Featured – Page 62 – Dielli

VISET DHE QYTET SHQIPTARE NË VEPRËN E ROSACCIO-S NGA SHEKULLI XVI

December 3, 2021 by s p

Prof. Dr. Musa Ahmeti

Center for Albanian Studies, Budapest

Shtegtimet e udhëtarëve dhe të pelegrinëve nëpër detin Adriatik gjatë mesjetës nuk janë studiuar në masën e duhur deri tani, edhe pse ka mjaft burime të shkruara dhe literaturë të botuar. Territoret e vendit tonë gjenden që herët në hartat e udhëtarëve të ndryshëm. Në inkunabula (librat e shtypur deri në vitin 1500), ato gjenden të gdhendura në gravura bakri, plubi ose druri, si p.sh. në inkunabulën e Ptolemeut, Cosmografia nga viti 1477, për të vazhduar pastaj në inkunabulat e autorëve të tjerë si Giacomo Filippo Foresti de Bergamo (1483), Bartolomeo Sonetti (1485), Bernhard Breidenbach (1486), Francesco Rosseli (1490), Nicola Cusani (1491), Hartman Schedel (1493), Hieronym Münzer (1497), etj.

Për shkak të zhvillimeve të padëshiruara në planin ushtarako-politik dhe ekonomik, në fund të shekullit XV dhe fillimin e shekullit XVI, pas sulmeve dhe pushtimeve turke në Adriatikun lindor Venediku u detyrua të ndryshojë raportet me Levantin. Duke qenë se këto territore ishin me shumë rëndësi për ekonominë dhe politikën venedikase, Republika e Venedikut shtoi interesin për njohjen e tyre në gjysmën e dytë të shekullit të gjashtëmbëdhjetë, dhe në këtë kuadër vendosi të angazhojë intelektualë, hartografë dhe humanistë të njohur vendas e të huaj për përshkrimin dhe eksplorimin e resurseve që gjendeshin në ato territore. Ky interes dha rezultat në botime dhe vepra të ndryshme të shumë autorëve nga fusha të ndryshme, të cilat kishin si objekt edhe bregdetin dhe qytetet shqiptare.

Njëri nga humanistët dhe hartografët e shquar të shekullit të gjashtëmbëdhjetë, që duke iu përgjigjur ftesës së Republikës së Venedikut bëri një udhëtim eksplorues nga Venediku deri në Konstantinopojë, dhe që përshkroi në mënyrë të detajuar qytetet, kështjellat dhe viset e tjera bregdetare shqiptare, ishte Gioseppe Rosaccio.

Rezultat i këtij udhëtimi eksplorues është vepra e tij me titull “Viaggio da Venetia, a Costantinopoli per Mare, e per Terra, & insieme qullo di Terra Santa, da Gioseppe Rosaccio con brevita’ descritto. Nel quale, oltre à Settantadui disegni, di Geografia, e Corografia si discorre, quanto in esso Viaggio, si ritoua. Cioe’ Città, Castelli, Porti, Golfi, Isole, Monti, Fiumi, e Mari. Opera vtile, à Mercanti, Marinari, & à Studiosi di gjeografia. In Venetia: Apresso Giacomo Franco. Stampata in Calle dalle Vele Appresso Nioclo Moretti, 1606”, vepër kjo e botuar për herë të parë në vitin 1574, edhe pse edhe sot e kësaj dite ka disa paqartësi dhe hamendje rreth kohës së botimit të kësaj vepre në tërësi dhe të pjesëve të veçanta të saj, përkatësisht gravurave/hartave.

Sipas kroatit Matković, kjo vepër e Rosaccio-s u shtyp për herë të parë në vitin 1574 në Venedik, në format in foglio, me gravura të gdhendura në bakër, me autor bakërgdhendësin e njohur të asaj kohe Marco Sadeler. Përkundër përpjekjeve tona të shumta, ne nuk kemi arritur të gjejmë këtë botim për ta konsultuar, por në anën tjetër, literatura dhe burimet janë të bollshme rreth kësaj ksomble, kështu që ekzistenca e saj nuk vihet në pyetje. Përveç Matkovićit, për këtë botim shkruajnë edhe autorë eminent si R. Gallo, L. Lago, C. Rossi, A. Kisić, D. Budiša, Z. Despot, etj, duke na dhënë informacione të sakta për ksomblën, por, për fat të keq asnjëri prej tyre nuk shënon vendndodhjen e saktë ose bibliotekën ku ruhet kjo ksombël e rrallë me vlera të veçanta, të cilën ata e kanë konsultuar për studimet e tyre.

Ribotimet e veprës së Rosaccio-s

Pas botimit të parë, të vitit 1574, kjo vepër pati edhe disa ribotime të tjera, gjë që tregon për interesin e madh që ajo zgjoi dhe për vlerat e rralla të saj. Ribotimi i parë është ai i vitit 1598 (kjo ksombël dhe dy ribotimet e tjera, kanë nga 154 faqe dhe dimensione 29 x 21.4 cm) dhe pasohet nga ribotimet e viteve 1604 dhe 1606 po në Venedik, me gjithçka identike si botimi i 1598, dukë përfshirë këtu tekstin, numërimin e faqeve, botuesin, renditjen e gravurave etj.

Sipas bibliografëve italianë dhe të tjerë ka të paktën edhe tre botime të ndryshme në fund të shekullit XVI dhe fillim të shekullit XVII, por këto botime pa vit botimi nuk janë komplete dhe kanë mangësi te paraqitja e gravurave.

Për veprën e Gioseppe Rosaccio-s të cituar më lart gjejmë një informacion edhe në veprën “Albanica I” botim i Bibliotekës Kombëtare Tiranë, Sektori i Albanologjisë, Tiranë, 1998, f. 482-483, nr. 624, me signaturë: BK An III/5 T e cila është vendosur te kategoria e veprave pa vit botimi. Të dhënat e botuara aty janë kryesisht të sakta. Në fakt, aty hamendësohet për vitin e botimit dhe autorin e veprës: “Autori i kësaj vepre, botim i shek. XVI-XVII, mendohet të jetë Xhuzepe Rossaçio/Giuseppe Rossaccio.” Nëse shënimet e mësipërme nga Albanica I, janë të sakta atëherë ksombla që është në BKT është e njëjtë me ksomblën qe ruhet në bibliotekën e Peruggia-s ne signaturën: BAP I L 472, e cila ka të dhënat identike me ato të ksomblës që ruhet në BKT dhe do ishte exemplari i dytë që njihet deri me sot, gjë që e shton edhe më shumë rëndësinë e kësaj vepre që gjendet në fondin e BKT-së.

