Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Vrima të zeza

by

-….kur qeveria kontrollon shtetin, ligjet kontrollojnë ato që mendojmë në vend që të merren me ato që bëjmë. Kështu, mendimi i lirë përndiqet. Persekutimi i mendimit e transformon njeriun. Brenda kësaj qelie izolimi, ai provon metamorfozë; mund të shndërrohet në bandit e terrorist, ose ikën, arratiset, strehohet në një vend të lirë ku mund të transformohet në çdo gjë që do a mendon se mund të bëhet…/3-Astrit-Lulushi-286x300-2-250x262-1Nga Astrit Lulushi/
Mos lejoni që frika t’ju ndalojë. Mos u frikësoni nga talljet ose censura. A nuk është detyrë njerëzore për të qenë në paqe me veten? Censorët seç kanë një indinjate morale – një ndjenjë të rrezikshme dhe çorientuese. Ata janë tiranë të vegjël, me terren e aftësi të kufizuara. Duke u trembur nga arsyet e vërteta të indinjatës së tyre, me sjellje e veprime, ata mbrojnë veten nga frika se mund të manipulohen për gjërat që nuk i parashikojnë.
Opinioni i gabuar mund të tolerohet kur arsyeja lihet e lirë për ta luftuar. Por kur qeveria kontrollon shtetin, ligjet kontrollojnë ato që mendojmë në vend që të merren me ato që bëjmë. Kështu, mendimi i lirë përndiqet. Persekutimi i mendimit e transformon njeriun. Brenda kësaj qelie izolimi, ai provon metamorfozë; mund të shndërrohet në bandit e terrorist, ose ikën, arratiset, strehohet në një vend të lirë ku mund të transformohet në çdo gjë që do a mendon se mund të bëhet. Mendja e tij, dikur e burgosur, çlirohet nga frika. Kjo është arsyeja që njeriu në diasporë ndryshon, duke e rritur cilësinë e jetës së tij. Por në shumë raste, njerëzit e diasporës priten me dyshim, zili, smirë kur kthehen në vendin e tyre të parë. Dijet që ata kanë fituar në vendin e lirë, ndeshen me zbrazëtirën e mendjes në errësirë, e cila vepron si një vrimë e zezë kozmike që thith çdo dritë apo të gjitha energjitë e tyre. Eshtë e kotë të synosh diçka kur e di se kurrë nuk do ta arrish. Njësoj ndodh kur mendimi i lirë mbillet në tokë të djerë; punë e kotë, pa rezultat, kthehet çdo përpjekje e tyre.

Fytyra e rreme e përkushtimit

by

1-astrit_lulushi-300x223

…Me fytyrën e përkushtimit, ne bëjmë që djalli të duket engjëll, thotë Shekspiri. /

Nga Astrit Lulushi/

Njerëz të mirë bëjnë gjëra të mira, por mos mendo se ata do ti gjesh nëse ndjek mediat vendase, sepse nuk do ta njihni kurrë të mirën. Portalet nxijnë me lajme për vrasje, dhunë, drogë, korrupsion, skandale. Opozita akuzon pozitën, e cila i kthehet me kundër akuza më të ashpra e padi në gjykata. Me pushtetarë përbindsha e popull të trembur e hutuar, që nuk sheh të ardhme, vendi po ngrihet si një shtëpi e ndërtuar në truall të paligjshëm që pret të bjerë e shkatërrohet.

Ka dy metoda, dhe vetëm dy, me të cilat mund të plotësohen nevojat dhe dëshirat e njeriut: njëra është prodhimi dhe shkëmbimi i pasurisë, ky është mjeti ekonomik; tjetri është përvetësimi i pasurisë së prodhuar nga të tjerët; është mjeti politik, shkaku i rrëmujës së sotme. Pushtetarë të shndërrua kafshë që gjejnë viktima të përjetshme, papritmas bëhen mbrojtës të lirisë, që vendosin rregulla për ata që as nuk lejohen të mendojnë. Me fytyrën e përkushtimit, ne bëjmë që djalli të duket engjëll, thotë Shekspiri.

Jetë e subvencionuar

by

Nga Astrit Lulushi/

Politika është e përbërë kryesisht nga paragjykime. Prandaj ajo thuajse gjithmonë vepron keq. Personi i dhunuar (viktima) bëhet vegël e politikës, harron dhimbjet, dhunuesin e quan shok. Dhe shoqëria vazhdon të mbetet në vorbullën e riciklimit, njeriu dënohet, vdes – mendon se flijohet – me emrin e partisë në gojë.
Dihet se shumica e njerëzve – jo vetëm ata që konsiderohen të zgjuar, por edhe ata që janë të aftë për të kuptuar problemet më të vështira, mund të dallojnë rrallë edhe të vërtetën më të thjeshtë, ashtu siç pranojnë falsitetin e ideve që kanë formuar. Përfundimet me të cilat ata janë krenarë, ua kanë mësuar edhe të tjerëve dhe mbi të cilat kanë ndërtuar jetën e tyre. Megjithëse gënjeshtra, ata vazhdojnë të krenohen me ‘to.
Dhe këtu qëndron ironia. Njerëzit që janë më kundërshtues të shprehjes së lirë janë të njëjtët që duan të shprehen vetë të lirë. Vetë-shprehja është një e drejtë që ata duan ta mbajnë të gjithë për vete, të tjerët duhet të shprehen në mënyrë që përputhet pikërisht me dëshirat e tyre. Ata kërkojnë që të tjerët ta përshtasim gjuhën tyre, të përshtasim perceptimin mbi realitetin e përzierë me iluzionet e tyre. “Kjo është rruga që duhet të ndjekësh”, thonë ata që nuk pranojnë të ndjekin as natyrën e tyre, por u pëlqen të notojnë në llumin e shkaktuar. Shkaqet që jetojnë nga politika, vdesin nga politika. (Et tu Brute!?)
Formulimi i ndërlikuar i ligjeve rrit nevojën për t’u fshehur nga vetja, nga dhuna që synojmë ndaj njëri-tjetrit. Ndërmjet njeriut të privuar qoftë edhe për një orë, dhe atij që privohet nga jeta e tij, ekziston vetëm një shkallë ndryshimi. Ju e keni dhunuar atë, e keni konsumuar energjinë e tij. Sa më e subvencionuar është jeta, aq më pak e lirë është.

