Bledar Prifti, Ph.D./

Më 26 Prill, Vatra Tampa Bay dhe komuniteti shqiptaro-amerikan i Tampa Bay festuan me krenari të merituar 114-vjetorin e themelimit të organizatës panshqiptare Vatra. Ky jubile nuk është vetëm një datë historike, por një moment reflektimi mbi kontributin e jashtëzakonshëm që Vatra ka dhënë për çështjen kombëtare shqiptare gjatë një shekulli e më shumë.

Që nga themelimi i saj në vitin 1912, Vatra ka qenë një nga shtyllat kryesore të luftës për liri, unitet dhe mbrojtje të interesave shqiptare. Gjatë Luftës së Parë Botërore, në një periudhë shumë të vështirë për kombin tonë, Vatra veproi praktikisht si qeveria në mërgim e Shqipërisë. Me vizion dhe vendosmëri të madhe, ajo loboi fuqishëm pranë kancelarive perëndimore për të ruajtur integritetin territorial të atdheut tonë. Një nga veprimet më konkrete të asaj kohe ishte mbledhja e rreth 150.000 dollarëve – një shumë që sot vlen afro 5 milionë dollarë – të cilat u vunë në shërbim të çështjes shqiptare. Kjo sakrificë dëshmon qartë besnikërinë dhe dashurinë e thellë të patriotëve tanë për Shqipërinë.

Zëri i Vatres u forcua edhe më tej përmes gazetës “Dielli”, e drejtuar atherë nga intelektuali dhe patrioti i shquar Faik Konica, i cili e ktheu këtë botim në një mjet të fuqishëm për përhapjen e ndërgjegjes kombëtare.

Në të njëjtën periudhë, Fan Noli, një nga themeluesit kryesorë të Vatres, luajti një rol historik në krijimin e Kishës Autoqefale Ortodokse të Shqipërisë, duke kontribuar kështu në forcimin e identitetit kombëtar dhe shpirtëror të popullit shqiptar.

Në kohën e sotme, Vatra vazhdon të mbajë të njëjtin mision me përkushtim të plotë. Ajo lobon pa pushim për mbrojtjen dhe avancimin e interesave të kombit shqiptar në arenën ndërkombëtare, punon për bashkimin kombëtar dhe angazhohet me përgjegjësi në ruajtjen dhe promovimin e gjuhës, kulturës dhe identitetit shqiptar kudo në botë. Vatra mbetet një urë e fortë lidhëse midis diasporës dhe atdheut.

Si degë e nderuar e organizatës mëmë, Vatra Tampa Bay është plotësisht e angazhuar për të çuar përpara këtë trashëgimi të lavdishme. Ajo synon të shërbejë me përkushtim komunitetin shqiptaro-amerikan në Tampa Bay, në të gjithë Floridën dhe më gjerë, duke mbajtur gjallë lidhjet me Shqipërinë dhe duke edukuar brezat e rinj me vlerat patriotike.

Festimi i 114-vjetorit u zhvillua në një atmosferë dinjitoze, plot gëzim, unitet dhe ndjenja të thella patriotike. Ky eveniment na kujton të gjithëve se uniteti, puna e organizuar dhe dashuria për atdheun mbeten arma më e fortë e kombit shqiptar.

Rroftë Vatra!

Rroftë Shqipëria!

Rroftë kombi shqiptar!

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës “Vatra” shpreh ngushëllime për ndarjen nga jeta të Akademikut Rexhep Qosja, studiues, filozof, politolog, shkrimtar, kritik, eseistik e mendje e shquar e kombit shqiptar.

Rexhep Qosja me veprimtarinë e tij të gjerë studimore, kulturore, letrare e shkencore ishte një referencë kombëtare dhe zë i fuqishëm i ndërgjegjes sonë.

Akademik Qosja si personalitet i jashtëzakonshëm i kulturës mbarëshqiptare do të nderohet dhe përkujtohet gjithmonë si një prej zërave më të fuqishëm të mendimit albanologjik, kritik, historik e identitar kombëtar.

Mirënjohje dhe respekt për jetën, veprën dhe trashëgiminë që i la kombit.

Me dhimbje e respekt

Kryetari i Vatrës

Dr. Elmi Berisha

Shoqata e Studentëve Shqiptarë në Universitetin e Harvardit së bashku me “Fondacionin Tradita Popullore”, organizon një ekspozitë dhe sfilatë të kostumeve tradicionale nga të gjitha trevat shqiptare.

Aktiviteti mbahet më 25 prill, duke filluar nga ora 2:00 PM, në adresën Boylston Hall 110, Cambridge, MA.

