Urime institucionet e Republikës së Kosovës, me liderë të aftë e të sprovuar, të gatshëm për ndërtimin dhe forcimin e shtetit të Dardanisë cep më cep!

Populli me të drejtë pret zhvillim ekonomik, përmirësim të shkollave, shërbimeve shëndetësore dhe jetës shoqërore në përgjithësi.

Luftë e pakompromis kundër korrupsionit, pasurisë së paligjshme, çkapje e prokurorisë, gjyqësorit dhe sidomos e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës (labile, politike, joligjore).

Jo asociacion njëetnik serb. Kurrë! Në asnjë mënyrë dhe rrethanë. Organizata armiqësore Lista Srpska të mbahet nën kontroll të përhershëm. Kontakte dhe komunikim të përhershëm vetëm me përfaqësues konstruktiv të minoritetit serb.

Nuk ka nevojë për njohje nga shteti kriminal, racist dhe hegjemonist serb. Regjimi i kriminelit Vuçiq me rusofilët serbë le të shkojë në Rusi te dreqi i mallkuar.

Ushtri dhe forca sigurie të stërvitura, profesionale, të forta dhe të pathyeshme, të gatshme në çdo kohë për t’ia thyer dhëmbët Serbisë ardhacake nga shpellat e Karpateve dhe Siberisë.

Gjithçka në bashkëpunim dhe koordinim me Amerikën; vetëm gjërat e domosdoshme me Evropën. Jo nënshtrim ndaj ndërkombëtarëve—vetëm respekt të ndërsjellë dhe barazi.

Me urimet më të mira, dëshirat dhe shpresën për një opozitë të vërtetë konstruktive!

Kryeministri Albin Kurti, me ministrin e Jashtëm Glauk Konjufca dhe bashkëpunëtorët e tyre, të përforcuar nga Presidentja Vjosa Osmani, janë të pamposhtur në mbrojtjen dhe ndërtimin e Kosovës Dardane.

Me veprim demokratik paqësor të kujdesshëm, drejt bashkimit kombëtar.

Gëzuar 18-vjetorin e Pavarësisë së Republikës së Dardanisë!

Agim Aliçkaj

Drejtor Ekzekutiv i Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane

Nga Ramiz TAFILAJ

Drejtor i Përgjithshëm i “Gazeta e Alpeve”

17 Shkurt 2026/

Sot, qytetarët e Kosovës, por edhe shqiptarët kudo që janë, festojnë me zemër plot 18-Vjetorin e Pavarësisë së Republikës së Kosovës. Një festë për të cilën është derdhur shumë gjak për më shumë se një shekull. Një festë që nuk është vetëm datë në kalendar, por është amanet, është sakrificë, është histori e shkruar me dhimbje dhe me krenari.

Kjo është një festë për të cilën flitet gjatë tërë muajit shkurt, e që arrin kulmin me festime kolektive nëpër shtëpitë tona, në shkollat tona, në çdo qytet e fshat të Kosovës dhe në të gjitha viset shqiptare. Shkollat dhe organizatat marrin ditë pushimi dhe i bashkohen karvanit të festimeve. Mediumet elektronike mbushen me postime krenarie, ndërsa diskutimet publike jehojnë me rrëfime për heroizmin e shqiptarëve dhe për rezistencën shekullore për të mos u zhdukur nga faqja e dheut.

Fjalimet shprehin mirënjohje ndaj Zotit, ndaj rezistencës paqësore, por edhe ndaj luftës heroike të të rinjve tanë që në fund të shekullit të kaluar i rrokën armët me moton e pavdekshme “Ose liri, ose vdekje”. Nga lëvizja gjithëpopullore e udhëhequr nga Lidhja Demokratike e Kosovës, te sakrifica e bijëve më të mirë në rradhët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, e deri tek shpallja e Pavarësisë, më 17 shkurt 2008, në Prishtinë – çdo etapë është gur themeli i shtetit tonë.

Fjalimet dhe postimet përfundojnë gjithmonë me një histori të shkurtër, por të fuqishme, të miqësisë shqiptaro-amerikane. Një miqësi që nisë me themelimin e Federatës PanShqiptare “Vatra” në Diasporë, vazhdon me mbështetjen e pandërprerë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në momentet tona më të vështira dhe kurorëzohet me përkrahjen vendimtare për Lirinë, Pavarësinë dhe Shtetësinë e Republikës së Kosovës.