Roli dhe rëndësia e veprës së Rosaccio-s

Në lidhje me rolin dhe qëllim e veprës, autori i saj Rosaccio shkruan se ajo do të jetë e dobishme në radhë të parë për detarët, tregtarët dhe ata që merren me llogaritjet e largësive gjeografike, njohjen e bregdetit Adriatik dhe gjithçka që ka të bëjë me të. Megjithatë ajo zgjon interes mjaft të madh edhe për të tjerë të interesuar, sepse në të ka të dhëna dhe informacione të vlershme jo vetëm për lundrimin detar, por edhe për ata që janë të interesuar për aspektet politike, ekonomike, kulturore, fetare, klimatike dhe gjeografike të këtyre viseve të bregdetit Adriatik e më tej. Në të gjejmë përshkime të detajuara dhe të hollësishme të porteve, lumenjve, liqeneve, qyteteve, kështjellave, objekteve të kultit (katedraleve, kishave, xhamive), gërmadhave të lashta arkeologjike, rrugëve tokësore, popujve që banonin në ato qytete e vendbanime, zakoneve të tyre, veshjeve, traditës, madje edhe të ushtrive që po sulmojnë, apo që po mbrojnë pika të caktuara strategjike etj. Në anën tjetër, të dhënat gjeografike janë të paçmuara sepse përmbajnë elemente të rëndësishme për orientim përgjatë gjithë bregdetit Adriatik, përshkruhen kushtet atmosferike, veçanërisht erërat e forta, reshjet etj. Po ashtu, Rosaccio përpiqet të jetë i saktë kur shënon largësinë nga njëri port të tjetri, por për një gjë të tillë nuk ka shumë sukses. Sa për ilustrim sjellim largësinë nga Ulqini në Vlorë, që sipas Rosaccio-s është 140 Mila venedikase (1 M ven = 1733.48m), ndërsa në fakt është 94 mila nautike, (1 M = 1852m) që do të thotë se Rosaccio ka gabuar për 37.04 mila nautike më shumë. Po kështu distanca Vlorë-Korfuz, sipas Rosaccio-s është 60 mila venedikase, e në fakt është 71 mila nautike që është rreth 14.84 mila nautike më pak.

Origjinaliteti i gravurave/hartave në veprën e Rosaccio-s

Gravurat e gdhendura në bakër, të përfshira gjerësisht në këtë botim (gjithsej 74 gravura/harta të cilat janë te numëruara, por jo me renditje progresive) kishin tashmë një traditë të gjatë në botime të tilla apo të ngjashme dhe disa prej atyre që gjenden në ksomblën e Rosaccio-s janë shumë më të hershme nga koha e botimit të veprës, pra janë të punuara para vitit 1574.

Gravurat e Sadelerit të gdhendura në pllaka bakri që janë shfrytëzuar për botimin të vitit 1574, më pas kalojnë në pronësi të Giacomo Franco-s, i cili disa nga ato gravura (por jo qytetet dhe hartat shqiptare) i shfrytëzon në një botim tjetër, para botimit të Rosaccio-s nga viti 1598.

Nga botimi i vitit 1598 ne njohim 7 ksombla të cilat ruhen në këto biblioteka: Biblioteca civica – Padova, Biblioteca del Centro di documentazione francescana – Assisi, Biblioteca della Società geografica italiana – Roma, Biblioteca nazionale centrale – Roma, Biblioteca universitaria Alessandrina – Roma, Biblioteca nazionale Marciana – Venezia, Nacionalna Sveučilišna Knjižnica – Zagreb dhe Biblioteca Metropolitanea – Zagreb, në të cilat janë botuar bakërg-dhendjet e gravurave/hartave të qyteteve dhe viseve shqiptare.

Gravura e hartës në të cilën shënohen disa nga territoret shqiptare, në të gjitha botimet e ksomblës së Rosaccio-s që njohim ne, është vendosur menjëherë pas frontespicit, në faqen recto e cila nuk është e numëruar. Ndërsa gravurat e tjera të qyteteve shqiptare janë të paraqitura në këtë mënyrë: f. 25 Arbëria, përkatësisht Arbëria Venedike, nga gjiri i Kotorrit deri te Durrësi, f. 26 Ulqini, f. 27 Durrësi, f. 28 Shkodra, f. 29 Tivari, f. 30 Vlora, f. 31 kalaja e Sopotit, f. 32 Sopoti dhe kështjella Maragiritino. Ne bëmë renditjen sipas numërimit logjik të faqeve, ndërsa gravurat në ksomblën origjinale kanë një renditje tjetër p.sh. gravura e parë është ajo e qytetit të Tivarit dhe pasohet nga Vlora, Kalaja e Sopotit, Sopoti dhe kështjella Maragiritino, Arbëria, Ulqini, Durrësi dhe Shkodra.

Në asnjë vend autori nuk shënon arsyen e një paraqitje të tillë të gravurave. Ne mendojmë se kjo paraqitje assesi nuk mund të jetë ndonjë ngatërresë me rastin e lidhjes së ksomblave nga ana e botuesit-libërlidhësit. Të gjitha gravurat janë të shoqëruara me tekst në gjuhën italiane, tekst ky mjaft origjinal dhe i veçantë. Në tekst gjemë të dhëna historike dhe përshkime gjeografike për viset, qytetet, portet, kështjellat, malet, detet, gjiret, ishujt dhe lumenjtë të cilat botohen në këtë ksombël. Megjithatë jo vetëm ne, por edhe studiues të tjerë janë të mendimit se teksti nuk është pjesa më e rëndësishme e veprës së Rosaccios, por gravurat të cilat përmbajnë toponime dhe informacione të tjera të sakta, të cilat mund të përcillen vizualisht, duke lënë mundësinë për të bërë krahasime me botime të ngjashme të mëvonshme nga autorë të tjerë.

