Analizë nga Rafael Floqi/

Një çështje në pamje të parë e vogël ‘Çështja Beleri-” ka marrë udhën si ortek e nuk po ndalet. Greqia vijon trysninë ndaj Shqipërisë për rastin e krye bashkiakut të zgjedhur të Himarës Fredi Beleri, i cili ndodhet në paraburgim, në pritje të gjykimit, nën akuzat për shitblerje votash. Partia Nea Demokratia e kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis, e ka ngritur këtë çështje në asamblenë e Partive Popullore evropiane (grupimi i forcave të djathta) ku është miratuar dhe një rezolutë mbi Shtetin ligjor në Shqipëri, e cila trajton rastin e Fredi Belerit. Sipas një postimi në rrjetin social X, Partitë popullore evropiane i bëjnë “thirrje autoriteteve shqiptare që të respektojnë rezultatin e zgjedhjeve në Himarë dhe të vijojnë procedurat për betimin e krye bashkiakut të zgjedhur”.

Njoftimit i është kundërpërgjigjur, po në rrjetin social X, kryeministri Edi Rama. Jo pa ironi, zoti Rama shkruan: “Interesante! “Ne i bëjmë thirrje autoriteteve shqiptare”… Një thirrje pa specifikuar se për cilat autoritete dhe, me siguri, pa qenë të informuar se në këtë rast problemi nuk është rezultati i zgjedhjeve, por i gjykatave, të cilat e kanë refuzuar një kërkesë të tillë”.

Një ekuacion me dy X-a

Rasti i Fredi Belerit është përdorur nga politikanët grekë dhe shqiptarë për të krijuar tensione politike. Greqia ka insistuar që Beleri të betohet në detyrën e tij si kryebashkiak i Himarës, ndërkohë që Shqipëria ka përgjigjur se ky është një çështje që i përket drejtësisë dhe nuk duhet të ndërhyhet nga politika. Nga na tjetër kryeministri shqiptar Edi Rama ka tentuar të komunikojë me publikun grek përmes mediave dhe rrjeteve sociale. Ai ka përshkruar situatën si një keqkuptim dhe ka përdorur një stil të veçantë të komunikimit për të fituar simpatinë e opinionit grek.

Autoritetet më të larta greke po kërkojnë me këmbëngulje që zotit Beleri, t’i jepet mundësia që të bëjë betimin, për të përmbyllur kështu të gjithë procesin e njohjes së tij si kryetar i Bashkisë së Himarës, shoqëruar me kërcënimet për bllokimin e rrugëtimit të Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në BE. Madje dy javë më parë, kryeministri grek, shmangu haptazi një ftesë për zotin Rama në një darkë informale në Athinë me udhëheqësit e vendeve të Ballkanit, të organizuar më rastin e përvjetorin të samitit të Selanikut në vitin 2003, i cili pati në fokus pikërisht zgjerimin me shtetet e rajonit.

Rama “Çështja Beleri” keqkuptim

Zoti Beleri u arrestua dy ditë përpara zgjedhjeve vendore të 14 majit. Një arrestim të cilin Athina e konsideron si të motivuar politikisht duke kërkuar dhe lirimin e tij. Por kryeministri Rama e ka bërë të qartë se kjo është një çështje që i përket Drejtësisë dhe se ai nuk mund të pranojë asnjë ndërhyrje ndaj saj. Nga ana e tij Kryeministri Edi Rama ka nxjerrë sot në publik një bisedë në telefonat privatë, mes tij dhe gazetarit grek të Kathimerini, Pavlos Papadopoulos, për të krijuar idenë se gjithçka që po ndodh kohët e fundit në raportet mes Athinës dhe Tiranës, është pasojë e keqkuptimeve, mos komunikimit, fakteve të paverifikuara apo të vërtetave gjysmake. Vërtet!

