Emigracion – Page 163 – Dielli

Përfaqësitë diplomatike shqiptare festojnë 104-vjetorin e Pavarësisë

November 28, 2016 by dgreca

TIRANË, 28 Nëntor/- Me rastin e 104 -vjetorit të Pavarësisë përfaqësitë tona diplomatike kanë zhvilluar një sërë aktivitetesh festive. Ministria e Punëve të Jashtme përcolli nëpërmjet një galerie fotosh festimet e ndryshme në Francë, Suedi, Turqi, Emirate, Itali, Kanada, Hollandë, Greqi, Austri, Izrael, Maqedoni, Bruksel, Slloveni dhe Danimarkë, Florida, etj.Në disa prej ambasadave janë organizuar pritje nga ambasadorët për të festuar këtë ditë, ku kanë marrë pjesë figurat e njohura të këtyre vendeve. Në Florida të SHBA-ve e Suedi, nuk ka munguar edhe vallja shqiptare, ndërsa një statujë në Bruksel e kanë veshur me kostum popullor fëmijësh.Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Shkup, organizoi një pritje zyrtare në Hotel “Aleksandar Palace” ku morën pjesë përfaqësues të lartë të Parlamentit, qeverisë , partive politike, arsimit, kulturës, përfaqësues të mediave, shoqërisë civile etj.“Ne mbështesim me forcë integritetin territorial, sovranitetin dhe funksionimin e plotë të shoqërisë multietnike në Maqedoni, si edhe aspiratat e këtij vendi për anëtarësimin në NATO dhe BE, duke inkurajuar plotësimin sa më shpejt të konkluzioneve të Samitit të Uellsit, përfshi edhe zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, si garanci për funksionimin e një Maqedonie demokratike dhe si një shoqëri multietnike e shëndoshë, që ajo të jetë shteti i të gjithë qytetarëve të saj”, tha ambasadori Fatos Reka.Ndërsa në Prizren, Kosovë, ambasadori Qemal Minxhozi mori pjesë në disa veprimtari të organizuara në kuadër të Pavarësisë së Shqipërisë. Fillimisht, ai së bashku me kryetarin e Kuvendit të Kosovës, Kadri Veseli morën pjesë në ceremoninë e përurimit të përmendores së profesorit dhe patriotit të shquar Ukshin Hoti.Më pas ai bëri vizita në familjen e patriotit Ymer Prizreni, Kryeministër i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, si dhe në familjen e mësuesit veteran Hasan Ibri.I shoqëruar nga Kryetari i Komunës së Prizrenit, Ramadan Muja, ambasadori Minxhozi mori pjesë edhe në koncertin festiv kushtuar 28 nëntorit.Edhe Konsullata e Përgjithshme e Republikës së Shqipërisë në Selanik zhvilloi ceremoninë e ngritjes së Flamurit shqiptar me rastin e Festës Kombëtare të Shqipërisë, pranë Komandës së Përgjithshme të Trupave të Dislokueshme të NATOS në Greqi.Në këtë muaj festimesh të komunitetit të shqiptarëve edhe shqiptarët e Italisë zhvilluan një sërë aktivitetesh ku ndër to ishte edhe “Dita e festimit me arbëreshët në kolegjin e Shën Adrianit në Shën Mitër”.Ndërsa ambasada e Shqipërisë pranë Selisë së Shenjtë për të kremtuar Ditën e Flamurit zgjodhi këtë radhë të jetë mes arbëreshëve në Romë. Aktiviteti filloi me një kuvend kushtuar martirëve, organizuar nga komuniteti italo-shqiptar i S. Atanasio ku referoi gazetarja e Radio Vaticanit, Klaudia Bumçi. Sot në kishën Sant Atanasio në Meshën e Shenjtë liturgjia u bë arbërisht. Gjatë omelisë Papas Giuseppe Barrale kujtoi Ditën e Flamurit e bekoi Shqipërinë e shqiptarët.Me rastin e Ditës së Flamurit dhe 104- vjetorit të Pavarësisë u organizua në Sarajevë një mbrëmje festive më bashkatdhetarë nga Bosnja Hercegovina, si dhe qytetarë të ardhur nga Shqipëria. Në këtë aktivitet mori pjesë Ambasadori Ilir Melo dhe Konsulli i Përgjithshëm i Nderit në Bosnje dhe Hercegovinë, Muharrem Zejnullahu.104- vjetori i Pavarësisë u festua edhe në EUFOR në Bosnjë dhe Hercegovinë. Në ceremoninë me rastin e Festës Kombëtare të Shqipërisë, organizuar në kampin ushtarak Butmir në Sarajevë nga përfaqësuesit shqiptarë pranë EUFOR, ishin të pranishëm ambasadori Melo përfaqësues të shteteve pjesëmarrëse në EUFOR dhe NATO, si dhe Komandantja e zyrës së NATO-s në Bosnjë dhe Hercegovinë, Gjeneral Giselle Wilz.

Këshilli i Pakicës Shqiptare të Prefekturës së Zagrebit, Kroaci organizoi një mbrëmje festive me rastin e Ditës së Flamurit dhe 104-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, ku mori pjesë edhe diplomati Ilir Qorri nga ambasada e Shqipërisë.

