LETERSI – Page 198 – Dielli

Nën kupola shpellash

October 8, 2019 by dgreca

Nën kupola shpellash/

(Atë Pjeter Bogdanit me rastin e 330 vjetorit te vdekjes (1625 – 1689)/

Nga Anton Çefa/

Mbi Atdheun natë e gjatë,/

e ngrirë,/

prushi i fjalës feks/

në errësirë./

Nën kupola shpellash strukesh viteve,/

mbi tryeza rrasash, si mbi tabernakuj,/

ua shpupurish thinjat fjalëve plaka,/

në kujtesë të kombit jeh të ri u kallë./

Mbjell filiza prilli

n’zagna dijesh,

sharton sytha flake

n’brazda gjaku.

Shprish shkrumbin e netëve

nën kupola shpellash,

qumshti i hanës të ban dritë nga qielli,

Gjysmëhëna të kërcënon nga toka.

“Mos e leni gjuhën e dheut me u vdarë

lëshon vikamën në “Çetën e profetëve.”

DARKA E PAHARRUAR…

October 5, 2019 by dgreca

Nga Memisha Gjonzeneli/*

Kisha dhjetë ditë që isha kthyer në Çikago, pasi ndenja plot 45 ditë në Vlorën time të dashur. Tani po rri shtrirë në kolltuk, për të ndjekur ndeshjen e futbollit Barcelona-Real. Kjo ndeshje është bërë në kohën e kaluar, po unë e ndjek herë pas here, se e kam për zëmër. Ndërkohë u ndez drita te porta dhe u dha një sinjal: kishte ardhur posta. U ngrita, fika sinjalin dhe zbrita poshtë. Hapa kutin, mora disa zarfe dhe po ngjitesha lart. Shikoj i gëzuar: një zarf me pulla shqiptare. I hodha mbi tavolinë të tjerat dhe mbajta vetëm zarfin që kishte ardhur nga Shqipëria. E hapa. Brenda ishte një letër. E shpalosa letrën me kuriozitet dhe ja çfarë shkruhej në të:

“ I dashuri dhe i pa harruari kushëriri im Memisha! Të lutem shumë të më falësh për sa më poshtë: Para m shumë se 25 vitesh, ti kishe ardhur në Vlorë. Atje, ti bëre diçka që nuk e ka bërë njeri deri më sot. Një raste i rrallë ky e që patjetër duhet përmendur e trumbetuar. Ti organizove një darkë të madhe për të gjithë kushërinjtë e parë dhe miqtë e t’u më të afërt. Në ftesë shkruaje se jeni të mirëpritur si çift, në ndonjë rast të veçantë, mund të vijë dhe një i tretë, po jo më shumë. Darkën e bëre në Jonufër, te lokali i Fatmir Çeloaliaj, nipit tënd. Na ftoje të kalonim një darkë të këndshme përkujtimore me njeri tjetrin, për të shua mallin dhe për të shtuar dashurinë. Një tjetër kusht ishte se nuk pranohen dhurata dhe të gjitha shpenzimet i mbuloja ti, me burimet personale”.

E mbylla letrën për një çast dhe u futa në kujtime… Ishte hera e dytë që veja për pushime verore në Shqipëri. Njerëzit ende nuk ishin çliruar nga mentalitetet e kaluara dhe shiheshin si kundërshtarë të përjetshëm. Kur kaloja rrugës shumë nga kushërinjtë kthenin kokën anash dhe bënin sikur nuk më shikonin. Kjo më vriste e më dëshpëronte shumë. Nuk kishim pasur kurrë ndonjë konflikt serioz. Mandej edhe komshinjtë ishin shumë mirënjohës e dashamirës. “Skelarët” nuk hoqën kurrë dorë nga ne. U faleminderit! Ne, nga babai, ishim fis i madh, gjithashtu edhe nga nëna po, si i gjithë populli shqiptar, të vendosur në kahe të ndryshme politike, shumë pak na flisnin, se ndruheshin nga presionet e diktatet komuniste, “mos ndoteshin prej armiqve”

Kur u nisa nga Çikagua, me vete kisha marrë 2000 dollarë. Edhe këto i pata mbledhur me sakrifica të mëdha. Kur emigrova isha më shumë se 50 vjeç, çka ishte vështirë për të kursyer dhe këto para i ruaja si ujët e paktë. Po më duket se ndodhi një mrekulli, se vet Zoti ma pruri në mendje që të organizoja ketë darkë. Një javë mu desh të beja ftesa dhe t’i shpërndaja dorazi, me postë, por edhe me gojë. I porositja për kushtet, zgjodha lokalin, që për fat, e kishte nipi im Fatmiri, e rregulluam edhe çmimin, pra gjithçka ishte gati. Caktova një ditë të shtune, në orën 7 të darkës. Më kishin pushtuar shumë emocione. Lloj, lloj mendime, më shkonin në mendje. Më dukej se çdo gjë do më vente dëm e kot, me mendimin se nuk do ma kenë ngenë mua dhe se mund te jenë në punët e preokupimet e tyre. Po një zë më thoshte se do vijnë, nuk do mungojnë, se jemi gjak e soj me tradita fisnikërie të hershme, jemi të gjithë si motra dhe vëllezër. Të marrim erën e njeri tjetrit, se s’kemi folur nga afër prej shumë kohësh dhe nuk jemi parë sy më sy, e nuk jemi qafuar prej vitesh. Patjetër do të vijnë!

Ora, 7 fillonte hyrja. Unë, për seriozitetin e rastit, i veshur me kostum të zi, me këmishë të bardhë dhe kollare, dola para, që t’i prisja. Nuk do ta harroj kurrë ato çaste, kur njerëzit filluan të vinin të gjithë, të veshur bukur si për një festë të madhe. Unë i qafoja të gjithë përzemërsisht, shumë i emocionuar. Gjithë jetës kam vuajtur, po asnjëherë nuk kam lotuar. Ky ishte rasti më oportun për të qarë, po nga gëzimi. Të gjithë pjesëmarrësit më uronin dhe më përqafonin. Ajo ka qenë dita e jetës time, që unë kam marrë më shumë puthje dhe qafime. Të gjithëve u thosha me bindje e ëmbëlsi: zini vende, ku të doni, sonte jemi njësoj të gjithë. Aty kishte larmi personalitetesh: thjesht bujq e punëtorë, po dhe profesorë, ushtarakë, inxhinier, etj. Të gjithë atë nate ishim njësoj. U bëmë afro 100 vetë. Derën e lash të hapur, që cilido të futej lirshëm dhe vet shkova brenda. Në qendër, kishim vendosur një tavolinë me katër karrige dhe mbi të, një vazo të madhe, me lule të freskëta. Disa nga gratë kishin prurë tava me ëmbëlsirë, torta, apo bakllava. Unë i kaloja dhuratat modeste dorë përdorë, që ti shikonin të gjithë, të relaksoheshin dhe të bindeshin se sonte, patjetër duhet të jetë ditë gëzimi e hareje për këdo dhe që duhet t’i linim prapa krahëve qefmbetjet dhe mërite e vjetra..