VATRA në Boston, së bashku me organizata të tjera shqiptare, e mbështet këtë aktivitet dhe fton komunitetin shqiptar të bashkohet në këtë pasdite kulturore të hapur për publikun.

Detaje të tjera në foto. Mos mungoni!

Vatra Chicago/

Albanian Bookfest Chicago 2026, një bashkëpunim i shkëlqyer i Vatra Chicago me librarinë “Alblibris”, Shtëpinë Botuese “Onufri”, Bujar Hudhri dhe Dr. Pashko Camaj. “Albanian Bookfest” nuk ishte thjeshtë një event. Ai bashkoi shkrimtarë, lexues dhe ëndërrimtarë, duke na kujtuar që librat janë ura që lidhin kultura, breza dhe ide. Në një botë që lëviz me shpejtësi, bookfest na fton të ndalemi, të kthejmë faqet dhe të rizbulojmë bukurinë e fjalës. Çdo libër që hapim ka potencialin të na ndryshojë, të na mësojë, frymëzojë dhe ndonjëherë shërojë. Kur mblidhemi për të nderuar letersinë duhet të festojmë guximin e atyre që shkruajnë, kureshtjen e atyre që lexojnë dhe lidhjet që krijojnë tregimet mes nesh. Sepse në fund “Albanian Bookfest” nuk është vetëm për librat, por ështe për përvojën e përbashkët njerzore të treguara mes historish…

Ishte një kënaqesi e veçantë të kishim mes nesh autorin e mirënjohur Z. Visar Zhiti, si dhe autorët e tjerë, Dr. Pashko Camaj, Zj. Mirela Kanini, Dr. Ernest Nasto. Pjesëmarrja e gjërë e bashkëatdhetarëve tanë në këtë event e ktheu në sukses dhe tashmë një traditë që do ta vazhdojmë dhe në të ardhmen. Një falenderim i veçantë i takon Qendrës Kulturore Shqiptare që na mundëson vazhdmisht ambientet e tyre dhe veçanërisht patriotit të devotshëm, Z.Naser Hoxha. Falenderojmë gjithashtu dhe perfaqësues të shoqatave të ndryshme që na nderuan me prezencën e tyre, si Zj. Arjana Jaupi, Z. Edon Shaqiri, etj. Mbi gjithçka falenderojmë komunitetin tonë të mrekullueshëm në Chicago i cili sa vjen dhe është më i bashkuar. Falenderojmë dhe bordin tonë drejtues për punën e tyre të palodhur si më poshtë:

Mirela Kanini (kryetare)

Ernest Nasto (nënkryetar)

Ardian Ruci (sekretar)

Artan Nati (arkëtar)

Dhimo Jano (anëtar i Kryesisë)

Anjeza Muca (anëtare e Kryesisë)

Klodiana Combi (anëtare e Kryesisë).

Zoti i bekoftë të gjithë shqiptarët

Në historinë moderne të kombit shqiptar, veçanërisht në periudhën e konsolidimit të shtetit shqiptar dhe në zhvillimin e diasporës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, figura e Kol Tromarës zë një vend të veçantë si një ndër veprimtarët më të angazhuar dhe si një nga drejtuesit e rëndësishëm të Federatës Pan-Shqiptare “Vatra”, organizatë që luajti rol themelor në mbrojtjen e interesave kombëtare shqiptare në fillimshekullin XX.

Kol Tromara lindi më 28 nëntor 1884 në qytetin e Vlorës, në një familje me ndjenja të forta atdhetare. I ati, Spiro Tromara, dhe e ëma, Maria Tromara, ndikuan drejtpërdrejt në formimin e tij moral dhe kombëtar, duke e rritur në një mjedis ku ndjenja e përkatësisë kombëtare dhe dashuria për gjuhën shqipe ishin vlera themelore të jetës familjare. Arsimin fillor e nisi në Korçë, një nga qendrat më të rëndësishme arsimore dhe kulturore shqiptare të kohës, ndërsa më pas vijoi studimet e mesme dhe të larta në Itali, ku u formua në fushën e jurisprudencës në Universitetin e Milanos. Ky formim europian i dha atij një horizont të gjerë kulturor dhe politik, duke ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në orientimin e tij drejt veprimtarisë kombëtare.

Në fillim të shekullit XX, Kol Tromara emigroi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe u vendos në Boston, qendra më e rëndësishme e diasporës shqiptare në atë periudhë. Aty ai u përfshi menjëherë në jetën organizative dhe patriotike të komunitetit shqiptar, duke u bërë pjesë aktive e lëvizjes që do të kulmonte me konsolidimin e Federatës Pan-Shqiptare “Vatra”.