“Kemi bindjen në këtë ditë të shënuar, se kombi shqiptar, së bashku me kombin mik kroat, do të jenë krah për krah së afërmi edhe në Bashkimin Evropian”, tha ai.
/a.gjonaj//ATSH/

Kuvend Zgjedhor i Shoqatës së Mësueseve “NaimFrashëri“ në Austri

November 16, 2016 by dgreca

YmerAvdiu: “…detyrë e parë e kryesisë së re do ishte aktiviteti për shtimin e nxënësve” ImerLladrovci: “..të zgjohemi të gjithë nga kjo amulli e tanishme kur rrethanat janë shumë më favorizuese krahasuar me kushtet e veprimtarisë së paraardhësve tanë”. Kryesia e re Hazir Mehmeti, kryetar; Bukurije Limani, nënkryetar; Osman Ademi, sekretar; Ibrahim Hasanaj, arkëtar dhe IsmetSinani, anëtar.

Vjenë, 12.11.20106. U mbajt kuvendi i rregullt zgjedhor i Shoqatës ë Mësueseve “NaimFrashëri“ në Austri ku morën pjesë mësues/ese nga shumica e qyteteve kryesore ku zhvillohet mësimi shqip. Kuvendin e nderuan me pjesëmarrjen e tyre: YmerAvdiu, drejtor departamenti në Ministrinë e Diasporës dhe BarbaraSekiraça-Dobra; ImerLladrovci, konsull në Ambasadën e Republikës së Kosovës. Kuvendin e hapi kryetari i deritashëm i shoqatës, mësuesi nga Linci, IsmetSinani i cili përshëndeti mysafirët dhe pjesëmarrësit. Mes tjerash ai shtoi: “Shoqata e jonë në këto katër vitet e fundit, falë bashkëpunimit me Institucionet tona ka arritur të organizohet, të ruaj funksionalitetin dhe të vepron suksesshëm në gjithë territorin e Austrisë. Personi më i afërt i cili e përcolli aktivitetin e shoqatës sonë të cilin e falënderojmë shumë ishte z.YmerAvdiu. Në raportin e tij mbi punën dyvjeçare paraqiti të dhënat mbi realizimin e detyrave të përcaktuara nga programi dhe statuti shoqatës. Të gjitha parashikimet i kemi arritur në pjesën më të madhe, dhe me këtë rast dua ta falënderoj kolegët/et nga kryesia me të cilët kemi punuar me përkushtim.”
YmerAvdiu, drejtor departamenti në Ministrinë e Diasporës në fjalën e tij përshëndetëse kuvendit dhe përcolli përshëndetjen drejtuar kuvendit nga z.NuhiGashi (MAShTK) i cili nuk mundi të jetë prezent. Ai mes tjerash tha: “Jeni shoqatë me të cilën kemi bashkërenduar aktivitetet. Sërish po e theksoj dhe sot, përse nuk jemi të kënaqur me vijueshmërinë e nxënësve në Austri dhe detyrë e parë e kryesisë së re do ishte aktiviteti për shtimin e nxënësve në mësimit shqip. Duhet angazhuar për gjetjen e mësuesve të ri që do zëvendësojnë ata që do pensionohen. Një aktivitet me vlera në Austri ishte Olimpiada e nxënësve në rrethinën e Lincit, shpresojmë se vitin e ardhshëm do jetë akoma më gjithëpërfshirëse. Këtu duhet vlerësuar punën madhore tëkonsullit, z.ImerLladrovci si përfaqësues i Ambasadës së Republikës së Kosovës.” Ndërsa në fjalën e tij konsulli, ImerLladrovci mes tjerash tha: “Kuvendit i dëshiroj suksese. Do thosha, të përpiqemi të punojmë në gjetjen e formave të aktiviteteve tona në vetëdijesimin e prindërve për dërgimin e nxënësve në mësimin e gjuhës shqipe, të zgjohemi të gjithë nga kjo amulli e tanishme kur rrethanat janë shumë më favorizuese krahasuar me kushtet e veprimtarisë së paraardhësve tanë dikur.Ju mësues, jeni me fat që punoni në një vend siç është Austria e cila e financon mësimin e gjuhës amtare, për çka e falënderojmë shtetin austriak dhe zyrtaren e saj Mag.ElfieFleck. Ne kemi bërë përpjekje ta shtojmë aktivitetin tonë në funksion të shtimit të numrit të nxënësve, një detyrim i ynë kombëtar i vazhdueshëm. Do jemi vazhdimisht në përkrahjen tuaj në çdo kohë.” Kuvendin e uroj dhe BarbaraSekiraça-Dobra MD dhe AbdullahAbdullahu e JanuzSaliuka nga Këshilli Koordinues i Shoqatave Shqiptare në Austri.
Kuvendi miratoj raportin e punës dyvjeçare të paraqitur nga kryetari i deritashëm, IsmetSinani dhe raportin financiar të paraqitur nga arkëtari i mandatit të kaluar, Ibrahim Hasanaj. Kuvendi miratoi gjithashtu Memorandumin e Bashkëpunimit me Shoqatën e Mësuesve në Greqi.
Në diskutime me vërejtjet e tyre u paraqiten mësuesit MarkDemaj, Miradije Berishaj, Osman Ademi, Bukurije Limani, Roza Nrecaj, FerideAradinaj etj.
Komisioni zgjedhor i kuvendi vërtetoj se nga gjithë debati dhe votimi i fshehtë doli kryesia e re me këtë përbërje: Hazir Mehmeti, kryetar; Bukurije Limani, nënkryetar; Osman Ademi, sekretar; Ibrahim Hasanaj, arkëtar dhe IsmetSinani, anëtar. Kryesia e re falënderoj për besimin dhe u zotua se do të vazhdon me punë në realizimin e detyrave programore.
Nga diskutimet doli, se përparësia nga të gjitha detyrat tona është rritja e numrit të nxënësve në mësimin e gjuhës shqipe, bashkimi rreth shoqatës i të gjithë mësuesve në Austri, bashkëpunimi me prindër, shoqatat shqiptare, institucionet në atdhe dhe shtimi i kontakteve me shoqatat simotra austriake e kombeve tjera. Kjo mbeti detyrë e kryesisë në hartimin e projekteve dhe programit konkret në kohë sa më të shkurtë. Nga disa diskutues u parashtrua problemi i injorimit të shoqatës nga një pjesë e mësuesve/eve në Austri, për çka u kërkua aktivitet i të dy ambasadave tona rreth kësaj. Mësuesi Hazir Mehmeti, prezantoj botimet më të reja ngaProf.Dr.BasilSchader, doracakëve për mësues si dhe “Bazat dhe arsyet” një tekst ku parashtrohen sfidat e mësimit të gjuhës së prejardhjes, raporte përvojash nga shembujt konkret dhe çështjet thelbësore të pedagogjisë, didaktikës e metodikës në diasporë. Po ashtu u prezantua tekste të reja për mësimin amtar në Austri. Gjithashtu u dhanë disa minuta pamje filmi nga aktivitetet e shkollës shqipe në Austri gjatë dy viteve të kaluara dhe libri “ Kosova” nga Prof.ShkëlzenSinani, ligjërues në disa universitete.
Kuvendi falënderon Ministritë e Arsimit të Kosovës, Shqipërisë dhe Austrisë, Ministrinë e Diasporës, Ambasadën e Shqipërisë, Ambasadën e Kosovës për mbështetjen dhe kërkon përkrahjen e vazhdueshme të tyre. Shpreh gatishmërinë në bashkërendim, komunikim edhe në të ardhmen. U kërkua mbështetje më e madhe nga dikasteri për diasporë në Ministrinë e Arsimit të Shqipërisë. Kuvendi falënderon veprimtarin .JanuzSaliuka për përkrahjen e gjithanshme dhënë shoqatës. Me respekt për mbështetje financiare në realizimin e projekteve, kuvendi falënderon donatoret, rrjetin e bizneseve me kryetar Yll Blakaj, veprimtarin dhe donatorin qe nga themelimi i shoqatës z.Xhevat Bala dhe donatorë e veprimtarë tjerë. (Hazir Mehmeti, Vjenë)

