Presidentja e Republikës së Kosovës Dr. Vjosa Osmani Sadriu dhe Kryeministri Albin Kurti uruan 26 vjetorin e çlirimit të Kosovës nga okupatori serb. Presidentja Osmani shkroi në faqen e saj zyrtare: “Kosova e lirë, përjetë krenare! Në këtë ditë, 26 vjet më parë, mbi tokën e djegur të Kosovës zbarkoi shpresa: 50 mijë ushtarë të NATO-s hynë në vendin tonë të stërvuajtur duke kontribuar në çlirimin e një populli që ishte shtypur me shekuj, e mbi një milion shqiptarë u kthyen në shtëpitë e tyre.

Luftëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ushtarët e NATO-s e kthyen tmerrin në guxim dhe dhimbjen në shpresë. Në atë ditë historike, ata sollën dritë pas një errësire të gjatë dhe e bënë lirinë realitet.

Pavarësisht përpjekjeve të armiqve të Kosovës për ta ndryshuar historinë, një histori e shkruar me gjak nuk mund të ndryshohet e as fshihet nga gënjeshtra të shkruara me laps. Kosova e lirë, e pavarur, demokratike, e përjetshme! Sepse përjetësinë ia dhanë dëshmorët e martirët e lirisë” mbyllet urimi i Presidentes Osmani. Kryeministri Albin Kurti shkroi: “Më 12 qershor, jemi përplot krenari për të arriturat tona, për shtetin e lirinë që i gëzojmë. Festën e përcjellim gjithmonë me nderimin dhe kujtimin e atyre që punuan e u sakrifikuan.

Lavdi të gjithë dëshmorëve të luftës, martirëve të kombit, të gjithë veprimtarëve të çështjes kombëtare, udhëheqësve politikë të të gjitha fazave të përpjekjes sonë për liri e pavarësi, drejtësi e prosperitet”.

By Ambassador Dr. Blerim Reka
General Consulate of the Republic of Kosovo in New York/

From war to democracy and economic growth

On 12 June 2025, Kosova celebrate 26th anniversary of its liberation from Serbian occupation. As we reflect on 17 years since Kosova became the youngest European state, we can proudly say that the Republic of Kosova is also a successful democratic nation-building story.

The liberation war against Serbia leads by UÇK and supported by USA and by NATO humanitarian intervention, brought an end to a century of Serbia’s colonial ruling, apartheid and genocide against the Albanians of Kosova. We are forever grateful to the USA and our Euro-Atlantic allies for their continuous support towards our statehood, while never forgetting that friends in need are friends indeed.

In 2010, ICJ, with its legal opinion, confirmed the legality of declaration of independence in accordance with international law. We stand strongly in our belief that Kosova belongs in the great UN family, and the path towards membership will be guided by adhering to the human rights and freedoms’ principles, and not by unilateral obstacles in this multilateral organization. As a democratic state, The Republic of Kosova have no issues with any of its neighbors, except with Serbia. And the normalization of relations between Kosova and Serbia is meant to be addressed through a dialogue mediated by European Union. We remain committed to Brussels Dialogue, as a constructive part, but Serbia instead of dialogue threaten our sovereignty and territorial integrity. Within last two years, Serbia did three acts of aggression against the Republic of Kosova.

Today, The Republic of Kosova is one of the most democratic countries. Its annual economic grow is 4%, its GDP and expanded by 4,4% in 2024 (according to IMF). Kosovars have been travelling free to the EU since 1st January 2024, and the Republic of Kosova is regional champion against corruption (based on T.I. Corruption Index). With 5 Olympic medals, including gold, Kosova in 2030 will host Mediterranean Games.

Kosova continues to be the best human rights and minority rights model too, even beyond international standards: with only 4 % of Serb minority, the Serb language is an official language, they have 10 reserved seats in the Parliament, minister in the Government, their mayors of municipalities and veto right for constitutional change.

An historical background

To understand the actual state of play, let’s share a short historical brief on Kosova with the key dates. In 1912, Serbian army occupied Kosova, thus starting the colonial rule over Kosova. A year later, the London Ambassadors Conference accepted this un-legal annexation of Kosova fact as a fait accomplice, violating international law. In 1943/44, in Bujan, representatives of Albanians of Kosova, based on the Atlantic Charter, adopted a Resolution for the right of Self- Determination of Albanians, to allow unification with Albania.