Historia dhe miqësia mes dy popujve rritet dhe kalitet me edukimin e brezave të rinj dhe me këndvështrimin që ne ua përcjellim atyre. Çdo fëmijë i rritur në Kosovë, në Shqipëri e në Diasporë, tregimet për ngadhënjimin i përfundon me fjalët: “Fal Zotit dhe Amerikës, sot jemi të pavarur dhe të pazhdukur.” Këto fjalë janë të gdhendura në kujtesën tonë kolektive, në zemrën e çdo shqiptari, pa dallim moshe.

Ajo që më shtyu ta shkruaj këtë mesazh, në këtë ditë feste, ishte një vogëlushe nga Hjustoni, vetëm 6 vjeçe – Elena Mekaj, vajza e Flamur dhe Elvana Mekaj, një çift i ri nga Peja që emigruan në SHBA pas ndërhyrjes së NATO-s dhe valës së refugjatëve nga Kosova. Është mbesa e ish Kryetarit të Gjykatës së Apelit, z. Salih Mekaj. Vitin e kaluar, Elena e festoi Ditën e Pavarësisë në Kosovë me moshatarët e saj dhe e përjetoi nga afër dashurinë dhe mirënjohjen e çdo shqiptari për popullin Amerikan.

Këtë mëngjes feste, ajo iu drejtua prindërve: “Nuk është ferr, që ne të shkojmë në shkollë dhe të mos festojmë sot. Në Kosovë kemi festuar dhe kemi dëgjuar rrëfime për miqësinë shqiptaro-amerikane. Këtu askush në shkollë nuk flet për Ne, për Kosovën dhe për faktin se sa shumë i duam amerikanët. Pse, babi, pse është kështu?!”

Me urtësinë e tij, Flamuri e qetësoi vajzën duke i shpjeguar se në shtete të mëdha, si Amerika, populli jeton i sigurtë dhe nuk ka frikë nga forcat e jashtme; ndërsa ne, si shtet i vogël, kemi dashur që Bota ta dijë se nuk jemi vetëm, se kemi miq e mbrojtje. Ai e krahasoi këtë me dashurinë e prindërve për fëmijët: prindërit i mbrojnë fëmijët e tyre kur janë të vegjël, dhe kur ata rriten, bëhen të vetëdijshëm për sakrificën dhe dashuria forcohet, duke kaluar nga brezi në brez.

Edhe unë u emocionova nga këndvështrimi i Elenës së vogël. Në pafajësinë e saj fëminore qëndron thelbi i së vërtetës sonë historike: Mirënjohja nuk është dobësi, por madhështi. Të falënderosh është virtyt i një populli fisnik.

Prandaj, të dashur lexues të “Gazeta e Alpeve”, më lejoni që, përmes këtij mesazhi, në emër të Këshillit Botues me kryetar Z. Besnik Mustafaj, dhe të Kryeredaktorit Z. Ramiz Lushaj dhe në emrin tim personal, t’ju uroj 17 Shkurtin – Ditën e Pavarësisë së Republikës së Kosovës.

Po e përfundoj këtë shkrim, ashtu siç e ka dëgjuar Elena në Kosovë, me fjalët që na bashkojnë të gjithëve:

“FAL ZOTIT DHE AMERIKËS” – sot kemi shtet, kemi liri dhe kemi çka të festojmë”!

Urime përjetë, Kosovë! Qoftë e bekuar toka jonë dhe e përjetshme miqësia shqiptaro-amerikane!

Dr. Albulenë Halili/

Ka vite që në Mynih flitet për kriza, për kërcënime hibride, për teknologji përçarëse dhe për sfida të reja. Por, këtë radhë, në Konferencën e Sigurisë në Mynih, e pagëzuar me temën “Në shkatërrim”, atmosfera qe pakëz më ndryshe. Nuk qe thjesht ankth për krizën e radhës, por një ndjesi e qartë se një epoke po i afrohej fundi. Fjalimi i Marco Rubio-s nuk u përqendrua në ruajtjen e rendit liberal siç e kemi njohur pas vitit 1991. Sekretari amerikan u kursye nga korrektesa politike, duke bërë me dije se rendi që kemi njohur deri tani nuk është më korniza e vetëkuptueshme e stabilitetit global.

Për më shumë se tri dekada, Perëndimi u mbështet në një supozim optimist, se zgjerimi i institucioneve, ndërvarësia ekonomike dhe integrimi gradual i rivalëve do ta zbusnin realpolitikën. Siç e ka artikuluar G. John Ikenberry, hegjemonia liberale synonte ta fuste fuqinë amerikane brenda rregullave dhe institucioneve, duke e bërë atë të pranueshme dhe stabilizuese për të tjerët. Zgjerimi i NATO-s shihej si zgjerim i zonës së sigurisë, jo si riformatim i ekuilibrit të fuqive.