Ikja e mjeshtrit të penelit Hytbi Tarelli, Ju na e lehtësuat dhimbjen

November 14, 2016 by dgreca

Falënderim dhe mirënjohje për ngushëllimet!/

Të gjithëve që na lehtësuan dhimbjen për humbjen e të dashurit tonë Hytbi Tarelli./

Faleminderim për të gjithë miqtë, shokët dhe të njohurit, që me shkrimet në shtyp, në faqet e internetit dhe telefonatat, na ngushëlluan për humbjen e njeriut tonë të dashur Hytbi Tarelli, mjeshtrit të penelit e daltës. Fjalët me ndrim dhe keqardhje të gjithëve, na e lehtësuan dhimbjen që përjetojmë në këto çaste. Është një humbje kaq të madhe, e paprritur dhe e parakohwshme për gruan dhe fëmijët e tij, njëkohësisht edhe për ne vëllezërit dhe motrën, niprat dhe mbesat, duke përfshirë edhe kushurinjtë e kushurirat e shumta të shpërndarë këtu dhe nëpër botë. Humbje është edhe për kolegët të pikturës dhe skulpturës, të cilët kanë vlerësuar veprta e Hytbiut, ku mbizotëron thekshëm nervi kombëtar. Edhe arti ynë humbi një misionar e mëmdhetar, sepse në pjesën më të shumta të punimeve të tij, përfshihen vepra me karakter të thekur kombëtar shqiptar, të cilat nderojnë Shqipërinë, Kosovën dhe trojet shqiptare duke u shtrirë edhe në komunitetin shqiptar në Toronto, Kanada, ku familjarisht jetonte prej kohësh.

Me nderim, vlerësim dhe mirënjohje të shtuar përmend të gjithë ata që kanë krijuar e publikuar në shtyp dhe faqet elektronike, shkrime me shumë vlera për Hytbiun tonë artist e atdhetar: Bashkim Kadiu, Kristaq Turtulli, Ruki Kondaj, Viron Kona, Hysen Koçillari, Bashkim Saliasi, Dhimitër Xhoga, Kujtim Kabashi, Fuat Memeli, Përparim Hysi, Dalip Greca, Tahir Veliu, A. Hysi, Vilhelme Vranari (Haxhiraj), Shefik Metalla, Bajram Gashi, Fitim Haxhiraj.

