Përgatitur nga Rafael Floqi/

Një stuhi dimërore me përmasa historike ka përfshirë Shtetet e Bashkuara, duke shkaktuar kaos në transport, ndërprerje masive të energjisë elektrike dhe duke vënë në provë kapacitetet e emergjencës shtetërore dhe federale. Më shumë se 190 milionë njerëz në 37 shtete janë vendosur nën alarme dimërore, ndërsa temperaturat kanë rënë 10 deri në 40 gradë nën mesataren sezonale, duke krijuar një nga episodet më të ashpra të dimrit në dekada.

Paralizë në transport ajror dhe tokësor

Stuhia ka goditur rëndë transportin ajror, me mbi 11,800 fluturime të anuluara vetëm gjatë fundjavës dhe mijëra të tjera të vonuara. Aeroporte kyçe si Dallas–Fort Worth, Charlotte, Nashville, Oklahoma City dhe Boston janë përballur me ndërprerje masive. Kompanitë ajrore, përfshirë American Airlines, kanë pezulluar një numër rekord fluturimesh, ndërsa udhëtarët janë këshilluar të kontrollojnë vazhdimisht aplikacionet dhe njoftimet zyrtare për rimbursime dhe rirezervime.

Ligji amerikan detyron kompanitë ajrore të rimbursojnë plotësisht biletat e fluturimeve të anuluara, pavarësisht arsyes, edhe nëse biletat janë blerë si “jo të rimbursueshme”. Megjithatë, linjat ajrore nuk janë të detyruara të mbulojnë shpenzime për ushqim apo akomodim në raste moti ekstrem, pasi konsiderohet “ngjarje e pakontrollueshme”.

Në New Jersey, i gjithë shërbimi i transportit publik – autobusë, trena, metro të lehta dhe shërbimi për personat me aftësi të kufizuara – është pezulluar për arsye sigurie. Në shumë shtete, autoritetet kanë ulur kufijtë e shpejtësisë në autostrada, kanë ndaluar qarkullimin e kamionëve të rëndë dhe u kanë bërë thirrje qytetarëve të qëndrojnë në shtëpi.

Qytete të mëdha nën borë dhe akull

Nju Jorku dhe rajoni përreth po përballen me temperaturat më të ulëta të shumë viteve. Bashkia ka aktivizuar planin e emergjencës dimërore, duke pajisur mijëra kamionë të pastrimit të mbeturinave me plugje bore. Autoritetet kanë shpërndarë paraprakisht solucion kripe dhe kripë të thatë, ndërsa qytetarët mund të ndjekin në kohë reale lëvizjen e mjeteve të pastrimit të borës përmes platformës “PlowNYC”.

Në Columbus, Ohio, autoritetet kanë paralajmëruar se kjo stuhi mund të hyjë në pesë apo dhjetë stuhitë më të mëdha të historisë së qytetit, me reshje deri në 14 inç borë në vetëm 48 orë. Edhe me mobilizimin maksimal të mjeteve dhe personelit, bashkia ka pranuar se rrugët nuk do të mund të mbahen të pastra vazhdimisht.

Në Filadelfia, meteorologët kanë paralajmëruar një sasi “të jashtëzakonshme” reshjesh akulli (sleet), ekuivalente me disa inç shi të ngrirë, një fenomen veçanërisht i rrezikshëm për rrjetin elektrik dhe sigurinë rrugore.

Ndërprerje të energjisë dhe rrezik për infrastrukturën

Më shumë se 145 mijë familje dhe biznese kanë mbetur pa energji elektrike, kryesisht në Teksas, Luiziana, Nju Meksiko dhe shtetet jugore. Akulli i trashë mbi linjat elektrike dhe pemët ka shkaktuar rrëzime masive shtyllash, duke rritur frikën për ndërprerje shumëditore të energjisë, veçanërisht në Karolinën e Jugut dhe Virxhinia.

Guvernatorët në disa shtete kanë paralajmëruar hapur qytetarët se mund të mbeten pa energji, pa ujë dhe pa ngrohje për disa ditë, duke e cilësuar situatën si katastrofë potenciale. Qendrat e ngrohjes janë hapur në dhjetëra qytete për personat vulnerabël, të pastrehët dhe familjet pa ngrohje.

Gjendje emergjence dhe përgjigjja federale

Deri tani, 17 shtete dhe Distrikti i Kolumbias kanë shpallur gjendje emergjence. Presidenti Donald Trump ka miratuar deklarata emergjence federale për një sërë shtetesh, duke hapur rrugën për ndërhyrjen e FEMA-s dhe fondet federale për mbrojtje emergjente, pastrim, riparime dhe mbështetje logjistike.