In 1945, communist Yugoslavia neglected the political will of Albanians of Kosova, despite an overwhelming 90% majority population, imposing a martial law, or military dictature in Kosova in 1946, thus installing a forced stay within the Yugoslav state.
Since then and until 1966, under the repressive dictatorship of Rankoviq, thousands of Albanians were brutally murdered, sentenced with severely long years of imprisonment, and expelled to Turkey.

Albanians’ demonstrations in 1968, 1981, 1987-89 demanded an equal position of Kosova in the Yugoslav federation, like other Republics. However, the Yugoslav army and police crushed the protests brutally, and on 23 March 1989 dictator Milosevic, (later a war criminal at ICTY in Hague) abolished the autonomous status of Kosova, as a constitutive element of Yugoslav Federation, with its Parliament, and its Executive Council (Government), based on The Constitution of 1974. This paved the way for the installment of the apartheid regime which continued until 1999, whereas a minority of 4% of Serbs governed Kosova with 96% of Albanians.

Popular revolt of Albanians erupted in a liberation war in 1998-1999, which ended with Milosevic capitulation on June 9, 1999, after 78 days of NATO’s humanitarian intervention. NATO’ s bombing against Serbian military and police forces stopped the genocide of Serbia against Albanians whereas more than 13,500 Albanians civilians were killed, more than 20,000 women were raped, and at least 850,000 Albanians were forced to leave Kosovo.
On June 10, 1999, UN SC adopted Resolution 1244/99 by which an international administration (UNMIK) was established in post-war Kosova.

On 17 February 2008, The Parliament of Kosova declared the Republic of Kosova as an independent and sovereign state, and ICJ in 2010 confirmed that the declaration of the Independency of Kosova was in accordance with international law.

Towards UN membership

The Republic of Kosova is peaceful and one of the most democratic countries in the Western Balkans according to international reports on higher scores achievements in: democracy, rule of law, human rights and minority rights, and media freedom. Kosova’ s constitution, (art. 144, para.2 of the Constitution) represents the best constitutional model for the protection of national minorities in Europe, even beyond international standards.

Although fulfilling conditions set by UN Charter (being a peaceful state, and devoted to peace, stability and good neighbor relations), after 17 years there has no seat yet at the UN, although the Republic of Kosova is devoted to peace (article 2, para 3 of Kosova Constitution), and has no territorial pretensions to other states (article 1, para 3 of Kosova Constitution).

The Republic of Kosova is recognized by 119 UN member states, (recently by Kenya and Sudan), is a member of WB, IMF and dozen international organizations, but still not UN member.
Although with a clear opinion of ICJ (International Court of Justice, 2010), that “declaration of independence of Kosova did NOT violate international law”, Kosova is still not member of UN, due to Russian blockade.

We hope that The Republic of Kosova will become the 194 members of the UN soon. Brussels Dialogue was mandated by UN General Assembly Resolution, and by Brussels Agreement, which is legal binding act, obliged Serbia to avoid any action against Kosova’ s membership to international organizations, including UN.

Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Më në fund pas shumë prolongimeve dhe obstruksioneve të palës serbe dhe ruse, më 9 qershor 1999 u nënshkrua Marrëveshja Ushtarako-Teknike në Kumanovë, në vendin ku Serbia gjatë Luftës së Parë Ballkanike në tetor 1912 kishte mundur ushtrinë osmane dhe aneksuar territorin shqiptar të Vilajetit të Kosovës dhe të Manastirit. Kjo marrëveshje po ashtu i jepte fund okupimit të gjatë serb në Kosovës.

Marrëveshje e Kumanovës u nënshkrua ngan gjenerallejtënant Majkëll Xhekson (Michael Jackson) në emër të NATO-s, dhe Svetozar Marjanoviq nga Armata jugosllave dhe Obrad Stefanoviq i Ministrisë të Brendshme të Serbisë në emër të qeverive të Jugosllavisë së mbetur dhe Serbisë, sipas së cilës nga Kosova do të tërhiqeshin të gjitha trupat ushtarake, paraushtarake dhe policore serbe. Ndërsa një ditë më pas, me 10 qershor KS i OKB-së miratoi rezolutën e 1244 sipas së cilës Kosova u vendos nën administrimin civil (UNMIK) dhe ushtarak ndërkombëtar (KFOR) dhe në të njëjtën kohë morën fund bombardimet e NATO-s kundër caqeve ushtarake të shtetit serb.