Pikësëpari, pse duhej të lihej një njeri si Beleri i hetuar si nga gjykatat shqiptare dhe ato greke për as shumë po aspak për veprime terroriste. Nga ana tjetër pse një opozitë e shkërmoqur si ajo e Berishës pranoi dhe mbështet një figurë si Bejleri.  Prandaj, alibitë se ishte meritë e drejtësisë që kapi blerjen e votave në Himarë, ndërkohë që të njëjtës drejtësi, nuk i ra asgjë në sy për atë që bëri PSD e Tom Doshit në gjithë Shqipërinë, janë qesharake. Edhe diplomatët edhe politikanët greke që kërkojnë lirimin pa kushte të të burgosurit, e njohin fare mirë këtë realitet. Po ti shtosh kësaj të vërtete edhe nacionalizmin fanatik që është një virus i përhapur në diplomacinë greke, ndjeshmërinë që ata kanë ndaj atavizmave etnike të kohëve të shkuara, fanatizmin e pa negociueshëm në mbrojten e hapësirave grekofone, situata rrezikon të bëhet shqetësuese. Një precedent të tillë në Shqipëri e kemi përjetuar në kohën kur Berisha arrestoi, pak a shumë në të njëjtën mënyrë, pesë eksponentë të minoritetit grek. Pasojat qenë aq traumatike sa, sot e gjithë ditën, janë të shumtë ata që besojnë se rrëzimi i ish presidentit në ‘97, pati në gjenezë lobimin e fortë të Athinës.  

Pyetje Ramës për “armikun Beleri”

Atëherë gjithë kjo skemë shtron disa pyetje :

– Pse u la të kandidonte “armiku Beleri” siç e citoi Rama, në Dropull, kur ai u shfaq në krah të mikut Micotaqis, që kishte një dosje hetimi dhjetë fish më të madhe se çdo kandidat i PS-së i s’ kualifikuar. Pse?

– Si mundi Beleri të fitonte me një dorë vota, kur Rama di të mbledhë me qindra si në Dibër a gjetkë në një zonë të papërcaktuar, si Himara?

– Pse u përgjua Fredi Beleri (apo Bejleri) nga Tepelena i vetshpallur grek për ta kapur postin e kryetarit me blerje votash, vetëm për tre vota?

–              Kur të gjithë e dinin se krimet zgjedhore i takojnë SPAK-ut, pse çështja u çua në prokurorinë e Vlorës dhe vendimin e burgosjes e mori po gjykata e këtij qyteti dhe jo ajo e posaçme?

– Si e lejoi të ndodhë këtë Rama, mos vallë i leverdiste?   

Sipas shprehjes që ka gjetur dhe po e përdor vend e pavend, “një fytyrë, një racë”, për të relativizuar përgjegjësinë e tij në përplasjen e fundit me Greqinë dhe për ta paraqitur atë si një problem keqkuptimesh dypalëshe, e zakonshme për dy fqinjë ballkanikë, shprehje që ia kërkon edhe gazetarit grek të mos e harrojë, Edi Rama, nëpërmjet publikimit të bisedës tallava kërkoi të hiqet si viktimë e konteksteve ballkanike dhe e fakteve të pavërteta. Me këtë viktimizim Rama kërkon të dalë superior edhe në reagimin e gjatë mbi mungesën e Shqipërisë në darkën informale të kryeministrit grek Micotaqis, Rama, pasi e lan dhe e lyen këtë të fundit duke e quajtuar “mik të dashur dhe koleg shumë të respektuar”, shton se të flasësh, të komunikosh dhe të debatosh me miqtë është thelbi i politikës ndërkombëtare.

Në thelb të kësaj strategjie komunikimi në qasjen ndaj krizës greke, qëndron tentativa për të bërë të besueshme se në rastin Beleri, drejtësia ka vepruar e pandikuar nga politika, dhe se ai vetë, është dorëjashtë nga gjithçka ka ndodhur. 

Pikërisht, duke u përpjekur ta zhvendosë këndin e krizës me Athinën nga krizë politike, në krizë komunikimi, Rama ka zhvilluar edhe bisedën me gazetarin grek, të tipit tallava: “numrin tat ma dha njoni”. Tallavaja është stili i Ramës, por mirësjellja e tepruar, në kufijtë e joshjes, kuptohet qartë që është e sforcuar për të fituar simpatinë e gazetarit. Dhe jo vetëm.

Kryeministri, që gazetarëve shqiptarë refuzon t’u përgjigjet, i fyen, i bullizon apo edhe u shkruan, por me një gjuhë krejt tjetër nga ajo që përdor me Papadopoulosin, në komunikimin me këtë të fundit tregohet galant, i dashur deri në ëmbëlsi dhe modest deri në përulësi. 