Lufta në Ukrainë e shpërbëri këtë narrativë. Ajo riktheu realitetin, të cilin Evropa e kishte zhvendosur në periferi të mendimit strategjik. Rendi ndërkombëtar nuk vetëmbrohet përmes normave, nëse nuk mbështetet nga kapaciteti. Një aktor si Rusia, që është i gatshëm të përdorë forcë për të ndryshuar kufijtë, e vendos sistemin përballë një zgjedhjeje të prerë: kundërekuilibrim ose precedent.

Në këtë pikë, mendimi i Henry Kissinger tingëllon pothuajse i pakëndshëm për këtë kohë. Kissinger e ka theksuar vazhdimisht se stabiliteti ndërkombëtar buron nga një ekuilibër i pranueshëm fuqish, jo nga universalizimi i vlerave. Sa herë që një fuqi arrin epërsi disproporcionale, sistemi hyn në gjendje tensioni, dhe nëse ky tension nuk menaxhohet, ai shndërrohet në konflikt. Ukraina është simptoma më e dukshme e një ekuilibri evropian të lëkundur që nga viti 2014.

Deri në fillim të shekullit XX, ekuilibri i fuqive përcaktohej kryesisht brenda kontinentit. Me hyrjen e SHBA-së në dy luftërat botërore, marrëdhëniet ndërkombëtare u globalizuan dhe ekuilibri i fuqisë mori dimension transatlantik. Sot, për herë të parë pas një shekulli, sfida kryesore ndaj këtij rendi nuk vjen nga Evropa, por nga Azia. Në horizont qëndron Kina dhe me të Indo-Paqësori si qendra e re e gravitetit strategjik. Nëse Rusia përfaqëson kërcënimin e menjëhershëm ndaj ekuilibrit evropian, Kina përfaqëson sfidën strukturore ndaj vetë arkitekturës së fuqisë globale. Kina nuk sfidon me tanke në kufij, por me kapacitete prodhuese, me kontroll të zinxhirëve të furnizimit, me investime masive në teknologjitë e së ardhmes dhe me një projekt të artikuluar për riformatimin gradual të rendit ndërkombëtar. Kështu, Indo-Paqësori është bërë prioriteti strategjik amerikan, meqenëse aty nuk përcaktohet vetëm stabiliteti rajonal, por struktura e fuqisë botërore për dekadat që vijnë.

Në një botë kaq të ndërvarur, Ukraina dhe Kina nuk duhet parë si dy kapituj të ndarë. Ato janë dy faqe të së njëjtës provë. Ukraina teston vullnetin perëndimor për të ruajtur ekuilibrin, ndërkaq Kina – kapacitetin për ta bërë këtë në afatgjatë. Nëse besueshmëria dëmtohet në Evropë, ajo domosdoshmërisht që do të ndikojë në përllogaritjet në Azi. Nëse kapacitetet shpërndahen pa prioritet të qartë strategjik, rreziku i tejshtrirjes bëhet i pashmangshëm.

Arkitektura transatlantike ka lindur pikërisht nga kjo logjikë. NATO nuk është vetëm një marrëveshje politike. Ajo përbën para së gjithash një mekanizëm të institucionalizuar të ekuilibrit të fuqisë në Evropë. Kjo i lejon SHBA-së të projektojë stabilitet pa qenë e detyruar të mbajë barrën e plotë të sigurisë kontinentale. Në këtë kuptim, ajo përfaqëson një formë të institucionalizuar të asaj që teoria realiste e përshkruan si offshore balancing, një strategji ku fuqia detare ruan ekuilibrin në rajonet kyçe duke mbështetur aktorët lokalë dhe duke ndërhyrë drejtpërdrejt vetëm kur ekuilibri rrezikon të shembet.