Me mirënjohje falënderojmë edhe telefonatat e ardhura nga miqtë dhe shokët e të njohurit e shumtë: Tahsin Demiri, Gzim Kabashi, Tasim Besho, Fran Gjoka, Shpendi Topollai, Agim Bajrami, Murat Gecaj, Sejdo Harka, Avni Çuni, Rrapi Toska, Sazan Bitraj, Lirim Harka, etj, duke vlerësuar të shumtët adhurues e përdorues të facebook, të cilët kanë dërguar mesazhe.

Të gjitha mesazhet e ngushëllimit, na e letësojnë dhimbjen. E ndjejmë shpirtërisht se kur dhimbja ndahet mes miqëve, ajo sikur përpjestohet e zvogëlohet. Një veprim hyjnor që e prêt dhe e dëshiron çdo shpirt e zemër e lënduar.

Të gjithë, në fjalën e fundit na thonë: “I përjetshëm kujtimi tij”. Kam përshtypjen se kjo fjalë janë thënë enkas vetëm për krijuesit dhe artistët, sepse pas tyre mbeten veprat e shpëndara anekënd vendit dhe botës.

Faleminderit dhe në gëzime gjithkujt në famije!

Familja Tarelli

13, të vjeshtës së tretë, 2016.

Projekti Dy-Gjuhësor(Dual Language) në Shkollat Publike të Nju Jorkut

November 11, 2016 by dgreca

– E rëndësishme në këtë fazë, është prononcimi i sa më shumë prindërve që janë të interesuar t’i regjistrojnë fëmijët në këtë program.Eshtë pikërisht komuniteti shqiptar ai që do t’i japë shtytjen përfundimtare këtij projekti./

– Të mësuarit në dy gjuhë jo vetëm e ndihmon përparimin e këtyre fëmijëve në mësime por në të njëjtën kohë i pajis ata me kulturë të gjerë, i bën akoma më observues dhe më të thellë në mendimin analitik.

– Do t’u sugjeroja mësuesve që janë të licensuar të punojnë në Departamentin e Arsimit në NY të punojnë për të zotëruar certifikatën shtesë që kërkohet për mësimdhënie në programe dy-gjuhësore (programi bilingual kërkon 15 kredite shtesë)./

Nga Drita Gjongecaj/ Zv.Drejtore shkolle në Bronx, NY/ Në historinë e cdo kombi gjuha ka pasur dhe ka një rol të rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kombëtar.Edhe për ne shqiptarët, ruajtja e gjuhës amtare ka qenë dhe mbetet dëshirë dhe nevojë e pamohueshme, qysh nga Rilindasit dhe deri në ditët e sotme.Por sot kërkesat sociale dhe ekonomike e sjellin këtë nevojë në nivele të tjera. Tani njohja dhe përdorimi i gjuhës duhet të jetë në nivele akademike në të katër komponentet e saj (të shkruarit, të lexuarit, të folurit dhe të të dëgjuarit) dhe është me rëndësi që komuniteti ynë ta kuptojë se në ekonominë e sotme globale, njohja dhe përvetësimi në të tilla nivele cilësore i hap individëve më shumë dyer për prosperitet. Në këto kushte, është pikërisht projekti integrues dy-gjuhësor (Dual Language) që mund të bëjë një hap cilësor në përpjekjet për ruajtjen dhe trashëgiminë e gjuhës shqipe edhe këtu në diasporën e largët.

Çfarë është programi dy-gjuhësor/ Dual Language?

Programi integrues ose paralel dy-gjuhësor është një program i plotë shkollor sipas standardeve të arsimimit të shtetit të Nju Jork-ut ku fëmijët studiojnë edhe në shqip, edhe anglisht. Me fjalë të tjera mësimi zhvillohet pesë ditët e javës në shkollë të rregullt publike dhe varet drejtpërdrejt nga Bordi i Arsimit të NY (Department of Education).Nxënësit studiojnë një ditë në anglisht dhe ditën tjetër në shqip ose në mënyrë të ngjashme me këtë, mësimi mund të zhvillohet gjysmën e ditës në njërën gjuhë dhe gjysmën në tjetrën.Në këto lloj programesh, të gjitha lëndët mësimore zvillohen në të dyja gjuhët. Kjo pasqyrohet edhe në dëftesën shkollore të fëmijës dhe brenda pak viteve ata janë në gjendje t’i shkruajnë, lexojnë dhe kuptojnë në mënyrë të barabartë të dyja gjuhët dhe kulturën e të dy vendeve.