Njësoj siç bëri kur i mbushi rrjetet e tij sociale me zemra, flamuj grekë e shqiptarë, me shprehje dëshpërimi për zjarret shkatërruese në Greqi dhe me vet-ofrimin për zjarrfikëse e burime njerëzore. Gjithë këtë lojë, si ajo e mjekëve në Itali për ta vizatuar portretin e tij në opinion grek dhe evropian, si liderin tolerant e bashkëpunues, që nuk i fryn zjarrit të urrejtjes, por i flet zërit të harmonisë. 

Edi Rama i mbërthyer në morsën e dy të vërtetave

Edi Rama gjendet i mbërthyer në morsën e dy të vërtetave, falë vendimit personal për ta burgosur kandidatin e bashkisë Himarë, Fredi Beleri, pak ditë para zgjedhjeve të 14 majit. Nga njëra anë ai është i ndërgjegjshëm se fiton pikë te ajo pjesë e shqiptarëve që nuk i honeps dot ata që e konsiderojnë Himarën greke. Jo rrallë herë e kemi dëgjuar këto kohë shprehjen “mirë ia bënë, ai s‘di të flas as shqip”. 

Po ti shohësh komentet e mbështetësve të tij në mediat sociale, e bëjnë atë për rastin e Bejlerit ‘ më Skënderbe se Skënderbeu. Por tek himariotët e vërtetë një pjesë e së cilëve emigruan ca kohë në Greqi është ngulitur një sindromë persekutimi. 

Një ditë miku im i mirë, Ilia më thoshte” Në Shqipëri më quajnë Greku i mutit , në Greqi shqiptari i mutit, çfarë jam unë?”

Por ama, nga ana tjetër, kjo fitore prej populisti nacionalist, rrezikon të ketë një çmim shumë të kripur. Kryeministri duket se po e ndjen këtë shqetësim, që po prek fije gjithnjë e më lart në Bruksel dhe Uashington. Diplomacia helene, euro parlamentaret e saj dhe aktivistët e lobit grek janë vënë në lëvizje për të sensibilizuar institucionet euro atlantike. Duke perceptuar valën e këtij kazani që po zjen dhe që arriti pikën e vlimit me një protestë të deputetëve dhe kryebashkiakëve grekë në Himarë, kryeministri vendosi të justifikohej me një letër të hapur, të shkruar më shumë për tu lexuar në Athinë, sesa në Tiranë. Pasi shprehte konsideratën e tij më të lartë për homologun Misotakis, pasi huazonte shprehjen e Enverit “dy popuj miq”, Edi Rama rreshtonte alibitë e tij. 

“Πείθου τον νόμο”

Pra, duke pasur si udhërrëfyes shprehjen “bindju ligjit”, “Πείθου τον νόμο” (Peíthou ton nómo) që e kishte vënë dhe në krye të shkrimit, kryeministri rrekej të lante duart duke thënë se kjo nuk qe një punë e tij, por e drejtësisë.  

Në parim, si logjikë formale kjo duket përfekte. Askush nuk duhet të ndërhyje në punët e prokurorisë dhe gjykatave, e aq më pak këtë të drejtë e kanë autoritete të huaja nga vendi fqinjë. Por, në fakt, është ndryshe dhe këtë e dinë, si në Tiranë, po ashtu edhe në Athinë. 

Natyrisht, prej atëherë gjërat kanë ndryshuar. Pesha dhe roli i Athinës është mpakur ndërsa fuqia financiare dhe lobuese e Tiranës është shumë më e ndryshme nga ajo e fillim viteve ‘90. Por, ama, një gjë mbetet. Autoritetet greke, ashtu sikurse dëshmoi edhe protesta e së hënës në Himarë, e kanë marrë me inat dosjen Beleri. Fakti se në kryesinë e Komisionit Evropian po flitet për pengimin e përparimit të vendit drejt BE, apo se në senatin amerikan janë dëgjuar zëra për shkeljen e shtetit të së drejtës nga autoritetet e Tiranës, janë vetëm shenjat e para.  

Pra, nuk duhet shumë për të kuptuar se është fjala për një makinacion të denjë për një regjim autokratik, që i lejon vetes të ndërhyjë brutalisht në një garë zgjedhore. Kjo është më shumë. Dhe nuk është vetëm interesi i Ramës dhe oligarkëve për grabitur tokat e himariotëve, këtë ai e ka bërë pa sajuar këtë “incident”. Edhe  Dhe po t’a vendosësh të gjithë këtë në sfondin e fushatës denigruese që zhvilloi vetë Edi Rama, nëpër studio televizive, kundër kandidatit minoritar, nuk ka më dyshime se dora e kujt fshihet pas burgosjes së Belerit. Po pse e bëri ai këtë? 