Kur hyra brenda, për çudi, u ngritën të gjithë në këmbë. Unë u hutova paksa, po në çast e mora veten dhe nisa të shkoja e ti takoja te tavolinat e secilit, duke buzëqeshur, përqafuar e falënderuar. Isha i lumtur edhe pse jo, i emocionuar tej mase. I urova mirëseardhjen dhe i falënderova me gjithë zemër, që u bënë pjesë e kësaj darke solidariteti e dashurie.

Në një çast më lindi një ide kujtimi e malli për shumë farefisni që mungonin, ndaj me zë të dridhur u thash pjesëmarrësve: “Dhe tani, do ju lutem të gjithëve të mbajmë një minutë zi, për të gjithë të dashurit tanë që kemi humbur para kohe dhe që janë gjithashtu shkak, pse jemi mbledhur sonte këtu”.

Mbasi mbaroj ky çast emocioni, mora gotën e rakisë në dorë dhe urova shëndet dhe gëzime në çdo familje për vëllezërit, motrat dhe kushërinjtë për të cilët e organizova ketë darkë të bukur, me qëllim që ta njohim më mirë njeri tjetrin dhe ta duam më shumë njeri tjetrin aq sa jemi në këtë jetë, duke u lutur dhe njëherë me shpirt, që t’i lemë mënjanë qefmbetjet dhe mëritë, për një trashëgimi të denjë e të merituar.

Pastaj, ju drejtova me respekt dhe ju luta më të vjetërit, të na gëzonte e të hapte ceremoninë e darkës. Ai e quajti veten të nderuar dhe me gotën e rakisë në dorë, na uroj: “te kalojmë një darkë të gëzuar dhe të na bëhet mirë, shëndet e bereqet, pastaj tha edhe njëherë, gëzuar të gjithëve tej e tej dhe e ktheu gotën me fund.

Nja 10 minuta më pas u bë qetësi e madhe, pastaj dikush u ngrit dhe me gotën e rakisë në dorë përshëndeti me mirësi e shëndete të gjithë pjesëmarrësit dhe në veçanti organizatorin. Mbas pak filloj kënga labe. Kaq u desh dhe kumboi gjallërisht zhurma dhe lëvizja. Unë, që po e ndiqja me merak situatën, pas kësaj, u qetësova plotësisht dhe falënderova Zotin. Plot njerëz vinin te unë, toknin gotën e rakisë, më falënderonin dhe me pyesni: sa fëmije kisha, si ishin dhe kështu me radhë, për njohje më të afërt.

Darka vazhdoi deri në ora 11 të natës. Gjithçka kaloi shkëlqyer me rregull e harmoni, pa teprime. Së fundi dola te dera për të takuar secilin, t’u uroja, t’i falënderoja dhe t’u shprehja mbarësi në familje dhe kudo në punë e në jetë. Ndjeva dhe vet një kënaqësi të veçantë dhe përqafimet dhe falënderimet nuk kishin mbarim. Mu bë zemra mal kur iknin të gjithë të gëzuar dhe unë ndihesha i kënaqur dhe entuziast më shumë se ata, sepse çdo gjë që bëra, ja kisha arritur më së miri qëllimit të paramenduar.

Kaluan vite. Pas kësaj pritje të gjerë miqsh, sa herë që shkoja në Vlorë dhe takohesha me kushërinj, ata tashmë afroheshin, qëndronin, qafoheshim dhe ndaheshim të gëzuar, duke kujtuar këtë darkë të paharruar, që la gjurma pozitive të pashlyera.

Dhe ja sot kur kanë kaluar më shumë se 25 vite dhe unë ndodhem para një letre interesante e gjurmëlënëse, që ka lidhje me dobinë e kësaj darke, letër që, si pjesë e këtij tregimi për darkën e hershëme, ja vlen të citohet, pa e ndryshuar:

“Unë, që po të shkruaj këtë letër, jam Hëna, çupa e Beqirit, që, nëse të kujtohet, sapo mora vesh për darkën, erdha pa ftesë. Erdha së bashku me djalin tim 5vjeçar. Hyra brenda në sallën e madhe dhe u ula në një tavolinë. Në tavolinë ishte dhe një kushërira ime, që kishim vite pa u parë. U ulëm të gëzuara. Erdhi dhe ushqimi, që ishte i shkëlqyer. Unë po kënaqesha. Kishte vite, që nuk më begeniste njeri. Aty nga mezi i darkës, më ikën djali nga krahu dhe vjen te tavolina qendrore, ku rrije ti. Ndërkohë dikush afër teje ktheu krahët dhe gati e injoroi tim bir. Ti, sa e pe, e more në duar vogëlushin, e përqafove dhe e pyete si e kishte emrin. ai të tha Viktor. Po sa emër i bukur, i the ti. Ma ka vënë mami, të tha djali me mburrje. Po, vazhdoi ai, unë kam edhe një daje, që mami atë e mban gjithnjë në gojë dhe më thotë të bëhesh i mirë, si daja. Po unë atë as që e njoh, se ai nuk vjen në shtëpinë tonë.

Në tavolinë, me ty, ishte dhe vëllai im, Etemi. (pikërisht ai ishte daja i tim biri). Ti kishe shumë afërsi me të, se e kishe ngjitur, flisnit dhe qeshnit, po kur more djalin tim në krah, ai, i ktheu kurrizin dhe nuk po fliste më. Unë, kur vura re edhe shqetësimin e tij, u ngrita dhe erdha shpejt te ju dhe ta mora djalin nga krahu. Ti, fute dorën ne xhep ti jepje diçka. Unë nuk të lash, po veç mora djalin dhe ika. Ti i mërzitur, i the Etemit:

-Ç’pate që u shtëmënge dhe e mbylle gojën? Ai t’u përgjigj:

-Po pse, nuk e njohe atë gruan që të rrëmbeu djalin?

-Jo, i the ti.

-Po ajo është Hëna, ime motër, si nuk e mban mend?

-Më fal, i the, nuk me kujtohet. Po pse nuk i fole e nuk e përshëndete motrën tënde, more Etem?

-Ajo ka ikur nga shtëpia, se donte një djalë. Ne i thamë mos e merr, po ajo nuk na dëgjoi dhe iku me të. Mbas tri vitesh, ai e la. Ne na ka ndaluar babai të flasim me të, tha Etemi.

-Ç’far flet, more, i the ti. Si mund ta lesh motrën vetëm tani që ajo ka më shumë nevojë për ju dhe sidomos për ty?

Ai nuk u ndie më, po u ngrit të ikte. Ti i e kape për dore dhe i the:

-Etem rregulloje sa më shpejtë këtë punë se është turp i botës!