Lufta në Ukrainë, qe momenti që e bëri të domosdoshme këtë ndërhyrje, ndonëse në të njëjtën kohë, zhvendosja graduale e vëmendjes drejt Indo-Paqësorit e bën të pashmangshëm një evropianizim më të thellë të sigurisë evropiane. Andaj natyrshëm na vjen pyetja që Joseph Nye bënte përmes titullit të librit të tij “A i ka ardhur fundi shekullit amerikan?”. Aty Nye argumentonte se rënia relative e SHBA-së nuk nënkupton fundin e rolit të saj qendror. SHBA mbetet e vetmja fuqi që kombinon kapacitetin ushtarak global, rrjetin e aleancave dhe soft power-in kulturor e institucional. Njëra nga përgjigjet e përditësuara ndaj kësaj pyetjeje do të ishte se bota po shkon drejt fundit të epokës së unipolaritetit të pakontestuar, por akoma jo drejt fundit të epokës ku roli qendror amerikan në rendin ndërkombëtar mbetet vendimtar. Megjithatë, paralelisht me këtë optimizëm të matur, Ian Bremmer ka paralajmëruar për një botë G-Zero, një sistem ku mungon lidershipi i pakontestuar global dhe ku prirja “every nation for itself” (secili komb për veten e tij) fiton terren. Në një realitet të tillë, shtetet veprojnë mbi interes të ngushtë kombëtar, ndërsa koordinimi global bëhet i brishtë dhe i kushtëzuar.

Evropa sot ndodhet pikërisht midis këtyre dy vizioneve. Nga njëra anë, ajo ka kapital normativ, peshë ekonomike dhe përvojë institucionale. Nga ana tjetër, lufta në Ukrainë dëshmoi qartë se pa SHBA-në, apo më mirë, pa inteligjencën, logjistikën dhe kapacitetin ushtarak amerikan, mbështetja për Kievin do të ishte shumë më e kufizuar, për të mos thënë e pamundur. Sa më shumë që flitet për autonomi strategjike pa rritje të dukshme të kapaciteteve ushtarake dhe industriale, aq më shumë forcohet varësia strukturore.

Në Mynih, Rubio po ashtu shtroi vizionin për ndërtimin e një “shekulli të ri perëndimor”. Një frazë që më shumë se nostalgji për të shkuarën, nënkupton ambicie për konsolidim për të ardhmen. “Shekulli i ri perëndimor” duhet lexuar si vizion amerikan në të cilin Perëndimi duhet të riformatojë kohezionin e vet ekonomik, teknologjik dhe ushtarak përballë konkurrencës me Kinën dhe sfidës së Rusisë, vizion i cili nuk mund të ndërtohet më mbi një arkitekturë ku barra mbetet disproporcionale.

Nëse Ukraina është testi i besueshmërisë perëndimore dhe Kina testi i kapacitetit afatgjatë, atëherë projekti i një shekulli të ri nuk mund të mbështetet në një rend ku Amerika mban disproporcionalisht peshën e sigurisë, ndërsa Evropa mban disproporcionalisht peshën e diskursit normativ. Një Perëndim që synon të mbetet faktor përcaktues në ekuilibrin global nuk mund të funksionojë me një krah strategjik të dobët. Nëse Evropa nuk rrit kapacitetin ushtarak, industrial dhe teknologjik, duke e shoqëruar këtë me vullnet politik dhe vetëdije për përgjegjësinë e saj strategjike, atëherë do ta ketë të vështirë të jetë partner i denjë përballë sfidave të mëdha që përkufizojnë këtë epokë, veçanërisht në një moment kur Amerika po bëhet gjithnjë e më selektive në angazhimet e saj globale dhe gjithnjë e më pak e prirur të mbështesë retorikë pa përmbajtje e veprim të njëmendtë.

Në këtë panoramë të re strategjike, Ballkani rrezikon që nga periferi e vëmendjes të rikthehet në periferi të pasigurisë. Historia e rajonit tregon se sa herë ekuilibri evropian është lëkundur, hapësirat e brishta kanë qenë të parat që e kanë ndjerë pasojën. Në një kontekst ku SHBA-ja po zhvendos gradualisht prioritetin drejt Indo-Paqësorit dhe Evropa ende kërkon formulën e autonomisë së saj strategjike, vakuumet e perceptuara të sigurisë mund të nxisin aktorë të jashtëm si Rusia e Kina, apo edhe fuqi rajonale, që të thellojnë ndikimin përmes mjeteve hibride, ekonomike apo politike. Për Ballkanin Perëndimor, kjo nënkupton se integrimi euroatlantik nuk është vetëm projekt normash, por garanci konkrete stabiliteti në një botë gjithnjë e më të polarizuar. Ndërkaq, për shqiptarët në veçanti, çështja e ekuilibrit transatlantik ka dimension ekzistencial. Roli strategjik i Shqipërisë si anëtare e NATO-s, siguria e Kosovës dhe stabiliteti i Maqedonisë së Veriut janë të lidhura drejtpërdrejt me praninë dhe besueshmërinë perëndimore në rajon.