E vecanta e këtij programi është se u krijon njëkohësisht mundësinë për të përvetësuar të dy gjuhët si atyre që kanë lindur në Amerikë dhe e kanë anglishten parësore, po ashtu edhe atyre që dinë shqip por vetëm pak ose aspak anglisht. Prandaj ky program është emërtuar Two-Way ose Dual/Dy-gjuhësor. Me fjalë të tjera, ky model mundëson që fëmijët e ardhur ta ruajnë gjuhën amtare ndërkohë që mësojnë anglisht dhe njëkohësisht, u mundëson atyre qëaktualisht e njohin anglishten të bëhen bilingual. Që tëdy grupet formojnë një klasë të vetme dhe shërbejnë si model gjuhësor për njeri-tjetrin gjatëmësimdhënies dhe mësimnxënies si dhe nëpërmjët bashkëbisedimit në të dyja gjuhët.

Mësimi integrues ose paralel në dy gjuhë është i bazuar në studime shkencore dhe në eksperiencën e shumë e shumë programeve që janë të përhapura sidomos në Los Angeles, Texas, apo New Mexico ku numri i emigrantëve është vërtet i konsiderueshëm. Në bazë të statistikave të ndryshme, fëmijët që studiojnë në programe integruese dy gjuhëshe arrijnë rezultate më të larta në mësime si edhe në provimet e shtetit të cilat në Nju Jork përfshijnë nxënësit që nga klasa e tretë fillore. Duke qenë se diversiteti etnik dhe kulturor edhe në NY ka përmasa të mëdha, shkollat publike përherë e më shumë po hapin dyert për programe dy-gjuhësore ku lëndët bazë mësohen jo vetëm në anglisht por edhe në një gjuhë të dytë. Programe të tilla ekzistojnë në NY në gjuhën hebraishte, kineze, japoneze, në gjuhën e Bangladeshit, në spanjisht dhe frengjisht, por asnjë deri më sot në shqip.

Përpjekjet për krijimin e një programi të tillë në shqip kanë filluar prej më se një viti.Personalisht kam hartuar një propozim që është paraqitur në Bordin e Arsimit të Nju Jorkut.Bisedime janë zhvilluar me drejtues të Bordit të Arsimit dhe Zyrës së fëmijëve të cilët anglishten e kanë gjuhë të dytë(Office of English Language Learners) lidhur me anën teknike dhe disa nevoja që duhen plotësuar para se ky projekt të marrë jetë. Në këtëproces, është shumë i rëndësishëm fakti që zoti Mark Gjonaj e ka pritur shumë mirë dhe me entuziazëm këtë propozim dhe vazhdon jo vetëm ta mbështesë, por edhe inkurajojë komunitetin në këtë drejtim.

Në mënyrë që kyprojekt të bëhet realitet, mbetet akoma punëpër të bërë në hartimin e kurrikulumit shqip dhe njësimit me atë anglisht sipas standardeve të shtetit të New Yorkut. Po ashtu nevojiten mësues të licensuar për ushtrimin e profesionit të mësuesit në NY, tekste dhe materiale të tjera në shqip, etj. Megjithatë, ajo që është më e rëndësishmja në këtë fazë, është prononcimi i sa më shumë prindërve që janë të interesuar t’i regjistrojnë fëmijët në këtë program.Eshtë pikërisht komuniteti shqiptar ai që do t’i japë shtytjen përfundimtare këtij projekti.

Duhet thënë se në disa raste prindërit kanë merak se mësimi në gjuhën shqipe do të bëhet pengesë për përvetësimin e lëndëve në anglisht ose ndoshta që studimi paralelisht në dy gjuhë mund të jetë mbingarkesë mendore për fëmijët. Unë dua t’u them atyre se përkundrazi, të mësuarit në dy gjuhë jo vetëm e ndihmon përparimin e këtyre fëmijëve në mësime por në të njëjtën kohë i pajis ata me kulturë të gjerë, i bën akoma më observues dhe më të thellë në mendimin analitik.

Sot njohja e më shumë se një gjuhe është bërë një nevojë e pashmangshme.Bazuar në studimet shkencore dhe në analizën psiko-linguistike, rruga më efektive për të përvetësuar një gjuhë të re, është të fillohet qysh në moshat e vogla. Për rrjedhojë, me qëllim që nxënësit të aftësohen të flasin, kuptojnë, lexojnë dhe shkruajnë të dyja gjuhët njëkohësisht, rekomandohet që ata të fillojnë mësimin jo më vonë se në Kindergarten ose klasën e parë. Po kështu nevojitet që këta nxënës të qëndrojnë në program të paktën 5 vjet deri sa të përfundojnë shkollën fillore. E provuar shkencërisht, periudha me e ndjeshme e pjekurise biologjike të trurit në lidhje me gjuhën lidhet me këtë moshë.Më vonë, një pjesë e madhe e qelizave nervore që lidhen me zhvillimin gjuhësor, së bashku me aftësitë përvetësuese zvogëlohen apo edhe humbasin.Kjo është arsyeja që fëmijët dhe të rinjtë mësojnë gjuhë të huaja shumë më lehtë dhe më shpejt sesa të rriturit.Po ashtu, aftësia e të folurit është më e favorizuar pikërisht në këtë moshë.Rezultatet janë të dukshme sidomos në shqiptimin e fjalëve dhe aksentin që të rriturit në më të shumtën e rasteve nuk e evitojnë dot.