Sekretarja e Sigurisë Kombëtare, Kristi Noem, ka theksuar se shtetet mbeten në vijën e parë të reagimit, ndërsa qeveria federale vepron si mbështetje. FEMA ka parapozicionuar furnizime, ekipe menaxhimi incidentesh dhe njësi kërkim-shpëtimi urbane, të gatshme për t’u dislokuar në zonat më të goditura.

Të ftohtë ekstrem: rrezik për jetën

Përveç borës dhe akullit, i ftohti ekstrem përbën kërcënimin më serioz. Rreth 151 milionë njerëz janë nën alarme për temperatura të ulëta, me ndjesi termike që zbresin deri në –30 dhe –50 gradë Fahrenheit në zonat veriore. Edhe qytete si Çikago, Uashington, Filadelfia, Dallasi dhe Bostoni po përjetojnë ndjesi termike nën zero, një rrezik i drejtpërdrejtë për shëndetin publik.

Meteorologët paralajmërojnë se ky do të jetë një episod i zgjatur të ftohti, me temperatura nën ngrirje që mund të zgjasin deri në 10 ditë në disa zona të verilindjes.

Jeta e përditshme nën presion

Dyqanet ushqimore në qytete si Nju Jorku janë përballur me rafte bosh, ndërsa qytetarët janë furnizuar me ushqime bazë, ujë, bateri dhe mjete ngrohjeje. Shërbimet e dërgesave ushqimore dhe pakove kanë paralajmëruar vonesa ose pezullime të përkohshme, ndërsa disa aplikacione kanë vendosur tarifa shtesë për mot të keq, që u kalojnë drejtpërdrejt shoferëve.

Në disa zona urbane, zjarre në ndërtesa banimi – të ndodhura pak para ose gjatë stuhisë – kanë lënë qindra persona pa strehë, duke shtuar presionin mbi shërbimet sociale dhe Kryqin e Kuq Amerikan.

Apel i përbashkët: Qëndroni në shtëpi

Mesazhi i përbashkët nga presidenti, guvernatorët, kryetarët e bashkive dhe shërbimet e emergjencës është i qartë: qëndroni në shtëpi, shmangni udhëtimet e panevojshme dhe ndiqni udhëzimet lokale. Autoritetet theksojnë se vetëm kështu ekipet e pastrimit, emergjencës dhe shpëtimit mund të punojnë në mënyrë efektive dhe të shpëtojnë jetë.

Kjo stuhi dimërore nuk është thjesht një episod i rëndë moti, por një test serioz për infrastrukturën, menaxhimin e emergjencave dhe solidaritetin shoqëror në Shtetet e Bashkuara. Ndikimet e saj pritet të ndihen edhe ditë, ndoshta javë, pas kalimit të reshjeve.

Dr. Afrim Shabani/

Le ta fillojmë me një pyetje të thjeshtë, por thellësisht filozofike: çfarë dëgjojmë, kur mendojmë se po dëgjojmë muzikë? A dëgjojmë vetëm tinguj të organizuar, apo dëgjojmë një vend, një kohë, një mënyrë jetese? Pikërisht këtu hyn në lojë koncepti i peizazhit tingullor – soundscape – një ide që na fton të mendojmë muzikën jo si një objekt të izoluar, por si një shfaqje kulturore e rrënjosur në hapësirë, histori dhe përvojë njerëzore.

Një peizazh tingullor lind nga tri elemente të pandashme: mjedisi ku prodhohet tingulli, vetë tingulli si material akustik dhe domethënia që komuniteti ia atribuon atij. Muzika, në këtë kuptim, nuk është vetëm art; ajo është dëshmi. Është një dokument i gjallë që udhëton nëpër male, fusha, qytete dhe epoka, duke lidhur hapësira të largëta dhe njerëz që ndoshta nuk janë takuar kurrë.

Merrni si shembull këngët e fytit nga Azia e Brendshme, të cilat për dekada me radhë u konsideruan lokale, madje periferike. Sot, ato dëgjohen në sallat më prestigjioze të botës, duke provuar se një peizazh tingullor nuk mbetet kurrë i mbyllur. Ai lëviz, transformohet dhe rinegociohet vazhdimisht, duke hyrë në dialog me teknologjinë, globalizimin dhe shijet e reja estetike.

Por le të afrohemi pak më pranë nesh.

