Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

1.Shqipëria Natyrale si realitet strategjik

Në arkitekturën e re të rendit ndërkombëtar, ku përplasja midis demokracive perëndimore dhe autokracive lindore po merr dimensione gjithnjë e më të qarta, Ballkani Perëndimor mbetet një hapësirë me rëndësi të veçantë gjeostrategjike. Në këtë kontekst, Shqipëria Natyrale – si hapësirë historike, politike dhe gjeografike shqiptare – shfaqet jo vetëm si realitet kombëtar, por si boshti natyror i mbrojtjes së interesave strategjike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në rajon.

SHBA nuk operon mbi baza sentimentale, por mbi interesa afatgjata të sigurisë, stabilitetit dhe ndikimit global. Pikërisht në këtë prizëm, faktori shqiptar përbën një aleat të qëndrueshëm, të besueshëm dhe strategjik.

2. Dimensioni gjeopolitik: Shqipëria Natyrale si nyje sigurie

Hapësira shqiptare shtrihet në një korridor strategjik që lidh:Adriatikun me Mesdheun Lindor,Evropën Qendrore me Lindjen e Afërt,NATO-n me zonat e brishta të Ballkanit dhe Lindjes së Mesme.

Kosova, si zemra gjeopolitike e Shqipërisë Natyrale, përfaqëson një pikë kyçe të kontrollit strategjik. Prania ushtarake amerikane në Bondsteel nuk është rastësi, por një investim afatgjatë në arkitekturën e sigurisë euroatlantike.

Ilustrim konkret:Ndryshe nga Serbia, e cila luan në mënyrë të dyfishtë midis Perëndimit dhe Rusisë, faktori shqiptar ka mbajtur një vijë të qartë pro-amerikane dhe pro-NATO që nga vitet ’90 e deri sot.

3. Dimensioni historik: Aleancë e ndërtuar mbi besim

Marrëdhënia shqiptaro-amerikane nuk është e rastësishme. Ajo është ndërtuar mbi:mbështetjen e pavarësisë së Shqipërisë (1919–1920),ndërhyrjen vendimtare të SHBA-së për çlirimin e Kosovës (1999),mbështetjen e shtetndërtimit të Kosovës dhe integrimit euroatlantik të Shqipërisë.

Kjo aleancë ka krijuar një kapital besimi strategjik, i cili mungon thellësisht në raportet e SHBA-së me aktorë të tjerë rajonalë.

 Ilustrim krahasues:Ndërsa Serbia shihet nga Uashingtoni si faktor destabilizues me ambiguitete strategjike, shqiptarët perceptohen si faktor stabiliteti, paqeje dhe orientimi perëndimor të pakthyeshëm.

4. Dimensioni ushtarak dhe i sigurisë

Anëtarësimi i Shqipërisë në NATO dhe roli i Kosovës si partner strategjik i SHBA-së krijojnë një bosht sigurie shqiptaro-amerikan në Ballkan.

Shqipëria Natyrale shërben si:platformë e sigurt për operacione të NATO-s,hapësirë mbrojtëse ndaj depërtimit rus,faktor neutralizues ndaj projekteve hegjemoniste serbo-ruse.

Ilustrim aktual:Në çdo krizë rajonale, nga Ukraina te Lindja e Mesme, SHBA i kushton rëndësi rritjes së stabilitetit në Ballkan përmes forcimit të aleatëve të besueshëm – dhe ky rol i takon qartazi faktorit shqiptar.

5. Dimensioni energjetik dhe ekonomik

Ballkani është gjithashtu një zonë tranziti energjetik. Hapësira shqiptare ofron:dalje strategjike në Adriatik,korridore alternative energjetike që reduktojnë varësinë nga Rusia,potencial për investime amerikane në infrastrukturë dhe siguri energjetike.

Këto elemente e bëjnë Shqipërinë Natyrale pjesë të logjikës amerikane të diversifikimit strategjik.

6. Shqipëria Natyrale përballë rendit të ri global

Në një kohë kur SHBA po ridimensionon aleancat e saj dhe po ndëshkon aktorët destabilizues (siç po ndodh me regjime autokratike në nivel global), mesazhi është i qartë:

 Kush qëndron me Perëndimin, forcohet; kush e sfidon atë, izolohet.

Në këtë rend të ri, Shqipëria Natyrale nuk është problem për stabilitetin rajonal, por zgjidhje strategjike për interesat amerikane dhe euroatlantike.

7.Shqipëria Natyrale – aleat, jo alternativë

Strategjia amerikane në Ballkan nuk mund të ndërtohet mbi ambiguitete, por mbi aleatë të provuar. Në këtë kuptim, Shqipëria Natyrale është partneri më i natyrshëm, më i besueshëm dhe më strategjik i SHBA-së në rajon.

