gjyle e sëpata në kokë. Kush mbante në duar ushqime apo rroba, bandat i bënin pritë dhe e godisnin me shkopinj bejsbolli.

Dy ditët e para u vranë shumë njerëz. Të ulur në shkallët e stadiumit, shikonim të tmerruar se si shumë burra dhe gra goditeshin me shtiza në bark, pas shpine apo me gjyle e shkopinj mbi kokë. Më pas hidheshin në cepat e stadiumit dhe mbuloheshin me plastmasë.

Një mëngjes pamë një ushtar që vraponte nga njëra anë e stadiumit tek tjetra dhe bandat e ndiqnin me shtiza në dorë. Ai u shpëtoi shumë shtizave, por njëra prej tyre e zuri dhe e depërtoi mespërmes. Klithma e tij u dëgjua nga të gjithë ne.

Ferr. Ai eksod ishte ferr. Flakët po i ndiznim vetë për njëri-tjetrin.

Ferri janë të tjerët.

————

Anija Vlora kishte 20,000 mijë shqiptarë në bord kur arriti në Bari, pas refuzimit dhe bllokadës që iu bë për t’u ankoruar në Brindisi. 17, 400 prej tyre u riatdhesuan në Shqipëri ose përmes shpërblimit prej pak liretash ose me detyrim (me qenë, forca policie dhe të trasportuar në Rinas me avionë ushtarakë), ndër ta edhe babai im. Qeverisë shqiptare iu dhanë 90 miliardë lireta për ushqime dhe 60 miliardë lireta për industrinë dhe shkollat. Kjo ndihmë u dha që të mos kishte më eksode të tjera. U mbajtën zyrtarisht vetëm 1,500 shqiptarë, vetëm ata që paraqitën kërkesë për strehim politik. Por, gjatë 30 viteve në vazhdim, azili ekonomik dhe kërkesat e shqiptarëve për strehim politik në vendet perëndimore do rriteshin gjithnjë e më shumë.

U larguan nga një vend i mrekullueshëm dhe i bekuar nga Perëndia por i sterrosur nga njerëzia, nga ajo që Jean Paul Sartre e quajti: FERRI JANË TË TJERËT.

Teza # 4

“Çështja çame është thjesht çështje pronash”

Jo, ishte një padrejtësi historike ndaj një populli të tërë. Një nga mënyrat më të rafinuara për të fshirë një krim historik është ta reduktosh atë në një çështje të tapive.

Sipas kësaj narrative, problemi çam nuk ka lidhje me spastrimin etnik, të drejtat e njeriut apo identitetin kombëtar, por është “thjesht një mosmarrëveshje mbi pronat”, një çështje që “mund të zgjidhej me letra, gjyqe, apo procedura administrative”.

Në këtë mënyrë, një padrejtësi historike që ndodhi mbi një popullsi të tërë reduktohet në një dosje pronësie.

Por kjo tezë është një formë moderne mohimi sepse ndan pasurinë nga personi, kujtesën nga prona, dhe fajin nga drejtësia.

1. Si e zvogëluan tragjedinë në një çështje noteriale.

Reduktimi në “çështje prone” fshin vetë krimin:

* Në thelb të çështjes çame nuk është prona si tokë, por padrejtësia si akt shtetëror.

* Prona çame nuk u braktis, u sekuestrua pas një spastrim etnik të organizuar. Kjo nuk është konflikt mes fqinjëve, por ndëshkim kolektiv me përkatësi kombëtare.

* Të thuash “ishte çështje prone” është njësoj si të thuash se hebrenjtë e Auschwitz-it patën mosmarrëveshje për banesat në Krakov.

2. Por faktet nuk mund të zhbëhen me letër.

* Shqiptarët e Çamërisë ishin pronarë të ligjshëm të tokave dhe pronave të tyre, me dokumente të regjistruara, tapi osmane, certifikata të periudhës greke para vitit 1944.

* Pas largimit të tyre me dhunë, shteti grek i shpalli “bashkëpunëtorë të armikut” dhe konfiskoi kolektivisht pronat e tyre, pa gjyq individual.

* Me Ligjin nr. 2536/1953, këto prona kaluan në administrim të shtetit dhe më pas u shpërndanë tek kolonë të rinj.