Ramush Haradinaj/

Lufta çlirimtare e UÇK-së, me kauzën e saj të drejtë dhe pastërtinë, kishte arritur të bashkojë në ndihmë të saj të gjitha shtetet demokratike, NATO-n, e udhëhequr nga Amerika, e cila për tre muaj rresht bombardoi Jugosllavinë, shtetin e fundit gjenocidial në Evropë.

Marrëveshja e Kumanovës e nënshkruar 26 vjet më parë, shënon fillimin e tërheqjes së ushtrisë, policisë dhe paramilitarëve serbë, që kishin terrorizuar dhe ushtruar gjenocid mbi popullatën e paarmatosur shqiptare në Kosovë.

Për disa prej nesh që mbijetuam ferrin, kjo marrëveshje erdhi pas dhjetë vjet lufte. Më të vështirat ishin vitet 1990 deri më 1996, ndërsa nga 1997 deri më 1999 ndodhën dy mrekulli që ndryshuan rrjedhën e historisë sonë: së pari, na besoi dhe na përkrahu kombi ynë shqiptar; së dyti, na besuan dhe na qëndruan pranë Amerika dhe NATO.

Populli i Kosovës do të jetë gjithmonë mirënjohës ndaj aleatëve tanë për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Shqiptarët përjetësisht i janë falënderues Amerikës për secilën etapë të historisë sonë!

Prof.Dr.Fejzulla BERISHA/

Në diskursin ndërkombëtar, shpesh Kosova përmendet si një vend që “aspiron” t’i bashkohet Evropës. Një vend që duhet të “arrijë” standardet evropiane. Një vend që kërkon të bëhet pjesë e një komuniteti vlerash të cilit ende nuk i përket. Kjo është një paraqitje thellësisht e gabuar. Kosova nuk është një komb që synon të bëhet evropian — Kosova është Evropë. Dhe këtë e ka dëshmuar jo vetëm në mënyrë deklarative, por në mënyrë thelbësore: në rrënjët e saj historike, në ndërgjegjen e saj qytetare, në vlerat për të cilat ka luftuar dhe në mënyrën se si ndërton shtetin e saj.

Trashëgimia antike dhe themelet evropiane
Që në antikitet, territori i Kosovës ishte pjesë përbërëse e botës romake dhe më pas bizantine, duke ndarë me pjesën tjetër të Evropës Perëndimore dhe Lindore të njëjtat forma të organizimit qytetar, ligjor dhe kulturor. Qytetet si Ulpiana, Municipium Dardanorum dhe Theranda dëshmojnë jo vetëm për zhvillim urban të avancuar, por edhe për përkatësi të qartë në hapësirën e qytetërimit greko-romak — i cili përbën bazën e kulturës politike dhe juridike të Evropës së sotme. Ligji romak, koncepti i res publica, e drejta qytetare — të gjitha këto u shtrinë në këto troje shumë kohë para se të lindnin shtetet moderne të Evropës.

Krishterimi i hershëm dhe përkatësia shpirtërore

Në shekujt që pasuan, krishterimi perëndimor zuri vend të rëndësishëm në Kosovë, veçanërisht nëpërmjet priftërinjve françeskanë dhe lidhjeve me selinë papnore. Bazilikat paleokristiane në Ulpianë, në Nikadin, në Harilaq apo në Dresnik dëshmojnë se Kosova ishte jo vetëm pjesë e përhapjes së krishterimit, por edhe ruajtëse e kësaj tradite evropiane, pavarësisht pushtimeve dhe ndikimeve të jashtme. Kjo përkatësi shpirtërore dhe kulturore me Perëndimin ka qenë konstante, përkundër ndryshimeve të forcës dhe historisë.

