Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

DËSHMOR I KOMBIT….„VDEKJA E NJË NATE„

by

„VDEKJA  E  NJË  NATE„/

2-libri1-deshmori1-libri5-libri-deshmori

  Autori: DR. FAHREDIN  SH. HOTI-(DËSHMOR I  KOMBIT)/ Biblioteka Kombëtare e Kosovës „Pjetër Bogdani“  Prishtinë, 24  nëntor 2016/

1-fahredin-hoti46-libri6-vdekja-e-nej-nate

Promovimi i librit me poezi/

Në vigjilje të 63-vjetorit të lindjes së dëshmorit dr. Fahredin Hoti, në hapësirat e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës “Pjetër Bogdani” në Prishtinë, u promovua librit i poetit dëshmor, mjekut liridashës, dëshmorit të kombit dr. Fahredin Hotit me titullin “Vdekja e një nate”.Ku takim me familjarët, miq, shokët, bashkëpuntorët e dr. Fahredin Hotit ishte komunikim me shpirtin e dëshmorit, i cili e shkriu shpirtin poetik në vargje, duke na bërë të ditur sa shumë ishte i përkushtuar për vendin e tij. Nën moderimin e Alketa Gashi-Fazliu, të parnishëmve ju drejtuar profesori Bedri Dula, i cili ishte dhe recensenti i librit, i cili me durim dhe përkushtim është marrë me mbledhjen dhe renditjen e krijimeve poetik të dëshmorit-poet dr. Fahredin Hotit.

Nga Bedri Dula: SHPIRTI I POETIT JETON NË POEZI/

Nëse nuk dëshiron që të humbasin gjurmët e kohës, krijo artin poetik, nëse po ashtu do të jetosh i përjetshëm në historinë e popullit tënd, lufto për arritjen e lirisë, e nëse është e nevojshme edhe vdis për idealet e lirisë. Poezitë që po dalin në dritën e botimit në një përmbledhje të bukur poetike të Dr. Fahredin Hotit,“VDEKJA E NJË NATE” shprehin qartë se, poeti deshmor, la pas vetes pavdekësinë, ngase e plotësoi me ndërgjegje të lartë obligimin kombëtar e atdhetar në luftë për lirinë e atdheut.Por, la edhe gjurmët e shpirtit poetik të paraqitura me ndjenjatë  fuqishme në poezitë që po jepen si buçetë porosishë,  që shtegtojnë në horizontin e artit, duke na dhënë mesazhin se shpirti poetik jeton në poezi.

Metafora e përmbledhjes “Vdekja e një nate” e dr. Fahredin Hotit, shpeh shumë pastër, se poeti dëshmor në mënyrë figurative paralajmëron vdekjen e sigurt të regjimit serbo-komunist. Poeti lirinë e paralajmëron në poezinë, “Vdekja e një nate” me vargjet:

“ky zë hareshëm më lajmëroi

Ej, zgjohu e shiko

vdekjen edhe të një nate”

Poeti dëshmor, ndonëse poezitë i ka shkruar në një periudhë të hershme, rreth viteve 1970-1980, kohë kjo që ishte shumë e vështirë për poetin dhe popullin e tij, sepse ndenjat ishin shumë të forta dhe gjuha e rëndë për shijen e kohës në të cilën, bishat e egra të Karpateve dhe servilëve ishin shumë të ashpra. Poeti gjurmoi brenda vetes udhën e poezisë, provoi disa variante.Por, si duket profesioni i mjekut ishte ai që poetin e shtyu të merret me atë veprimtari, të cilës nuk iu nda deri sa në luftën për çlirimin e Kosovës dha edhe jetën heroikisht në shërbim të popullit në detyrë, si mjek e luftëtar i lirisë.

Në poezinë e tij shihet shumë qartë shqetësimi dhe  preokupimi për popullin dhe atdheun, që janë shprehur shumë rrjedhshëm në vargun e tij poetik.

Poezia  e Dr. Fahredin Hotit është e qetë, me një frymë lirike dhe e shprehur me emocion të fuqishëm, herë – herë shpërthyeshëm e në disa raste mjaft  arsyeshëm dhe stabile, por kurrë me patetizëm. Prandaj, poezitë e tij janë shumë të qëndrueshme në kohë dhe hapësirë, ngase sjellin një refleksion poetik të lehtë për të gjitha nivelet e lexuesve.

Në poezitë e Dr. Fahredin Hotit dominojnë motivet patriotike, sociale dhe motivet e një dashurie intime, të shprehura me figura e simbole, siç mund të shohim tek poezia

“Ma falë”, ku shprehet:

“Ma fal një buzëqeshje

t’i shuaj dhembjet e shpirtit”

Po ashtu, edhe te poezia tjetër, “Fati i dashurisë”, ku poeti shprehet, “shtegtoj si mysafir i kësaj toke”, ku poeti e shpreh dashurinë intime, por duke i shprehur edhe ndjenjat e tij të frikës, se nuk do të ishte i lirë për një gjë të tillë, ngase nevoja për lirinë e atdheut i’a rrembente kohën e artë për t’ia kushtuar popullit të tij, për ta zgjuar nga robëria, siç shprehet poeti në poezinë

“Shkrova”,  në vargun simbolik:

“Yjet t’i zgjoj nga heshtja”

Poeti këtu shpreh besimin tek popullii tij se ka njerëz të ndritur, por që u duhet guximi dhe ky ishte refleksioni i poetit, që përmes vargut poetik t’ju jepte forcën e duhur njerëzve.

Poeti dëshmor dr. Fahredin Hoti, duket se me kohë ishte i bindur se pushtuesi nuk e ka të gjatë jetën në këto troje, por që shporrjen e tij nga këtu e shihte përmes grykës se pushkës, gjë që shprehet qartë në poezinë me titull: “Aromë e kësaj toke”, ku shprehet:

“Lulet e mia sa thithën aromën e tokës

më duhet prapë krisma e pushkës”

Po në këtë frymë poeti i shpreh ndjenjat e tij se fati i popullit, edhe një herë duhet të kalojë nëpër zjarrin e luftës, ngase udha e lirisë për popullin shqiptar është e gjatë dhe e vështirë, prandaj poeti fuqishëm në poezinë e tij “Këtu” shprehet përmes vargut:

“Këtu me gjak ma shtruan udhën”,

Vërtetë udhët e lirisë se popullit shqiptar janë të hapura vetëm përmes grykës së pushkës dhe gjakut të derdhur nga atdhetarët më të devotshëm. Shikuar nga ky aspekt poezitë e Dr. Fahredin Hotit është e lehtë për t’i kuptuar, sepse poeti dëshmor ishte i përgatitur dhe i pjekur për kohë lufte dhe për një rënie të ndershme, çka edhe e dëshmoi me flijimin e tij, në pranverën e vitit 1999.

Se poetët e duan, po aq sa edhe të tjerët atdheun, dëshmojnë edhe poezitë për vendlindjen,që dr. Fahredin Hoti i thur me aq pasion poetik. Ai e shijonte me afsh atdhetar çdo ndryshim të vendlindjes së tij.Këtë ai e shprehu me forcë të jashtëzakonshme dashurinë ndaj bukurive natyrore dhe kur mungonte për ndonjë kohë ndjente mallë të fuqishëm. Vendlindja në shpirtin e tij ishte diçka e shenjtë, si gëzimi ashtu edhe pikëllimi kishin kuptim, ngase ai aty e ndjente veten më të fuqishëm, për ta përballuar edhe më të keqen, prandaj në poezinë e tij me titull “Për ty vendlindje”,  poeti shprehet

“Gëzimi e pikëllimi shënojnë rritën time”.

