Prof. Dr. Fejzulla Berisha/
1. Forcimi i rendit kushtetues dhe funksionalitetit institucional
Republika e Kosovës, si çdo shtet demokratik, e ka të domosdoshme që institucionet e saj kushtetuese të funksionojnë në mënyrë të plotë, të qëndrueshme dhe në përputhje me parimet e shtetit të së drejtës. Stabiliteti institucional është themeli mbi të cilin ndërtohet besimi i qytetarëve, partnerëve ndërkombëtarë dhe aleatëve strategjikë.
Për këtë arsye, proceset e konstituimit të institucioneve pas proceseve zgjedhore duhet të zhvillohen me përgjegjësi të lartë politike dhe juridike, duke respektuar Kushtetutën, afatet kushtetuese dhe procedurat demokratike. Konstituimi i Kuvendit, formimi i Qeverisë dhe zgjedhja e Presidentit të Republikës nuk janë vetëm detyrime procedurale, por shprehje e funksionimit të shtetit dhe e vazhdimësisë së rendit kushtetues.
Një shtet me institucione të plota është më i aftë të përfaqësojë interesat e tij, të zbatojë politikat kombëtare dhe të zhvillojë marrëdhënie të qëndrueshme me partnerët ndërkombëtarë.
2. Ndërtimi i një politike të jashtme të koordinuar dhe strategjike
Politika e jashtme e Republikës së Kosovës duhet të udhëhiqet nga një vizion afatgjatë, i bazuar në interesat shtetërore dhe në koordinimin e vazhdueshëm me aleatët strategjikë. Në një mjedis ndërkombëtar të ndërlikuar, koordinimi diplomatik me partnerët euroatlantikë është një faktor i rëndësishëm për sigurinë dhe afirmimin ndërkombëtar të Kosovës.
Marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të trajtohen si një partneritet strategjik me rëndësi të veçantë, i ndërtuar mbi vlera të përbashkëta demokratike, besim reciprok dhe interesa të përbashkëta.
Një diplomaci e suksesshme nuk nënkupton vetëm mbrojtjen e qëndrimeve të shtetit, por edhe aftësinë për të dëgjuar, koordinuar dhe ndërtuar ura bashkëpunimi me aleatët.
3. Institucionalizimi i mirënjohjes ndaj aleatëve
Republika e Kosovës duhet të zhvillojë një traditë të qëndrueshme të mirënjohjes institucionale ndaj partnerëve që kanë luajtur rol të rëndësishëm në historinë e saj moderne.
Mirënjohja nuk duhet të kufizohet në deklarata individuale apo në veprime simbolike të personaliteteve të veçanta. Ajo duhet të jetë pjesë e veprimit institucional të shtetit, përmes mekanizmave të përcaktuar kushtetues dhe diplomatikë.
Kuvendi, Presidenti dhe Qeveria, në kuadër të kompetencave të tyre, mund të kontribuojnë në krijimin e një kulture shtetërore ku aleatët nderohen përmes akteve zyrtare, ceremonive institucionale dhe politikave të vazhdueshme diplomatike.
Një shtet që kujton dhe nderon miqtë e tij forcon besueshmërinë dhe pozitën e vet në marrëdhëniet ndërkombëtare.
4. Ruajtja e orientimit euroatlantik si interes strategjik
Orientimi euroatlantik i Republikës së Kosovës është një nga shtyllat themelore të politikës së saj të jashtme dhe të sigurisë. Integrimi në strukturat euroatlantike dhe forcimi i bashkëpunimit me demokracitë perëndimore përfaqësojnë një objektiv strategjik afatgjatë.
Në këtë rrugëtim, partneriteti me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe me shtetet e tjera aleate duhet të ruhet dhe të zhvillohet përmes një qasjeje të matur, të përgjegjshme dhe institucionale.
Kosova duhet të dëshmojë se është një partner i besueshëm, i cili respekton vlerat demokratike, sundimin e ligjit dhe parimet e marrëdhënieve ndërkombëtare.
Republika e Kosovës është ndërtuar mbi sakrificën e qytetarëve të saj, mbi aspiratën për liri dhe demokraci, por edhe mbi solidaritetin dhe mbështetjen e aleatëve ndërkombëtarë. Në këtë histori, partneriteti me Shtetet e Bashkuara të Amerikës zë një vend të veçantë dhe të rëndësishëm.
Mirënjohja ndaj aleatëve nuk duhet të jetë vetëm një ndjenjë individuale apo një kujtim historik; ajo duhet të jetë pjesë e kulturës institucionale të shtetit. Një Republikë e pjekur demokratike e shpreh falënderimin e saj përmes institucioneve, akteve zyrtare dhe politikave të qëndrueshme.
Në të njëjtën kohë, funksionimi i plotë i institucioneve kushtetuese – Kuvendit, Qeverisë dhe Presidencës – është kusht i domosdoshëm për një shtet që dëshiron të ketë rol të fuqishëm në arenën ndërkombëtare. Respektimi i Kushtetutës, afateve dhe procedurave demokratike është themeli i besueshmërisë së Republikës së Kosovës.
Forcimi i partneritetit me aleatët strategjikë, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, nuk është vetëm çështje e së kaluarës historike, por një investim për të ardhmen e shtetit të Kosovës, për sigurinë e tij, zhvillimin demokratik dhe integrimin e plotë euroatlantik.
Një shtet që respekton Kushtetutën, nderon aleatët dhe ndërton institucione të forta është një shtet që ndërton të ardhmen e tij me dinjitet, përgjegjësi dhe vizion.