Qytetet shqiptare në gravurat/hartat e Rosaccio-s

Tivari:

Qyteti i parë shqiptar që paraqitet në veprën e Gioseppe Rosaccio-s është Tivari, i cili në atë kohë ishte nën sundimin turk. E veçanta e gravurës së Tivarit është se në flamurin, që ndodhet në kështjellën e qytetit është kryqi me shenjën e luanit, që do të thotë, se koha kur është punuar kjo gravurë daton para vitit 1571, përkatësisht para se Tivari të pushtohej nga turqit! Në këtë gravurë, kemi të paraqitur vetëm qytetin e vjetër të Tivarit, i cili është 2 kilometra larg portit detar. Muret rrethuese të qytetit shtrihen në një hapësirë të gjerë, fakt ky se qyteti po zhvillohej. Fillimisht në shekullin XV muret e qytetit kishin një formë trekëndëshi dhe qyteti përfshinte edhe para lagjet e jugut dhe të juglindjes ku ishte kisha e Shën Nikollës. Vërehet qartë se muret rrethuese dhe kullat janë të reja, më të gjëra dhe më të larta se ato të vjetrat për të plotësuar kërkesat që kishte vënë Venediku për fortifikimin e qytetit. Në anën lindore të qytetit është paraqitur një kullë e ulët, e cila mesa duket është pjesë e fortifikimeve të mëhershme. Pjesën qendrore në këtë gravurë e zë një pallat i madh, të cilin e kishin ndërtuar venedikasit në qendrën e vjetër të qytetit, ndërsa në verilindje, na paraqitet kisha e Shën Premtes e cila është me mure rrethuese e kthyer nga lindja. Sipas gravurës së Rosaccio-s, hyrja kryesore në qytet ishte në anën jugore përmes kullës e cila të çonte në rrugën kryesore. Po ashtu jashtë mureve rrethuese të qytetit vërehen disa vendbanime ku në jug dhe në jugperëndim dominojnë katër kisha.

Ulqini:

Qyteti tjetër në vazhdim i paraqitur në gravurë është Ulqini, i cili po ashtu si edhe qyteti i Tivarit kishte rënë nën pushtimin turk në vitin 1571. Element i veçantë edhe te qyteti i Ulqinit është se flamuri i cili paraqitet në kështjellën kryesore të Balshajve mban shenjën e kryqit, gjë që bën të kuptohet se kjo gravurë, ashtu si edhe ajo e Tivarit është punuar para vitit 1571, pra para se qyteti të pushtohet nga turqit. Kulla e Balshajve, e cila daton nga shek. XIV, në kohën kur Ulqinin e pushtojnë Balshajt, duke e bërë kryeqytetin e tyre për Zetën, dhe pas tyre Venediku, të cilët e administrojnë deri në betejën e Lepantos, në vitin 1571, kur bie nën sundimin turk. Element dallues në këtë gravurë është busulla orientuese, e cila është paraqitur me shigjeta orientuese të cilat tregojnë lëvizjen e erërave. Lindja nuk është shënuar me shkronjën T (tramontana), por vetëm me shigjetën që tregon pjesën kryesore magnetike.

Në këtë gravurë, Ulqini na është paraqitur në një format të zmadhuar për të pasur një pasqyrim sa më real. E tërë vija bregdetare është stilizuar. Qyteti është i vendosur në gadishull dhe është rrethuar me mure. Pjesa më e fortifikuar është ana jugore, ku bregdeti është më i cekët. Tërë qytetin e dominon kulla e Balshajve e cila është paraqitur në anën veriore ku ndodhet edhe sot. Në kullë vërehen rindërtime të cilat i ka bërë administrata venedikase. Në muret rrethuese të qytetit dallohen gjashtë kulla të larta, me rindërtime venedikase. Në anën jugore është porta kryesore që të shpie në port. Më në jug të kështjellës së Balshajve vërehet një kishë trinefëshe, e cila më vonë u shndërrua në xhami.

Shkodra:

Gravura e Shkodrës është paraqitur jo vetëm me kështjellën dhe qytetin, por në një hapësirë më të gjerë me rrethinën dhe vendbanimet e tjera në afërsi, liqenin e Shkodrës, lumin e Bunës, Drinit, qytetin e Drishtit, Danjës dhe Shirgjin. Rosaccio e vë qytetin e Shkodrës në një kështjellë ku dominon flamuri me shenjën e gjysmëhënës, që do të thotë se në atë kohë Shkodra ka qenë e pushtuar nga turqit. Gravura duhet të jetë punuar gjatë udhëtimit të autorit në këtë qytet. Në kështjellë dominon kulla kryesore. Në anën lindore vërehen rindërtimet venedikase, ndërsa në jugperëndim vërehet një objekt kulti që mban sipër shenjën e gjysmëhënës. Lumi i Bunës është paraqitur shumë i gjerë, me një urë që lidh qytetin dhe që ekziston edhe sot e kësaj dite. Kështjellat e vendbanimeve periferike janë paraqitur mjaft të varfra stilistikisht, dhe pa shenja përkatëse identifikuese. Afër Bunës është paraqitur kompleksi i lashtë monastik i Shën Sergjit dhe Bakut (Shirgji).

Durrësi:

Njëri prej porteve më të rëndësishme shqiptare, Durrësi paraqitet bashkë me hinterlandin e tij në gravurën e Rosaccios. Në qytet dominon kulla e lartë në të cilën është shenja e flamurit me gjysmëhënën, element ky që tregon se Durrësi në atë kohë ka qenë i pushtuar nga turqit. Gravura pra është punuar gjatë udhëtimit të Rosaccio-s. Qyteti paraqitet i rrethuar nga mure të gjera dhe të larta, ku dominojnë tetë kulla, dy nga të cilat të stilit venedikas. Vërehen dy porta: ajo lindore që të shpie në port, dhe ajo jugperëndimore që të lidh me hinterlandin. Në veriperëndim vërehen rrënojat e qytetit të lashtë antik Porto Romano. Qyteti dominohet nga kulla e lartë, të cilën venedikasit e kishin rindërtuar në fund të shekullit të pesëmbëdhjetë. Po në veriperëndim të Durrësit, paraqitet porti i Shëngjinit, me një kullë të lartë dhe me një kishe trinefëshe. Rreth murit të qytetit në det vërehet një numër i madh anijesh turke të cilat janë ankoruar për mbrojtjen e qytetit.