Në kuadër të kësaj federate, Kol Tromara u ngrit në pozita të rëndësishme drejtuese dhe në vitin 1915 u zgjodh Sekretar i Përgjithshëm i saj, duke marrë një rol kyç në administrimin dhe organizimin e veprimtarisë së “Vatrës”. Në periudha të caktuara ai ushtroi edhe funksione drejtuese të përkohshme në strukturën e federatës, duke u shquar si një nga figurat kryesore organizative të saj. Në këtë detyrë ai bashkëpunoi ngushtë me personalitetet më të shquara të kohës, përfshirë Fan Noli dhe Faik Konica, duke qenë pjesë e rrethit të ngushtë drejtues të diasporës shqiptare.

Veprimtaria e tij në “Vatrë” ishte e gjerë dhe e shumëdimensionale. Ai kontribuoi në organizimin e komunitetit shqiptar në SHBA, në forcimin e strukturave të federatës, në mbledhjen e fondeve për çështjen kombëtare dhe në mobilizimin e diasporës shqiptare në mbështetje të Shqipërisë në momentet më kritike të ekzistencës së saj shtetërore. Gjatë Luftës së Parë Botërore, “Vatra” u shndërrua në një qendër të rëndësishme të veprimit politik shqiptar në mërgim, duke luajtur rol të ngjashëm me një përfaqësi kombëtare të organizuar jashtë vendit.

Një nga kontributet më të rëndësishme të Kol Tromarës lidhet me përpjekjet e diasporës shqiptare për mbrojtjen e çështjes kombëtare në Konferencën e Paqes në Paris më 1919, ku u përcaktuan fatet politike të shumë kombeve evropiane, përfshirë edhe Shqipërinë. Në këtë kuadër, ai ishte pjesë e përpjekjeve të organizuara të “Vatrës” për të mbështetur delegacionin shqiptar dhe për të forcuar zërin e Shqipërisë në arenën ndërkombëtare.

Kol Tromara ishte gjithashtu i lidhur ngushtë me gazetën “Dielli”, organin zyrtar të Federatës “Vatra”, e cila shërbeu si një tribunë e rëndësishme e mendimit politik, kulturor dhe kombëtar të diasporës shqiptare në Amerikë. Në këtë mjedis intelektual u formësua dhe u artikulua një pjesë e rëndësishme e ideve patriotike të kohës, ku Kol Tromara kontribuoi si pjesë e rrethit aktiv të drejtuesve dhe bashkëpunëtorëve të federatës.

Edhe pse nuk figuron ndër firmëtarët e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912, ai i përkiste brezit të patriotëve që mbështetën fuqimisht këtë akt historik dhe që më pas kontribuan në konsolidimin e shtetit shqiptar. Lidhjet e tij ideore dhe politike me figurat e Pavarësisë e vendosin atë në vazhdimësinë e drejtpërdrejtë të lëvizjes kombëtare shqiptare.

Përveç veprimtarisë politike dhe organizative, Kol Tromara u dallua edhe si një përkrahës i arsimit dhe kulturës shqiptare, duke mbështetur përhapjen e gjuhës shqipe dhe forcimin e vetëdijes kombëtare. Ai njihej si një njeri i formuar dhe i lidhur ngushtë me librin dhe dijen, duke përfaqësuar tipin e intelektualit patriot të diasporës shqiptare.

Pas kthimit në Shqipëri, ai vijoi veprimtarinë e tij në jetën publike dhe politike, duke mbetur i angazhuar në çështjet kombëtare dhe në zhvillimet e shtetit shqiptar. Megjithatë, me vendosjen e regjimit komunist pas vitit 1944, figura të tilla si Kol Tromara u konsideruan të papajtueshme me sistemin e ri politik për shkak të lidhjeve të tyre me diasporën dhe veprimtarinë e mëparshme nacionaliste.

Në vitin 1945, ai u arrestua, u gjykua dhe u dënua me vdekje nga regjimi komunist, duke u pushkatuar dhe duke hyrë në historinë tragjike të atyre personaliteteve shqiptare që u eliminuan në periudhën e konsolidimit të diktaturës.

Në vlerësimin historik, Kol Tromara mbetet një nga figurat më të rëndësishme të Federatës “Vatra” dhe një përfaqësues i denjë i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ai përfaqëson modelin e intelektualit patriot, organizatorit të përkushtuar dhe veprimtarit që i shërbeu çështjes kombëtare shqiptare me devotshmëri dhe vizion. Kontributi i tij në organizimin e diasporës dhe në mbrojtjen e interesave shqiptare në arenën ndërkombëtare mbetet pjesë e rëndësishme e historisë sonë kombëtare dhe një trashëgimi me vlerë të përhershme për kujtesën historike shqiptare.

Gjon F. Ivezaj