“Këpucë për Gjyqin e Fundit”

by

Nga Astrit LULUSHI/*

Kur lexon librin e Myrtajt, takohesh me karaktere të ndryshme, dhe kuriozitete; dëgjon për ciganë që nuk duan të bëhen jo-ciganë; pa një vend të përherëshëm, pa atdhe ata duket se ndjehen më mirë të integruar në këtë botë globale.
Pastaj njihesh me njeriun i cili për të bërë emër të madh, e shkurton atë, duke këputur çdo lidhje; sheh një “idealist” që për një palë këpucë vret shokun e tij. Takon përkthyes që e nxjerrin nga burgu pa ia njohur lirinë, e shumë të tjerë nga kjo e ajo kohë.
Heronjtë e Tregimeve të Myrtajt janë si  gjigandët që hedhin gurë për të goditur male dhe për të shkaktuar tërmete që gllabërojnë ide të shumta të cilat mund të ndihen e dalin në sipërfaqe nga konvulsione të natyrës.
Përsëri, fenomenet e përhershme të përditshme, janë aq të njohura të përhapura gjithandej në këto tregime sa nuk nxisin asnjë vërejtje por vetëm ndjesi e keqardhje.
Personazhet e Myrtajt janë qeniet njerëzore që u dalluan në jetën e tyre me përparësinë e vet mbi të afërmit e tyre, dhe pas vdekjes ata hyjnë në mesin e atyre që jetonë.  Autori i prek si me shkop magjik zbulon detajet e jetës së tyre, të cilat, duke i veshur me tonin e tij të veçantë prozaik,  i regjistron si të shquara.

*Libër me tregime nga Faruk Myrtaj, Shtëpia Botuese UEGEN

Lajm i prishur

by

3-Astrit-Lulushi-286x300-2-250x262-1Nga Astrit Lulushi/

“Furacak”, quhet personi që vete diku pa qenë i ftuar, që përzihet kot ose ndërhyn në punët e të tjerëve, pa lejen e tyre. Prandaj mos u frikësoni … thotë John Adams.., as mos lejoni veten që të hiqni dorë nga liritë tuaja për shkak se dikush paraqitet me ndonjë pretendim të mirësjelljes, delikatesës apo frikës. Këto, siç përdoren shpesh, janë tre emra të ndryshëm për hipokrizinë, mashtrimin dhe kërcënimin.

Qeverisja e vetes është zanafillë për qeverisjen e të tjerëve, duke reflektuar pikëpamjen se qeverisja është më shumë se politikë, është mbi politikë, është mbi partishmëri, jo mbi baza partiake. Shoqëria shqiptare duhet të mos i harrojë kohët, kur nën “frymën e partishmërisë” njerëzit paragjykonin ose paragjykoheshin, gjykoheshin, persekutoheshin e vriteshin.

Parti e politikë janë të lidhura, në mos një e vetme. Fjala ‘politikë’ rrjedh nga ‘poli’, që do të thotë ‘shumë’, dhe ‘tikë’, që do të thotë ‘degë, ose parazitë që thithin gjakun. Arsyeja që tradhtia nuk luftohet lidhet me faktin se në qoftë se ajo fiton, askush nuk guxon ta quajë tradhti. Nëse një milion njerëz thonë një gjë të marrë, ajo vazhdon të jetë e marrë, thotë Anatole France. Karakteristikat e një politikani të njohur janë; zëri ogurzi, mbarështimi i keq dhe mënyra vulgare e të folurit. Ato që oratorit i mungojnë në thellësi, gjenden në gjatësi, thotë Montesquieu…njësoj si me velinat e sotme, që përcjellin mesazhin tek folësi.

‘Velinë’ është fjalë që fillimisht i referohej lëkurës së butë të viçit, por me kalimin e kohës u shndërrua në ‘letër të hollë a të butë’, që fshijmë hundët a buzët. Në epokën e makinës së shkrimit, fillimi i shek. XX, fleta transparente prej karboni u quajt ‘veline’, letër kopjuese. Në vitet 1980, Silvio Berluskoni, manjat i mediave, revolucionarizoi televizionin italian duke krijuar rrjetin e parë privat Canale 5. Një nga programet më të njohura të tij, “Striscia la notizia”, filloi të  shfaqte kërcimtare seksi që bartnin kopje të lajmit tek spikeri në ekran. Ato u bënë të njohura si “foshnje të Berluskonit” ose ‘velina’, emër që tani përdoret për të gjitha vajzat e veshura në mënyrë të pamjaftueshme, të cilat shfaqen zakonisht në programe televizive për të prishur ose për të sjellë lajmin e prishur.