* Kombinuar me ligjet e mëparshme (136/1945, 2870/1923, 307/1926) u krijua një sistem i plotë spastrimi dhe kolonizimi shtetëror

Pra, nuk është mungesa e dokumenteve që i privon çamët nga pronat e tyre por është politika e mirëmenduar për dekada me radhë, e spastrimit etnik.

3. Reduktimi në “çështje prone” ka një qëllim të qartë:

* Shmang përgjegjësinë shtetërore greke për krimet e vitit 1944–45.

* E zhvendos debatin nga fusha e të drejtave të njeriut në fushën e “pronave të harruara”.

* E individualizon një tragjedi që ishte kolektive, duke e bërë të duket sikur çdo kërkesë është thjesht një çështje private.

E drejta çame nuk është vetëm e drejta për pronat por është e drejta për kthim në shtëpi, kujtesë, emër, dinjitet dhe drejtësi. Ajo nuk mund të mbyllet në një dosje kadastrale. Nuk mund të mbyllet në një zyrë hipoteke sepse nuk filloi atje. Ishte spastrim i mirëfilltë etnik!

Alket VELIU

Negjmije Reçica/

Seminari i XVIII mbarëkombëtar me mësuesit e gjuhës dhe të kulturës shqiptare — një ngjarje që nuk është vetëm veprimtari profesionale, por një akt i përbashkët kujtese, identiteti dhe rezistence kulturore ndaj kohës, hapësirës dhe harresës. Ne që mësojmë shqipen larg atdheut, mbartim një mision të heshtur, por jetik — një mision që nuk është vetëm arsimor, por thellësisht kombëtar: të ruajmë gjuhën si trashëgimi shpirtërore, si të drejtë kulturore dhe si akt dashurie e premtim për brezat që vijnë.

Shkodra që na mirëpret sot nuk është thjesht një vend mikpritës — është djep i kulturës, i rezistencës dhe i dritës gjuhësore. Këtu lindi Mjeda që i dha shqipes ritëm, Koliqi që i dha dashuri dhe Mirdita që i dha kujtesë. Me penën dhe mendimin e tyre, këta kolosë e bënë gjuhën shtyllë të ndërgjegjes kombëtare. Kjo e bën edhe më domethënës vendin ku takohemi sot.

Jo rastësisht, këtu ndodhet edhe Universiteti “Luigj Gurakuqi”, që me emrin dhe historinë e tij i jep një simbolik të veçantë takimit tonë. Në klasat tona, shqipja nuk mësohet si një gjuhë e huaj — ajo përjetohet si truall i brendshëm, si një atdhe që flet me heshtjen e gjyshes dhe zgjon kujtime, edhe atje ku jeta e përditshme ka zë tjetër.

Në të vërtetë, ne nuk u mësojmë fjalët — ne u ndihmojmë fëmijëve të mos humbasin rrënjët. Një nxënëse ime nga Briloni më shkruan një letër, të cilën dua ta ndaj me ju:

“E dashur mësuese,

Nuk flas gjithmonë saktë shqip, por kur ti më flet, më duket sikur e kuptoj gjyshen time më mirë. Në shtëpi nuk flasim shumë shqip, por dua të mësoj që, kur të shkoj në vendlindjen e gjyshes, të mos ndihem mysafire. A do të më mësosh shqip, edhe kur të rritem? Sepse unë dua që, kur të kem fëmijë, t’u them: Unë jam shqiptare.”

Një letër e tillë nuk komentohet. Ajo flet në emër të gjithë atyre fëmijëve që nuk kërkojnë vetëm dije — por rrënjë, përkatësi dhe shpëtim. Këshilli i Arsimtarëve Shqiptar “Naim Frashëri” në Gjermani, që kam nderin ta udhëheq, ka ndërtuar një rrjet të qëndrueshëm profesional që lidh përvojën me strategjinë.

Së bashku me LAPSH-in e Bavarisë dhe ODA Hamburg, këtë vit kemi nënshkruar një Memorandum Bashkëpunimi historik, që shënon një hap të rëndësishëm drejt bashkërendimit institucional dhe afirmon rolin e mësuesit të diasporës si ruajtës i gjuhës dhe i kujtesës kombëtare.