Nëse “shekulli i ri perëndimor” do të ndërtohet mbi një ndarje më të drejtë të barrës strategjike, atëherë shqiptarët, si popull me orientim të qartë euroatlantik, duhet të investojnë jo vetëm në retorikën pro-perëndimore, por në forcimin e institucioneve, kapaciteteve mbrojtëse, industriale dhe teknologjike, si dhe në kohezionin politik ndërshqiptar. Në një botë ku besueshmëria dhe kapaciteti po bëhen monedha kryesore të fuqisë, mbijetesa strategjike e kombeve të vogla varet nga aftësia për t’u ankoruar fuqishëm në arkitekturën e sigurisë dhe për të qenë kontribuues, jo thjesht përfitues të saj.

Hisen Berisha/

(Ky mekanizëm (DHS)nuk mbyllet nga Kosova, as nga institucionet e saj, por nga arkitektura ndërkombëtare që e krijoi, Këshilli i Evropës. A do të mbeten në funksion si mekanizëm i pafund për gjykimin e luftëtarëve dhe të luftës për liri?)

Procesi në Dhomat e Specializuara në Hagë po hyn në fazën e fundit. Dhe Kosova po afrohet drejt një momenti që nuk është vetëm juridik, por historik.

Sepse në bankën e të akuzuarve nuk janë vetëm Hashim Thaçi dhe Kadri Veseli. Në peshoren e drejtësisë, është vetë ideja e çlirimit. Në peshore është vetë shteti i Kosovës dhe historia e tij e lirisë.

Kjo gjykatë nuk u ngrit si produkt i një drejtësie universale që funksionon mbi parimin e ligjshmërisë. Por, u ngrit si produkt i një kompromisi politik ndërkombëtar, dhe si pasojë e një arkitekture të ndërtuar mbi raportin e Dick Marty-t, (pretendimeve të sherbimit sekreret serb, prokurorisë serbe e ruse), mbi presionin e Këshillit të Evropës dhe mbi një logjikë evropiane që kërkoi “balancë” jo me Serbinë agresore, por mbi shpinën e Kosovës dhe lirisë sonë.

Le ta themi pa ekuivoke, shteti i Kosovës u detyrua të krijojë një gjykatë të jashtme për të gjykuar themeluesit e vet. E kjo është anomali shtetërore. Është plagë politike. Një padrejtësi historike e paketuar si drejtësi. Dhe kjo plagë nuk mund të fshihet duke e cilësuar ketë Tribunal me termin “drejtësi tranzicionale”.

Dhomat Speciale nuk janë tribunal universal. Është evidente se janë tribunal selektiv.

Një gjykatë e ndërtuar vetëm për njërën palë.

Vetëm për shqiptarët.

Vetëm për gjykimin e luftës çlirimtare.

Ato Dhoma janë produkt i një kompromisi politik ndërkombëtar.

Ndërsa Serbia, agresori shtetëror, makineria e masakrave, e përdhunimeve, e deportimeve, mbetet jashtë peshoreve.

Kjo gjykatë nuk u ngrit për më shumë se 13 mijë civilë të vrarë, mbi 1600 të zhdukur, varrezat masive nëpër Serbi, komandat e shtabet e ushtrisë, policisë e kriminelëve ordiner (të liruar nga burgjet e Serbis) që masakruan civil e dogjën Kosovën.

Jo! Këto Dhoma, u ngrit sepse duhej një “balancë politike”.

Sepse Kosova nuk guxonte të dilte e pastër në histori.

Sepse liria duhej relativizuar.

Ky është absurdi moral i shekullit.

Një gjykatë e ndërtuar jashtë Kosovës, me ligje të veçanta, me procedura të veçanta, me target të veçantë.

Pyetja nuk është vetëm se,

“A kanë bërë gabime individët?”

Pyetja është më e rëndë,

A po gjykohet UÇK-ja si ide?

A po shndërrohet lufta çlirimtare në dosje kriminale?

A po kthehet agresori në palë simetrike me viktimën?

Sepse nëse UÇK, futet në mjegull juridike, atëherë, liria bëhet “gabim”, pavarësia bëhet “kompromis”, shteti konsiderohet “aksidental”, e “projekt i përkohshëm” dhe Serbia del palë e barabartë.

Ky është synimi i vërtetë i këtij procesi.

Sepse rreziku më i madh nuk është vetëm një vendim dënues mbi pretendime të stisura nga ZPS në Hagë, por pasoja politike që mund të prodhojë ai.

