Irena Dragoti/

Librin “Pavarësia e Kosovës, Federata Panshqiptare ‘Vatra’ dhe gazeta ‘Dielli’ (1981–2008)” gjatë leximit nuk e pashë vetëm si studim historik por edhe si një rrëfim të ndërgjegjes kolektive shqiptare, ku historia nuk bëhet vetëm nga ngjarjet, por edhe nga fjala, reagimi dhe memoria e organizuar në diasporë. Në këtë vepër, historia e Kosovës nuk paraqitet veç si një kronikë lineare, por si një tekst multiplanësh, ku bashkëjetojnë dhimbja, rezistenca dhe diplomacia.

Qysh në parathënie, theksohet se kemi të bëjmë me një periudhë vendimtare për fatin kombëtar, ku diaspora shqiptare në SHBA, përmes “Vatrës” dhe “Diellit”, shndërrohet në aktor historik.

Veprën e Prof. dr. Roland Gjinit e lexova si arkeologji të ndërgjegjes kombëtare shqiptare, ku dokumenti, fjala dhe veprimi politik bashkëjetojnë si shtresa të së njëjtës të vërtetë historike. Në këtë sens, duket qartë që profesori e historiani Prof dr Gjini nuk ndalet te ngjarja, por kërkon aryet që e prodhojnë atë njëjtë si historianët e mëdhenj si Fernand Braudel apo Eric Hobsbawm.

Që në hyrje, të librit, Kosova nuk shfaqet thjesht si territor, por si kohë e zgjatur historike, hapësirë ku përplasen perandori, identitete dhe projekte politike ose siç thotë profesori “rrugë e gjatë, e ndërlikuar, e vështirë e e mundimshme”

Kjo fjali, në dukje përshkruese, është në fakt qasje se historia e Kosovës vjen njëherazi si shtypje po aq sa dhe kujtesë. Në analizën e viteve 1981, autori nuk e trajton protestën si një shpërthim spontan, por si rezultat i një akumulimi historik të padrejtësive ku identiteti kolektiv lindi si përgjigje ndaj krizës kur thotë: “iu mohuan liritë dhe të drejtat kombëtare… nën diktatin… serb”

Kjo është tipike koloniale pasi nga njëra anë mohon subjektivitetin e tjetrit dhe në anën tjetër është një popull që e rindërton atë përmes rezistencës. Demonstratat e vitit 1981 nuk janë vetëm kërkesë politike, por edhe akt i rikthimit të historisë në duart e shqipeve.

Në këtë pikë, roli i gazetës “Dielli” bëhet thelbësor. Ajo ka prodhuar realitetin historik, duke shndërruar një ngjarje lokale në çështje ndërkombëtare.

Një nga risitë më të rëndësishme të librit është vendosja e diasporës në qendër të analizës. Në frymën e Braudel-it, mund të themi se “Vatra” dhe “Dielli” përfaqësojnë një (longue durée), që veproi përtej ngjarjeve të përditshme.

Nga fillimshekulli XX deri në fundin e tij, diaspora shqiptare mbetet aktor konstant në mbrojtje të çështjes kombëtare. Në këtë kuptim, libri rrëzon keqkuptimin se historia bëhet vetëm brenda kufijve shtetërorë.

Përkundrazi, autori na bind se historia e Kosovës ndodh në një hapësirë të zgjeruar në SHBA, në media, në diplomaci duke krijuar atë që mund ta quajmë një atdhe diskursiv.

Përshkrimi i luftës së viteve 1998–1999 nuk është vetëm retorikë por panoramë e plotë e dhimbjes kolektive shndërruar në argument moral duke ndikuar në ndërhyrjen ndërkombëtare.

Ndërhyrja e NATO-s, në këtë këndvështrim, nuk paraqitet vetëm rezultat i interesave strategjike, por edhe i një presioni moral të ndërtuar nga media dhe diaspora.

Shpallja e pavarësisë në vitin 2008 paraqitet si kulm, por Profesor doktor Gjini e shmang triumfalizmin pasi ai e sheh lirinë si një proces të papërfunduar. Kjo duket në fjalinë” Kosovës i nevojiten institucione… ndërtimi i demokracisë është kyç” . Pavarësia thotë indirekt autori është kulm e fillim i ri.

Këtu shfaqet paradoksi themelor i historisë moderne, fitimi i lirisë nuk garanton menjëherë funksionimin e saj. Shteti duhet të ndërtohet, dhe ky proces është po aq i vështirë sa edhe çlirimi.

Në fund, e them me bindje se kjo vepër është tekst mbi tekstet pasi analizon gazetën “Dielli”, e cila vetë analizon historinë. Kjo krijon një shumëfishim perspektivash dhe e bën veprën një hapërsirë interpretimi. Historia këtu nuk është një e vërtetë e vetme, por një rrjet të vërtetash që ndërthuren. Kjo e afron librin me qasjet moderne të historiografisë, ku rëndësi ka jo vetëm “çfarë ndodhi”, por edhe “si u tregua ajo që ndodhi”.