Mbas tre ditëve ai erdhi te unë. Gëzimi im ishte i pakufishëm. Mbas dy ditëve erdhi dhe nëna me motrën. Atëherë e ndjeva ç’ishte lumturia. Unë fluturoja nga gëzimi për ditë me radhë, duke kompensuar edhe faktin që babai, deri sa vdiq, nuk më fali.

Tani unë jam e lumtur. Djali mbaroj shkollën për arkitekt këtu në Angli. Unë punoj infermiere, po këtu, në profesionin ku kam mbaruar shkollën. Kështu bashkë me djalin jetojmë në Angli. Nëna vjen shpesh nga Shqipëria, ku duhet të kujdeset edhe për nipa e mbesa. Po për Viktorin ajo nuk duron dot, sado që ai është bërë burrë, se ajo e quan ende të vogël. Po dhe ai lë kokën për të. Ai i blen gjithnjë dhurata asaj.

Kështu, kushëriri im i shtrenjtë, je ti që më dhurove gjithë këtë lumturi. Është merita jote, që më ribashkove me familjen. Kjo mund të ndodhte edhe ndryshe, po ja që tani ka një emër dhe ai është emri yt, sa i nderuar po dhe aq i dashur.

Memo! I lexoj me mall të gjitha tregimet e tua të mrekullueshme edhe komentet, që janë njeri më i mirë se tjetri. Shoqëria dhe farefisnia do kenë gjithnjë nevojë për ty. Ne, të përqafojmë me mall dhe po deshe ose, po pate rrugën, ktheu kur të mundesh edhe nga ne. Ne gjithmonë do të të duam shumë, si shpëtimtarin tonë! HENA…”

Çikago, 5 Tetor 2019

*AUTORI është ish i burgosur politik, i dekoruar me medaljen “Naim Frashëri i Artë”

FIONA SAMPSON–FITUESE E ÇMIMIT“NAIM FRASHËRI”…

September 20, 2019 by dgreca

POETJA FIONA SAMPSON – FITUESE E ÇMIMIT “NAIM FRASHËRI” TË EDICIONIT TË XXIII TË FNP “DITËT E NAIMIT”/

Në Tetovë, u mbaj konferencë shtypi e Jurisë së Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë “Ditët e Naimit”/

Poetja e njohur angleze Fiona Sampson është fituese e çmimit të madh “Naim Frashëri” të Edicionit XXIII të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë “Ditët e Naimit”. Ky është vendimi i Jurisë së Festivalit i përbërë nga studjuesit e letërsisë, Prof. dr. Ymer Çiraku (kryetar), Ndue Ukaj dhe Xhelal Zejneli (anëtarë). Drejtoria e Festivalit ia ka akorduar Laureates së sivjetshme edhe titullin Anëtar Nderi e Festivalit. FNP “Ditët e Naimit” do të mbahet prej 17 – 21 tetor 2019, në qytetin e Tetovës dhe ate të Korçës.

Këtë e bënë të ditur në një Konferencë shtypi të mbajtur më 19 shtator, në Qendrën e Kulturës në Tetovë, anëtari i Jurisë, Xhelal Zejneli dhe drejtori i FNP “Ditët e Naimit”, Shaip Emërllahu. Më herët, me këtë çmim letrar janë lauruar emra të njohur, si: Ismail Kadare (Shqipëri), Desmond Egan (Irlandë), Ali Podrimja (Kosovë), Fatos Arapi (Shqipëri), Lionel Ray (Francë), Abdelatif Laabi (Marok), Eva Lipska (Poloni), Tua Forstrom (Finlandë), Peter Poulsen (Danimarkë), Athanase de Thracy (Bullgari), Kuei shien Lee (Taivan), Sebastiano Grasso (Itali), George Wallace (SHBA) etj.

Anëtari i Jurisë së Festivalit, profesor Xhelal Zejneli, paraqiti arsyetimin për dhënien e çimimit letrar “Naim Frashëri”. Poetja Fiona Sampson “është shkrimtare dhe poete mjaft e njohur, që ka botuar deri më tani njëzet e shtatë libra dhe është përkthyer në mbi tridhjetë gjuhë të ndryshme. Ajo është pranuar si anëtare e Urdhërit të Perandorisë Britanike për Shërbime ndaj Letërsisë dhe njëkohësisht, si anëtare e Shoqërisë Mbretërore të Letërsisë. Është Profesoreshë e Poezisë në Universitetin e Roehampton-it; dhe gjithashtu një kritike, shkrimtare libretesh dhe redaktore botimesh. Ndër çmimet që ajo ka marrë deri më tani, përfshihen disa të tilla si: Njudigate Prize, Cholmondeley Auard, Hauthornden Fellouship, si dhe çmime ndërkombëtare në SHBA dhe në disa vende të tjera të botës.

Poezia e Fiona Sampson, përcjell botën komplekse të njeriut të sotëm, me tërë vibracionet shpirtërore dhe relievin e botës egzistenciale të tij. Prej kësaj poezie, burojnë për te lexuesi kumte të thella, të endura këto me një gjuhë të pasur poetike, me larmi stilistike e shtresa të dendura kuptimore. Është poezi natyrale, që endet magjishëm në valëzimin e kaltër të liqeneve të dalë prej mitesh, që pastaj depërton në skutat e fshehta të botës, për të dëgjuar gjithëshka, deri edhe zërin e milingonave që nën pemë ngrenë foletë e tyre sekrete…

Vlerësimi dhe vendimi i jurisë për dhënien e çmimit të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë “Ditët e Naimit” (2019) – për poeten nga Anglia, Fiona Sampson, është vlerësim për krijimtarinë e pasur dhe të çmuar të saj, si dhe shprehje e vlerësimit të lartë për gjuhën e bekuar të poezisë, e cila, me magjinë e artit të saj, ka aftësinë që që t`i kapërcejë kufijtë gjuhësorë dhe regjionalë dhe të kthehet në një pasuri shpirtërore për njerëzit, kudo në botë”.

Drejtori Shaip Emërllahu, në fund, lexoi edhe një deklaratë të laureates Sampson, të dhënë me rastin e shpalljes fituese e çmimit “Naim Frashëri”. Ajo në mes tjerash, thotë se, “jam thellësisht e nderuar, si dhe plot gëzim të gjej që poezitë e mia më sjellin në Tetovë dhe në Korçë, dhe kjo në emër të Naim Frashërit, poet i madh i Romantizmit dhe një hero i gjuhës shqipe. Një hero tjetër i tillë është patjetër Ismail Kadare, vepra e të cilit më ka mësuar për Shqipërinë para se ta vizitoja vendin për herë të parë, dhe që është njëri nga lista shumë e dalluar e shkrimtarëve të cilëve, Festivali Ndërkombëtar i Poezisë “Ditët e Naimit” u ka dhënë më parë çmimin “Naim Frashëri”. Nuk do t’ju pyes se si mund t’i ndjek, por thjesht do t’ju ofroj, kolegëve të mi të admiruar te “Ditët e Naimit”, përkushtimin tim të përtëritur dhe të përjetshëm për poezi, dhe për përkthimin dhe botimin e saj, për ta lexuar dhe shkruar dhe për t’u angazhuar për të, si dhe për mirëkuptimin ndërkombëtar që krijon.