Në këtë frymë, dhe me mbështetjen e Konsullatës së Republikës së Kosovës në Düsseldorf, organizuam një ceremoni çertifikimi për nxënësit që ndjekin mësimin plotësues të shqipes — një akt simbolik, por i fuqishëm, që e ngriti këtë mësim në nivelin e dinjitetit që meriton. Procesi i institucionalizimit të gjuhës shqipe në diasporë po hyn në një fazë të re — më të guximshme, më të organizuar dhe më shpresëplotë.

Në Hamburg, me përkushtimin e kolegut tonë Muhamet Idrizi dhe në bashkëpunim me autoritetet vendore, shqipja është përfshirë si gjuhë e dytë e huaj në shkollat publike. Në Nordrhein-Westfalen, kërkesa zyrtare është dorëzuar dhe bisedimet me Ministrinë e Arsimit janë në vijim. Ndërkohë, përtej oqeanit, në Nju Jork, për herë të parë, shqipja është përfshirë në një sistem gjithpërfshirës dygjuhësh në shkollat publike amerikane. Këto nuk janë vetëm lajme të mira — janë sinjale të qarta se lëvizja jonë nuk është margjinale, por pjesë e një politike të re, të qëndrueshme dhe të pashmangshme për gjuhën amtare në mërgatë.

Të nderuar pjesëmarrës,

Mësuesit shqiptarë në diasporë janë zëri i një kombi që nuk dorëzohet. Ata që mësojnë shqipen, nuk përhapin vetëm dije — ata kultivojnë kujtesë dhe mbjellin përgjegjësi. Në çdo shkronjë të mësuar, ruhet një copë atdheu. Në çdo fjali, ringjallet një pjesë e shpirtit tonë. Le ta hapim këtë Seminar me vetëdijen se gjuha jonë nuk ka mbetur jetim — ajo ka bija dhe bij që e ruajnë jo vetëm me laps, por me zemër dhe me shpirt. Dhe kur një ditë brezat që vijnë të na pyesin:

“Si e ruajtët gjuhën në kohë të vështira?” të kemi mundësi të përgjigjemi me ndërgjegje të qetë: “Ne nuk i mësonim fjalët — ne i shpëtonim ato.” Ju falënderoj nga zemra për praninë, për besimin dhe përkushtimin që i jepni gjuhës shqipe.

Uroj që ky Seminar të jetë i frytshëm, frymëzues dhe një gur i çmuar në mozaikun e përpjekjeve tona të përbashkëta — një ngjarje që do të mbetet gjatë në mendjen dhe zemrën e secilit prej nesh.

Tiranë, 4 gusht 2025/

Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë (KASH) shpreh shqetësimin e thellë për incidentin e shëmtuar me thirrje të urrejtjes ndaj shqiptarëve gjatë ndeshjes së basketbollit në Kumanovë, një zhvillim i papranueshëm që cenon frymën e bashkëjetesës dhe harmonisë ndëretnike në Maqedoninë e Veriut.

Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut nuk janë pakicë për t’u përçmuar, por një faktor i pamohueshëm stabiliteti, një pjesë thelbësore e shoqërisë dhe shtetit. Ata janë bashkëthemelues të rendit demokratik dhe institucional të këtij vendi, dhe jo subjekt frikësimi apo përjashtimi.

Aq më shqetësuese është heshtja e drejtuesve shtetërorë maqedonas përballë këtij episodi.

Kjo heshtje është shqetësuese, jo vetëm për shqiptarët, por për të ardhmen demokratike të vet Maqedonisë së Veriut. Udhëheqja maqedonase nuk duhet të ndjekë shembullin përçarës e destabilizues të Vuçiçit në rajon, por duhet të dëshmojë maturi, përgjegjësi dhe vizion shtetformues.

Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut nuk janë problemi, ata janë të vetëdijshëm për rolin e tyre historik dhe aktual si garantë të bashkëjetesës dhe mbështetës të perspektivës euroatlantike të vendit. Prandaj, reagimi institucional ndaj gjuhës së urrejtjes nuk është vetëm detyrim moral, por një domosdoshmëri politike për të garantuar stabilitetin dhe bashkëjetesën në një shoqëri të barabartë dhe demokratike.

Sot më shumë se kurrë, kërkohet vendosmëri, përfshirje dhe respekt i ndërsjellë, si rruga e vetme drejt një të ardhmeje të përbashkët në paqe dhe dinjitet.