Dr. Dritan Demiraj/

Operacioni special për arrestimin e Maduros është një demonstrim spektakular force dhe inteligjence që do të futet në librat e historisë. Saktësi, Shpejtësi, Befasi, Mashtrim, Goditje taktike, Koordinim dhe integrim profesional i 16 agjencive të inteligjencës, 5 komandave strategjike ushtarake dhe 5 niveleve të inteligjencës.

Mesazhi është i qartë: sigurinë globale e dominon SHBA. Vetëm SHBA ka kapacitetin, fuqinë dhe profesionalizmin për të ekzekutuar operacione të këtij niveli. Arrestimi i Maduros, sipas Presidentit Trump, është paralajmërim për të gjithë diktatorët, kriminelët dhe autokratët që sfidojnë rendin ndërkombëtar.

Maduro dhe klani i tij kanë shtypur, vjedhur dhe dhunuar popullin e vet, kane vjedhur zgjedhjet dhe kane burgosur opoziten. Kanë ndërtuar pushtetin mbi trafik droge, armë, terror shtetëror dhe bashkëpunim me regjime antidemokratike, po arroganca ndaj ligjit ndërkombëtar më në fund mori fund.

Ky operacion ka tronditur themelet e liderëve hajdutë të Ballkanit Perendimor, ata të cilët mbahen në pushtet vetëm përmes krimit, drogës, korrupsionit dhe shtypjes së popujve të tyre, duke bere qe politika e tyre po zbraz vendet nga qytetarët.

Arrestimi vjen në momentin kur është paralajmëruar pastrimi i politikës shqiptare dhe ballkanike nga politikanë RaMaduro të lidhur me rrjete transnacionale të drogës në Amerikën Qendrore dhe Latine, që pastrojnë paratë në Ballkanin Perëndimor.

Koha po mbaron.

Drejtësia ndërkombëtare po afrohet.

Tik tak… Tik tak…Rilindje!

Virgjil Kule/

Meraku më i madh i Skënderbeut kishte të bënte me njohjen e tij si subjekt juridik, si në planin lokal ashtu edhe në atë ndërkombëtar. Kjo ishte një punë tepër e vështirë. Ai erdhi nga Perandoria Osmane, krejt i panjohur në Perëndim. Kriza e panjohjes juridike duhej kapërcyer me çdo kusht.

Duhej firmosur, herët a vonë, në prani të noterit, ndonjë traktat, ndonjë marrëveshje apo ndonjë dokument tjetër me vlerë juridike.

Po si i vendosi firmat?

Nëpërmjet diplomacisë dhe nëpërmjet betejave.

Firmën e parë, atë lokale, e vendosi në Kuvendin e Lezhës. Të dytën, atë ndërkombëtare, në traktatin e paqes që bëri me Venedikun, pas një lufte të ashpër kundër tij, në vitin 1448. Pastaj erdhi e treta, me Alfonsin e Napolit; e katërta, me Sulltan Mehmetin; e pesta, sërish me Venedikun… e kështu me radhë.

Kastrioti u bë palë juridike (me vulë e me firmë), si në marrëdhëniet me të vetët, ashtu edhe me perëndimorët e me osmanët. Një proces sui generis, i denjë për manualet juridike.

(Hollësitë te libri “GJ.K.S. – Kryqtari i Fundit”)

Nga Ph.D. Dashnim HEBIBI/

Sa herë që në Kosovë zhvillohen zgjedhje, një pyetje e dhimbshme rikthehet në mendjen e shumë bashkëkombësve tanë nga Lugina e Preshevës: pse ne ende nuk jemi pjesë e këtij procesi demokratik? Pse shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, të cilët historikisht, shpirtërisht dhe kombëtarisht i përkasin të njëjtit trung, mbeten jashtë të drejtës së votës dhe shtetësisë së Kosovës?

Në Kosovë sot jeton një numër shumë i madh qytetarësh nga Lugina e Preshevës. Vetëm nga Medvegja, thuajse mbi 80 për qind e popullsisë shqiptare është shpërngulur dhe jeton në Kosovë. Nga Bujanoci e Presheva, shumë e shumë prej tyre jetojnë në Kosovë. Shumë prej tyre kanë prona, shtëpi, familje dhe jetë të ndërtuar në Kosovë, por megjithatë nuk kanë shtetësi kosovare. Kjo i përjashton automatikisht nga e drejta e votës, nga përfaqësimi politik dhe nga shumë të drejta elementare qytetare.