Pres me kënaqësi shumë të madhe të vij në Festival dhe jam e nderuar të bëhem anëtare e tij, dhe pres t’ia shpreh respektin tim kujtimit të Naim Frashërit, traditës së madhe të Festivalit, si dhe Jurisë dhe organizatorëve. Pres edhe me padurim dhe gëzim të takohem me kolegë poetë nga gjithë bota dhe të mësoj më shumë për poezinë shqipe dhe për kulturën e Tetovës dhe Korçës. Edhe një herë, kolegë të çmuar të “Ditët e Naimit”, ju dërgoj falënderimet e mia të thella”.

Këtë vit janë ftuar 40 poetë nga vende të ndryshme të botës, si: SHBA, Britania e Madhe, Gjermani, Francë, Itali, Spanjë, Meksikë, Korea e Jugut, Malajzi, Bangladesh, Izrael, Tunis, Danimarkë, Holandë, Belgjikë, Kroaci, Greqi, Rumani, Bullgari, Bosnjë dhe Hercegovinë, dhe poetë të shumtë nga e gjitha hapsira shqiptare. Edhe programi i këtij edicioni do të jetë i larmishëm për nga përmbajtja. Në kuadër të tij, do të mbahet disa orë letrare, do të hapet një ekspozite pikturash, do të promovohen libra të Sh.b.”Ditët e Naimit”, do të vizitohen lokalitete kulturore dhe historike në Tetovë dhe në Korçë, etj.

Tetovë, 19 shtator 2019

D. Hadri

****

Fiona SAMPSON (ANGLI)*

Fiona Sampson është shkrimtare dhe poete që ka botuar njëzet e shtatë libra dhe është përkthyer në tridhjetë e shtatë gjuhë. Ajo është bërë Anëtare e Urdhërit të Perandorisë Britanike për Shërbime ndaj Letërsisë dhe është Anëtare e Shoqërisë Mbretërore të Letërsisë, Anëtare e Shoqatës Angleze dhe Anëtare e Wordsworth Trust. Ajo është Profesoreshë e poezisë në Universitetin Roehampton-it; dhe gjithashtu një kritike, shkrimtare libretosh dhe redaktore. Ndër çmimet që ajo ka marrë përfshihen Newdigate Prize, Cholmondeley Award, Hawthornden Fellowship. Ajo gjithashtu ka marrë nderime të ndryshme nga Këshilli i Arteve në Angli, Këshilli i Arteve Uells, Shoqëria e Autorëve, Shoqëria e Librave të Poezisë dhe Këshilli i Kërkimit të Arteve dhe Shkencave Humanitare, si dhe çmime ndërkombëtare në SH.B.A., Maqedoni dhe Bosnje. Ajo gjithashtu ka fituar një numër të konsiderueshëm bursash ndërkombëtare. Biografia e saj, “Në kërkim të Mary Shelley” (2018), është vlerësuar dhe kritikuar në rang ndërkombëtarisht për Klubin e Biografëve Slightly Foxed Prize. Përmbledhja e saj e ardhshme e poezisë është “Come Down” (Little, Brown, 2020).

SHPELLA E DANTES

VelikeDoline, Skocjan

Më së mbrami mbërrita

në fundin e botës

tek shkëmbi gëlqeror

që bie me hapa të lehtë

dhe shumë më poshtë një liqen

i vogël si i dalë prej mitesh

dëshmon se aty nuk kish

asgjë përveç shkëmbit

për të më mbajtur për të më rritur

në atë ajër të pastër

ku korbat vërtiten ku syri

i Zotit ishte prej ari

dhe shkujdesshëm atëherë

pashë se fundi ishte ajër

dhe të rënit i pastër

dhe ëmbëlsisht blu.

SHURDHËRIA

A po dëgjon po ti po e

dëgjon botën

kështu të duket por ti dëgjon veten

përsëri e përsëri gjuhën e errët

të botës skutat e saj të fshehta

ndënë pemë përtej dritave

terri bie prej këmbëve të tua

kaq i thellë sa mund të biesh mespërmes tij

përgjithnjë dhe sa e zhurmshme është

bota me netë ndër pemë

si një pemë ku shplodhën harabelat

që zgjon gjuhën e errët të botës

që zgjohet përmes teje teksa ti

bie e shtrenjta vete e shtrenjtë

e vetmuar vete që bie heshturazi

që shqiptohet përmes tingullit

EKUINOKS I EGËR

Këto ditë janë ende

të acarta filli i ndjenjës

ngjitet lart mes një vije

tëbrishtë siç do preknim një

puls pothuajse të gjallë

apo zemra brenda një veze

të jehonte vetveten apo

të dëgjosh milingonat që nën pemë

ngrenë qytete sekrete

Lutja jote vështirë

se ka vlerë

kur lugina e mban

dritën me kaq

kujdes gjith-

sesi është kaq

e brishtë kjo –

e vërtetëështë

ose diçka e ngjashme me të –

këtu por gjithashtu

disi jo

ajo pret radhën pas

gjithë gjërave

për të folur

përmes secilës pemë

secilës gardhiqe –

dhe derisa gjendesh këtu

të flasë edhe

përmes teje

Ka ende

vertikale

dhe pemët

ngjiten përpjetë

sërish këtë mëngjes

të punosh është

të lutesh njësoj

kur sythat e mbyllur

të pemës së dardhës

nuk çelin dot fusha

zhytet duke imituar mëngjesin –

konfucianët thonë

se vetmja gjë e vërtetë

është vëzhgimi –

dhe kur ne tregojmë

duart e zbrazëta

diçka duket

se zhduket pak

nga drita e humbur

mes pemëve

Stinë e thatë

në zemër

duhet të lutesh

edhe pse nuk mundesh

por sërish trungu

i manjolës

tërhiqet

fort lart

E pashpërfillshme

pema e hijes derdhet

lart duke e rritur

dhe rritur veten

rosa të egra fluturojnë

poshtë

me zëra të ngritur

dhe lulet e bardha

bëhen tufa

prej degësh

qe e mbajnë lart

ajrin e zi

çdo gjë është

dhe e di se është –

ekuinoks i egër

që balancon dritën

me errësirën

e pandashme

ZONJA E DETIT

Blu dhe e zezë

Virgjëresha është

ulur në vigun

e saj të lartë

ajo nuk

na vështron

vështrimi i saj shtrihet

larg prej nesh

larg në të kaluarën

pas në shekuj

prej ku dhe kur

ajo vjen

ajo ikën

tashmë

po udhëton

përkrah nesh dhe tej nesh

yll i lashtë

që fluturon kaq ngadalë

nuk e shohim

tek lëviz

po sikur

e mëshirshme siç është

të shpërvilte

krahët e saj gjarpërorë apo

maska e saj e zezë

të binte a mund të vinte

mes nesh

atëherë apo çfarë

do të thyhej dhe

të perflakej sërish

çfarë kuptimi

rishtas i përsosur

iii

lart dhe tej

shumë lart

dhe aq larg

sa zhdukja

tingulli i erës

duke ulërirë ndërmjet

qelqeve vjen

me kumbime tëëmbla

unaza guri

ku troket

sarkofag

i hapur shenjtori

Zonjë në

arkën tënde prej guri

ti që vesh

gurin e bardhë

për vello

nusërie Zonjë

e paepur

dhe vetjake

të mbajmë

në qivurin e

syve

si një grimcë (mote)