Eshtë shumë favorizuese që politikat arsimore të Nju Jorkut e inkurajojnë integrimin në jetën, gjuhën dhe kulturën amerikane paralel me ruajtjen e identitetit etnik, historik, kulturor dhe gjuhësor të emigrantëve. Ky është një shans për brezin e ri në mërgim për t’u zhvilluar si pjesëtarë të të dy kulturave dhe të dy gjuhëve njëkohësisht. Mësimi i gjuhës shqipe jo vetëm përbën identitetin tonë etnik e historik, por edhe shërben si investim për kombin.

Nëse në të shkuarën, shumë nëna shqiptare nuk kanë pranuar të flasin një fjalë anglisht me qëllim që ta ruajnë shqipen dhe t’i “detyrojnë” fëmijët e tyre të komunikojnë vetëm shqip me ta, sot ekziston mundësia që kjo dëshirë e trashëguar brez pas brezi të bëhet realitet pa asnjë kusht, pa dhënë asgjë në këmbim dhe mbi të gjitha, mbi baza reale akademike dhe me metodat më bashkëkohore tashmë të provuara si të suksesshme.

Megjithatë, të hartosh dhe të vësh në zbatim një program të tillë, është një proces i tërë dhe kërkon shumë punë. Do të doja që kolegët e mi arsimtarë kudo në NY të ndihmojnë në sensibilizimin e prindërve në lidhje me rëndësinë dhe përfitimet që mbart në vetvete mësimi paralel dhe integrimi i dy gjuhëve në aspektin personal dhe atë kombëtar. Në të njëjtën kohë do t’u sugjeroja mësuesve që janë të licensuar të punojnë në Departamentin e Arsimit në NY të punojnë për të zotëruar gjithashtu certifikatën shtesë që kërkohet për mësimdhënie në programe dy-gjuhësore (programi bilingual kërkon 15 kredite shtesë).

Programe të tilla lehtësuese ofrohen nga disa kolegje dhe universitete në qytetin e NY.Për më shumë informacion, na ndiqni ose kontaktoni në faqen e facebook,Dual Language Immersion/Programi Paralel Dy-Gjuhësor: English/Albanian…

Për t’u kualifikuar si mësimdhënës në Dual Language, një individ duhet të plotësojë këto kërkesa:

-Dokumentacion i plotë legal për të punuar në SHBA (Proper documentation to work in the US)

-Liçensë për mësimdhënie lëshuar nga shteti i NY (NYS Teaching Certificate)…

-Çertifikatë shtesë në fushën e dy-gjuhësisë (Bilingual Extension Teaching Certification)

– Njohje e mirë e anglishtes dhe gjuhës shqipe

Të vazhdojmë ta ruajmë me krenari dhe ta trashëgojmë gjuhën e bukur shqipe, gjuhë unike që paraqitet degë më vete në pemën e gjuhëve indoevropiane dhe që për shekuj me rradhë i ka rezistuar kohërave.Të mos harrojmë se përvecse për atdhetarizëm, brezat e sotëm duhet ta ruajnë gjuhën shqipe edhe për interesa personale, ekonomike dhe kulturore.Dygjuhësia përbën një përparësi edhe në tregun e punës në ekonominë e sotme globale.

Programi paralel/gjithëpërfshirës dy-gjuhësor u siguron shqiptarëve për herë të parë shkollën e tyre institucionale nën drejtimin e Bordit të Arsimit.

HYTBI TARELLI, NJË JETË MES PIKTURAVE DHE SKULPTURAVE

November 9, 2016 by dgreca

NGA KADRI TARELLI/ Durres/ Në javën e parë të vjeshtës së tretë, në Toronto të Kanadasë, pas një sëmundje të shkurtër, pa pritu ndroi jetë artisti Hytbi Tarelli, mjeshtër i daltës dhe penelit, autor i shumë veprave të shpërndara në muzeume, në institucione publike dhe ndër shokë, miq e të afërmve dhe familjarëve të tij. E filloi rrugën e artit, si fillim të pikturës, që në moshë fare të re. Mbase kështu e fillojnë të gjithë, megjithatë më pëlqen të citoj fjalët e gazetarit të njohur Fuat Memeli në Gazeta “Illyria”. 29. 06. 2014, me shkrimin të titulluar: Me artistin shqiptar në Kanada, Hytbi Tarelli. “Nga vizatimet me thëngjij, te piktura e skulptura”, ku vazhdon:“…. Ja, ky është Hytbi Tarelli, e cili nisi rrugën e artit nga vizatimet me thëngjij dhe arriti te punimet në pikturë e skulpturë. Regjimi i kohës, e pengoi atë të vazhdojë shkollat e artit, por ai mësoi si autodidakt, duke ia “vjedhur” profesionin piktorëve e skulptorëve shqiptar. Kështu ai po realizon ëndërrën e jetës së tij, të cilën nuk ka forcë që t’ia pengojë”…E ndoqa krijimtarinë e tij që në hapat e para, si vëllai më i madh. Kishte shumë besim te unë, ndaj e nxita të vazhdonte punën, duke i thënë: “Shumë bukur. kështu vazhdo, veç rregulloi ca viza këtu e ca atje”. Fluturonte nga gëzimi dhe rrinte deri natën vonë duke vizatuar. Nuk mbahej nga kënaqësia, kur më tregonte se vizatimet e tij ishin vendosur në korridorin e shkollës dhe shokët e përgëzonin. Nuk e di sa kohë harxhonte me pasionin e tij, veç kujtoj një mëngjes, kur më tregoi, se gjithë natën kishte punuar bustin e Leon Tolstoit, model nga një faqe libri. Të them të drejtën u mahnita për aftësinë krijuese dhe e nxita: “Këtë bust të vogël çoje tek fabrika e tullave për ta pjekur, pasi merr ngjyrë të bukur e bëhet i fortë si tulla”. U miqësua me punëtorët që e pranuan me kënaqësi dhe kujdeseshin aqë shumë për krijimet e tij. Që atëherë shumë punime skulpture i ka në terrakotë.