Vlora:

Vend të veçantë në gravurat e qyteteve shqiptare të Rosaccio-s zë Vlora, e cila ka një paraqitje impozante, me kështjellën dominuese dhe hinterlandin e saj mjaft të detajuar. Kështjella e Vlorës është me mure të larta dhe të gjera ku dominon kulla e rindërtuar venedikase nga fundi i shekullit të katërmbëdhjetë në të cilin vërehet gjysmëhëna si element i pushtimit turk. Kjo kështjellë dominuese në gravurë, ndodhet në port. Hyrja në kështjellën e Vlorës është nga ana jugore, ku vërehet një portë e lartë. Edhe gravura e Vlorës, pra, është punuar gjatë udhëtimit të Rosaccio-s, kur ajo ishte nën sundimin turk. Të gjitha objektet e larta kanë sipër shenjën e gjysmëhënës. Në verilindje dominon kështjella dhe qyteti mesjetar i Vlorës, i cili ndodhet mbi një kodër dhe në distancë nga porti. Edhe kështjella dhe qyteti mesjetar e kanë hyrjen nga jugu, nga ku lidhet me pjesët periferike të hinterlandit dhe me portin. Në gjirin e Vlorës vërehet po ashtu një numër galerash turke te destinuara për mbrojtjen e qytetit nga sulmet venedikase apo nga sulme të tjera. Qyteti i ri i Vlorës është zhvilluar dhe rindërtuar në anën perëndimore të kështjellës dhe të qytetit të vjetër. Sipas Rosaccio-s, Vlora ishte banuar në pjesën më të madhe nga hebrenjtë, të cilët sipas tij ishin të ardhur nga Ankona.

Sopoti:

Në veprën e tij Rosaccio ka paraqitur edhe kështjellën e Sopotit. Ajo gjendet mbi një kodër të lartë, e cila është e rrethuar me mure të larta ku dominojnë tre kulla. Sipër kullave janë flamujt me kryqe, shenjë që tregon se kështjella e Sopotit ishte akoma nën sundimin venedikas. Në jugperëndim të kështjellës vërehet një mur i varoshit dhe një para lagje që lidhet me kështjellën me anë të portës që gjendet në jugperëndim. Në jug të kështjellës vërehet kampi i ushtrisë turke, topat që hedhin zjarr drejt kështjellës, si dhe disa formacione ushtarake të përgatitura për luftë. Në verilindje të kështjellës vërehet kampi i ushtrisë së krishterë. Në det vërehen disa galera të krishtera në flamujt e të cilave bie në sy kryqi. Ato janë në pozicion luftarak, sepse sulmet e tyre i janë drejtuar kampit armik që po sulmon kështjellën.

Kësaj radhe po botojmë faksimilet e gravurave nga viti 1606 së bashku me frontespicin e librit, për shkak të cilësisë më të mirë të riprodhimit digjital të tërë librit të cilin disponojmë dhe sepse ato janë me ngjyra.

Kush ishte Gioseppe Rosaccio

Giuseppe Rosaccio lindi në vitin 1530 në Pordenoneu. Studioi filozofi, drejtësi dhe mjekësi në Universitetin e Padovës, ku edhe laureohet me titullin doktor i shkencave. Pas përfundimit të studimeve vendoset në Tricesimo në afërsi të Akuilesë, ku përveç profesionit të mjekun, ushtron edhe detyrën e gjykatësit të qytetit. Duke qenë se kishte një traditë intelektuale familjare, kohën më të madhe ia kushtoi studimit të historisë, gjeografisë dhe të kronologjisë, shkenca në modë në atë kohë. Gjatë jetës boton një numër mjaft të madh veprash nga fusha e mjekësisë, gjeografisë dhe shquhet edhe për debate të njohura filozofike. Disa nga veprat më të njohura të tij janë: “Teatro de Cielo e della terra”, Venetia, 1595, “Mondo e le sue parti, cioe Europa, Affrica et America”, Venetia, 1596, “L’esposizioni sopra la geografia di Claudio Tolomeo, Venetia, 1599, vëll. 1-7, “Microcosmoso”, Venetia, 1600, “Il viaggio per mare e per terra di Costantinopoli e di terra santa”, Venetia, 1601, “Mondo elementare e celeste”, Venetia, 1604, “Viaggio da Venetia, a Costantinopoli per Mare, e per Terra”, Venetia,1606” (1598, 1604).

Presidenti Rugova ka vetëm ditëlindje

December 2, 2021 by s p

Lumir Abdixhiku

Kryetar i LDK-së

“Më 2 dhjetor të vitit 1944, lindi arkitekti i shtetit të Kosovës, prijësi historik i lëvizjes për lliri, pavarësi e demokraci, Presidenti i parë i vendit tonë, Dr. Ibrahim Rugova. Veprat e tij jetësore kanë definuar papërsëritshëm fatin e shqiptarëve në këto anë. Ato sot qëndrojnë si themele të forta e të palëkundura të lirisë sonë, të pavarësisë sonë, të Republikës sonë. Ditëlindjet e tij të para ishin të vështira. I biri i Ukës të Rrustë Sadrisë dhe i Sofës së Qerim Rugovës, kishte babë e gjysh të vrarë e zhdukur nga shërbimet jugosllave. Por jeta e vështirë s’ishte arsye për ndalje; përkundrazi, ishte shtytje për një fat më të madh. Pasi përfundoj shkollimin fillor në Istog e atë të mesëm në Pejë, Rugova vijoj studimet në Prishtinë. Pas diplomimit mori titullin e Këshilltarit Shkencor në Institutin Albanogjik të Prishtinës. Në fundin e viteve të 70-ta, ai shkoi në Paris. Atje, nën mbikëqyrjen e Roland Barthes, ndoqi studimet mbi letërsinë në “École Pratique des Hautes Études”. Në vitin 1984, doktoroi në Prishtinë në tezën me temë “Kahe dhe premisa të kritikës letrare shqiptare: 1504-1983”. Rugova para se të ishte prijës shpirtëror e prijës politik, ishte një krijues, poet, kritik e mendimtar. Refuzimi estetik i tij ndaj diktaturës, totalitarizmit e shtypjes së kohës, ishte nisje e mendimit të lirë. Ky rrugëtim i tij prej krijuesi u ndërpre nga një thirrje e kohës për t’i prirë lëvizjes më të madhe historike të shqiptarëve në Kosovë. Në vitin 1988 Rugova u zgjodh kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës. Më 23 dhjetor 1989 ai krijoi dhe u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës, lëvizjes popullore për liri, pavarësi e demokraci.Pjesa tjetër është histori e lavdishme.Rruga që Ibrahim Rugova nisi e trasoj, trashëgimia politike që la pas, mbesin dritë prijëse për secilin prej nesh në LDK. Këto vlera themeltare për organzimin tonë politik do t’i kultivojmë, ruajmë e promovojmë me plot përkushtim.Sot, me bashkëpunëtorë vizituam familjen e Presidentit Rugova, zonjën Fana e trashëgimtarët e familjes. Shënuam 2 dhjetorin e tij sepse Presidenti ka vetëm ditëlindje.”