Një dënim që kriminalizon luftën për liri dhe UÇK, do t’i shërbente Serbisë dhe Rusisë si argument për ta rikthyer çështjen e Kosovës në instancat ndërkombëtare, madje edhe në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, me synim rihapjen e debatit mbi pavarësinë.

Kjo do të ishte goditje jo vetëm ndaj individëve, por ndaj vetë legjitimitetit të shtetit të Kosovës.

Kjo është padrejtësi strukturore.

Sepse kemi një gjykatë që nuk u ngrit mbi universalitetin e parimit të ligjshmërisë, por mbi selektivitetin si dogmë juridike, që duke pretenduar drejtësinë më të madhe, prodhon padrejtësinë më të madhe.

Dhe këtu lidhet gjithçka me të tashmen, specialjen dhe logjikën e shtetit të cunguar.

Sepse sot, ndërsa Specialja po shkon drejt fundit, Kosova po shtyhet drejt Asociacionit.

Po shtyhet drejt autonomisë territoriale, politike të komunave me shumicë serbe.

Po shtyhet drejt Planit Franko-Gjerman dhe Marrëveshjes së Ohrit me vetmenaxhimin si e drejtë të një komuniteti (serbëve) për të jetuar autonom apo i pavarur brenda territorit të shtetit të Kosovës. Pra drejt të njëjtës logjikë për Kosovën si shtet i negociueshëm.

Kosovën si projekt i cunguar.

Kosovën si kompromis i përhershëm.

Specialja ishte veç preludi.

Asociacioni është akti i radhës.

Nëse drejtësia është e verbër nga paragjykimi politik, ajo nuk zgjedh komb.

Por ky proces, fatkeqësisht, është perceptuar si pjesë e një projekti më të madh, me synim jo vetëm gjykimin e individëve, por relativizimin e luftës çlirimtare si akt themelues i shtetit.

Dhe tani, teksa kjo seancë po shkon drejt përfundimit, shtrohet dilema më e rëndë se, a po e përmbushin Dhomat Speciale misionin e tyre, po e mbyllin një padrejtësi, apo ajo nuk do të ketë kurrë fund?

Sepse sipas Ligjit të vetë Dhomave të Specializuara, ky mekanizëm nuk mbyllet nga Kosova, as nga institucionet e saj, por nga arkitektura ndërkombëtare që e krijoi, Këshilli i Evropës.

Pra edhe epilogu nuk është sovran.

Dhe kjo e bën plagën edhe më të thellë, një proces i imponuar si “drejtësi”, që rrezikon të mos përfundojë kurrë realisht, por të mbetet në funksion si mekanizëm i pafund për gjykimin e luftëtarëve dhe të luftës për liri.

Prandaj fundi i procesit nuk është fundi i betejës për dinjitetin e Kosovës.

Nëse Specialja vazhdon si tribunal permanent kundër një historie të tërë çlirimtare, atëherë kjo do të ishte padrejtësia më e madhe, në emër të drejtësisë selektive.

Kosova nuk duhet të heshtë, nuk duhet ta presë fundin e këtij procesi si spektatore.

Jo kundër drejtësisë, por kundër selektivitetit.

Jo kundër gjykimit të krimeve, por kundër gjykimit të një historie të tërë përpjekjesh për liri.

Heshtja sot është pranim.

Dhe një gjykatë që ndërtohet vetëm për njërën palë nuk sjell drejtësi. Por një mesazh se liria nuk falet, dhe se lirinë po e paguajm dy herë.

Asnjë shtet nuk mund të ecë përpara duke e mbajtur luftën çlirimtare në bankën e të akuzuarve.

Sot, jo vetëm Thaçi dhe Veseli janë në bankën e të akuzuarve, në peshore është Kosova dhe historia e lirisë sonë.

Dhe pyetja që do të mbetet për dekada në ndërgjejen tonë dhe të drejtëdisë ndërkombëtare është se, a ishte kjo drejtësi? Apo ishte kompromis politik mbi kurrizin e një populli që e fitoi lirinë me gjak?

Sepse një shtet që detyrohet të gjykojë çlirimin e vet, nuk është thjesht në proces gjyqësor, është në proces të rishkrimit të vetvetes.

Një shtet që i shpalli luftë Zotit dhe ende nuk i ka kërkuar falje njeriut.