Kudo përmendet Kosova Lindore dhe realisht ashtu është, por banorët shqiptarë të asaj treve vazhdojnë të mbeten pa dokumente dhe pa njohje juridike nga shteti që ata e ndjejnë si të tyrin. Ky është një paradoks politik dhe moral që nuk mund të zgjasë pafundësisht. Shqiptarët e Luginës së Preshevës nuk kërkojnë privilegje, por barazi dhe dinjitet. Shumë bashkëkombës, qoftë ata që jetojnë ende në Luginë, ata që jetojnë në Kosovë, apo në mërgatë, presin me shpresë ditën kur do të kenë të drejtën e shtetësisë së Kosovës. Kjo nuk do të ishte vetëm një akt administrativ, por një konfirmim i fuqishëm politik dhe kombëtar, se shqiptarët e Luginës janë pjesë e pandashme e Kosovës – jo vetëm në zemër, por edhe në dokumente. Këto zgjedhje, ashtu si shumë të mëparshmet, po kalojnë sërish pa të drejtë vote për mijëra qytetarë të kësaj etnie. Kjo vlen edhe për mua personalisht, si qytetar i kësaj treve. E njëjta padrejtësi vlen edhe në raport me Shqipërinë, e cila gjithashtu do të duhej të krijonte mekanizma lehtësues për dhënien e shtetësisë për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Një hap i tillë do të ishte në përputhje me parimet kombëtare dhe me praktikat që shtetet amë zbatojnë ndaj bashkëkombësve të tyre.

Pyetja kryesore mbetet: kur do të vijë ajo ditë dhe kush do të angazhohet seriozisht për ta bërë realitet këtë të drejtë? A do të mbetet kjo çështje vetëm pjesë e fjalimeve politike, apo do të shndërrohet më në fund në politikë konkrete shtetërore?

Banorët e Luginës së Preshevës nuk janë fajtorë për gjendjen e tyre politike dhe juridike. Ata janë viktimë e rrethanave historike dhe e mungesës së vullnetit institucional. Por një gjë është e sigurt: shpirti i tyre dihet se për ku rreh. Ai rreh për Kosovën, për kombin dhe për të ardhmen e përbashkët shqiptare. Numri i atyre bashkëkombasëve nga Lugina e Preshevës që e kanë shtetësinë e Kosovës apo të Shqipërisë është i vogël. 

Mohimi i shtetësisë dhe i së drejtës së votës nuk mund të jetë i përhershëm. Demokracia nuk mund të jetë e plotë pa përfshirje, dhe shteti nuk mund të jetë i drejtë pa barazi. Është koha që kjo padrejtësi historike të trajtohet me seriozitetin që meriton.

(Autori është President i Institutit Shkencor Helvetik për Evropën Juglindore, me seli në Cyrih)

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Nëse harta gjeopolitike e Evropës dhe e Mesdheut lexohet me syrin e strategjisë afatgjatë, Shqipëria shfaqet qartazi si një nga nyjet më të rëndësishme të interesave strategjike amerikane në Evropën Juglindore. Pozita e saj gjeografike, orientimi i pakthyeshëm euroatlantik dhe roli aktiv në arkitekturën e sigurisë perëndimore e bëjnë Shqipërinë jo thjesht një aleate të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, por një shtyllë strategjike të qëndrueshme të interesave amerikane dhe të NATO-s.

Kjo hartë e re e fuqisë nuk ndalet vetëm te Shqipëria. Ajo përfshin edhe Republikën e Kosovës dhe hapësirën më të gjerë shqiptare, të cilat, në mënyra të ndryshme, janë të integruara ose të lidhura ngushtë me NATO-n dhe me interesat strategjike të SHBA-së. Në këtë kontekst, hapësira shqiptare shfaqet si një bosht gjeopolitik koherent, i orientuar qartazi dhe përfundimisht drejt Perëndimit.

Shqipëria: nga periferi ballkanike në nyje strategjike euroatlantike
Anëtarësimi i Shqipërisë në NATO nuk ishte një akt formal apo simbolik, por një zgjedhje strategjike civilizuese dhe historike. Shqipëria u pozicionua pa ekuivoke në kampin perëndimor, duke refuzuar çdo politikë balancimi midis fuqive të mëdha dhe çdo ambiguitet gjeopolitik. Ky orientim e shndërroi Shqipërinë nga një vend periferik ballkanik në një pikë reference të stabilitetit, besueshmërisë dhe partneritetit strategjik për SHBA-në.

Pozita e saj gjeografike në Adriatik dhe Jon e lidh Shqipërinë drejtpërdrejt me Mesdheun strategjik, korridoret energjetike, rrugët detare ushtarake dhe tregtare, si dhe me arkitekturën e sigurisë së Evropës Juglindore. Në këtë kuptim, Shqipëria nuk është pjesë e sigurisë amerikane vetëm në Ballkan, por edhe një komponent i rëndësishëm i sigurisë së Mesdheut Lindor dhe të Evropës në tërësi.