A Beautiful Albanian Day in Virginia

November 30, 2021 by s p

By Merita B. McCormack/

On the occasion of Albanian Flag Day and the 109-th Anniversary of Albania’s Independence, the Albanian Community in Northern Virginia organized a series of events.

We started first by participating at 10:45 AM Sunday Mass at St.John the Apostle Catholic Church, home of the Albanian Community in the Diocese of Arlington, which was followed by other meaningful events including an Albanian parade, raising of the Albanian flag, and entertainment.

We were graced throughout the day with the presence of first-class relics of Albanian martyrs at the church and are very grateful to Fr. Kevin Larsen for his beautiful and heartfelt prayers. You could see tears flowing down our cheeks as the relics were visited first during the processional, using incense, venerated by the priest, and the long lines of people wanting to do the same after the Mass. They were invoked several times throughout the Mass. These relics were sent to the Albanian Community in the Catholic Diocese of Arlington by Bishop Angelo Massafra of Albania, to whom we are very grateful.

We are grateful also to Mr. Bujar Maxhuni, Kosova DCM, and Diplomat Merdiana Leci from Kosova Embassy in the USA for attending the Mass as well. Also, a big thank you to Shaqir Salihu, who came to Mass wearing the famous tie of Mit’hat Bey Frashëri, and who always supports such community events. One was the Flag raising at Ida Lee Park, in Leesburg, VA and the other was a rich artistic program at the auditorium of the church.

The post mass events were attended by over 130 Albanian Americans, the Albanian Ambassador to the US Ms. Floreta Luli – Fabër, several diplomats from Albania and Kosova, including Kosova’s DCM to the US, Mr. Bujar Maxhuni, several Albanian American dignitaries, and one elected official for the County where this event took place. The most prominent was the entire Biberaj family. Ms. Buta Biberaj is the Loudoun County Commonwealth Attorney and Mr. Elez Biberaj is a VOA Division Director.

The Albanian parade and flag-raising ceremony was an emotional one. Albania’s Ambassador met us at the public park and during her greeting, she expressed her thanks and gratitude for the organizers and participants, emphasized that this was the first such event in Virginia, and wished everyone Happy Albania’s Independence. The Albanian Embassy posted several photos on the Facebook page with a special tag for PACTDC. Ms. Buta Biberaj posted on her Twitter page the following statement

“What a pleasure to be celebrating our Albanian culture in our Loudoun County. May this inaugural event be the first of the next 100 years. Thank you#PACTDC for your sponsorship and for the many dedicated volunteers.”

Ms. Buta Biberaj greeted and spoke as an Albanian American and encouraged the young people, Albanian Americans to appreciate their heritage and cultivate the best from both cultures. She was impressed by a large number of participants. She was dressed in red and black, representing Albanian flag colors.

The ceremony started with a moment of silence to honor the memory of all the fallen of the nation. Then it followed up with the singing of the American Anthem and then the Raising of the Albanian flag accompanied by the Albanian Anthem. A traditional men’s dance from the region of Vlora was performed at that venue.

Then everyone proceeded for some light refreshments and entertainment at the auditorium. This ceremony was MC-ed by our beautiful and eloquent friends Anisa Papadhima and Kreda Boçi. They presented in both Albanian and English and were dressed in National Costumes of Albania. The speech included quotes from Ismail Bey Vlora ( Qemali) and also expressed the sentiments of the day.

A slideshow with Happy Independence greetings in Albanian from all the performing artists, all young children from the Northern Virginia area was presented. That was very beautifully done. Mr. Maxhuni greeted the participants at the third part of the festivities inside. It was a beautiful moment for us all to have our brothers and sister in blood be present there.

The artistic program, effectively and eloquently MC-d by Kreda and Anisa, included gratitude, thanksgiving, dancing, and singing from all Albanian regions and the story of PACT was shared. There were snacks, desserts and other refreshments served. The dance floor was opened to all with the dance of Pajtushka/Katjushka

The cake with the Albanian flag was baked by the talented Ira Mehani from “Irene’s Treats” in Baltimore, MD, and was cut by Albanian Ambassador Mrs. Fabër, Mr. Maxhuni, the Biberaj family members, and joined by the hosts and organizers of the events.

This would have never been possible without the generous hosts namely St John The Apostle parish and the Albanian Community under the Office of Multicultural Ministries in the Diocese of Arlington who provided the indoor Venue and the Town of Leesburg for the outdoor venue.

During the indoor activities, on behalf of the hosts, the author of this article welcomed guests, expressed thanks and gratitude, and shared what we do to keep the best Albanian traditions and culture integrated in the USA. The atmosphere was just beautiful. We are grateful to God for the abundant blessings. We are thankful to all the organizers and helpers.

One can have the venue though but without the will and talent of people who give from their hearts, none of this would have been possible.

A huge thanks to Anisa Papadhima, co-founder and Artistic Director of PACTDC and Kreda Boçi, co-founder and Activities Director, MC, and the community effective networker, their husbands Pavli and Toni and their entire families, also many thanks to Liljana Pali Luku for the hard-working decorator and planner extraordinaire, her husband Edmond Luku for all of the creative and hard work of coordinating the flag-raising logistics, to Malvina & Elvis Shehu for their continuous support throughout all of the rehearsals, event planning and event day, to Valbona Aliaj Selimaj for all her multifaceted help and advice, hairdos, love, and support showed throughout, to Evisa Selimaj, our contemporary Marigo who led the parade along with her husband Junik, co-raised the flag together with her brother and lead dancer Albi Selimaj.