Në përgjithësi, për arsyet e veta, perëndimi e ka toleruar regjimin gjithnjë e më autokratik të Ramës. Por dosja Beleri dhe këmbëngulja ballkanike deri në fiksim e Athinës me të, mund t’i ndryshojnë gjërat. Prandaj, ndonëse e ka bërë për vete një pjesë populiste që e mbështet për “plasjen në burg të grekut të poshtër”, Rama po shqetësohet nga këmbëngulja e Athinës. Ai e ndjen se ka më shumë për të humbur sesa për të fituar nga kjo përplasje.  

Duke ju  referuar vendimit për ankimim të përbashkët në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë për zgjidhjen e çështjes së zonave detare ai thekson se nuk ka mundësi që marrëveshja kornizë mes dy vendeve, e ashtuquajtur edhe si dokumenti i bashkë premtimit, të dorëzohej pas zgjedhjeve të në Greqi.

“Ka një procedurë që duhet ndjekur dhe Tirana po ecën sipas hapave të parashikuara, me miratimin nga presidenti në fillim dhe më pas me fillimin e negociatave”-është shprehur ai duke lënë të nënkuptohet se zhvillimet në këtë çështje do to vinin pas zgjedhjeve të muajit maj në Athinë.

Në lidhje me problemet e pazgjidhura të minoritetit  grek në Shqipëri si dhe të qytetarëve shqiptarë që jetojnë në Greqi, Rama shprehu vlerësimin e tij se “gjithçka po shkon shumë mirë” duke rikujtuar edhe vizitën e homologut grek Mitsotakis në Shqipëri para disa muajsh.

Heshtja misterioze për Ligjin e Detit

Vendimi i Greqisë për të zgjeruar detin territorial në 12 milje në detin Jon është një mesazh i qartë politik që reflekton ndryshimet e dy viteve të fundit. Ky është zgjerimi i parë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore dhe vjen pas përfundimit të marrëveshjeve të delimitimit të hapësirave detare me Italinë dhe Egjyptin, rifillimit të diskutimeve eksploratore me Turqinë, sikundër deklarimit publik se delimitimi i hapësirave detare me Shqipërinë do të kryhet nga një gjykatë ndërkombëtare.

Megjithëse ky hap i Greqisë ka efekte vetëm në zgjerimin e hapësirës së ujërave territoriale në detin Jon, Kryeministri Mitsotakis deklaroi se, është në të drejtën e Greqisë të zgjerojë ujërat e saj territoriale kurdo dhe kudo që ajo zgjedh, përfshirë jugun e Kretës dhe gjetkë. Ky qëndrim, bazohet në deklaratën shoqëruese të ratifikimit të Konventës të së Drejtës së Detit të Montego Bay nga ana e Greqisë, ku pranohet zbatimi përkohësisht i gjerësisë prej 6 miljesh të detit territorial, duke gëzuar të drejtën e zgjerimit në 12 milje, në çdo moment të përshtatshëm. 

Por tani gjatë këtij debati  mungojnë krejtësisht referencat si do të përfundojë Gjyqi i ndarjes së detit. Asnjë deklaratë për këtë nga Rama. Dhe mungesat e trajtimit apo e përmendjes mund t’i japin shkas pyetjes sado konspirative që të duket. A po fsheh gjë Rama?

Pasi në politikë, kur përballen me kritika ose llogari për veprimet e tyre, disa politikanë përdorin artin e krijimit të alibive. Ata largojnë vëmendjen nga vendimet e tyre duke fajësuar rrethanat e jashtme, duke zhvendosur fokusin dhe shpesh duke u përpjekur të rishkruajnë narrativën në favor të tyre. 

Një alibi është një histori që ju tregoni për të shpëtuar veten, por është gjithashtu një histori që mund të përdoret kundër jush. 

 Mos vallë Rama, ‘Çështjen Beleri ‘ po e përdor për t’u dukur patriot, si një alibi e koordinuar ndoshta me grekët, për të mbuluar humbjen, në çështjen madhore e të dhimbshme për kombin të “Ndarjes së padrejtë detit “(qoftë dhe me ligj)?