Për Shkodrën më fliste me admirim, që kur ishte student në kursin matematik-fizik, e më pas kur u vendos familjarisht në atë qytet. Shpesh ma kujtonte: “Çuditem për natyrën gazmore të shkodranëve, veçanërisht të piktorëve dhe skulptotëve të shkolluar, që më pranojnë në shoqërinë e tyre pa paragjykime, si shok e koleg artist, pavarësisht se unë jam amator para tyre”. Shpesh më tregonte fotografitë e shkrepura në ekspozitën vetiake që hapi në atë qytet, në vitin 1988, ku edhe unë e ndihmova t’i vendoste bukur e sipas tematikës. Sa shumë artistë, miq e shokë shkodranë ishin në atë ceremony të bukur e mbreslënëse. Sytë i mbeteshin tek katër buste të vegjël në terrakotë, të “Ahengut shkodran”, i përkëdhelte me shikim si punimet më të bukura të tij, të vendosura shtruar mbi një postiqe të bardhë. Eh, sa ishte munduar për të gjetur atë lëkurë dashi!

Emigracioni hapi shtegun për lëvizje drejt një bote të panjohur. Hytbiu mërgoi si fillim në Greqi, e pas shumë përpjekjesh në Kanada, në Toronto. Aty çeli studjon e tij, ku kalonte pjesën më të madhe të kohës, duke punuar në pikturë e sidomos në skulpturë.Më e përzgjedhuar temë ishte të përjetësojë në telajo, apo në baltë e allçi, figurat e mëdha të historisë, që i kanë dhënë emër dhe nder kombit tonë: Skënderbru, bust i lyer në flori,, Nënë Tereza, Hasan Prishtina, Ismail Qemali, Ded Gjon Luli, Adem Jashari, etj, etj. Për këtë nuk çuditemi po të kujtojmë fjalët e të diturit Faik Konica:

…..“Duhet të jesh jashtë Shqipërisë,

e të jesh larg për të kuptuar,

se ç’forcë e ç’bukuri të ëmbël,

ka për veshët kjo fjalë: Shqipëri!”.

Në të gjitha ngjarjet me shqiptarët në Toronto, është i pranishëm edhe Hytbiu, që i nderon të gjithë me punët e tij artistike. Po përmend njërën prejtyre: Ditën e enjte, me datën 23 Shtator 2010, në shkollën “Mother Teresa Catholic School” në Markham, u festua me madhështi 100 vjetori i lindjes së Nënë Terezës. Një statujë e shenjtores shqiptare Nënë Tereza, e punuar me pasion nga artisti Hytbi Tarelli, i’u dhurua nga Dr. Kondaj në emër të komunitetit shqiptar, zonjës Susan La Rosa, drejtoreshë e Bordit të Shkollave Katolike të zonës së York-ut. Të pranishmit u shprehën:

Emili Forrester, drejtore e shkollës thotë në fjalën e saj: “Falënderimet e mia speciale për sa keni bërë për shkollën tonë. Ju na frymëzuat me pikturën dhe skulpturën e mrekullueshme. Ndjehemi të veçantë dhe të bekuar, që mbështetemi te Nënë Tereza, të cilën tani e kemi edhe më pranë këtu në mesin tonë. E vini re !? Nga portreti duket sikur na shikon dhe kujdeset për ne”.

Më pas Dr. Ruki Kondaj, Presidente e shoqatës Shqiptaro – Kanadeze në Toronto e vlerëson kështu: “Piktura e Nënë Terezës, Gonxhes Shqiptare, të cilën sapo e zbuluam këtu në këtë shkollë, është një vepër artistike e bukur dhe me përmasa të mëdha. Të gjithë e vlerësojnë shumë. Është punuar me shumë përkushtim dhe dashuri. E meriton shkolla që mban emrin e shenjtores sonë. Për ne është nder dhe krenari, që figura të tilla të artit, janë pjesë e komunitetit Shqiptar këtu në Toronto”. (Pjesë të shkëputura nga “Pasqyra Shqiptare”. Kanada. 23 Shtator 2010)

Vetë piktori dhe skulptori Hydbi Tarelli me modesti thotë: “Që kur kam ardhur këtu në Kanada, kam punuar shumë nga figurat tona kombëtare, po Nënë Tereza ze një vend të veçantë. Vepra e saj me fuqi magjike dhe hyjnore, më frymzon jo vetëm mua si shqiptar, po me qindra, mbase edhe mijra artistë në të gjithë botën. E ndjej veten të përkëdhelur nga fati, që munda të realizoj në pikturë dhe sculpturë, shqiptaren me përmasa botërore”. (“Fjala e lire”. 19. 10. 2010. pjesë e shkëputur nga shkrimi: K. Tarelli. “Nënë Tereza në shkollat kanadeze. Ceremoni me rastin e 100 vjetorit).