Poeti përmes poezisë shpreh edhe e mban gjithnjë të fuqishme ndjenjën e shpresës. Ëndrra për një të ardhme në liri dhe të lumtur, nuk venitet asnjëherë. Pra,nuk përfundon kurrë, sepse ai ka besim të madh në forcën intelektuale, në gjeneratën e re që po krijohej, në revolucionin shpirtëror të viteve ‘80, gjeneratë që ishte e gatshme dhe e përgatitur për t’i dhënë frytet e mbledhura nga idealet e rilindasve. Nga këto ideale ishte i ndikuar fuqishëm edhe poeti dëshmor Dr. Fahredin Hoti.

Poeti e sheh me besim të madh rritën e rinisë, një rini e rritur nën kthetrat e robërisë që është e kalitur të përballojë çdo stuhi të kohës, prandaj poeti në poezinë,  “Rini” pohonpjekurinë e kësaj rinie, siç thotë ai në vargun,“Rinove jetën në errësirën e djajve”.

Poeti dëshmor Dr. Fahredin Hoti, përmes vargjeve poetike, vjen edhe më fuqishëm, në kujtesën e popullit të tij që i’a kushtoi jetën dhe veprën.Përmes këtyre vargjeve poeti la gjurmët e tij, duke sjellë dritë në shpirtin e brezave që do të rriten në liri, për të cilën liri poeti kontribuoi edhe me pushkë edhe me penë. Kjo është forca e poetit. Poetët me forcën e shpirtit i’a ngritin vetes përmendoren e pavdekësisë, me kurorën e bukur të shprehur në vargjet e bukura artistike.

Një vështrim kritik të përmbledhjes me poezi “Vdekja e një nate” e prezentojë poetesha Selvete Abdullahu

“Kur shpirti i një luftëtari lëngon në dritën e poezisë”

Të shkruash për personalitetin e Dr.Fahredin Hotit të vin në mendje dy gjëra: cilësitë e formuara të një intelektuali dhe karakteri i fortë prej një humanisti dhe sfiduesi. Një njeri që vuatjet i shëndrron në këngë  e dashuri të shpirtit ky është vet autori tashmë i ndjerë Dr.Fahredin Hoti. Ky njeri shumë dimensional sot frymon në mesin tonë me vargjet e lira të cilat përveç ndjesisë së krijuar në këtë mes kanë sjellë dritë, diell e dashuri. Sot këto vargje kanë sjellë paqe dhe bekim.

Meqenëse e kaluara historike kullonte plagë të cilat rrehnin njeriun si shkëmbi në vet natyrën e autorit shihej e tillë duke thënë: Me shekuj u përgjakë balta dhe kjo përgjakje sikur i jep të drejtë autorit të ndjejë erën e gjakut edhe në supet e tij. Ai ishte i bindur se vetëm lufta do të sillte lirinë e vendit ndaj ndjente erën e saj.

Çdo pjesë që autori i kushton atdheut në fokus të vaçant shpreh parandjenjën e tij se vetëm pushka kundrejtë armikut do të sillte lirin e vëndit. Mbi të gjitha këto gjurmë gjaku autori pret ditën e gëzimit, ditën kur ai do të buzëqeshte në harmoni me natyrën. Pra,siç shprehet: Prita fatin të më gëzojë….

Poezinë e Dr.Fahredin Hotit e karakterizon llojë-llojshmëria e motiveve. Duke u nisur në atë se gjuha është mjetë esencial komunikativ që lidh njerëzitë në mes vete në shkëmbim idesh, mendimesh e bashkëpunimesh dhe këto lidhje mund të jenë të ndryshme dhe poashtu jo gjithëherë të mira dhe harmonike, por shtrohet pyetja: si e sheh autori këtë aspekt?

Autori e shpreh shpirtin e tij të madh e njerëzor kur i jep peshë fjalës dhe ate gjithnjë në kontest pozitiv ku thotë: Fjala e ëmbël si mjaltë

                       Fjala shpreh bukurinë

                      Fjala ndjenjë dashurie

Me fjalën e tij në kuptimin e mirë dhe të lartë ne e kuptojmë se autori e sheh botën përmes ndjenjave fisnike të afilacionit, altruizmit  dhe bashkimit. Ndjesia që të krijon poezia e Dr.Fahredin Hotit nuk është ndjesi sipërfaqësore, por ajo futet thellë në lëkurën tonë kur ne jemi afër vargjeve të tij, afër natyrës së tij, diellit e hënës së tij, shiut të bekuar të tij. Një shpirt harmonik prej intelektuali, poeti e dëshmori nuk mund të ishte ndryshe pos një korelacion i fuqishëm sensacional.

Në anën tjetër si çdo njeri edhe autori ka çaste ku e kaplon vetmia duke thënë:

                        Si një parandil i vatrës së shuar

                         Iu luta engjëjve të natës

                         Të më sjellin vetëm pak dashuri

                         Para se në heshtje të më mbyt vetmia

Ky libër poetik megjithëse lexohet me një frymë është një gjetje poetike e jashtëzakonshme që të fal kënaqësin e leximit.

Në poezinë “Toka jonë”autori përveç dashuris për tokën sheh edhe elementin e ndërveprimit të ngritjes njerëzore ku në këtë rast bënë ndërlidhje konkrete.

                           Toka ime,ti që shumë kohë heshte

                           Sot të putha

                            Sot të deshta më shumë se çdo herë

                            Më ngrite, o toka jonë

Unë mendoj se sot me këtë vepër poetike është ngritur dëshmori i kombit Dr.Fahredin Hoti.Sot toka e ka ngritur ate në piedestalin më të lartë ashtu siç e ka parandjerë vet ai dikur.

Pyes: Si mund të përfundojnë shpresat e një intelektuali kur ai ishte gjithënjë në kërkim të dijes dhe ngritjes në të gjitha aspektet?

Prandaj, vazhdoi me iden  dhe punën e azhuriteteve të reja me ëndërrat që nuk përfundojnë.

                             Etja për dituri

                             Shpërthen si vullkan

Çfarë mund të thuhet më tepër për motivacionin e një intelektuali kur flet vet vargu dhe fuqia e tij.Ndjenja të qeta,kalorike pasqyrohen me një ritëm të duar-duarshëm me fatin e dashurisë ku autori mundohet të paraqet rrugëtimin e tij përmes vargjeve.Dashuri identike rezervon edhe për atdheun në të njëjtën kohë të  mbushur plotë shpresë.

Përcepcionet e çarta dhe kognitive të autorit bëjnë të mundur lehtësimin e vargjeve duke vë në pah tek lexuesi anën e butë shpirtërore të tij, gëzimin, bukurinë, gjallërin, vrullin, sfidën, ambicien, dashurinë gjithëpërfshirëse dhe laramanin e Universit. Mesazhi  që përcjell autori është mjaftë kuptimplotë dhe shpresëdhënës.

Ai tek lexuesi përcjell vetëm nxitje pozitive. Citoj: T’ju këndojmë nënave tona

                                                                            T’a pakësojmë pikëllimin në zemër

                                                                            Me këngët e thellësisë së shpirtit

                                                                            Do sjellim shpëtim për një zemër

Në veprën e Dr.Fahredin Hotit unë takova një intelektual me frymë liridashëse dhe paqësore për njerëzitë në mbarë botën dhe një talent që shpalos dijen e tij artistike të mbështetur në fatin e tij.

                                                        Vallë si do të rrjedhë fati

                                                          Në universin e pa shkelur

                                                           Do të jem edhe unë

                                                          Ai që dote sjellë boshtin e jetës!