Edhe muzika shqiptare është një peizazh tingullor i thellë dhe kompleks. Ajo nuk mund të kuptohet jashtë kontekstit të terrenit, gjuhës dhe jetës shoqërore që e ka prodhuar. Iso-polifonia e Jugut nuk është thjesht harmoni vokale; ajo është frymëmarrje kolektive, organizim social dhe filozofi bashkëjetese. Kënga epike e Veriut nuk është vetëm narrativë heroike; ajo është jehonë e maleve, e kullave, e dimrave të gjatë dhe e kodeve të nderit. Edhe këngët urbane të qyteteve shqiptare bartin brenda tyre ritmin e jetës qytetare, ndikimet osmane, mesdhetare dhe perëndimore, duke krijuar një identitet akustik të dallueshëm.

Në këtë kuptim, muzika shqiptare nuk është statike. Ajo ka udhëtuar me emigrantët, është regjistruar, është riformësuar dhe është kthyer sërish në atdhe në forma të reja. Peizazhi i saj tingullor është zgjeruar, por nuk është zhdukur. Përkundrazi, ai ka fituar shtresa të reja kuptimi.

Dhe kjo na çon në një përfundim të rëndësishëm: peizazhet tingullore nuk janë kurrë të ngrira në kohë. Ato janë gjithmonë në lëvizje. Ndryshojnë me teknologjinë, me migrimin, me mënyrën se si njerëzit dëgjojnë dhe interpretojnë botën përreth tyre. Por, edhe kur ndryshojnë, ato ruajnë një bërthamë identitare që i lidh me origjinën e tyre.

Si studiues, pedagogë apo thjesht dëgjues të vëmendshëm, detyra jonë nuk është vetëm të dëgjojmë tingullin, por të lexojmë peizazhin që ai përfaqëson. Sepse në fund të fundit, kur dëgjojmë muzikë, ne po dëgjojmë historinë e njerëzve që e kanë krijuar atë.

Dhe kjo, ndoshta, është forma më e thellë e dëgjimit.

I N   M E M O R I A M

                                                        (1933-2025)

LUZ THAQI, N.Y.

1.Kur të vdes një mik, sikur të sëmbon në shpirt, të prek në ndërgjegje, të drithëron për zbrazëtirën e pa kompensuar që shkakton. Humbja e tij të kthen në retrospektivë, t’i shprush kujtimet në raport me te, që nga njohja e tutje; jeton me emrin e tij, gjurmët e tij të lëna në kohë për misionin e kryer ndaj shoqërisë, atdheut, ndaj kombit.

Me një realitet të tillë u ndeshem këtyre ditëve me shkuarjen në amshim të  korifeut të mërgatës, veprimtarit të pandalur, patriotit dhe kryetarit të Lidhjes së Tretë Shqiptare të Prizrenit, Ismet Ukë Sadiku (Berisha), duke mbetur, kështu vravashkë e pafikur.

Tridhjetë e dy vite më parë, (kthej kujtesën prapa), kur u përgatitesha për ardhjen time të pare si vizitor në SHBA, kisha fokusuar në agjendë si çështjen më të rëndësishme dhe të domosdoshme, takimin me Ismet Ukë Berishën, nipin e Sadik Ramës nga Gjurgjeviku  dhe të birin e Komandantit të  Çetës së Ukë Sadikut, patriotit dhe heroit të Betejës se Çelisë së Siceves, në të cilën ranë dëshmorë në vjeshtën e vitit 1945, 35 patriotë shqiptarë. Në mesin e kësaj beteje të lavdishme, ranë edhe babagjyshi im, Zef Sokoli, së  bashku me mixhën tim, MarkZef Sokoli (atëbotë 16 vjeçar), ballë për ballë me forcat serbo-malazeze  në kuadër të  Lëvizjes Nacional –  Demokratike Shqiptare, e cila luftonte për liri dhe bashkimin e trojeve etnike Shqiptare.

Pas arritjes sime në NY, nuk u rehatova derisa do e takoja Bacën Ismet, e më pastaj dhe vëllezërit e tij, Selimin i cili tani jeton ne Stemford-SHBA , dhe Skënderin (tani më në amshim), i cili kishte qenë pjesë e Çetës së Uke Sadikut, atëherë shumë i ri e që me mixhën tim Markun, kishin qenë të angazhuar në detyra të Çetës derisa ranë në altarin e lirisë. Shpjegimet e tij, të dëshmitarit të gjallë, Skënderit, më sillnin rrëfimin si ëndërror, për babagjyshin dhe mixhën tim, të cilët i kisha parë vetëm vegim drite në fotot e tyre, e që e kishin lënë babanë tim jetim, në moshën 10 vjeçare së bashku me gjyshen…Atë bisede me Skënder Ukë Sadikun nuk do ta harrojë kurrë dhe do ta ruaj të gjallë perhere në memorien time!