Në përfundim, kjo vepër dëshmon se historia e Kosovës është jo vetëm një proces politik, por edhe ndërgjegje që formohet nëpërmjet kujtesës, vuajtjes dhe fjalës.

Libri i Prof . Dr Gjinit arrin të ndërtojë një urë mes historisë dhe interpretimit, mes faktit dhe kuptimit. Ai na mëson se pavarësia nuk është vetëm një akt juridik, por një proces i gjatë i krijimit të vetvetes si subjekt historik.

Dhe ndoshta idetë më të thella që dalin nga kjo analizë do të ishin

1-një komb nuk bëhet i lirë vetëm kur shpall pavarësinë, por kur arrin ta tregojë historinë e tij në mënyrë që bota ta dëgjojë.

2-Historia e Kosovës ishte dialog mes atdheut dhe diasporës

3-“Vatra” dhe “Dielli” nuk janë vetëm institucione, por edhe ndërgjegje kolektive që mbajtën gjallë një kauzë.

4-një komb nuk jeton vetëm në territorin e tij, por edhe në kujtesën dhe fjalën e bijve të tij kudo në botë.

Në këtë kuptim, libri dëshmon se aty ku historia dhe vetëdija përplasen fuqia e medias si instrument historik, kthejnë fjalën në armë e apel për botën e në fund vepër për kombin.

Kryetari i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës Vatra Dr. Elmi Berisha dhe kryetari i Këshillit të Vatrës z. Kolec Ndoja zhvilluan një vizitë zyrtare në Selinë e Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK. Zyrtarët e Vatrës shprehën mirënjohje, nderim e vlerësim për sakrificën sublime të luftëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si histori, identitet e krenari kombëtare. Në faqen zyrtare të Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK u raportua edhe nderimi për kryetarin e Vatrës nga organizata e kryesuar nga z.Hysni Gucati: “Sot kishim për vizitë z. Elmi Berisha, Kryetar i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA” të cilit iu nda mirënjohje për kontributin e tij të çmuar në avancimin e çështjes shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe për angazhimin e tij të vazhdueshëm në forcimin e lidhjeve ndërmjet diasporës dhe atdheut”.

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës Vatra i ka apeluar Kongresit, Senatit, Shtëpisë së Bardhë e Departamentit të Shtetit Amerikan për drejtësi për Kosovën. Vatra ka kërkuar vazhdimisht liri për çlirimtarët që mbahen padrejtësisht në Hagë dhe ka dënuar gjyqin e turpshëm ndaj heronjve të lirisë së Kosovës: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi e Rexhep Selimi. Gjyqi i padrejtë dhe i turpshëm ndaj çlirimtarëve e luftërëve të lirisë së Kosovës është turp për perëndimin. Maskarada e Hagës duhet të marrë fund sa më parë. Çlirimtarët duhet të kthehen të lirë në Kosovë.

Përmes gazetës Dielli, Vatra ka sensibilizuar vazhdimisht opinionin ndërkombëtar për padrejtësinë që i bëhet kombit shqiptar në zemër të qytetërimit perëndimor, në Hagë dhe ka insistuar për proces të drejtë, të ndershëm, transparent dhe jo të fabrikuar nga serbët e rusët. UÇK është nderi i kombit shqiptar, krenari dhe faqe e ndritur në historinë kombëtare.

Të nderuar kryetarë të degëve të Vatrës

Duke ju falënderuar për punën e shkëlqyer dhe angazhimin tuaj atdhetar e komunitar, ju rikujtojmë me respekt dhe dinjitet që të plotësoni, përpiloni e saktësoni listën e anëtarësisë dhe pagesën e anëtarësisë në përputhje të plotë me afatin e vendosur më 15 Maj 2026.

Degët që nuk plotësojnë dokumentacionin deri në datën e përcaktuar, nuk do të mund të marrin pjesë në Kuvendin e Vatrës që zhvillohet në përputhje me Kanunoren 1926, në New York më 27 qershor 2026.

Me respekt

Komisioni Përgatitor i Kuvendit:

Mondi Rakaj – Kryetar

Bashkim Musabelliu – Nënkryetar

Mirela Kanini – Sekretare

Ilir Cubi – Anëtar

Anton Raja – Anëtar

Për çdo sqarim kontaktoni:

Mondi Rakaj

Cel: +15867099517

Email: mondirakaj@gmail.com

Të dashur vatranë;

Të nderuar bashkatdhetarë;

Sot është një datë e lavdishme në historinë kombëtare dhe një ditë shumë e veçantë për Shqiptarët e Amerikës dhe kombin tonë. 114 vite më parë patriotët e shquar të kombit shqiptar në Boston Fan Noli, Faik Konica, Kristo Floqi, Llambi Çikozi e Kristo Kirka me bashkëpunëtorët e tyre themeluan Federatën Pan- Shqiptare të Amerikës “VATRA”, institucionin më të çmuar kulturor, patriotik e atdhetar për shqiptarët e Amerikës dhe jo vetëm.