Lidhen momentet kur heroi thurrë vargje për heroin Bajram Curri i cili vinte nga vendlindja e autorit, pra nga Krusha e Madhe, por vargjet rrjedhën lirshëm duke ju kushtuar edhe Rilindasëve tonë kombëtar vëllëzërve Frashëri. Vazhdon me poezin kushtuar më të shtrenjtës nënë duke mos harruar edhe pjesën e mërgimit ku poeti bënë thirrje për t’u kthyer në tokën e vendlindjes bashkë me lutjet e tij drejtuar Zotit. Nuk arrin asesi dilema Hamletiane t’i vë në dyshim qëndrimet e autorit. Ai është objektiv dhe strikt në botëkuptimet dhe vizionet e veta.

                                                                                Shoh fatin e dëshirave

                                                                                Që po sjellin agime të reja

Rininë e shëndoshë dhe të bukur nuk e harron dot duke i dhënë një mesazh të fuqishëm:

                                                        Përballu me rrebeshet e kohës

                                                         Kosovës mos lejo t’i vdes shpresa

Këndëvështrimin tim lidhur me këtë vepër të rëndësishme shoqërore do t’a përfundoj me një strofë nga poezia “Pacientët” që është pjesë e profesionit të autorit. Përshkrimi i një nate dhe peripecitë në dhomën nr.17 në kirurgji,ankimet e pacientëve,ndihma e ofruar nga ekipi i mjekëve: Infuzioni pikon pikë-pikë…..

                                            Jetën do t’a shpëtojmë

                                            Dhe nesër do t’a gëzojë

                                            Edhe ditën e nesërme do t’a shoh

Dhe kështu përfundon humanizmi, intelekti dhe puna vetëm atë ditë kur autori ra në altarin e lirisë  për të mos vdekur kurrë.  LAVDI!

Ndërsa të pranishmit i përshëndeti djali i dëshmorit Besnik F. Hoti

Të nderuara familje të heronjve, dëshmorëve dhe martirëve

Të nderuar familjar, koleg, miq dhe shok të babës.

Unë jam i nderuar të jem këtu para jush, si biri i dëshmorit dhe në radhë të parë t’ju falenderoj të gjithë të pranishmëve që shkëputët pak kohë për t’ia kushtuar dhe nderuar sakrificën e babës, poetit dëshmor, mjekut liridashës, dëshmorit të kombit Dr. Fahredin Hotit.

Historia nuk e ka përkëdhelë popullin shqiptare, në asnjë kohë, i pushtuar me shekuj, ka arritur të mbijetojë e të mos asimilohet i tëri. Prandaj fjala LIRI për popullin Shqiptar ka kuptim shumë të madh. Vërtet, liria është tepër e shtrenjtë, sepse paguhet me jetë, me jetën e më të dashurve, sakrificë që nuk ka çmim, pos ÇMIMIT TË LIRISË.

Lufta heroike e popullit shqiptare për çlirim, me emblemen e UÇK-s, ishte luftë në mbrojtje të atdheut nga okupatori serb, ishte luftë për liri, ishte luftë për çlirim, ishte luftë e pastër, luftë për të drejtën univerzale të njerëzimit për Jetë, ishte luftë në mbrojtjen e dinjitetit njerëzor e kombëtar.

Atdheu fillon tek dëshmorët te zemrat e heronjve dhe martirëve të cilët me sakrificën e tyre sublime ranë në altarin e shenjtë të lirisë.

Dëshmorët janë gurëthemetaret e shtetit tonë, Dëshmorët janë krenari kombetare, Dëshmorët janë gjaku i lirisë, Dëshmorët janë të shenjtë, Dëshmorët janë sinonim i shtetësisë.

I përkulem gjithmonë sakrificës dhe heroizmit të heronjëve, dëshmorëve dhe martirëve.

LAVDI E PËRJETSHME, LAVDI QËNDRESËS HEROIKE TË DËSHMORËVE TË KOMBIT  DHE GJITHË TË RËNËVE PËR LIRI!

Ju faleminderit për vëmendjen dhe respektin që treguat, Zoti ju bekoftë.

Poezi nga përmbledhja me poezi “Vdekja e një nate” interpretoj poeti i ri Agim Gashi

PSE

Pse

para se të vdes

ëndrrat më shfaqen në shpirt?

Pse

shpresat e mia këmbët m’i lidhin

e gjakun ma pengon në damar?

Pse

kënga e zogjve është kaq e zbehtë

e dielli ka aq pak ngrohtësi?

Pse

lumenjtë janë kaq të qetë

edhe kur shushunjat pinë lëngun e tyre?

Pse

nuk ndjej tingëllimën e vdekjes

edhe kur laku sillet rreth qafës?

KOSOVA

Kosova këngë e mjerimit

Që rrjedhë nëpër errësirën e kohës

U rrite nëpër zjarre lufte

Fati i dhembjes së madhe

Kalove nëpër dyert e tragjedisë

Nga shekulli në shekull brezni gjaku

Për ta mbajtur një emër në histori

Shqiponjat bënë fole në gurë

Mbi trojet e kësulbardhëve

Të ngrihet i shenjti flamur…

TOKA JONË

Toka ime, o vend i shenjtë

do të shkruaj për TY

që kjo ditë, të mos shkojë kot.

U zgjove, si syri i pranverës

beharin ma prure me dashuri

e dritën ma fale-lumturinë

na zgjove nga ëndrrat shekullore

fitoren drejt fitoreve na dhurove

agimin më të bardhë se çdo herë na bëre.

Toka ime, ti që shumë kohë heshte

Sot të putha,

sot të desha më shumë se çdo herë

Më ngrite, o toka jonë.  

RINI

Rini e dhembjeve të gjata

nëpër breza kohërash të egra

rinove në errësirën e djajve

kryelartë barte flamurin në gji.

Nisu rini në udhëtimin e shenjtë

ec drejt fitoreve të reja

koha është mik i keq

kur mungon vullneti për jetë.

Ngritu rini mbi gjakun e etërve

mos e ndal hovin e shpirtit

përballu me rrebeshet e kohës

Kosovës mos lejo t’i vdesë shpresa.

30.X. 1979 Prishtinë

SHENIME PËR AUTORIN

Dr. Spec. Fahredin Sh. Hoti

U lind në Krushë të Madhe më 27 nëntor 1953. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ndërsa shkollën e mesme të mjekësisë në Prizren.  Fakultetin e Mjekësisë e regjistroi në Sarajevë dhe studimet e mjekësisë i kreu në Prishtinë në viti 1982. Një kohë të gjatë punoi si mjek i praktikës së përgjithshme në Rahovec e rrethinë, duke u treguar i palodhshëm dhe gjithmonë i gatshëm për t´u ardhur në ndihmë pacientëve të kësaj ane.

Në vitin 1991 kreu specializimin nga gjinekologjia me akusherisë në Rijekë të Kroacisë. Pas kryerjes së specializimit, si gjinekolog me zell e përkushtim punoi në Rahovec, Malishevë dhe Prizren.

Prania e Dr. Fahredinit në Repartin e Gjinekologjisë me Obstetrikë në Prizren, nuk i shkoi përshtati pushtetit serb. Sikur shumë gjinekologë të tjerë shqiptarë më parë edhe atë e përjashtuan.