Skënderbeu dhe rezistenca evropiane nga zemra e Kosovës
Kur Gjergj Kastrioti Skënderbeu, me rrënjë familjare nga Drenica, ngriti flamurin e rezistencës ndaj Perandorisë Osmane, ai nuk mbrojti vetëm një territor shqiptar, por një kufi të qytetërimit evropian. Ai konsiderohej nga Papa si “mbrojtësi i krishterimit”, dhe nga mbretërit evropianë si aleat strategjik. Rezistenca e tij, e mbështetur nga qytetet e Kosovës si Novobërda, Prizreni dhe Vuçiterna, ishte në thelb një përballje për ruajtjen e Evropës nga zgjerimi i Lindjes autokratike.

Rilindja Kombëtare dhe përthithja e ideve iluministe evropiane

Në shekujt XIX dhe XX, kur popujt e Ballkanit u ngritën në kërkim të lirisë dhe shteteve të tyre kombëtare, Kosova ishte epiqendër e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Prizreni, Gjakova, Peja dhe Mitrovica u shndërruan në qendra politike, arsimore dhe kulturore, ku u shpërnda ideja evropiane e shtetformimit, e frymëzuar nga Iluminizmi francez, liberalizmi italian dhe nacionalizmi gjerman. Një numër i madh i ideologëve shqiptarë, si Abdyl Frashëri, Sylejman Vokshi dhe Hasan Prishtina, e panë të ardhmen e shqiptarëve si pjesë e një Evrope të kombeve të lira, jo si provincë osmane apo periferi sllave.

Lëvizja e rezistencës paqësore dhe pavarësia demokratike
Në fundin e shekullit XX, Kosova dha një nga shembujt më të rrallë në historinë evropiane moderne: rezistencën paqësore dhe qytetare ndaj okupimit dhe shtypjes sistematike. Udhëhequr nga Presidenti Ibrahim Rugova, Kosova ndërtoi institucione paralele, mbrojti identitetin kombëtar dhe promovoi kulturën e mosdhunës — një qasje që do ta admirojnë edhe sot në Evropë si model i qytetërimit politik. Pas periudhës së luftës çlirimtare të UÇK-së dhe ndërhyrjes humanitare të NATO-s në vitin 1999, Kosova u drejtua me vetëdije drejt ndërtimit të një shteti demokratik multietnik, me kushtetutë moderne dhe orientim të qartë euro-atlantik.

Sot: Evropa është në ne, më shumë sesa ne jemi në Evropë
Edhe sot, Kosova është ndër vendet më të reja në Evropë që përkundër sfidave të mëdha të brendshme dhe jashtme, është e përkushtuar fuqishëm ndaj vlerave që përbëjnë thelbin e Bashkimit Evropian: sundimi i ligjit, barazia, drejtësia sociale, liria e shprehjes dhe respektimi i të drejtave të pakicave. Kushtetuta e Kosovës garanton të drejta të barabarta për të gjitha komunitetet, përfaqësim proporcional në institucione dhe mbrojtje të trashëgimisë kulturore të të gjithëve — shumë më shumë sesa shtete që janë pjesë formale të BE-së, por që s’respektojnë këto parime.

Në një kohë kur disa vende evropiane rrëshqasin drejt populizmit, autokracisë dhe intolerancës, Kosova shpesh është një përjashtim pozitiv. Shoqëria civile është aktive, media është kritike dhe pluraliste, të rinjtë janë të orientuar drejt dijes dhe mobilitetit, dhe shpresa për një të ardhme në bashkësi me popujt e lirë të Evropës mbetet gjallë.

Kosova nuk është një kandidate për Evropë — Kosova është Evropë
Të mohosh përkatësinë evropiane të Kosovës, do të thotë të mohosh vetë historinë e Evropës. Kosova nuk ka nevojë të imitojë Evropën, sepse ajo e ka ndërtuar vetveten mbi themelet e saj. Është një ndër të paktat vende në rajon që ka mbrojtur vlerat evropiane në kushte të pamundura, shpeshherë pa mbështetje, vetëm me idealizëm, me dinjitet dhe me përkushtim.

Nëse Europa ka ende një shpirt, ai është pikërisht shpirti i atyre që luftuan për liri, që ndërtuan shtete të drejtësisë dhe që nuk u nënshtruan as pushtimit, as korrupsionit, as tiranisë. Kosova është pikërisht një nga ato histori.

Dhe ne, shqiptarët kudo që jemi — në atdhe apo në diasporë — duhet ta themi këtë me krenari, pa frikë dhe pa kompleks:

Kosova është Evropë. Në çdo kuptim të fjalës.