ose si një rreze

tek e cila mbahemi

teksa mbytemi

Zonjë më e fortë

se koha më e fortë

se drita të shohim

të padukshme

dhe kudo

LAPUINGU I MARSIT

Gjithçka ka

filluar të lëvizë

dhe gjithçka mbetet

ku është

secila pemë e bërë hi

dhe çdo bregore

zhvendoset kundër

vetes madje

bari zhvendoset

laupingët elektrikë

qajnë sepse

e zakonshmja shkrihet

dhe rrjedh madje

shkrihet dhe rrjedh

madje dhe toka

shpërbëhet dhe shkrihet

si akull kaq të humbura

janë shqisat

prej këtij shqetësimi

ja ku po vjen

përsëri e reja

klithma elektrike

ndryshim i ndryshuar

që lëviz përkrah nesh

GOLEMI I FRANKENSHTAJNIT

Kush është ai

që lëviz shpejt

përmes errësirës

në një peizazh

të cilit ende nuk i ka

dhënë formë

drita e ditës

rrëshqet paformë

si hije

përmes errësirës

dhe vendeve të panjohura

ka veshur natën

ngjitur me lëkurën e tij

i veshur me një gëzof

prej pishe dhe guri

kush është ai

të cilit atomet i

vlojnë në lëkurë

që kalon

përmes errësirës

ku u varros

dhe prej të cilës

ai u ngrit

jo nga dashuria

por vetëm nga pushteti

u ngrit nga vdekja

dhe u detyrua të kalojë

përsëri përmes

vdekjes së tij

qërrëshqet larg

midis shkëmbinjve (teksa

ujëvarat

elektrizojnë

errësirën) kush është ky

në malin ku

mëngjeset thyhen

përmes shkëmbinjve

terakotë

ngjyrë portokalli

krejt i ri dhe

i punuar me përkujdesje?

NUMEN

Dëbora bie dhe mbush luginën

dhë nën çatinë e saj të bardhë

si borë bien ëndrrat e fshehta

dhe vetjake të një gjumasheje

bien dhe bien në errësirë

bien si diçka që flet

pa zhurmë në errësirë

diçka qëështë krejt vetmitare

në heshtje nuk mund të dëgjojë

vetveten nuk mund të ndjejë barin apo gurët

apo degëzat e vogla të fshehta

edhe nëëndrrat e gjumashes

bora që bie nuk mund të ndjejë

tokën që e malluar mezi pret të prekë

dhe e merr malli të bjerë e të bjerë

përmes përqafimit të saj të ftohtë

në errësirë e përgjumura ëndërron

dëborën që bie në nënkresën e saj

teksa një lagështi e madhe fjalëzon natën

dëbora flet për veten

duke thënë fjalët për natën

BIRI I ATYRE QË DO TË VIJNË

Ne që do vijmë

të cilëve ju ua kini borxh këtë fushë

këto pemë këtë qiell të ndryshueshëm

të cilëve ua kini borxh këto mure

që të kanë ngushëlluar

që do na ngushëllojnë

sepse ti i bërë për të qenë

streha jonë

edhe pse ne nuk na duhet asnjë strehë

pasi kemi fushën, pemët

qiellin e ndryshueshëm që lëviz

përreth nesh në formë

rrathësh të mëdhenj ne që vijmë

prej kohës ku tërë gjërave

të ndryshueshme do u vijë shplodhja e tyre

ju bekojmë

o prindër që endeni

nëpër fusha a thua se sapo keni

mbërritur a thua

nuk kuptoni asgjë.

Përktheu: Belfjore Qose

NE…

September 10, 2019 by dgreca

…ne/
Nga Astrit Lulushi/

Sikur fuqia e popullit/
Të përmblidhej në një fshesë/
Ose të shndërrohej/
Si shkopi i Mosiut/
Me fuqinë e Zotit/
Politikanë që kemi sot/
Me një goditje, baltë e pluhur/
Do të bëheshin, ose gjarpërinj/
Kokën do të nxirrnin dhe populli/
Me hapjen e detit do të mbyste/
Çdonjerin prej tyre/
Ose fshesa do t’i përfshinte;/
Të paktën kështu, vendi/
Rishtaz do të ngrihej
Me njerëz të cilë mendojnë
Që nuk presin derisa
Mendimi t’u mohohet;
Sepse Moisiun, bija e Faraonit
E bëri djalin i saj,
Dhe e quajti “e Mora nga Uji”
Për t’a rritur më shumë
Se sa një Hero Eksodi.

“A R M I K U”

September 3, 2019 by dgreca

“A R M I K U”

Tregim nga Memisha Gjonzeneli, dekoruar me medaljen Naim Frashëri i Artë/*

Kishin kaluar shumë vite nga koha që kisha dalë nga burgu, ku vuajta dënimin si “armik i popullit”…(Isha ende vetëm 16 vjeç, kur më arrestuan…)

Një pasdite po shëtisja buzë detit. Ishte verë. Këmbët i futa në ujë për t`i freskuar dhe këpucët i kisha lënë në anë të detit. Kisha humbur tërësisht në kujtime vetjake, por papritur më pruri në jetë një klithmë zë lartë gruaje:

-Po mbytet, ndihmë, ndihmë, më shpëtoni djalin. Amani, ndihmë!

-Ajo po provonte të futej vet në det ashtu siç ishte e veshur dhe tepër e alarmuar.