Pas hapjes së lindtores „NËNA“ në Prishtinë në kuadër të Shoqatës Humanitare Bëmirëse „Nëna Tereze“,   Dr. Fahredini iu bashkëngjit gjinekologëve të tjerë të Kosovës në punën humanitare për mbrojtjen e shëndetit të nënave dhe fëmijëve të Kosovës. Njohuritë e veta profesionale e shkencore ua mësoi edhe brezave të rinj, duke punuar si mësimdhënës pa kurrfarë kompenzimi material në shkollën e mesme të mjekësisë „Dr. Luciano Motroni“ në Prizren nga viti shkollor 1993/94 e deri para vrasjes. U angazhua në veprimtari të shumta në Shoqatën e të Gjelbërve, si dhe Shoqatën „Mjekët pa kufi“.

Në planin profesional e shkencor ishte shumë ambicioz. Ka marrë pjesë aktive në të gjitha tubimet shkencore e profesionale nga lëmi i gjinekologjisë me obstetrikë, mbajtur në Kosovë, Shqipëri, Kroaci e më gjerë.

Për mbrojtjen e shëndetit të popullit dhe familjeve të atyre që lirinë e deshën më shumë se jetën Dr.Fahredini nuk ishte vetëm gjinekolog, por ai në kohën e luftës ishte mjek për të gjitha hallet e pacientëve.

Kreu punët e pediatrit, kirurgut, internistit edhe të teknikut mjekësor, duke filluar nga Krusha e Madhe, Pagarusha, Drenoci, Açareva, Likoci, e shumë vende të tjera të Rahovecit,  Prizrenit dhe të Malishevës, ku në shtëpitë e rrënuara të këtyre anëve dhe nën flakën e pushkëve, për herë të parë e dëgjoi zërin e fëmijëve të lirisë-trashëgimtarëve të së ardhmes, së cilës i gëzohej pa masë.

Shtëpia e tij në Krushë të Madhe u shndërrua në spital, ku kurohen shumë ushtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe civilë nga të gjitha trevat e Anadrinisë e të Malishevës, të cilët gjendeshin të rrezikuar dhe në gjendje të rëndë, pa ilaçe dhe pa ndihma mjekësore. Shtëpia-Spital e doktor Fahredinit ishte mobilizuar në 24 orë pandërprerë, ku kishte një numër të madh ndërhyrjesh kirurgjike dhe gjinekologjike, në të cilën spital brenda një viti janë të evidencuar mbi 800 lindje. Në këtë spital-shtëpi doktor Fahredini kishte të angazhuar bashkëshorten e tij, Nexhmien, si dhe dy kunatat e tij, Lejlan dhe Hatixhe Hotin.

Në ofensivën e përgjithshme serbe të pranverës së vitit 1999, e cila përfshiu mbarë Kosovën, Dr. Fahredin Hoti, në një spital fushor të improvizuar në kodrat e Krushë së Madhe kryen disa operacione kirurgjike, sidomos për civilët e plagosur.

Në përpjekje për t´i vizituar të strehuarit në pyll goditet nga predhat e ushtrisë serbo-çetnike, i biri i tij KRESHNIKU, në moshën dymbëdhjetë  vjeçare. Dashuria për të birin dhe ndjenja e lartë humaniste, nuk e lejoi t´i braktiste të plagosurit në asnjë moment. Duke u përpjekur t´i ndihmonte të birit të tij të plagosur rëndë,qëllohet  nga snajperistët serbë, të cilët kishin rrethuar në çdo anë popullatën e strehuar në pyll. Edhe pse i plagosur, doktor Fahredini nuk jepej. Njeriu që kishte kuruar qindra e mijëra njerëz, u përball i vetëm me plagët vdekjeprurëse që ia shkaktuan armiqtë e popullit të tij.Ndërron jetë në përpjekje për të operuar plagët e veta, që i kullonin gjak.

Gjendja tragjike e familjes Hoti nuk përfundon me kaq. Armiku gjakatar, i pangopur me gjakun e mjekut Fahredin dhe të birit të tij Kreshnikut, që ende të pa varrosur, serbo-çetnikët nisën keqtrajtimet ndaj familjes së Fahredinit, duke i rrahur e sharë në mënyrën më brutale, madje edhe i dëbuan nga vatrat e veta për në Shqipëri. Gjatë rrugës për në Shqipëri, nga rrahjet dhe plagët e rënda të shkaktuara nga serbo-çetnikët, në pikën kufitare të Morinës vdes edhe babai i mjekut, plaku i urtë Shemsedin Hoti, në moshën 67-vjeçare.

Kështu, familja Hoti me gjakun e tre brezave lau tokën e Kosovës, duke u sakrifikuar për lirinë e atdheut. Këta tre breza simbolizojnë tri kohë; të kaluarën që përfaqësonte babai i mjekut Shemsedin Hoti, të tashmen që përfaqësonte vetë humanisti mjek Fahredin Hoti dhe brezin e ardhmërisë, që e përfaqësonte i biri i mjekut, i riu Kreshnik Hoti

Kështu përfundoi jeta e njeriut dhe humanistit, i cili nuk dinte ta urrejë askënd, por tërë jetën e vet luftoi kundër vdekjes.Vdekja e hershme e Dr. Fahredinit e varfëroi mjekësinë tonë në përgjithësi dhe gjinekologjinë e këtij rajoni në veçanti.

Mungesën e tij e ndjejmë të gjithë ne, në radhë të parë pacientët e këtij rrethi. Vepra dhe puna e palodhshme do të mbeten përherë të gjalla në kujtimet tona, si shembull për mjekun e palodhshëm. Më fjalë të ëmbla dhe punë të palodhshme shëroi shumë pacientë, si dhe shumë foshnja (shpirtëra) të njomë i solli në jetë.

AI NUK  E  PRITI  LIRINË, PËR  TË  U  SAKRIFIKUA  E  AMANETIN  E TIJ  E JETËSUAM ME PAVARËSINË  E  KOSOVËS.

 U rivarros në Krushë të Madhe, më 12 gusht 1999,  së bashku me 206 dëshmorë dhe martirëtë Krushës së Madhe, të përcjellë nga mijëra qytetarë të ardhur për nderime nga të gjitha anët e Kosovës.  Përmbledhja me poezi kishte mbetur në dorëshkrim, ndërsa me angazhimin e të birit Besnikut, familjarëve dhe miqve e pa dritën e botimit.Për humanitetin dhe guximin e treguar për çlirimin e Kosovës Dr. Fahredin Hoti shpallet DËSHMOR I KOMBIT, si dhe nderohet me shumë mirënjohje nga institucione të ndryshme. Disa rrugë mbajnë emrin e tij, ndërsa në shenjë nderimi e respekti për jetën dhe veprën e tij, institucionet e komunës së Rahovecit, emrin e Dr. FahredinHotit ia vunë shëndetësi së së kësaj komune. 

                                                                      

                                         

REBELIMI

by

FASLLI HALITI NE SOFREN E DIELLIT/

1-faslli-haliti-2-223x300

 NE FOTO: FASLLI  H. : VIZ: HELIDON H./

REBELIMI/

 Në vitet ’50, bujqit u rebeluan kundër dorëzimit të  planit të rëndë  të    Shtetit që përveç planit të drithrave, kërkohej edhe  plan për leshin,vezë…        Kush nuk paguante planin e Shteti, burgosej…/

  Kështu vendosën  fshatarët të thoshin /

Dhe kështu thanë:/

 Shoku Shtet,/

Shoqja /

Qeveri,/

Ju na kërkoni

Të lajmë plan drithi,

Plan gruri, misri

Plan bulmeti

Plan

Fasulesh, 

Plan thekre,

Plan tërshëre,

Plan vezësh, leshi

Plan mishi,

Drithi 

Sepse

Do të hajë:

Ushtria, shkollat,

Çerdhet, kopshtet,

Udhëheqja, byroja politike…

Lëmi i parë i misrit, grurit,

Lëmi i parë i vezëve të rosës, pulës,

Lëmin e parë  të qethjes

Së  bagëtive

Therjes së parë

Të qengjingjave

Të deleve

Të kecave

Të dhive

Do t’ia dorëzoni Qeverisë

Do t’i dorëzoni Shtetit  Socialist !