Një ngjarje tjetër e madhe në jetën dhe veprimtarinë e artistit mëmëdhetar, është vajtja në Kosovë: “….. Është për t`u përgëzuar nisma e Hydbiut, këtij mërgimtari atdhetar, që ndërmerr një udhëtim të tillë, duke pasur parasysh vështirësitë e rrugës së gjatë; me avion deri në Rinas, më pas me mjete të rastit drejt Kosovës”. Kështu Shkruan Bashkim Kadiu në “Gazeta 55”. 25. 08. 2014. në artikullin: “Busti i Adem Jasharit vjen nga Kanadaja në Prekaz, Kosovë. Liria i ka rrënjët në gjakun e dëshmorëve”. Në fund shkrimin e mbyll me këto fjalë: “Duke i uruar Hytbiut rrugë të mbarë drejt Kosovës, e përgëzoj për veprën dhe veprimin atdhetar. Dashuria për kombin nuk ka kufi e nuk mbaron kurrë, trashëgohet e përcillet ndër breza”. ⁽²⁾

Unë pata fatin të jem shoqërues në të gjitha veprimtaritë e Hytbiut, këtu dhe në Kosovë. Me këtë rast publikova shkrimin: “Shtatorja e Adem Jasharit, nga Toronto u vendosnë Prekaz. Kosovë. Aty mes të tjerave theksoja: ….“Duket si një aventurë çmendurie ky veprim, kur gjykoj shpenzimet që u përballuan tërësisht nga vetë autori, pa përmendur peripecitë e një udhëtimi kaq të gjatë, aq më tepër kur bëhet fjalë për një skulpturë me përmasa jo të vogla, rreth një metër e lartë. …… Shtatorja e komandantit legjendar Adem Jashari u sos për bukuri aty ku e kërkonte vendi, në “Mekën e shqiptarëve”, në Prekaz të Skënderajt, në Kosovë”. Fjala e lire. 25. 08. 2014.

Tani mbas dy vjetësh, Tahir Veliu, një tjetër mërgimtar nga Kosova, që jeton e punon në SHBA, në një shkrim ku ka shumë dhimbje dhe krenari, shkruan për mikun e tij Hytbiun, duke përmendur me admirim këtë ngjarje tek “Tribuna shqiptare”. 08. 11. 2016 : Ishte pikërisht data 26 korrik e vitit 2014, pasi bëmë nderime pranë varrezave të Dëshmorëve në Prekaz dhe vumë kurora lulesh tek varri i komandantit Legjendar Adem Jashari, së bashku me Hytbiun, z. Kadri Tarelli, z. Naser Berisha, Prof. Dr. Nusret Pllana, Dr. Nexhip Berisha, z. Milaim Dulla, z. Valmir Hylenaj, z. Endrit Thaçi dhe z. Arsim Sejdini i’u drejtuam kullës së familjes Jashari për t’i nderuar, duke dërguar bustin e Adem Jasharit, të cilen e solli Hytbiu nga Toronto në Prekaz.

Hytbiu e kishte ëndërr pjesëmarrjen në një konkurs kombëtar. E plotsoi dëshirën me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë, kur u organizua konkursi ndërkombëtar, kushtuar kësaj ngjarjeje kaq madhore për kombin tone. Ai u paraqit me një punim dinjitoz. Veç ta dëgjoje kur fliste, i merrte zjarr e gjithë qënia. E përjetonte duke lëvizur duart me shikimin lart: “Lartësia e shyllës së flamurit do të jetë 100 m e lartë, pak metra më larg një gjysëm harku me simbol kështjelle, në basorelif Ismail Qemali dhe “akti i mëvetësisë”, me fjalët e gdhendura si në pergamen. Flamuri do të duket që larg nga të gjitha pikat e Tiranës. Është e shenjtë mëvetësia”.Në këtë ditë të dhimbjes, është Kristaq Turtulli që shkruan për mikun e tij Hytbiun, një poezi me mjaft dhimbje e ndjenja të holla njerëzore:

…….

Pikturoje netët polare.

Vjeshtën në mahnitje

Dhe dimrin në dremitje.

……..

Bustet me Skënderbe dhe nënë Terezë,

Janë më shumë se një Shqipëri, thoshe.

…………

Gjithnjë falje dhe dhuroje buzëqeshje,

Se në shpirt kishe mirësi shenjtërie. (Publikuar tek “Fjala e lire” dhe revista “Dituria”, në Suedi)

………..

Në mbyllje të këtij shkrimi lamtumire për artistin Hytbi Tarelli, po vendos dy vargje lehtësimi:

“Një lis i madh u pre në pyll

Në qiell u ngrit e ndrit një yll”.

Durrës më: 09. 11. 2016.