Special thanks go to Adhurim Selimaj, the lead master of Laberia songs, to Kaliopi Kosta Lazeri, Matilda Shehu Lazeri & Miri Lazeri for setting up, performers hairdos, checking in guests and ensuring the event was a success, to Andora Stanton and her family for assisting setting up and support throughout the event, to Albana and Rikard Ndreu for supporting all dance rehearsals and assisting setting up, Entela Kovaçi for supporting all dance rehearsals, providing a traditional frame for decoration and assisting setting up and ensuring a successful event. Most importantly, Ira and Bledi Mehani, owners of “Irene’s Treat’s” Company provided their delicious traditional desserts, a variety of byreks and surprised the community by gifting a beautiful cake with the Albanian flag and wish “Gezuar 28 Nentorin”.

The most important part of these all are our young children, who led by Laura Boçi, taught by Anisa Papadhima have been diligently practicing, learning the traditional Albanian folk dances. They are truly the heart and the soul of the community and they performed beautifully. They shined and they rocked it! Well done to all!

A special thanks to Fr. Thomas Cavanaugh for his beautiful reflection and benediction. His words of wisdom, his advice, and his love, by invoking mother Teresa and sharing her charism were well received and cherished. St. John the Apostle Catholic Church is currently serving as a home base for our community here in the Diocese of Arlington.

We are eternally grateful.

His name and St. John were also tweeted by Ms. Biberaj, with thanks and gratitude.

It was a good, blessed Albanian feast in the heart of America’s East Coast.

Thank you, everyone!

Happy Flag Day!!

Long Live Albanian Nation!

SHQIPTARËT E AMERIKËS NËN UDHËHEQJEN E VATRËS FESTUAN 109 VJETORIN E PAVARËSISË DHE FESTËN E FLAMURIT KOMBËTAR

November 29, 2021 by s p

SOKOL PAJA/

Patriotët shqiptarë nga të gjitha shtetet e Amerikës, nën udhëheqjen e Vatrës u mblodhën në New York dhe festuan 109 vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë dhe Festën e Flamurit Kombëtar. Në një ceremoni madhështore me mbi 500 pjesëmarrës: patriotë shqiptarë, autoritete fetare, veprimtarë, kontribues të çështjes kombëtare, përfaqësues të të gjitha shoqatave shqiptare, vatranë, media, familje patriotike shqiptare në diasporën e Amerikës, përfaqësues zyrtar shtetëror nga Prishtina e Tirana, profesorë, miq e të ftuar, festuan për orë të tëra nën tingujt e muzikës së mrekullueshme shqiptare me gëzim, krenari e vëllazëri. 28 Nëntori, festa e Flamurit Kombëtar si themeli dhe identiteti ynë kombëtar shqiptar bashkoi si kurrë më parë shqiptarët nën një flamur për të festuar dhe uruar njëri-tjetrin në ditën e lirisë së shtetit e kombit shqiptar. Pavarësia si datë e veçantë në kalendarin e shtetit dhe të kombit shqiptar ku Vatra ka meritë historike pasi e mbrojti pavarësinë e Shqipërisë, , ku Faik Konica si kryetar i Vatrës në Nëntorin e 1912 orientoi edhe Kuvendin e Vlorës dhe shqiptarëve në përgjithësi orientojeni Shqipërinë nga perendimi. Vatra i priu mbrojtjes së shtetit shqiptar, organizoi diplomacinë, pagoi ambasadorë dhe luftoi fort për të mbrojtur territoret e Shqipërisë nga copëtimi.