***

Dakord !

Shoqja qeveri,

Shoku shtet

Veç,

Na jepni

Farën e vezëve,

Farën e mishit,

Farën e leshi të bardhë,

Farën e leshit të zi,

Leshit Rud, 

Deve.

Shikoni

Po s’harboi

Leshi i bardhë

Leshi i zi, rud, i butë

Shikoni po s’çelën vezët

Zogj të bardhë, larosh,

Zogj të kuq të zesë, të artë

Shikoni po s’harboi mishi i arave mbarë,

Po nuk vërshoi vaji, gjalpi, arave tona,

Shihni po s’u mbytën tokat në mjaltë

Shihni po s’u mbytën në qumësht

Kulloshtër, në gjizë, në djathë.

***

Arat tona u betuan

Para nesh,

Si ne 

Para jush

Shoku Shtet,

Shoqja Qeveri.

Dijeni, mirë pra,

Po na dhatë farën që na duhet

Në arat tona, ju do të merrni

Ar

Flori 

Që në lëmin e parë.

 

***

 Po shteti socialist

Ishte syçelë,

Brisk   

***

 Prita gjithë natën babanë

As babai, as  shokët

Rebelues të tij

S’u kthyen atë natë

Pas gjashtë muajsh plot

Do të ktheheshin ata në shtëpi…

***

Prita

Ditën e parë

Natën eparë

Javën, muajin e parë,

Muajin e dytë të tretë të katër

Muajin e pestë, të gjashtin, me radhë.

Vetë i lërova arat me plug dhe me parmendë

Vetë gjeta farën e leshit, mishit, vezëve;

Farën e qumshtit, gjalpit, mjaltit,

Farën e djathit.

Vetë mbolla,

Vetë korra

Vetë shiva,

Vetë blova…

Harboi arave

Leshi i zi i bardhë

Leshi rud i butë e gri

Harbuan vezët nëpër ara

Vezët çelën boçe të bardha

Në vend të zogjve të kuq, të zinj, të bardhë.

Qumshti djathi, gjalpi, përmbytën

Tokat tona mbarë.

Pagova  planin e misrit, pambukut, grurit, fasuleve

Duke punua gjashtë muaj ditë e natë me radhë…

 Që babai të kthehej në shtëpi me plan të shlyer, të larë

 Nëntor, 2016

FASLLI HALITI NE SOFREN E DIELLIT “MORALI JUAJ”

by

FASLLI HALITI/

1-faslli-haliti-2

FASLLI  H. : VIZ: HELIDON H./

Morali juaj/  

.poemë./

Kush i prishi kishat, tyrbet,/

Te qetë/

Xhamitë?/

Ju i prishët!/

Ju i pështytë.   /

Kambanat/

I bëtë kusia,/

Tenxhere, kazanë ushtrie,/

Gëzhoja plumbash, predhash,/

Kazanë rakie./

Këmbora lopësh, demash,/

Këmbora deshësh, cjepsh briprerë/

Kupolat e kishave, xhamive dhe tyrbet/

I kthyet në bunkerë./

***

Kush i dogji ikonat,/

Kush i përmori profetët?/

Ju/

I përmorët /

Ju ua nxorët sytë/

Duke klithur gjer në kupë të qiellit:/

Poshtë, poshtë  /

Perënditë,/

Vdekje,/

Vdekje perëndive…!/

Britmat shoqëroheshin me këmbora lopësh,

Me tingujt e zileve, të mushkave, cjepve, dhive.

Me ikonat e Jezuit,

Shënmërisë,

Pastruat

Bajgat e lopëve,

Glasat e pulave,

Të fshirat e shtëpive

Kakërdhitë e deleve,

Dhive …

***

Kush i lëpiu,

Kush i puthi prapë

Ikonat e varfra, të mjera,

Ikonat e fyera

Ikonat e përmjerra?

Ju, ju,  sigurisht,

Ju i puthët,

Ju

I lëpitë.

Gëzhojat e predhave të kalibrit,

Për kambana fiktive «paqeje» i shkritë.

Jeni po ju

Që prisni shirita përurimesh,

Që përuroni kisha, teqe, kisha, xhami, tyrbe,

Që bëni kurbane, jo në themele të reja,

Jo në themele korpusesh moderne,

Por në bulevarde me «beteja».

Bëni

Kurban me desh

Me pesë përdredhka briri

Me desh të mjerë të kopesë,

Me desh me këmborë  kambanash

Para dyerve fasadave laike të Bashkisë

Bëni kurbane me protestues në Bulevardin më madhor

Të Shqipërisë

Në sy të dëshmorëve

Në sy të heroit Skënderbe

Në sy të Qemal Stafës, heroit të rinisë…

Pastaj pini raki,

Birrë,

Verë,

Me priftërinj dervish,

Me imamë, hoxhallarë, myftilerë.

Por dhe me kasapë,

Snajperë…

Për Krishtin,

Muhamedin,

Për Zotin vetë

Tokni gotat me verë, raki

Ngrini për ta shëndete

Mëkatare

Dolli…

***

Përuroni po deshët sa të mundni kisha,

Teqe,

Tyrbe

Xhamia.

Bëni

Përurime

Hipokrite,

Sa të doni,

Megjithatë, Perëndisë,

Nuk ia ngriti tempullin Davidi,

Por biri i tij i pamëkatë, Solomoni.

Gjersa mbreti David

Kish derdhur

Gjak,

Zoti

S’mund të lejonte

Që tempullin t’ia ngrinte një mbretmëkat.

Kështu që s’ka sesi

Që ju blasfemuesve ,

Zoti,

Perëndia,

T’ju lejojë pikërisht juve

Të ngrini për të kisha, tyrbera, xhamia.

***

Ne,

Të gënjyerit deri në fyt

Ne, të mashtruarit kriminalisht

Ju themi

Vetëm kaq:

Ju besuam dje

Mos shpresoni, t’ju besojmë sot, prapë.

Ju besuam njëherë

Si një Zoti,

Si një Perëndie të vërtetë.

Shpresoni sa të doni, pra, sot,

Por ne s’ju besojmë më si Krisht, si Muhamed…!

***

As i puthëm, as i pështymë as i përmorëm

Ikonat, Biblën, Kuranin, dje,

As i puthim,

As i lëpijmë

Sot,

(S’kemi përse),

Gjersa s’i puthëm, s’i pështymë

Gjersa s’i përmorëm të shenjtat, dje…

Po deshëm të puthim,

Puthim me kënaqësi

Dorën e Rafaelit,

Mikelanxhelos,

Leonardit,

Onufrit,

Dalisë,

Puthim duar

Që krijuan tablo shenjtërish

Me imazhin e Jezu Krishtit, Shën Mëmërisë…

***

Bibla,

Kurani

Janë dituri,

Ikonat s’janë besim.

Ikonat janë, vepra arti,

Krijim.

***

Edhe Muzevarrpiramidën

Që ju vendosët

Ta shembni

Sot,

Shikoni

Po s’e ndërtuat, po ju, mot…

***

Ju dhe piramidën e Keopsit

Do ta shembnit

Me siguri

Sikur t’arrinit ta shembnit dot,

Sikur të kishit mend, fantazi, fuqi…

Po ju do ta ndërtonit atë

Gjer në zenit,

Apogje.