2.Në rrjedhat e historisë sonë kombëtare, gjithnjë ka pasur personalitete të cilët u veçuan jo rrallë për përkushtim dhe devotshmëri të pathyeshme, të idealit të lartë atdhetar e kombëtar që kishin në shpirt. Të tillë lindin në çdo kohë, janë të nevojshëm për jetën, shoqërinë dhe kombin në përgjithësi, e që bashkërisht forcojnë trungun e historisë sonë  kombetare. Brezat që pasojnë, si thesar të çmuar, të kaluarën e rimarrin pikërisht në përmes këtyre njerëzve të spikatur.

Njëra nga ato figura që ka lënë gjurmë në historinë e lëvizjes sonë kombëtar për liri, pavarësi dhe bashkim të trojeve Etnike, është edhe  Ismet Ukë Sadiku, së pari i brumosur me heroizmin familjar e pastaj edhe me veprën e tij jetësore që mbi shtatë decenie e deri në frymën e fundit,u rreshtua në anën e popullit duke u dëshmuar si udhëheqës i Lidhjes së Tretë Shqiptare të Prizrenit dhe përfaqësues i denjëi  epokës se cilës i takoi, në daljen zot dheut e atëdheut të vet.

Mbi gjysmë shekulli, Ismet Berisha, së bashku edhe me shumë veprimtarë të tjerë të angazhuar për çështjen Shqiptare, do e udhëheq Lidhjen e Tretë Shqiptare të Prizrenit në NY, duke vepruar pa ndërprerë në interestë Kosovës dhe kombit. Nga kjo organizatë kombëtare, përcillej dhe ndihmohej fati i atdheut: u organizuan shumë tubime, demonstrata, u dërguan shumë kërkesa udhëheqjeve të ndryshme të botes demokratike, si dhe institucioneve më relevante dhe vendimmarrëse amerikane. Pra, edhe në saje të këtyre angazhimeve u kontribua ne sensibilizimin dhe internacionalizimin e çështjes se Kosovës.

Gjate viteve të rezistencës sonë të armatosur në Kosove,  në vitet 1998-1999, zyrat e Lidhjes së Prizrenit në Bronx ishin të hapura 24 ore në 7 ditë të javës për të gjithë shqiptarët. Ismet Uke Berisha, i mishëruar me fatin e popullit shqiptar të Kosovës dhe me fatin tonë përgjithësisht, ndodhej çdo here aty. 

Në kujtesën time ruaj në mendje një natë pranvere tëvitit 1999, kur ora kishte kaluar 12 e natës, pasi që në zyrë kishim të organizuar edhe kujdestari, prandaj bacës Ismet i drejtohem me fjalët: ”Baca Ismet, është bërë një farë kohe e vonë,  gjysma e natës tashmë kaloi, do të ishte mirë që të shkoni në shtëpi dhe të pushoni, më pastaj ditën e nesërme të vini, prap ne do jemi këtu”. Ai do të më përgjigjet: “Jo,jo, o burrë,  nuk dua të shkoj, nuk më mban shtëpia kur e di se çfarë po ndodh në Kosovën tone, ndërsa ajo po digjet cep më cep të saj”.

Ismet Berisha ishte një personalitet i veçantë, me karakter të fortë, i pamposhtur në idealet e tij për lirinë dhe bashkimin e trojeve Shqiptare; i gatshëm përherë si edhe paraardhësit e tij për çdo sakrificë, me qëndrim vertikal dhe ballëlartë  siç qëndruan kolosët e kombit: I paepur, i dinjitetshëm dhe ndër kundërshtime kurrë i palëkundur dhe i ligështuar. Si i tillë, Baca Ismet, me veprën e tij, la trashëgim një frymëzimse si duhet dhe mbrohet atedheu, duke mbetur përherë pranë këtij populli ashtu siç e kujtojmë: të dashur, me qendrim karizmatik, me një shpirt titanizmi jetësor…

3.

Në këtë shkrim të shkurtër nekrologu, për Njeriun, i cili me veprën e tij jetësore e siguroi pavdekësinë, Ismet Uke Berishën, të cilin e çmova dhe e  nderova pa masë dhe te cilit për 30 vjet i qëndrova krah në aktivitetin dhe angazhimet e tij kombëtare, perjetësisht i falem kujtimit, punës dhe veprës së këtij kolosi të kombit. Kurrë nuk do ta harroj, bujarinë, fisnikërinë dhe burrërinë e tij me shumë karar.