Kosova: interes strategjik amerikan dhe hapësirë operative e sigurisë së NATO-s
Republika e Kosovës përfaqëson ndoshta rastin më domethënës të angazhimit strategjik amerikan në Evropë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Pavarësia e Kosovës nuk ishte thjesht një akt politik apo juridik, por një projekt strategjik i drejtpërdrejtë i SHBA-së për ndërtimin e një rendi të qëndrueshëm dhe paqësor në Ballkan.

Edhe pse Kosova ende nuk është anëtare formale e NATO-s, ajo është nën ombrellën e drejtpërdrejtë të Aleancës përmes KFOR-it, partner strategjik i Shteteve të Bashkuara dhe e integruar de facto në arkitekturën euroatlantike të sigurisë. Kosova është hapësira ku rendi euroatlantik mbrohet në terren, jo vetëm në deklarata politike. Prania e vazhdueshme amerikane dhe e NATO-s e shndërron Kosovën në një pikë kyçe të stabilitetit, parandalimit strategjik dhe sigurisë rajonale.

Trojet shqiptare si korridor i stabilitetit euroatlantik
Hapësira shqiptare në Ballkan – Shqipëria, Kosova dhe shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi dhe Luginën e Preshevës – përbën një korridor gjeopolitik stabiliteti, i orientuar qartazi dhe natyrshëm drejt Perëndimit. Ky realitet ka rëndësi të veçantë strategjike për SHBA-në, sepse krijon një zonë homogjene pro-perëndimore, pengon depërtimin e ndikimeve destabilizuese dhe përforcon sigurinë rajonale përmes bashkëpunimit ndërshqiptar në kuadër të NATO-s.

Shqiptarët, si faktor politik, shoqëror dhe demografik, janë sot forca më e qëndrueshme dhe më konsekuente pro-amerikane në Ballkan, duke përfaqësuar një kapital strategjik afatgjatë për interesat euroatlantike në rajon.

NATO, SHBA dhe boshti shqiptar i sigurisë
Integrimi i plotë i Shqipërisë në NATO dhe integrimi de facto i Kosovës në arkitekturën e Aleancës kanë krijuar një bosht shqiptar të sigurisë euroatlantike. Ky bosht shtrihet nga Adriatiku në brendësi të Ballkanit dhe përbën një vijë strategjike të interesit amerikan.

Në këtë konfigurim, Shqipëria vepron si anëtare aktive dhe kontribuese e NATO-s, Kosova si partner strategjik dhe hapësirë operative e Aleancës, ndërsa hapësirat shqiptare në rajon shfaqen si faktor stabiliteti dhe jo si burim krizash. Kjo e bën boshtin shqiptar të pazëvendësueshëm në strategjinë amerikane për Ballkanin dhe Mesdheun.

Mesazhi strategjik: Shqipëria dhe Kosova jashtë çdo pazari gjeopolitik
Në një epokë rivalitetesh globale dhe përpjekjesh për rishpërndarje të sferave të ndikimit, Shqipëria dhe Kosova janë jashtë çdo pazari gjeopolitik. Ato janë pjesë e kampit perëndimor dhe e interesave strategjike amerikane në mënyrë të qartë, të qëndrueshme dhe të pakthyeshme.

Pikërisht për këtë arsye, kufijtë e Republikës së Kosovës janë të paprekshëm, sovraniteti i Shqipërisë është i garantuar dhe orientimi euroatlantik i hapësirës shqiptare është i përhershëm dhe i panegociueshëm.

Roli i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës
Gazeta “Dielli”, si zë historik i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ka një rol të veçantë në artikulimin, ruajtjen dhe përforcimin e këtij boshti strategjik. Diaspora shqiptare ka qenë dhe mbetet një urë lidhëse jetike midis interesave kombëtare shqiptare dhe politikës amerikane.

Shqipëria, Kosova dhe trojet shqiptare nuk janë thjesht pjesë e hartës së Ballkanit. Ato janë pjesë integrale e hartës strategjike të SHBA-së dhe NATO-s. Ky realitet nuk është i përkohshëm, por rezultat i një orientimi historik, politik dhe strategjik të qartë dhe të qëndrueshëm. Në këtë kuptim, hapësira shqiptare përfaqëson sot një nga pikat më të sigurta të rendit euroatlantik në Evropë dhe, si e tillë, do të mbetet për një kohë të gjatë – ndoshta përgjithmonë – pjesë ekskluzive e interesave strategjike amerikane në Evropë dhe më gjerë.