***

Fola për fenë, besimin

Me tokën, pemët,

Barin,

Me ujin, ajrin, kontinentet,

Me qiellin, diellin hënën, galaktikat, kozmosin, yllësitë

Toka s’më foli për Zotin, më foli për pjellorinë,

Bari më foli për blerimin,

Uji për kthjelltësinë,

Ajri

Për lëvizjen,

Kontinentet, për paqen, harmoninë,

Dielli, për zjarrin dhe dritën;

Hëna

Për diellin,

Galaktikat, për kozmosin,

Kozmosi, për pafundësinë e pafund,

Yllësitë për përjetësi dhe amshim

Asnjë prej tyre, s’më foli

Për, fe

Për besim…

Besimi

Nuk puthet.

Besimi,

Feja

Nuk përmirret,

Nuk pështyhet,

Nuk shkelet me këmbë.

Ti dhe unë apo cilido, të gjithë

Besojmë ose s’besojmë me zemër, me shpirt…

Në zotin Muhamed ose në zotin Jezu Krisht.

Lushnjë, 1994

Tiranë,    2011

 

Një prurje me vlerë në letërsinë shqipe për fëmijë e të rinj

by

– Shënime për romanin “Dallgët e këngës” të autorit Astrit Bishqemi/

1 aleko

NGA ALEKO LIKAJ/Pa dyshim, letërsia jonê për fêmijë po kalon sot njê nga periudhat më tê errêta tê kêtyre dekadave tê fundit. E konsideruar mê parê si një nga levat dhe elementet kryesore nê fushên e edukimit dhe të formimit të brezit tê ri, edhe pse e politizuar, tani mesa duket, po vuan nê kêtë periudhë nga njê lloj sêmundje ”foshnjore”, ku më tepër sesa mungesa dhe angazhimi i autorêve, ajo ndesh dhe ka probleme serioze qê lidhen me vetê cilêsinë dhe mesazhet qê përcjell te lexuesi i saj. Mbase kjo edhe nga fakti që sapo u rrêzua komunizmi, kërkoi nêpêrmjet botuesve t’i kthente sytë nga jashtë, nga ajo letêrsi elitare, qê realisht kishte mundur dhe kishte gjetur me kohê dritaren e saj për tê ardhur sadopak, dhe jo e plotësuar mê sê miri tek ne. Këtu do tê përmendja klasikët e mëdhenj e mjeshtrit, nëpêrmjet përrallave, tregimeve, romaneve e rrëfimeve dinjitoze, si: Vellezêrit Grim, Andersen, Pero, La Fonten, Karlo Kolodi, Tuein e plot të tjerë, tê cilêt për hir të realitetit duhet thënë se kanê shoqêruar disa breza njerëzish deri nê ditêt e sotme.
Por ç’ndodhi pas ndryshimit tê sistemit ?
Shtêpitê e reja botuese qê vendosên t’i drejtohen lexuesit tê vogël, më tepêr nga ana komerciale e për fitime, sigurisht zgjodhên dhe përzgjodhên përsêri kêta autorë. Madje, duke vjelur botimet e tyre ndêr vite nê shumë vende tê Europës, edhe pse ato ishin publikuar prej kohêsh nê mjedisin tonë, po edhe duke synuar qê tê zenê e tê pushtojnê gjithê hapësirat nê kêtê fushë, që ështê kthyer tashmë nê mani dhe garê midis tyre, ku tê njêjtin libêr e sjellin tre a katêr botues njëherazi. Ndryshojnê vetêm ilustrimet. Kështu është vepruar me Borëbardhên a Hirushen e Vellezêrve Grim, por edhe me përrallat e Kristian Andersenit e të autorêve të tjerê klasikë. Kjo ndodh se kësisoj botuesit minimizojnê ”kokëçarjet’ me autorët vendas, por edhe për faktin se ilustrimet e veprave qê marrin nga tezgat e Europës, jo vetëm janê tê bukura dhe interesante, por nxisin edhe fantazinë e lexuesve të vegjël. Dhe kështu, suksesi nê kêtê mes ështê i garantuar nê fushên e bisnesit tê tyre si botues.
Ka edhe një problem tjetër:
Ndryshimi i sistemit solli edhe njê mendêsi krejt tjetêr te vetê krijuesit shqiptarë, por edhe njê lloj stepje e frenimi që u reflektua në vitet e para tê nêntêdhjetês, siç ishin ato me veprat e mëparshme tê përshkruar nga ”filli i kuq” e politizimi i tejskajshëm, me këtê pasuri tê paçmuar tê edukimit tê fêmijëve tanë. Por gjithësesi ky moment mendoj se kaloi shumë shpejt, ashtu si në çdo periudhê tranzicioni e transformimi qê kalojnë shoqêritë njerêzore duke hyrê në realitete e hapësira të reja. Edhe pse tashmê një grup krijuesish nga ata mê cilêsorët nê këtê fushë, qê i kemi pasur midis nesh, mungojnë (Kêtu mund që tê pêrmend emra si Profesor Bedri Dedja, një nga pedagogët më nê zê në psikologji e pedagogji të kësaj moshe, përveçse një shkrimtar brilant, por edhe emra tê tjerê, si: Odhise Grillo, Skënder Hasko etj.), ka përsëri kualitete qê për hir tê realitetit pothuajse e kanê tê pamundur tashmê qê tê botojnë. Kjo edhe për shkak tê ”penaliteteve” qê kanê vendosur vetê shtêpitê botuese, ku si përparêsi kêrkojnê tê kesh “tê thata” nê duar. Në kêtê lloj ”pazari” kanë hyrë dhe kanê pêrfituar njerëz tê tjerê, shumica prej të cilëve nuk kanê pasur dhe nuk kanê tê bëjnê ende me letêrsinê e fêmijëve. Kryesisht një pjesë jo e pakët nga kêta ish-intelektualë qê kanê provuar emigracionin dhe qê për kênaqësinê e tyre paguajnê e derdhin para për tê ashtuquajtura ”vepra e libra për fêmijë”, por që nê fakt kanê têrêsisht vlera tê diskutuara, ngaqê e konsiderojnë si gjë tê lehtê tê shkruarit rrëfime, vjersha, fabula dhe përralla. Dhe këto krijime i bëjnë ashtu siç i mbajnê mend nga fêmijëria e tyre e largêt, treguar nê familje.
Por ajo qê bie mê shumë nê sy ka të bëjë me faktin se Ministria e Kulturês dhe ajo e Arsimit janê pothuajse indiferente dhe inekzistente. Pa asnjë plan dhe projekt për këtê letêrsi dhe rolin e rëndêsishêm qê luan ajo në edukimin e brezit të ri. Shoqata Mbarëkombêtare e Shkrimtarêve për Fêmijë e të rinj qê drejtohej deri para pak kohësh nga Pandeli Koçi, edhe pse ka në gjirin e saj emra krijuesish që kanë lênê gjurmë në kêtê fushë, si: B. Xhama, A. Bishqemi, Xh. Bushati, A. Mamaqi, V. Canosinaj, H. Meça, N. Prifti, I. Bobaj, Th. Jani, I. Sulkuqi e plot emra të tjerë tê spikatur, e ka patur tepër të vështirë që të përballet me realitetin e krijuar, edhe pse një pjesë e tyre kanê botuar në këto vite.
Sidoqoftë, prurjet në letërsinë për fëmijë kanê qenê tê pakta dhe nê morinê e botimeve që bëjnê dhe sjellin sot gjithë entet botuese, duken krejtësisht të papërfillshme. Madje, as qê bien nê sy. Kjo më tepêr edhe në sajë të politikave me librin, qê duhet tê shkojë tek lexuesi, praktikë që nuk ekziston fare.
Për tê mos e bêrë ”dramê”, do të përmendja dhe do të sillja në kêtë mes, edhe faktin e mungesës së njê kritike profesionale, qoftë edhe ajo nëpërmejet recensioneve dhe artikujve promovues, që nuk duken e nuk zenê aktualisht as edhe ndonjê hapësirê mediatike.
Por a e ka luajtur rolin e vet, sa dhe si duhet kjo lloj letërsie sot, në kêtê periudhê tê stërzgjatur tranzicioni ?