Përkundër moshës, për 30 vjet, Baca Ismet, do të me thërras në orën 9 të mëngjesit për të më uruar Ditën e Flamurit, Krishtlindjet, Pashkët…dhe thosha me veten time: Si është e mundur një Njeri i Madh, i thyer në moshë, të jetë aq korrekt në raportet miqësore, si asnjëherë të mos harrojë lajmërimin, nderimin, por edhe kohën e njëjtë, pa e ndrruar asnji here?

Pra, i tillë ishte Ismet Uke Berisha.

Pusho në përjetësinë e merituar, miku i im i dashur, Ismet Ukë Berisha. Vepra e jote jetësore la një model trashëgimi, udhërrëfimin e frymëzimin kombëtar që do t’i kapërcejë shekujt.

Shpirti i Atdheut Shqiptar, prore do të rrezatojë e do t’i bëj dritë veprës tënde të lavdishme!

Më 17 janar 2026, Shkolla Shqipe Vatra në Tampa zhvilloi takimin e radhës, një ngjarje e rëndësishme që bashkoi nxënësit, prindërit dhe stafin pedagogjik në një atmosferë të ngrohtë dhe edukative. Ky takim u fokusua në aktivitete të ndryshme që synojnë ruajtjen dhe promovimin e gjuhës dhe kulturës shqipe tek brezi i ri. Pjesëmarrësit shprehën entuziazëm të madh, duke vënë në dukje se këto takime periodike forcojnë lidhjet komunitare dhe ndihmojnë në zhvillimin e identitetit kulturor të fëmijëve që jetojnë jashtë Shqipërisë.

Roli i stafit pedagogjik në Shkollën Shqipe Vatra është vendimtar për të transformuar çdo takim në një eksperiencë të vyer dhe të paharrueshme për fëmijët dhe nxënësit. Falë përgatitjes së tyre të kujdesshme, çdo sesion bëhet jo vetëm një mundësi për të mësuar gjuhën shqipe, por edhe për të zhvilluar aftësi sociale dhe emocionale, duke i bërë nxënësit të ndihen të vlerësuar dhe të motivuar për të vazhduar rrugën e tyre edukative.

Gjatë këtij takimi, një moment i veçantë ishte festimi i ditëlindjes së nxënësit Joel Prifti, i cili u bë qendra e vëmendjes me urime të ngrohta nga të gjithë pjesëmarrësit. Joel, si një nxënës i zellshëm, u ndie i lumtur dhe i motivuar, ndërsa kjo ngjarje shërbeu si shembull se si Shkolla Shqipe Vatra kujdeset jo vetëm për arsimin, por edhe për mirëqenien personale të çdo anëtari të komunitetit.

Gezuar Ditelindjen, Joel!

Perzemersisht,

Vatra Tampa Bay

Ishte kënaqësi të merrja pjesë në ceremoninë e betimit të Kryetarit të Bordit të Ligjvënësve të Qarkut Westchester, Vedat Gashi, ku ishin të pranishëm edhe Presidenti Bill Clinton dhe Sekretarja e Shtetit Hillary Clinton, një natë e mrekullueshme për të gjithë ne.

Administrimi i betimit nga Presidenti Clinton ishte një nder i madh për patriotin Vedat Gashi. Presidenti dhe Sekretarja Clinton treguan respekt dhe dashuri të veçantë për familjen e Vedatit dhe të gjithë pjesëmarrësit nga Kosova.

Shfrytëzova këtë rast për t’i falënderuar edhe një herë për shpëtimin e popullit shqiptar nga kthetrat e barbarëve serbë.

Zoti e bekoftë Kosovën dhe popullin shqiptar!

Zoti e bekoftë Amerikën!

Agim Aliçkaj

Drejtor Ekzekutiv i LQSHA

VEDAT GASHI’S OATH ADMINISTERED BY PRESIDENT CLINTON

It was a pleasure to attend the swearing-in ceremony of the Chairman of the Westchester County Board of Legislators, Vedat Gashi, where President Bill Clinton and Secretary of State Hillary Clinton were also present, a wonderful night for all of us.

The administration of the oath by President Clinton was a great honor for the patriot Vedat Gashi. The President and Secretary showed special respect and love for Vedat’s family and all the participants from Kosova.

I took this opportunity to thank them once again for saving the Albanian people from the clutches of the Serbian barbarians.

God bless Kosova and the Albanian people!

God bless America!

Agim Aliçkaj

Executive Director of AACL