NGA HIMNI KOMBËTAR TE BEKIMI I PRIFTIT DHE URIMI I KRYETARIT TË VATRËS

Aranit Hoxha, nga Ansambli Shtetëror i Këngëve dhe Valleve në Tiranë, bëri hapjen e ceremonisë festive duke kënduar himnin kombëtar që çoi peshë zemrat kuq e zi të pranishme në sallë. Këngëtarët Gëzim Nika(Mjeshtër i Madh), Aranit Hoxha, Barbana Dini, Fahrije Zogaj, Argjend Lloga dhe ekipi i tyre artistik, krijuan një atmosferë fantastike për të gjithë të pranishmit duke lënë mbresa të jashtëzakonshme. Famullitari i Kishës Zoja e Shkodrës në New York, Dom Pjetër Popaj në bekimin e darkës së Flamurit dhe Pavarësisë u shpreh: “Kjo ditë u takon atyre që ia falen atdheut lirinë, bashkimin e pavarsinë. Ata ranë deshmorë por nuk vdesin kurrë, janë gjithmonë në mendjet e kujtimet tona në cdo festim e përvjetor. Toka e jonë është e shenjte sepse është e bekuar me gjakun e Martirve. Bëj o Zot që nje ditë të kemi nje popull të bashkuar në një shtet të vetëm. O Zot bekoje popullin tonë, mbrojë nga çdo rrezik, kudo që gjëndet në botë. Ky popull që nuk të harroi kurrë, në ditë të mira e të vështira, në gëzime e në pikllime. Bëj qe të jenë të bashkuar, të duan njari tjetrin me dashuri vëllazërore” tha në fjalën e tij Dom Pjetër Popaj. Kryetari i Vatrës z.Elmi Berisha në fjalën e rastit për të uruar festën e Flamurit uroi shqiptarët për unifikim, bashkim, paqe, zhvillim dhe shpresë në Atdheun tonë të dashur e të shtrenjtë. Kryetari Berisha deklaroi: “Kjo ditë e shenjtë për të gjithë ne, është një ditë krenarie, lavdie dhe reflektimi të thellë. Sot më shumë se kurrë përkujtojmë aktin e lartë patriotik të shtetit shqiptar, mëvetësinë që plaku i urtë i Vlorës, Ismail Qemali, së bashku me 40 firmëtarët e Pavarësisë e bënë shtetin shqiptar të lirë, të pavarur dhe sovran. Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë është moment kulminant i daljes nga robëria osmane pesë shekullore. Sot u shpreh mirënjohje të thellë patriotëve të shquar, luftëtarëve të lirisë, dëshmorëve të Atdheut dhe çdo shqiptari që nuk iu dhimbs asgjë në mënyrë që Atdheu të gëzojë lirinë dhe pavarësinë e tij” uroi kryetari i Vatrës z.Elmi Berisha. Si përfaqësues i shtetit të Kosovës, Ministri i Shëndetësisë Prof. Dr. Rifat Latifi uroi shqiptarët me rastin e festës së Flamurit ku ndër të tjera tha: “28 Nëntori është festë e shumëfishtë për kombin shqiptar. Është dita e Flamurit, është dita e Pavarësisë, është edhe ditëlindja e komandantit legjendar – kryekomandantit Adem Jashari, është edhe dita e daljes publike të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Sot Shqipëria dhe Kosova, si dy shtete sovrane, zhvillojnë marrëdhënie shumë të mira me dobi të përbashkët për të gjithë qytetarët tanë. Kosova dhe Shqipëria janë shtëpitë që kombi shqiptar i ka ngritur vetes për sigurinë dhe mirëqenien e tij dhe është detyra jonë për të bërë të mundur që këto dy shtëpi të jenë të forta dhe mbështetje edhe për ata shqiptarë që janë jashtë tyre, kudo në Ballkan dhe diasporë. Kujtesa e aktit të 28 Nëntorit vazhdimisht dhe gjatë gjithë vitit na fton që të forcojmë lidhjet kombëtare, zhvillimore në ekonomi e kulturë e në të gjitha fushat, dhe, kam besimin se ne do të dimë t’i përgjigjemi siç duhet, kurdoherë” tha ndër të tjera Profesor Latifi. Në fjalën e tij përshëndetëse për të gjithë shqiptarët z.Mark Gjonaj Këshilltar në Bashkinë e New Yorkut pasi foli rreth rëndësisë së Pavarësisë së Kombit shqiptar dhe rolin e mërgatës shqiptare në Amerikë, ai vlerësoi Vatrën dhe kryetarin Elmi Berisha për merita të veçanta dhe për punë të shkëlqyer në komunitet dhe në avancimin e çështjes kombëtare. Rob Astorino, kandidat për Guvernator i New York dhe Asambleistja Natalia Fernandez uruan shqiptarët për 28 Nëntorin. Për të gjithë pjesëmarrësit dërgoi një mesazh urimi edhe Ambasadorja e Shqipërisë në Uashington zonja Floreta Luli Faber.

FESTA E FLAMURIT DHE PAVARËSIA BASHKOI VATRËN

Si kurrë më parë, me mbi 500 të ftuar Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra udhëhoqi festimet dhe organizimet solemne të festimit të 109 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë dhe të Flamurit Kombëtar. Në këtë festë thelbësore të kombit tonë, Federata Vatra që ka pjesën e saj të jashtëzakonshme në historinë e shtetit shqiptar, erdhi në këtë festë më e bashkuar se kurrë. Pas një keqkuptimi juridik, Vatra u bashkua, Vatra u unifikua, Vatra u bë edhe më e shëndoshë, më e qëndrueshme, më e fortë, më përfaqësuese dhe më dinjitoze. Vatra i shpreh mirënjohje për punën e shkëlqyer z.Ahmet Xhafo, z.Mitat Gashi, z.Armin Zotaj, Doktor Elton Mara, Ukë Gjonbalaj, Gjon Buçaj, që bashkë me grupin e tyre të bashkëpunëtorëve me këtë bashkim forcojnë Vatrën, shtojnë vlerat kombëtare si personalitete të spikatura në diasporën shqiptare të Amerikës duke e bërë familjen patriotike Vatrane një shembull dhe model për gjeneratat që vijnë. Faleminderit nga zemra dhe mirënjohje për punën dhe kontributin e çmuar në Vatër.

VATRA NDEROI ME “MEDALJA E ARTË E LIRISË” PERSONALITETE TË SHQUARA NË DIASPORËN SHQIPTARE TË AMERIKËS

Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra me rastin e Festës së Flamurit Kombëtar dhe të 109 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë nderoi me: “Medalja e Artë e Lirisë” personalitete të shquara të diasporës shqiptare në Amerikë për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm në dobi të çështjes kombëtare: Kolonel Dritan Demiraj, Gjeneral Gani Shehu, z.Asllan Bushati, z.Naim Dedushaj, z.Nazar Mehmeti. Kontributi i këtyre personaliteteve në fushën e sigurisë kombëtare dhe në luftën ndaj terrorizmit global, çlirimit të Kosovës e zhvillimit të Ekonomisë, e sipërmarrjes dhe kontributit për kauzën kombëtare, bëjnë krenar çdo shqiptar për arritjet e tyre dhe vlerat e larta kombëtare që përfaqësojnë.

AUTORITETET DHE PERSONALITETET E LARTA QË MORËN PJESË NË FESTË

Në darkën festive të organizuar nga Vatra me rastin e Pavarësisë dhe Flamurit Kombëtar, nderuan me pjesëmarrjen e tyre: Zonja Albana Dautllari -Zv Ambasadore e Misionit Shqiptar në OKB, Frymëzim Isufaj- Ambasador, Konsull i Përgjithshëm i Kosovës në New York, Najada Sojli -Konsulle e Shqipërisë në New York, Prof.Dr. Rifat Latifi- Ministër i Shëndetësisë së Kosovës, Gjeneral Gani Shehu i Batalionit Atlantiku, Almona Bajramaj – Diplomate pranë Misionit shqiptar në OKB, Lulëzim Krasniqi- Diplomat, Albena Reshitaj- Deputete e Kuvendit Kosovës, Mark Gjonaj Këshilltar i Bashkisë New York, z.Nazar Mehmeti- Rrjeti i Bizneseve të Diasporës Shqiptare në Botë, Marko Kepi – Rrënjët Shqiptare, Rob Astorino- Kandidat për Guvernator i New York, Asambleistja Natalia Fernandez, Albesjana Iberhysaj – Diplomate, Prof. Naser Rugova, Frank Shkreli, Dom Pjetër Popaj – Famullitar Zoja e Shkodrës, Imam Edin Gjoni- Qendra Shqiptare Islame Queens, Imzot Nikodhim i Kishës Ortodokse të Shën Kollit në Nju Jork dhe Igumeni i Kishes Ortodokse Shqiptare, z.Naim Dedushaj – Rrjeti i Bizneseve të Diasporës Shqiptare, e shumë personalitete të nderuar shqiptare në Diasporën e Amerikës.