***
Krijuesi Astrit Bishqemi sot është padyshim një nga figurat më tê veçanta e të spikatura të letêrsisê shqipe për fêmijë e tê rinj. Përveç disa botimeve me studime në fushë të kësaj letërsie, më tepër pêr nevoja universitare, të studentêve qê studiojnë nê ciklin e ulët tê arsimit tonë të lartë, boton herê pas here tekste të karakterit shkencor, duke mos u shkëputur nga pasioni i tij i zjartë që ka tê bêjê me krijimtarinë artistike për botên e fêmijve dhe tê rinjve. Jam befasuar para pak kohësh për botimin e tij më të fundit, romanin ”Dallgët e këngês”, qê ka njohur edhe njê botim më pas nê Shkup të Maqedonisë, nga një prej shtëpive botuese tê atij vendi, ku kritika atje e konsideron veprên si njê nga prurjet mê serioze nê kêtê fushê për lexuesin tonë të vogël. Jo vetëm stili dhe karakteti pedagogjik për lexuesit e moshês së pubertetit, së cilës i drejtohet autori, por edhe psikologjia e natyra e asaj bote fëminore, që në një kohë të caktuar shfaq e mbart virtyte e personalitet në mjedise mes të rriturve.
Nuk e di pse më kishte shpëtuar pa lexuar kjo vepër e bukur artistike. Ndoshta për faktin se për një dekadë e gjysëm ndodhem tani edhe larg, në një cep të Perëndimit të Europës, por edhe se Astriti, një tip i heshtur dhe i pafjalë, me një lloj ndrojtjeje e meditativ në shoqëri, më tepër nuk i pëlqen që të flasë e të tregojë për krijitarinë e tij, me një modesti deri nê tepri, parapëlqen të merret me studime e të shkruajë pa bërë bujë në mjediset krijuese aty në Shqipëri. Sidoqoftë, unë kam qenë i vëmendshëm për gjithçka dhe kam ndjekur rregullisht kurbën e botimeve për fêmijê e tê rinj në vendin tim.
Por le të kthehemi te libri që tashmë është në duart e lexuesit dhe që për mua personalisht, nga cilësia dhe thjeshtêsia për tê shkuar në njê botë tê virgjêr, është në fakt një ngjarje dhe prurje cilësore në letêrsinë tonë për fêmijê e tê rinj nê kêto vitet e fundit.
Autori i vendos ngjarjet në një fshat diku nga jugperëndimi i vendit dhe i shpalos në retrospektivë, duke sjellë një periudhë të lavdishme të shqiptarëve, siç ishte ajo e luftës kundêr okupatorit fashisto – nazist (Mendohet nga disa krijues se është vjelur shtershëm ajo periudhë, po ja që paska edhe tema të tilla të freskëta e tërheqëse si ajo që na sjell Bishqemi, jo më me një tregim apo novelë, po me një vepër më të gjerë e më serioze, me një roman). Nê fillim vizatohen njê fshat e personazhe malsorêsh, një mjedis qê gëlon nga kêngët, bejtet, romuzet e shakatë pa qedere, në ambjente të ndryshme: në sheshe ku banorët mblidhen e kuvendojnë fshatçe, në shtëpitë e tyre në raste gêzimesh e hidhêrimesh, apo edhe nê klubin e fshatit, ku buzêmbrêmjeve, të lodhur nga punët e ditës, burrat nxitojnë të pijnê ndonjê kafe apo tê hedhin edhe nga ndonjë kupë raki. Shpesh nê kêto skena janë të pranishëm edhe fëmijë kureshtarë, që ndalin këmbêt për tê dêgjuar se ç’thonê mê tê rriturit.
Pêrmbi të gjithê shquhet rapsodi i fshatit Shaqir Kuqi, qê stigmatizon vese e karaktere plot humor, krijime qê i bëjnê të qeshin pa të keq të gjithë. Nê fakt, fshati jeton gjallërisht me ato kêngê qê i ngre edhe nêpër dasma, kuvendon gjatë pêr to, duke i cilêsuar si ngjarje artistike.
Vizatohen nê kêto ambjente edhe gagaçi Dule Jazeja e Maze Kërma, por edhe Safeti të cilit banorêt i kanë venê si mbiemër nofkën Bisha. Kjo për shkak se kur ishte student në Romë, merr përsipër tê shoqërojë atje për ta kuruar një bashkfshatarin e tij të sêmurê, por që pas ca ditësh dërgon telegramin: ”Sulua kaq shkruar. Perëndia. Stop. Tabuti Shqipëria kushton qimet kokës. Stop. Varros këtu xhepin tim. Stop”. Por ish-studenti ka bërê njê ”allishverish tê ndyrë”, një bisnes, duke e shitur trupin e Sulos si kadavër studimi për studentêt e mjeksisë nê kryeqytetin Italian; me ato para i lejon pastaj vetes njê lloj lluksi nê jetên romane të natês. Ndêrsa dy miqtë e tij të tjerë që përmendêm, ndonëse përshkruhen nga autori me nota humori si karaktere, në fakt janë të molepsur me vese tê neveritshme: qylaxhinj, ngatêrrestarë, plaçkitës e plangprishês nê raport me banorët e fshatit, deri nê një degradim edhe më tê plotë sa herë që i ndeshim nê faqet e romanit.
Kênga qê buron nga kraharori i malësorëve nê kêto mjedise shpërfaq botën e pasur të malësorit, virtytin, pastêrtinë shpirtêrore e sensin patriotik përballê pushtuesit tê huaj; ështê njê institucion qê shkon e kalon në fshat ndêr breza deri tek më tê rinjtê, si Metja e Xhevahiri. Ky i fundit i mbyll fletêt e romanit si njê poet i vërtetë.
Eshtê pikërisht Xhevahiri I burrëruar tashmë që e risjell nëpërmjet kujtimeve gjithë historinë, ndërsa kthehet i ftuar në fshat si poet e krijues. Takimi me xha Banon vuv, ish-kujdestarin e shkollës, qê vetëm murmurit, sepse tê huajt ia kanê prerë gjuhën për shak tê këngëve patriotike që këndonte gjithë shpirt, ështê emocionues. Është dhe njê prej arsyeve që shkrimtari personazh, i rritur dhe i dalê nga dallgêt e kêngës, shtjellon, rrêfen plot emocion jo vetêm ngjarje të atyre viteve tê lêna pas, të cilave u ështê rikthyer, por edhe vizaton, jep e pasqyron për nxênêsit, me shumë realizêm, gjëndjen e situatat ku kalojnë personazhet e tij. Kësisoj, përveç kolektivitetit e solidaritetit për njêri-tjetrin, ndjen mê tepêr detyrên dhe mallin për atdheun e nëpêrkêmbur nga pushtuesi. Goxho Bleta, mësues Fuati, Xha Banoja, Guraliu, Nexhdeti, Lame Kalla, Metja, Xhevahiri, Bedua…. janë në fakt një pjesê e galerisë së gjerë që sjell autori në faqet e romanit të tij, të cilët mundin t’ia dalin nê luftê me veset, zakonet e të huajt në emër tê lirisë.
Subjekti i romanit kompozohet me mjeshtëri në disa linja, që herë ecin paralel e herë kryqëzohen me njëra-tjetrën. Kështu, dallojmë linjën e Xhevahirit, poetit të vogël që rritet si në moshë ashtu edhe në karakter e në krijimtari. Linja tjetër është ajo e rapsodit popullor Shaqir Kuqi, i cili martirizohet për shkak të krijimeve që vinin në lojë dhe demaskonin njerëzit e pashpirt e tradhëtarë si Safet Bisha. Linjë tjetër është ajo e këngëtarit xha Bano, shërbyesit të shkollës, të cilit ia presin gjuhën pse përhapte këngët e rapsodit popullor. Të gjithë këto linja na kristalizojnë e na plotësojnë plotësojnë idenë kryesore, atë të dallgëve të fuqishme që ngre e godet një krijim artistik i goditur, i fuqisë që ka arti në masat e thjeshta.
Meritë e autorit është aftësia e skalitjes së personazheve, që të bën që dikë ta neveritësh e ta urresh (Safet Bishën për të cilin dhamë detajin e mbiemrit më lart, Dule Jazen, Maze Kërmën) dhe dikë tjetër ta simpatizosh e ta dashurosh (plakun rapsod xha Shaqirin, personazhin kryesor – Xhevahirin, këngëtarin Bano, komandantit të çetës partizane, komandant “Borxhi”, sepse kur kishte dalë partizan, ishte kujdesur të shlyente më parë disa borxhe që kishte, duke marrë parasysh pasojat: në luftë mund të linte edhe kokën dhe borxhet…  etj.)
Të goditur e të bukur janë edhe titujt e kapitujve (“Gjuha eshtra s’ka, po eshtra thyen”, “A vritet kënga?” etj.) apo epigramet që janë vënë në fillim të kapitujve, si:
“Mos më lini të këndoj, vëllezër, kur të më plaket fjala e kënga!” (f.42)
“Kënga jeton gjithmonë në zemër të popullit, si shkëndia në gurin e strallit” (f. 120);
“Mua mund të më qëllosh me kobure, por këngën jo” (f. 111); etj. etj.
Kur shfleton edhe faqen e fundit të librit, ndjehesh vêrtet i impresionuar, jo vetëm nga stili dhe gjuha ku mbizotëron realisht fraza e krehur, e ngritur dhe e ndêrtuar me informacion dhe aksion, që eshtê tipar dallues për moshën e lexuesit të cilit i drejtohet autori, por edhe e përshtatur mirê nga ana pedagogjike. Kjo për mênyrên sesi ndikon psikologjikisht te fëmija lexues, duke e bërë atë qê ta përjetojë emocionalisht e të mësojë prej saj.
Mendoj që Astrit Bishqemi, duke sjellë njê temë të shtatêdhjetë viteve më parë, kryesisht nga periudha e luftês kundêr okupatorit nazisto-fashist, ka ditur ta shmangë fillin e kuq te veprave me të cilat ishim mesuar t’i ndeshnim vazhdimisht në sistemin që lamë pas, duke vënë në plan të parë patriotizmin e njerëzve tê thjeshtë, tê cilët vazhdimisht e kanë parë dhe i kanë zhvilluar betejat me pathosin patriotik e mëmêdhetar.
Romani i ka shpëtuar skematizmit e personazhet lëvizin në hapësira që tingëllojnë besueshëm, jo vetêm kur flasin, dialogojnë apo në monologje, por edhe nê veprimet e tyre që nuk ngjajnë aspak me të shkuarën e kësaj letërsie.
”Dallgët e kêngës” do ta konsideroja edhe unë, pa asnjê dilemê, nga prurjet serioze mê të mira artistike tê letêrsisê sonë shqipe për fëmijê e të rinj. Nê aspektin e edukimit dhe tê formimit tê brezave, por edhe një lloj ”shkolle” e model për krijuesit e rinj, nga ku mund tê mêsojnê shumë gjëra.
Marr shkas jo vetêm nga ky libër e krijim interesant, por dua ta uroj dhe ta përgêzoj autorin Astrit Bishqemi për kontributin qê sjell, pikërisht në kêtê situatê jo tê mirê e aspak të shêndoshê qê po kalon kjo letërsi nê këtê periudhê të stêrzgjatur tranzicioni, e cila për hir tê së vërtetës, ka krijuar edhe njê lloj ”kosto” në fushên e edukimit e të punës me librin.
Aleko LIKAJ

