Hysen S.Dizdari/
Populli shqiptarë në shekullin e XV-të, ishte i ndarë në principata rivale, fise të pavarura dhe me ndikime të ndryshme fetare e politike. Gjergj Kastrioti Skënderbeut tregojë një gjenialitet të jashtëzakonshëm politik, diplomatik dhe ushtarak, për bashkimin e popullit shqiptarë. Ai nuk e realizoi bashkimin përmes dhunës apo nënshtrimit të dhunshëm, por përmes disa hapave të matur strategjikë që edhe sot studiohen si kryevepër e shtetë-ndërtimit të shtetit Skënderbeut.
1.BASHKIMI BËN FUQINË (LEGJENDA E THUPRAVE)
Kjo është porosia më e famshme që i atribuohet Skënderbeut në shtratin e vdekjes në Lezhë në janar 1468. Sipas Barletit: Skënderbeu thirri princërit shqiptarë dhe djalin e tij të vogël, Gjonin dhe i kërkoi njërit prej djemve të thyente një tufë me thupra të lidhura bashkë. Djaloshi nuk mundi. Më pas, Skënderbeu i zgjidhi thuprat dhe i theu ato një nga një me lehtësi.
POROSIA E SKËNDERBEUT PËR SHQIPTARËT ËSHTË:
“NË QOFTË SE JENI TË BASHKUAR, ASKUSH NUK DO T’JU MPOSHTË; POR NËSE NDAHENI DHE PËRÇAHENI, DO TË BËHENI PRE E ARMIKUT.”
Barleti vë në dukje se Skënderbeu e kishte kuptuar se pika më e dobët e shqiptarëve ishte rivaliteti dhe përçarja mes fiseve e principatave.
Por pikërishtë tek , bashkimi i popullit shqiptarë qëndronë gjithë gjenjaliteti politik ,ushtarak e diplomatik i Skënderbeut.
2. KRIJIMI I NJË INSTITUCIONI LEGJITIM: KUVENDI I LEZHËS (2 MARS 1444)
Hapi i parë për bashkimin e popullit shqiptarë dhe më vendimtari ishte institucionalizimi i bashkimit, në Kuvendin e Lezhës me 2 mars 1444, nga Skënderbeu.
Skënderbeu e kuptoi se nuk mund t’u imponohej princërve të tjerë shqiptarë , si “mbret” apo “diktator”.
Ai mblodhi në Lezhë të gjithë princërit dhe krerët e fiseve shqiptare (Arianitët, Topiajt, Muzakajt, Dukagjinët, Spanët, etj.) në një terren neutral që kontrollohej nga shteti i Venedikut. Me 2 mars 1444 Skënderbeu themeloi “Besëlidhjen e Lezhës”, e cila funksiononte si një konfederatë politiko-ushtarake.
Skënderbeu u zgjodh Kryekomandant i ushtrisë, por Princërit ruajtën autonominë e tyre nëpër trojet e veta. Ky respekt për autonominë e çdo principate shqiptare bëri që princërit ta pranonin autoritetin e Skënderbeut në unitetë.
3. KRIJIMI I USHTRISË KOMBËTARE DHE ARKËS SË PËRBASHKËT
Pricipatat shqiptare para Lidhjes Lezhës, 2 marsit 1444, luftonin vetëm nën flamurin e principatës të tyre lokale.Në Lidhjen e Lezhës, Skënderbeu e ndryshoi rrënjësisht këtë strukturë. Ai bindi princërit shqiptarë të kontribuonin me ushtarë dhe me kuota financiare për një Ushtri dhe arkë të përbashkët financiare të ushtrisë shqiptare. Skënderbeu në Lidhjen e Lezhës, arriti të krijojë ushtrinë e parë Kombëtarë Shqiptare.
Ushtria e Skënderbeu përbëhej nga 8000-15.000 vetë.Kjo ushtri kishte një bërthamë të përhershme elitare me rreth 5.000-8.000 kalorës të lehtë, të cilët paguheshin drejtpërdrejt nga shteti dhe merrnin urëdhëra vetëm nga Skënderbeut. Kjo shkriu barrierat krahinore e fisnore, të cilat egzistonin përpara Lidhjes Lezhës.
4. MBROJTJA E ATDHEUT MBI NDARJET FETARE
Në shekullin e XV-të, Shqipëria ishte e ndarë nga ana fetare: Shqipëria e Veriu ishte kryesisht e besimit katolik, Shqipëria e Jugut ishte e besimit ortodokse, ndërsa një pjesë e elitës shqiptare kishte filluar të islamizohej. Skënderbeu e ngriti kauzën e tij të Bashkimit Kombëtarë mbi përkatësinë etnike, tokën dhe gjakun për lirinë e atdheut, jo mbi besimet fetare. Në ushtrinë e tij luftonin krahas njëri-tjetrit katolikë, ortodoksë, si dhe ish-ushtarë shqiptarë që kishin dezertuar nga ushtria osmane. Në këtë mënyrë ai arriti ta kthente luftën kundër pushtuesve otoman në një çështje mbijetese kombëtare, duke shmangur përçarjet fetare që mund t’i kushtonin shtrenjtë vendit.