VATRA BASHKOI TË GJITHA SHOQATAT SHQIPTARE

Pjesë e mbrëmjes festive të 109 vjetorit të Pavarësisë dhe Flamurit Kombëtar ishin të gjitha shoqatat dhe organizatat shqiptare në New York dhe më gjërë: Batalioni Atlantiku, shoqata Malësia e Madhe, Shoqata Kraja, Shoqata Rugova, Shoqata Rrënjët Shqiptare, Shoqata Duart e Hapura, Shoqata Skenderbej, Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë, Shoqata e Policëve Shqiptarë e shumë organizata e individë, personalitete të spikatura e veprimtarë të shquar në diasporën shqiptare të Amerikës. Të gjithë të pranishmit uruan, festuan, gëzuan dhe përgëzuan njëri-tjetrin deri pas mesnate nën tigujt magjik të muzikës shqiptare.

Gëzuar Pavarësinë dhe Festën e Flamurit Kombëtar. Zoti e bekoftë Shqipërinë, Zoti i bekoftë Shqiptarët, Zoti i bekoftë miqtë dhe aleatët e përjetshëm të popullit, shtetit e Kombit Shqiptar.

VATRA URON TË GJITHË SHQIPTARËT GEZUAR FESTËN E FLAMURIT KOMBËTAR DHE 109 VJETORIN E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË

November 28, 2021 by s p

Në emër të Federatës, Panshqiptare e Amerikës VATRA, të familjes sime, të të gjithë vatranëve dhe shqiptaro-amerikanëve ju uroj nga zemra: Gëzuar 28 Nëntorin – festën Kombëtare të Pavarësisë së Shqipërisë dhe Flamurit tonë Kombëtar.Kjo ditë është e shenjtë për të gjithë ne. Është një ditë lavdie, krenarie, gëzimi dhe reflektimi të thellë. Solemnisht, sot më më shumë se kurrë, përkujtojmë aktin e lartë patriotik të themelimit të shtetit shqiptar, mëvetësinë që plaku i urtë i Vlorës, Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi, Hasan Prishtina, Isa Boletini, Mid’hat Frashëri, Lef Nosi, Iljaz Vrioni e shumë personalitet të kombit tonë si firmëtarë të Pavarsisë, e bënë shtetin shqiptar të lirë, të pavarur dhe sovran. Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë është moment kulminant i daljes nga robëria osmane pesë shekullore. Sot më lejoni të shpreh nderimet e mia më të thella dhe mirënjohje të veçantë patriotëve të shquar, luftëtarëve të lirisë, dëshmorëve të Atdheut dhe çdo shqiptari që nuk iu dhimbs asgjë në mënyrë që Atdheu të gëzojë lirinë dhe pavarësinë e tij.Në këtë ditë të nderimi dhe mirënjohje ftoj të gjithë shqiptarët që të jemi më të bashkuar, më solidarë, më të dashur, më bashkëpunues me njëri-tjetrin që ta çojmë përpara drejtë përparimit, progresit, zhvillimit dhe lulëzimit atdheun tonë të bukur e të shtrenjtë. Mesazhet e Vatrës në këtë festë Pavarësie janë kombëtare, vëllazërore dhe të përjetshme në shërbim të kombit e çështjes kombëtare. Si Vatër, si komb dhe si shoqëri kemi kaluar në momente të vështira por sot jemi më të bashkuar dhe më të unifikuar se kurrë. I shpreh mirënjohje për punën e bërë të ndjerit Agim Karagjozi, Zotit Gjon Buçaj, Zotit Dritan Mishto, Ahmet Xhafo, Dalip Greca dhe të gjithë patriotëve që kanë kontribuar në Vatër e në Diell që nga themelimi e deri në ditët e sotme. Mesazhet e Vatrës me rastin e Pavarësisë janë këto:1.VATRA do të mbështesë me çdo mjet dhe me çdo kusht Shqipërinë, Kosovën, shqiptarët në rajon dhe çdo shqiptar kudo në botë. Vatra do mbeshtese cdo qeveri zyrtare te votuar nga shqiptaret dhe te njohur nga nderkombetaret si ne Tirane ashtu edhe ne Prishtine. Vatra do mbeshtese ne cdo kohe politikat shteterore ne dobi te kombit tone.2. VATRA do jetë çdo herë një zë unifikues dhe i fuqishëm dhe do të luftojë për Shqiperinë, Kosovën e cdo shqiptar. Vatra do të forcojë rolin e saj dhe bashkëpunimin në Instucionet më të fuqishme të Shtetit Amerikan, do të krijojë miqësi të reja në Senat dhe Kongres dhe do lobojë te ligjvënësit amerikanë në mbrojtje të kauzave shqiptare.3. Vatra do të afrojnë edhe më shumë patriotë shqiptarë në gjirin e saj, bij e bija të nderuar të Shqipërisë e Kosovës, talente dhe pjesëtarë të botës akademike duke bërë krenar çdo shqiptar për formacionin patriotik që do i bashkangjitet elitës shqiptare në VATËR.4. Vatra do të fillojë nga Vatikani e deri në Tokën e shenjtë në Jeruzalem tur diplomatik për njohjen e Pavarëësisë së Kosovës dhe promovimin e identitetit e interesit kombëtar të shqiptarëve kudo në botë.5. Vatra do te mbeshtese ekonomine, tregtine, sipermarrjen e lire dhe inovacionin, ne shtetet shqiptare e trojet kombetare me qellim rritjen e mireqenies se bashkombasve tane kudo jetojne e punojne.Bashkë do të jemi më të fortë. Ne do ta bëjmë atdheun tonë krenar çdo ditë. Zoti e bekoftë Shqipërinë, Kosovën, Amerikën dhe miqtë e kombit shqiptarë.Gëzuar përjetë e mot festa e Pavarësisë së Shqipërisë dhe Flamurit Kombëtar.

Me respek e nderim

Kryetari i VATRËS

Elmi BERISHA