Në letërsinë shqipe fuqishëm depërton një emër!

by

2-kaltrina-ventimila1-kaltrina   Nga  Safet Hyseni/Më parë e panjohur për letrat shqipe ajo fjalën e bukur me plot art dhe sharmë e ka lëvruar në gjuhën angleze. Thjesht ka depërtuar thellë në letërsinë amerikane. Me tre libra me poezi dhe një roman ka gjetur vend në një antologji poezish në mesin e 348 poetësh ku janë emra të njohur si Edgar Alla Poe dhe shumë të tjerë. E njohur si piktore ku ngjyrat i derdhë në abstrakt,  në varg sjell një stil të ri i cili shumë pak krijohet. Ndjenja e saj e çastit vargëzohet në imtësia. Kaltrina VB Hoti është lindur më  26 qershor 1967 në Hoti në Plavë.   Shkollën fillore e kreu në “Hasan Prishtina”, Prishtinë, ndërsa të mesmen, atë të mjekësisë në “Xhevdet Doda”. Në vitin parë të fakultetit të mjekësisë e lenë folenë me të gjitha ëndrrat dhe merr rrugën e kurbetit. Në 1997 në New York mbaroi International Correspondence School-Diploma  Interior Decorating.  2009-2011 Kaltrina e kishte radio programin e saj  “Taking to Nancy and Chuck”.

2-kaltrineNë 2011 vendos të marr një hap në krijimtarinë e artit të pikturës. Për dy vite ajo studion te piktori i njohur  Chuck DeHaan. Kaltrina deri më tani në gjuhën angleze ka botuar: “Voices”, poezi 2011, “Touch of Italian attitude in your kitchen “, Monografi e artit të kuzhinës 2014,  “Come dance ëith me through ëords of thoughts”, poezi 2013, “Dancing on the rain”, poezi 2016.

kopertinat-psKaltrina është anëtare në Akademinë e piktorëve “FineArtAmerica”. Dy poezi të botuara në një Antologji të poezisë botërore “Serenity” të publikuara nga Eber & Wein Publishing ( ku janë poezitë e poetëve më me famë botërore duke filluar nga Edgar Allan Poe) prezantohet edhe Kaltrina VB Hoti. Me shumë sukses në gjuhën angleze mban certifikatën “Certifikata e World poetry movement “. Kaltrina VB Hoti bashkë me mësuesin e saj të pikturës Chuck DeHaan kanë botuar librin shkollor me piktura “Western coloring book “ 2009. Ndërsa në gjuhën shqipe; “Ta mora vargun”, poezi, 2016 Tetovë,  “Preke ëndrrën”, poezi, 2016 Tetovë. “Puthja sekret” është libri i tretë. Tani jeton në New York  ku vazhdon me laps dhe brushë të shënoj kohën  e kaluar dhe të përcjell eksperiencën e saj të kurbetit  nëpër mes të vargjeve dhe abstraktit në pikturë. Libri me poezi “Voices”, nga shtëpia botuese me të cilën bashkëpunon Kaltrina i është përkthyer në gjuhën spanjolle dhe kineze. Ajo i ka bërë vetes vend në sofrën e madhe të fjalës së bukur artistike. Në botim ka veprën e katërt me poezi “Buzëqesh” e cila pritet të dal së shpejti.