Nga Frank Shkreli

Shkurti i vitit 1967: kur Shqipëria komuniste i shpalli luftë Zotit.  Në shkurt të vitit 1967, regjimi komunist i Enver Hoxhës ndërmori një akt ekstrem e të pashembullt në botë: i shpalli luftë fesë dhe vetë Zotit. Vendi i Dëshmisë dhe Kujtesës – Site of Witness and Memory | Shkodra | Facebook. Kisha e xhami u mbyllën, u shkatërruan ose u shndërruan në magazina e stalla.  Klerikët u burgosën, u internuan, u vranë e u poshtëruan, në kundërshtim me ligjet në fuqi. […] “pse, ligjet tona do të na ndalojnë neve që të djegim në zjarr dhe t’i zhdukim ato nga faqja e dheut?” (Enver Hoxha). Me dekret ideologjik, besimi u shpall “armik i popullit”, ndërsa Shqipëria u vetëquajt “shteti i parë ateist në botë”, një akt zyrtar ekstrem i paparë në botë.  Frank Shkreli: Shkurti i zi i vitit 1967, kur Shqipëria komuniste i shpalli luftë Zotit | Gazeta Telegraf

Nuk ishte thjesht luftë kundër institucioneve fetare, por një përpjekje për të çrrënjosur ndërgjegjen shpirtërore të njeriut shqiptar dhe zhdukjen e identitetit kombëtar. Një revolucion barbar kundër traditës, kujtesës dhe lirisë së brendshme ndërgjegjësore të shqiptarëve, në përgjithësi.  Një akt dhune, pra, jo vetëm kundër lirisë së fesë, por kundër lirive bazë universale të njeriut të njohura botërisht, përfshir Organizatën e Kombeve të Bashkuara, anëtare e të cilës ishte edhe Shqipëria komuniste. 

Ajo që nuk u tha kurrë , zyrtarisht, ishte se Zoti nuk u mposht kurrë. U plagosën njerëzit, u shkatërruan tempujt, por megjithëkëtë, besimi mbijetoi në heshtje, në shtëpi dhe në zemra të shqiptarëve. Shkurti i vitit 1967 shënon pra, një nga kapitujt më të errët të historisë shqiptare, momentin kur shteti shqiptar dhe mbarë shoqëria, e dehur nga ideologjia komuniste sllavo-aziatike, i shpalli luftë Zotit. Një dëshmi kur pushteti absolut frikësohet nga shpirti i lirë, ai përpiqet të burgosë edhe qiellin, duke e shpallur besimin në Zot si armik të popullit.  Vendi i Dëshmisë dhe Kujtesës – Site of Witness and Memory | Shkodra | Facebook — Ky përvjetor (shkurt,1967) — aq i errët dhe i hidhur që është si krim kundër njerëzimit — fton, detyron, moralisht, të mos harrojmë. Por, për më tepër, na kujton të mos pranojmë harresën si pajtim i këtij brezi të shqiptarëve me krimet e regjimit komunist. Ky përvjetor nuk fton Jo për urrejtje, as për hakmarrje, por fton për ndërgjegje dhe përgjegjësi morale, njerëzore dhe kombëtare.  Sot 35-vjet pas shembjes së Murit të Berlinit — njëkohsisht, kujton nevojën urgjente të këtij brezi të klasës politike në Shqipëri për t’u përballur me të kaluarën komuniste duke dënuar, më në fund, zyrtarisht, krimet e komunizmit, nepërmjet një ballafaqimi të sinqert me të kaluarën komuniste, përfshir krimet kundër fesë dhe Zotit, jo vetëm me parula boshe, por nepërmjet një akti zyrtar shtetëror siç kanë bërë shumica e vendeve ish-komuniste me akte ligjore, si një paralajmërim që historia plot vuajtje e Kombit shqiptar, të mos përsërisë më periudha të tilla barbarizmi si ajo e vitit 1967.  

Për më shumë se 3-dekada, shteti dhe qeveritë shqiptare gjatë këtij “tranzicioni” të pafund, me heshtjen e tyre zyrtare, duket se mbrojnë gjithnjë narrativën e Enver Hoxhës për krimet e regjimit të tij kundër fesë, që arrijtën kulmin në vitin 1967.  Po, pse atëherë Shqipëria zyrtare sot druhet nga kjo e vërtetë historike?!  Frank Shkreli: Nuk mund të hesht për krimet e komunizmit! | Gazeta Telegraf – Në të vërtetë, bota është më mirë e informuar se vet shqiptarët — sidomos brezi i pas 90-ës – se çfarë ka ndodhur në shkurt të vitit 1967 dhe më vonë në Shqipërinë komuniste — një traumë e vërtetë në historinë moderne shqiptare. Atyre ngjarjeve u kushtohet pak ose aspak hapësirë në diskursin publik të brendshëm.