…………………………………………………………

https://albanianambassadors.al/…/keshilli-i…

…………………………………………………………

https://albanianambassadors.al/the-incident-in-kumanovo…

Nga Lefteri Metkaj – Mësuese e gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare në mërgatën e Greqisë.

Shkodra e arsimit dhe kulturës, mirëpret në gjirin e saj bijtë e devotshëm të shqipes , mësuesit e gjuhës shqipe në diasporë të cilët punojnë me përkushtim atdhetar me fëmijët dhe të rinjtë shqiptarë gjithandej në mbarë globin. Mësuesit e gjuhës shqipe në diasporë janë misionarët e kombit , shenjtorët e dijes e të atdhedashuri, ata janë mësuesit e thjeshtë, kolosët e arsimit shqip në diasporën shqiptare, që jo vetëm zhvillojnë mësimin shqip anembanë globit, por gjithashtu forcojnë urat që lidhin brezat dhe gjeneratat e reja shqiptare në mbarë botën me gjuhën ,kulturën dhe identitetin tonë të përbashkët.

Shkodra e lashtë dhe e qytetëruar u bë pikëtakimi për mësuesit e malluar për Atdheun, po ashtu të malluar shumë edhe për njëri- tjetrin, ku së bashku me përfaqësues të institucioneve shtetërore arsimore si dhe me Qendrën e Botimeve të Diasporës do të zhvillojnë punimet e këtij seminari të rëndësishëm kombëtar nga data 31 korrik deri më 3 gusht. Seminari i gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare për mësuesit shqiptare në diasporë dhe në mërgatë, organizohet për çdo vit nga Ministria e Arsimit të Shqipërisë dhe Ministria e Arsimit të Kosovës. Për të nderuar kontributin e çmuar të mësuesëve në diasporë, nuk u kursyen përshëndetjet mirënjohëse institucionale nga Shqipëria, Kosova dhe nga Shkodra, ku shprehnin dashuri për kontributin shëmbull të mësuesëve dhe rrezatonin vlerësim për mësuesit me fjalën e tyre si:

Znj. Arbërie Nagavci, Ministre e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit, Republika e Kosovës. Znj.Ogerta Manastirliu, Ministre e Arsimit dhe Sportit ,Republika e Shqipërisë. Znj. Teuta Qyteza, Nënkryetare e Bashkisë së Shkodrës.

Z.Tonin Gjuraj , Rektor i Universitetit të Shkodrës.

Përshëndetja më mbresëlënëse ishte e znj. Nexhmije Reçica, mësuese në Gjermani, e cila bëri hapjen e seminarit në Shkodër.

Por dua të theksoj se pjesa më emocionuese për mësuesit seminaristë dhe gjithë pjesëmarrësit ishte programi kulturor- artistik nga Qendra Kombëtare e Fëmijëve “Kujtim Alija”, të Shkodrës, të cilët u duartrokitën pa pushim për interpretimin e shkëlqyer letraro – artistik. Ju kolegë të dashur, të nderuar , motra dhe vëllezër misionarë , të idealeve tona të përbashkëta kombëtare ndonëse jeni larg vendlindjes, çdo ditë jetoni me Adheun, Gjuhën Shqipe dhe me Flamurin Kombëtar Shqiptar në zemër. Të gjithë ju përshëndes dhe ju uroj të realizojmë me sukses programin e planifikuar didaktik katër ditor , ku do të marrim dhe do të japim përvojat tona nga më të kualifikuarat, me kompetenca profesionale e didaktike të epokës dixhitale e më cilësoret që janë përzgjedhur nga specialistë të fushës së arsimit kombëtar shqiptar.

Falënderoj me mirënjohjen më të madhe të dyqind e pesëdhjetë mësuesit pjesëmarrës në këtë edicion të XVIII të seminarit dhe gjithë mësuesit veteranë që themeluan me vështirësi të shumta dhe nisën udhën e misionit të shkronjave , ku sot ne jemi vazhdues të nismës së tyre fisnike, ku ju me dinamikën tuaj të përditshme mbillni dashurinë për Mëmëdhenë, për Gjuhën Shqipe, për Flamurin Kombëtar Shqiptar në zemrat e brezave të rinj në mbarë botën.