5. UDHËHEQJA DHE SHEMBULLI PËRSONAL SI MJET BASHKIMI
Bashkimi Kombëtarë Shqiptarë nuk mund të arrihehej pa një lider si Skënderbeu, i cili arriti të bashkonte Pricipatat Shqiptare dhe të fitonte besimin e plotë të popullit. Skënderbeu nuk ishte një udhëheqës që rrinte në kështjellë duke dhënë urdhra, por ai ishte i pari që i printe ushtrisë në fushën e betejave. Ai rrezikonte jetën e tij në vijën e parë të frontit duke dhënë shembullin e vetë personal. Ai ishte i drejtë dhe i ndershëm në ndarjen pasurive si toka, kullotat, ushqimeve si gruri , kripa, plaçkën e luftës dhe i rreptë por i mëshirshëm me tradhtarët (si në rastin e Moisi Golemit apo Hamza Kastriotit, të cilët i fali pasi ata u penduan). Morali i lartë i Skënderbeut bëri që populli dhe ushtarët ta shihnin atë jo thjesht si komandant, por si një “baba” të kombit, duke krijuar një besnikëri fanatike ndaj figurës së tij.
6. SUKSESI USHTARAK SI MAGNETI I BASHKIMIT KOMBËTARË
Në politikë, askush nuk dëshiron të bashkohet me humbësin. Fitoret e para rrufe të Skënderbeut kundër ushtrive të mëdha osmane shërbyen si prova më e mirë se Bashkimi Kombëtarë. Sa herë që Skënderbeu fitonte një betejë dhe shkatërronte një ushtri e pushtuese e sulltani, popullit dhe princërve u shtohej besimi se rezistenca ishte e mundur. Kjo i mbajti popullin shqiptarët të bashkuar për 25 vjet rresht, një rekord unik për kohën dhe shekullin e XV-të.
7. MARTESAT DIPLOMATIKE DHE LIDHJET E GJAKUT
Skënderbeu përdori me shumë mjeshtëri diplomacinë martesore, e cila ishte një mjet i fuqishëm politik në Europën e shekullit XV-të, për të shuar rivalitetet mes familjeve të mëdha. Vetë Skënderbeu u martua me Donika Arianitin, vajzën e Gjergj Arianitit (një prej feudalëve më të fuqishëm të Shqipërisë së Jugut). Motrat e tij i martoi me princër të tjerë të rëndësishëm, si me Topiajt, Muzakajt e madje edhe me një princ malazez (Cërnojeviçi).
Përmes këtyre lidhjeve, martesave diplomatike e lidhjeve te gjakut, Skënderbeu aleatët e tij politikë u kthyen edhe në kushërinj e familjarë, duke e bërë tradhtinë apo përçarjen shumë më të vështirë.
PRA GJENJALITELI I HERIOT TONË KOMBËTARË ,GJERGJ KASTRIOTI SKËNDERBEU QËNDRONË, NË BASHKIMIN E PRINCIPATEVE SHQIPTARE DHE POPULLIN SHQIPTARË SEPSE AI U OFROI PRINCËRVE INSTITUCION DHE RESPEKT, USHTARËVE U OFROI BUJARI DHE SIGURI, POPULLIT TË THJESHTË U OFROI MBROJTJE DHE LIRI, DHE MBI TË GJITHA, SEPSE E VENDOSI IDENTITETIN KOBËTARË, ARBËROR MBI ÇDO NDASI TJETËR FETARE APO KRAHINORE.
PËRSHENDETI SHQIPTARËT KUDO JANË ME NJË PJESË NGA POEAMA:
SKËNDERBEU TË POETIT TONË KOMBËTARË, NAIM FRASHËRI:
KRUJ’, O QYTET I BEKUAR!
PRITE, PRITE SKËNDERBENË,
PO VJEN SI PËLLUMP I SHKRUAR,
TË SHPËTONJË MËMËDHENË
SHQIPËTARËT T’I SHPËTONJË
NGA XGJEDH’ E KEQ’E TYRQISË,
EDHE TY TË TË NDERONJË,
QË JE KREJ’I SHQIPËRISË,
KA PAS TRIMA SHQIPËTARË,
QË S’U TREMBET SYRI KURRË,
NDË ZËMËRT TË TIJ KA ZJARRË,
ËSHT’ I URT’ E TRIM E BURRË.,
ATË BURRË TRIMN’ E MIRË,
Q’I DH’AQË NDER SHQIPËRISË.
KËNDO, KËNDO SKËNDERBENË,
QË S’KA PASUR SHOK NË JETË,
QË LARTËSOJ MËMËDHENË,
KORDHËTARI TRIM ME FLETË!
LUM TI, SHQIPËRI, O LULE,
QË PATE TRIM TË VËRTETË,
KURRË NË TURP NUK’ U NGULE,
TË LA NDER TË MATH PËRJETË!,
NAIM FRASHËRI