Është interesant fakti – për të mos thënë deri diku edhe hipokritik – se pothuaj të gjithë presidentët dhe kryeministrat e Shqipërisë “post-komuniste”, kanë vizituar Vatikanin, disa herë, përfshirë vizitën e fundit të para disa ditëve të Kryeministrit Edi Rama me Papa Leonin e XIV – shpesh të shoqëruar nga përfaqsues të feve kryesore të shqiptarëve.  Megjithëkëte, heshtja e tyre zyrtare për këtë plage të harruar të historisë së krimeve kundër fesë dhe Zotit në Shqipërinë e Enver Hoxhës, ka qenë dhe vazhdon të jetë mbytëse. Ndonëse flitet ndonjëherë rrallë, me gjuhën e Ramiz Alisë, për “gabimet e së kaluarës” në lidhje me krimet fetare, fjala krime nuk përemendet as nuk merret përgjegjësi, zyrtarisht, në emër të shtetit dhe të Kombit. Frank Shkreli: Kërkohet dënimi i “Krimit të Apologjisë” të Komunizmit në Shqipëri | Gazeta Telegraf 

Gjatë viteve, në mënyrën më njerëzore e vulllnet mirë jam përpjekur me disa dyzina artikujsh modest —Frank Shkreli: A po përjetësohet e keqja e komunizmit në Shqipëri? | Gazeta Telegraf  — t’a sjell në vëmendjen e publikut shqiptar rëndësinë që ka dënimi zyrtar i krimeve të komunizmit dhe përballimi me të kaluarën e diktaturës së komunizmit në atë vend. Një çështje kaq me rëndësi për drejtësinë, lirinë, demokracinë dhe paqën shoqërore në Shqipëri, një vend që duket se nuk po gjen as paqë as drejtësi shoqërore dhe politike, midis grindjeve dhe mosmarrveshjeve politike ndër-shqiptare, për më shumë se tre dekada, “post-komunizëm.”

E them përsëri se kam drojë se, në mungesë të përballimit zyrtar-shtetëror, me të kaluarën komuniste, koha po tregon se është vështirë që në Shqipëri të arrihet paqa, drejtësia shoqërore dhe politike pa dënimin zyrtar të krimeve të komunizmit të regjimit komunist-enverist dhe pa distancimin zyrtar nga e kaluara komuniste, siç kanë bërë shumë ish-shtete komuniste në Evropë. Kjo është dhe mbetet një përgjegjësi e enteve shtetërore: Kryeministrit, Presidentit, Kuvendit Akademisë së Shkencave, e tjera. Prandaj po e sjell këtë përvjetor edhe njëherë në kujtesë publike sepse për fat të keq, shkurti i vitit 1967 vazhdon të mbetet një histori e harruar por e hidhur shqiptare dhe një plagë që gjakosë gjithnjë ndërgjegjen e Kombit. Një shtet që në shkurtin e vitit 1967, zyrtarisht, ndaloi fenë dhe i shpalli luftë Zotit — sot më shumë se 50-vjet më vonë — refuzon gjithnjë të shprehë pendesë dhe t’i kërkojë falje shqiptarëve. Të gjitha vizitat e përfaqsuesve politikë shqiptarë në Vatikan gjatë 35-viteve të kaluara e deri në ditët e sodit, nuk e fshijnë këtë turp shtetëror. Bini në fije, o njerëz! Nuk është vonë!  Në emër të shtetit, nderoni historinë, kërkoni falje, kujtoni dhe nderoni viktimat e shkurtit të vitit 1967 dhe të gjitha viktimat e komunizmit gjysëm shekullor në Shqipëri, se heshtja e vazhdueshme nuk u bën nder!

Frank Shkreli

       Fotot janë marrë nga faqja e Muzeut —  Vendi i Dëshmisë dhe Kujtesës – Site of Witness and Memory | Shkodra | Facebook  — Një kujtesë e errët dhe e hidhur e krimeve të diktaturës komuniste në Shqipëri!

Krime prej “talebanësh” të regjimit komunist duke shembur kishat e xhamiat në Shqipëri pas fjalimit famëkeq të Enver Hoxhës, “T’i djegim me zjarr…”, 6 shkurt, 1967

Me Historianin e Muzeut, “Vendi i Dëshmisë dhe Kujtesës, Z. Pjerin Mirdita në Shkodër, shtator, 2023 — Frank Shkreli: Shkodra, vendi i dëshmisë dhe kujtesës! | Gazeta Telegraf