Ktheva kokën nga vinin klithmat dhe pashë gruan që rendte drejt detit e bërtiste me të madhe. Në det, përpara saj, mezi dallova një kokë njeriu që herë zhdukej, herë dilte mbi ujë. S`mendova më gjatë, po u lëshova me shpejtësi drejt djalit që gati po mbytej. Ndofta ishin lëvizjet e fundit fatale të tij. Kur u afrova, djali u fundos sërish dhe më humbi nga shikimi. U zhyta thellë, pa vetëdije se ç`po bëja, e kërkova me sy në thellësinë e detit dhe mezi e pikasa. Atë po e tërhiqte drejt thellësive rryma detare. Ca flluska ajri në shtim, po i dilnin nga goja. E kapa, pa menduar se ai mund të më merrte me vete edhe mua dhe fatmirësisht, duke përdorur tërësisht forcën dhe aftësinë time rinore dhe përvojën si skelar dhe notar i hershëm, e nxora në sipërfaqe. Ishte një fëmijë bukurosh, rreth 15 vjeç. E tërhoqa me mundim deri në breg, ku ishin grumbulluar edhe shumë njerëz të tjerë kurjozë dhe e ktheva përmbys, me kokën poshtë. Uji filloi t’i dalë nga goja dhe gëzimi im, që ndjeva ringjalljen, shpërtheu. Nëna e tij vazhdonte lutjet dhe bërtiste e ndërhynte gabueshëm, aqsa s`të linte të punoje. E hipëm në një makinë dhe drejt e në spital. Sa e futem brenda, unë doja të ikja, po mu lutën për ta çuar misionin deri në fund. Isha zbathur, se këpucët i pata lënë te ana e detit, dhe i lagur, por nuk e lash pa e shoqëruar në spital, deri sa doli infermierja dhe më tha:

-Bravo! Ke shpëtuar një jetë njeriu. Ky fëmijë ta ka borxh jetën. Ejani ta shihni:

Ishte dyllë i verdhë, por për fat, po e merrte veten. Doktori kërkoi të afërmit e fëmijës. Dy qytetarë që më shoqëruan mua i thanë se nuk e njihnin fare, e kishin parë që kishte nevojë për ndihmë dhe e kishin ndihmuar, detyra e tyre mbaronte këtu. Ashtu bëra edhe unë dhe u nisa të ikja.

-Jo, -tha mjeku, -ti do të rrish këtu, deri sa të vijë ndonjë i afërm.

Pas pak u dëgjuan të bërtitura tek dera. Ishte e ëma e fëmijës, që nga nxitimi nuk e kishin marrë në makinë.

Ajo vazhdonte: Amani, aman, më shpëtoni djalin, se vetëm atë kam! -Dhe hyri brenda, e pa që ishte katandisur në ditë të hallit.

-Doktor, të lutem më shpëto djalin! Nuk priti përgjigje, shkoi me shpejtësi në shtratin e të birit. Ai i hapi sytë. Ajo filloi ta puthte dhe ta përqafonte, duke falënderuar për mrekullinë që bëri Zoti, pastaj u kthye nga unë, më përqafoi fort dhe më puthi në të dy faqet.

-Te faleminderit, te faleminderit! -më thoshte pa pushim…

Unë i kërkova leje doktorit dhe u largova me shpejtësi, se mësova që babai i djalit ishte oficer sigurimi dhe mendova do ishte mirë të mos më gjente aty. Dola jashtë, po ku do të shkoja ashtu, i lagur dhe i zbathur? Më vinte shumë turp. E ndërsa ecja i menduar, më kaloi pranë me shpejtësi një makinë policie. Ktheva kokën dhe e pashë. “Në këtë makinë, -mendova, -do të jetë edhe babai i fëmijës që unë i shpëtova jetën”.

Pas disa ditësh, rastësisht takova doktorin. Sa më pa, filloi të qeshte.

-Çfarë ke? -e pyeta.

-Atë ditë, që ti solle fëmijën e mbytur, sa ike ti, erdhi i ati i djalit. Kur e mori vesh që të birin e kishe shpëtuar ti, iu kthye të birit i nervozuar:

-E shikon çfarë na ke bërë, more palaço? Djali mbuloj kokën me çarçaf.

-Edhe këtë kishim mangët, të na shpëtojë “armiku i popullit”.

-Uaaa! -tha e shoqja e habitur dhe e trembur, -po unë e putha edhe në faqe!

-Si? -bërtiti ai. -Të pa njeri?

-Jo, -tha gruaja, -vetëm doktori.

-Epo, doktori është yni, s’prish punë.

-Po ku e dija unë, more burrë se cili ishte ai?! Ai sikur ecte me këmbë në ujë. Sa bërtita unë, u gjend te djali, që përpëlitej ndenë ujë. Pa, ta shikoje si notonte në det, pa pyetur për rrezikun që “i mbyturi, të mbyt!”!

-Ah, moj grua! -tha i shoqi i mërzitur. -Ti nuk i njeh ata se çfarë armiqsh janë. Dosjeve të tyre u vëmë gjurin kur i shtrëngojmë, kaq shumë fashikuj me krime kanë, por lere, hiqe mendjen prej andej dhe harroje fare atë njeri!

-Të faleminderit, doktor, – i thashë i menduar, krenar se shpëtuam një njeri nga vdekja e sigurt.

Ashtu zbathur, ecja nëpër rrugica, që të mos më shikonte njeri, derisa mbërrita në Skelë. U drejtova te vendi ku lashë këpucët, por u mundova kot për to, dikush para meje, i kishte marrë. Këpucët nuk qenë të reja, po për mua ishin të mira dhe duhet t’i zëvendësoja me të tjera, që duhet t’i blija. Shkova në shtëpi i mërzitur, u tregova ngjarjen prindërve. Babai qeshi i gëzuar

-Po, more bir, -tha, -po shpëtove një jetë, mos e vrit mendjen për këpucët,se edhe ato do t’i rregullojmë nga kursimet e bukës.

***

Qyteti i Fierit kërkonte specialistë. Atje do të ngriheshin disa vepra të reja të rëndësishme industriale. Meqenëse isha saldator dhe kisha mbaruar shkollën e rezervave, shkova në Komitet, ku më pajisën me një fletë pune. Të nesërmen u nisa për në Fier. Më dërguan të punoja saldator në sektorin e ujësjellësit. Atje punova deri sa e përfundova si linjë. E fillova linjën në Qafë të Koshovicës e deri tek hotel «Apollonia». Më pas më dërguan në Uzinën e Azotikut, ku sapo kishte filluar ndërtimi. Aty punova nja dy vjet. Përfunduam gazsjellësin nga Azotiku në Divjakë, deri sa e mori në ngarkim Ndërmarrja e Shfrytëzimit. Ishte një punë e vështire dhe shume speciale. Tubacioni do punonte nën presion nga 45 deri ne 60 atmosferë. Në të gjitha kokat e saldimit duhej të vendosje me saldim numrin personal. Unë mbaja numrin &7. U kthyem prapë në Azotik. Punova pak kohë në TEC. Filluam punë me një tubacion në Azotik, në ofiçinën e vjetër.

Në një nga këto ditë vjen një polic dhe më thotë që ta lija punën, se do të shkonim në Vlorë. Rrugës, polici më tha se më kishin internuar në fshatin tim, në Tragjas. Dorëzova çfarë kisha në ngarkim dhe u nisëm për në Vlorë. Polici më çoi në Degën e Punëve të Brendshme. Atje, sa më panë, më thanë të merrja çfarë më duhej dhe të nisesha për në Tragjas, ku do të takoja kryetarin e këshillit dhe do të respektoja ato që do të më thoshte ai.