114 vite shërbim në interes të çështjes kombëtare dhe komunitetit shqiptar në Amerikë e kthejnë historinë dhe veprimtarinë e Vatrës në një pasuri dhe trashëgimi të shenjtë për çdo shqiptar. Askush si Vatra dhe shqiptarët e Amerikës nuk u investuan kombëtarisht duke sakrifikuar kohën, dijen, pasurinë dhe jetën e tyre në shërbim të Atdheut. Nga Pavarësia e Shqipërisë, shtetformimi institucional, promovimi, njohja ndërkombëtare dhe mbrojtja e Pavarësisë e afirmimit shtetëror botërisht, lufta kundër komunizmit, roli në proceset e demokratizimit të Shqipërisë, rritja e bashkëpunimit shqiptaro-amerikan, lufta e Kosovës, Pavarësia e Kosovës e kontributi deri në ditët e sotme në promovim të gjuhës shqipe e vlerave më të çmuara të kombit tonë, e kanë kthyer Vatrën në një misionare të shenjtë kombëtare.

Vatra si simbol i nacionalizmit dhe atdhedashurisë shqiptare në Amerikë, është institucioni përbashkues që udhëheq veprimtarinë kombëtare e kulturore në mërgatën e Shteteve të Bashkuara.

Sot kam një falënderim të përzemërt për Kryesinë, Këshillin e çdo vatran që sakrifikon denjësisht për ti shërbyer Vatrës e komunitetit. Puna e Degëve të Vatrës gjeneron energji të pashtershme atdhetarie e krenarie.

Vazhdojmë me dinjitet për të çuar përpara amanetin kombëtar të themeluesve në shërbim të identitetit kombëtar e gjuhës shqipe. Shkollat Shqipe pranë Vatrës Tampa, Miami, Hartfod e Long Island janë referenca atdhetare e krenari kombëtare në Amerikë.

Historia e Vatrës është unike. Vatra ka frymëzuar dhe vazhdon dhe sot me dinjitet të bashkojë breza dhe gjenerata patriotësh të shquar. Në këtë ditë të veçantë në kalendarin e Historisë Kombëtare ne vatranët e sotëm nderojmë jo vetëm themeluesit e Federatës por përulemi me respekt të thellë për çdo patriot që vuri interesin kombëtar mbi gjithçka. Vatra është e shenjtë, ajo do jetojë në shekuj të shekujve.

Respekt dhe Mirënjohje përjetë për të gjithë brezat që kanë punuar prej 114 vitesh për Vatrën, Kombin e Atdheun.

Sot, delegacioni i Federatës Pan-shqiptare “VATRA” nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, i përbërë nga kryetari Dr. Elmi Berisha, Kryetari i Këshillit të Vatrës z. Kolec Ndoja, vatrani Richard Ndoja, shoqëruar nga Gjenerali Hisen Berisha dhe Naim Dedushaj, zhvilloi një vizitë të veçantë nderimi dhe respekti historik në Kosovë, një udhëtim me peshë simbolike, shpirtërore dhe kombëtare, që përshkoi rrugën e kujtesës sonë kolektive.

Nga kryeqendra, pranë varrit të Presidentit historik Ibrahim Rugova, te Prekazi i qëndresës dhe sakrificës së Adem Jasharit, e deri në Klinë, ku prehen e nderohen dy misionarë të mëdhenj të shpirtit shqiptar, Anton Çetta dhe e Shenjta Nënë Tereza, kjo vizitë nuk ishte thjesht një protokoll përkujtimor, por një akt i thellë lidhjeje me themelet mbi të cilat qëndron liria dhe identiteti ynë kombëtar.

Në këto ndalesa të historisë, delegacioni i “VATRA”-s rikujtoi se shteti i Kosovës dhe vetëdija jonë kombëtare janë ndërtuar mbi tri shtylla të mëdha, urtësinë politike, sakrificën për liri dhe misionin human e shpirtëror. Rugova simbolizon vizionin dhe orientimin strategjik të shtetit, Familja Jashari përfaqëson flijimin sublim për liri, ndërsa Profesori i pajtimit Anton Çetta në krye të studentëve e nisionarëve ju preu kokat gjarpërinjëve të gjakut për të bashkuar kombin, dhe Nëna e paqes e dashurisë e bekimit e drejtësisë Nënë Tereza, mishërojnë dimensionin moral dhe human të qenies sonë kombëtare.

Kjo vizitë është një dëshmi se lidhja ndërmjet diasporës shqiptare në Amerikë dhe atdheut nuk është vetëm emocionale, por edhe historike dhe me peshë përgjegjësie.

“VATRA”, si një nga institucionet më të vjetra patriotike dhe më të rëndësishme të shqiptarëve në diasporë, vazhdon të mbetet një urë e fuqishme që lidh të kaluarën me të tashmen dhe të ardhmen tonë.

Nderimi ndaj këtyre figurave dhe vendeve nuk është vetëm përkujtim, është rithemelim i përkushtimit tonë për të mbrojtur vlerat për të cilat ata jetuan dhe sakrifikuan.

Një komb që di të nderojë historinë e tij, është një komb që di të ndërtojë të ardhmen e tij.