-Atje ke dhe familjen, babin, nënën dhe vëllezërit. Kështu, merr çfarë të duhet dhe në darke të jesh në fshat. Në Degë më komunikuan se më kishin dënuar 5 vjet internim, për arsye politike. Vëllai im, Tekiu, më kishte blere edhe një biçikletë «Mifa» gjermane. Mbarova punë shpejt, i hipa biçiklete dhe në darkë isha në Tragjas. Atje po më prisnin familjarët, se ishin lajmëruar që unë po vija. Kaloi një vit në internim. Puna ishte e rendë, por nga trajtimi i keq ofendues që na behej, na dukej edhe me e rendë.

***

Kisha disa ditë që isha ftohur. Mora leje me shkrim në Këshill dhe me këtë leje do paraqitesha në Degë dhe, sa kohë do të më caktonin ata, aq do të rrija. I hipa biçikletës dhe drejt e në Dege. Para më doli një polic.

-Çfarë kërkoni? Pse keni ardhur? Pse ke ikur nga vendi i internimit? -pyeti ai.

-Ku është oficeri i rojës? -e pyeta unë.

-Prit të shikoj, të flas me të! -dhe u largua.

Prita gjysme ore, derisa doli oficeri i rojës.

-Pse ke ardhur? -me pyeti.

Unë i zgjata letrën e këshillit. Mbasi lexoi letrën, mu drejtua:

-Ti je nga Gjonzenelajt?

-Po, -i thashë.

-Një ditë, e ke të mjaftueshme, -më tha, pa më parë n sy.

-Shoku oficer, nuk me del një dite, -i them, -sa të shkoj te doktori, pastaj të vete të marr ilaçet, tani jemi në drekë.

Shkroi pas letrës që kisha “një ditë leje” dhe me tha:

-Në darke të jesh në fshat. Ik tani! Në çast mu kujtua që ky ishte babai i djalit që i shpëtova jetën.

-Ju keni ndenjur ne Skele dhe dini shume not, -më tha me ironi.

-Po, -i thashë unë, -kemi shpëtuar edhe njerëz.

-Edhe mundet, po jeni «armiq të popullit». Vëllai yt ka ikur me not në Korfuz. Po e shikoja me buzëqeshje.

-Nisu, -me tha, -po të zumë jashtë kohës, do të arrestojmë!

-Nuk të pyeta, si e ke djalin?

-Ku më njeh ti mua? -pyeti dhe u zverdh në fytyrë. Unë u nisa për te doktori. Nga mbrapa dëgjova: «Jeni të gjithë armiq, në burg e keni vendin!».

Mbarova pune shpejt dhe u nisa për ë fshat. Po fytyra e oficerit nuk më hiqej nga mendja. Si mund të sillet kështu njeriu?! Nuk i kisha bërë asgjë veç të mirës, i kisha shpejtuar nga vdekja djalin e vetëm.

Mbas disa ditësh u bëra më mirë. Jeta në fshat ishte vështirësuar. Shpesh rinia e fshatit na provokonte. Unë gjithmonë shikoja punën time. Shpeshherë, kur qe punë e e vështire, na dërgonin ne, dhe, sa e mbaronim, na dërgonin në punë të tjetra të vështira.

Unë punova në disa vepra të rëndësishme në Shqipëri, kudo pata fituar me punë respektin e atyre që punoja, sidomos të drejtuesve, të njerëzishëm që ndjenin mirënjohje dhe unë reflektoja reciprokisht, po oficerin tejet të indoktrinuar nga ana njerëzore, ende nuk e kam kuptuar!

***

….Një dite mbarova punë shpejt dhe u ula në një gur në anë të Izvorit. U futa në kujtime dhe po qeshja me vete. Tek shtëpia në anën e detit, ne jetuam që prej vitit 1943 deri ne vitin 1956, pra atje kaluam pothuaj gjithë fëmijërinë tonë. Unë rrija gjithmonë anës së detit. Më pëlqente shume të peshkoja. Peshkimi u bë edhe një ndihmë sado e vogël për familjen. Babin e futen në burg në dhjetor 1944, mbasi kishte qenë me Ballin Kombëtar. Ne, u rritem pothuaj pa baba. Gjatë asaj kohe më është dhëne mundësia që të ndihmoj shumë njerëz, qe deti i gënjente me të fshehtat e tij, aq sa dhe rrezikonin të mbyteshin. Unë nuk njoh asnjërin prej tyre, se edhe vitet e kanë bërë të vetën. Ka nga ata që më njohin, po nuk flasin, me mendimin se nuk arrijnë dot të lajnë detyrimin e krijuar për jetën e shpëtuar. Një herë po peshkoja te Plazhi i Ri. Atje dikur ishte dhe një mol prej druri rreth 70 metër i gjatë, i futur në thellësi. Në hyrje ishte afro dy metër i thellë dhe në fund afro pesë metër. Në vere aty afër hapej dhe një kamp pionieresh. Kampistët vinin e laheshin në anë të detit, por kishte dhe nga ata që guxonin të vinin deri te moli. Më e keqja ishte se nuk dinin not, mandej nga ata që nuk qene larë asnjëherë në det. Shpesh shikonin moshatarët qe hidheshin e notonin dhe e provonin edhe ata. Një dite unë kisha hedhur grepat dhe po prisja mos binte ndonjë peshk, kur bërtitën disa njerëz: -Po mbyten! Ndihmë! Ndihmë!

U hodha me shpejtësi në ujë. Ishin dy fëmije. Nuk pata problem, ishte afër për t’i nxjerrë. Ata, ishin zverdhur, pak nga frika, pak nga uji që kishin pirë. Mbas një jave, të dy fëmijët, njeri 13 dhe tjetri 14 vjeç, erdhën e me gjetën. Mu hodhën të dy në qafë. Në fillim u habita, pastaj i njoha, i përqafova me dashuri dhe mu bë qejfi dhe u kënaqa shumë. Fëmijët nxorën nga xhepi nga 20 lekë e mi dhanë. Qesha me ta, po mu be edhe qejfi, ua ktheva leket mbrapsht, mirëpo ata nuk donin.

-Ne nuk patëm më shumë, të lutemi, na fal, -më thanë të mërzitur. Me zor i morën leket mbrapsht.

-Te lutemi, na thuaj çfarë të pëlqen që ta sjellim… Mendja më shkoi te ish oficeri i sigurimit…

Një dite, kur isha duke peshkuar, pa ngrënë mëngjes, më kishte marrë uria keq se as darke nuk pata ngrenë. Kur vinë ata dy fëmijët.

Hej, -mik, -erdhëm ne, -më thane, -çfarë do që të sjellim? Nuk ikim pa porositur… Pa u menduar gjatë, u thashë: «Po mundët, më sillni pak bukë».

Ata ikën gjithë qejf. Të nesërmen, para se të futeshin në det, me prunë një kanotiere te mbushur me copa buke. I falënderova me shpirt dhe u thashë: «Tani jemi barabar, mos ejani më këtu. Unë do t’ju dua përgjithmonë. Ju falënderoj me shpirt». Ata ikën duke shikuar nga pas, nuk e di se çfarë mendonin. Unë hëngra buke dhe atë qe teproi e shpura në shtëpi. Mbas dy ditësh më vjen një shok i djemve dhe më thotë se fëmijët që më kishin sjellë bukë, donin t’i përjashtonin nga kampi, se i kishin dhëne bukë një «armiku te popullit», po përfituan se dhe dy dite kamp kishte dhe do të iknin në shtëpi. Mbas dy ditësh ata ikën në Berat dhe nuk u pame më. Po Drejtori vigjilent u dërgoi në shtëpi edhe në shkollë motivacionin për atë «krim» që kishin bërë.

U përmenda nga këto kujtime dhe u nisa për në shtëpi. Rrugës kalonin fshatarë. Askush nuk fliste. Disa kthenin kokën enkas që të mos më flisnin. Ne, kishim biografi te keqe, ndaj diçka duhej të paguanim.

Më së fundi më duket se shpëtova, Ndërmarrja e Bonifikimit, bëri një kërkese në Komitet se i duheshin saldatore, ndaj më kërkuan edhe mua. Bëra atje plot punime shume të mira, kështu që e justifikova interesimin. Më vonë kalova prapë me Ndërmarrjen e Montimit të Tiranës. Punova në Ballsh, më vonë në PVC-Vlorë, ku bëra disa punime të rrezikshme dhe speciale, një prej të cilave ishte dhe oxhaku metalik i Fabrikës se Çimentos, mbi 50 mera i larte, që askush nuk e kishte marrë përsipër. Më pas kalova me gjithë brigadën në Metalurgji dhe se fundi, po për arsye politike, më dërguan të punoja me plot shokë si unë, …në bujqësi.

Dhe finalja:…prej Frutores – në Çikago, në Amerike, në një nga qytetet më industrial të SHBA-ve. Fillova pune si saldator. Mbas nja dy vitesh u ktheva për pushime në Vlorën time të dashur, qe nuk e ndërroj me asnjë vend në Botë, në veçanti Skelën e mrekullueshme, që nuk e gjen askund. Çdo pëllëmbe e saj, diçka thotë për mua.

Një darke isha ulur në një lokal tek Plazhi i Ri. Lokali ishte në anë të detit. U ula në verande, ku dukej mjaft mirë deti dhe Skela ime e dashur. S’kishte gjë më të bukur. Deti ishte i qetë, dallgët përplaseshin ngadalë në breg, një pamje mahnitëse, që të jepte kënaqësi të veçantë.

Kisha humbur ne këtë atmosferë, kur dëgjoj një zë:

-Zotëri, na lejoni të ulemi edhe ne këtu? Ishin katër vete, një grua dhe tre burra. Ktheva kokën drejt tyre.

-Ju lutem, ka vende plot këtu afër, -u them.

-Po, -tha burri që foli edhe me parë, -po ne duam të rrimë me ty, zotëri. I pashë me vëmendje. Mu duk se nuk i kisha parë ndonjëherë. Dukeshin të qeshur, po pak të ndrojtur. Ata nuk e dinin si do vinte ky takim që ndoshta ishte më interesanti. Burri përsëriti lutjen, duke mu drejtuar në emër. Këmbëngulja e tij më bëri përshtypje.

-Urdhëroni, uluni, -u thashë. Ata këtë prisnin dhe u ulën pa e zgjatur më tej.

-Zoti Memisha, shume pak ke ndryshuar që kur të kam parë për herë të fundit, hapi bisedën me i madhi prej tyre.

-Të lutem, mund të prezantoheni, unë nuk ju njoh.

-Ke shumë të drejtë, na fal, -vijoi bashkëbiseduesi duke u ngritur në këmbe dhe, me sytë gati në të lotuar, pa më thënë asgjë më shumë, mu hodh në qafë. Për inerci, i hodha edhe unë dorën në qafë. Kur u shkëput nga përqafimi, me tha: «Tani po, do te prezantohemi: Unë jam Luan Zamani, djali që vite më parë po mbytej në det dhe ti e shpëtove, ja atje poshtë, afër Akademisë; këta të dy janë djemtë, kurse kjo është gruaja ime». Në çast mu kujtua gjithçka kishte ndodhur në atë kohë.

-Po, -i thashë, -më kujtohet dhe e di pse ke ardhur.

-Pse?! -pyeti i çuditur.

-Atë dite, që të nxora ty nga deti e të çova në spital, harrova këpucët buzë detit dhe nuk i gjeta më, kështu qe sot do të më kesh prurë këpucët, -iu përgjigja me të qeshur dhe u dhashë dorën të katërve.

-Tani që më gjetët, më takon t’ju qirasë. Porositni çfarë të doni. Në tavoline erdhi kamerieri, i cili mu drejtua:

-Paske ardhur usta Memua?…Te priftë e mbara….pijet e para i keni nga unë, kurse të tjerat i kanë porositur këta, -dhe u drejtua nga Luani.

-Çfarë shkolle ke mbaruar? -pyeta Luanin.

-Inxhinieri mekanike, -ma ktheu. Në këtë kohë vijnë dy kamerierë dhe e mbushin tavolinën plot me pije e ushqime. Gjithçka po kalonte për bukuri. Kisha kohë që nuk e kisha ndjerë veten kaq mirë. Luani u ngrit në mes të darkës, por unë nuk e lejova dhe ai mu bind. Me pas, mori gotën me pije dhe u ngrit në këmbë. Duke mu drejtuar mua, tha këto fjale:«Sot është një nga ditët më të lumtura të jetës sime. Jemi «njohur» kur unë isha 15 vjeç, kurse sot mbush 56 vjeç. Edhe pse s’jemi takuar për 41 vjet, asnjëherë nuk të kam hequr nga mendja, te kam ndjekur kudo ku ke punuar e kënaqesha kur të shihja sa shume luftoje për jetën. Shumë herë jam matur të të flas, po nëna më lutej që të mos e beja atë veprim, se do ta merrte vesh babai e ku do të futeshim pastaj. E mora vesh se je kthyer nga Amerika, e dija edhe se këtej do të të gjeja, se ti nuk i je ndare kurrë Skelës. Mora me vete gjithë familjen, që edhe këta të të njohin».

U ngritën të katër në këmbe dhe u përqafuam si miq të vjetër. Falënderuam Zotin e madh që i rregullon kaq bukur gjërat, siç ishte dhe ky takim, sa i papritur aq edhe domethënës. Pas asaj dite me Luanin dhe familjen e tij kemi lidhur një miqësi shumë të mirë dhe kemi ndërtuar marrëdhënie të shkëlqyera me njeri-tjetrin.

Vlorë, më 25.07.2019

Nga Libri “PENDIMI’