Ilir Levonja – Page 62 – Dielli

Lufta e qenve

September 15, 2016 by dgreca

Nga Ilir Levonja/Florida/

Prej datës 19 gusht në kinematë e Amerikës, po shfaqet një film me titullin War Dogs. Ose lufta e qenëve. Nuk është se ka kapur majat. Por as pa të fare nuk ka kaluar. Mua përshembull, më ndali një kolege. Dhe midis të tjerave më pyeti se a ishte e vërtetë ajo që kishte ndodhur në vëndin tim. Filmi kështu, thotë, ndërtuar mbi një ngjarje reale. Bëhej fjalë për Gërdecin. E si mund të harrohet për ne shqiptarët ajo e shtunë marsi, e 2008-tës. Gjithsesi, filmi është i përqëndruar në mashtrimin e madh, që dy të rinj i bëjnë Pentagonit. Duke i përlarë një kontratë të majme, treqind milonë dollarë për të blerë dhe pajisur me armë, aleatët amerikanë në lindjen e mesme. Po aty bën pjesë edhe Shqipëria ime. Kjo është një e vërtetë e pamohueshme. Ndërtimi i socializmit…, forcimi i vendit, bërja e tij një kështjellë të pamposhtur në brigjet e adriatikut, na ktheu edhe në hambar të barotit dhe predhave. Nga ana tjetër, krejt të papërgatitur. Si dhe për shkak të tensioneve politike të vazhdueshme. Divizionet, brigadat, repartet, pavarsisht se çfarë mbartnin depot e tyre ishin kthyer në një pranverë të punëve të errta. Kjo falë edhe 1997-tës, luftrave të shpërbërjes së Jugosllavise. Dhe dërrmës për tu pasuruar brenda natës.

Janë disa paralele që hiqen me vendet e rajonit, duke filluar që nga prishja e Bashkimit Sovjetik.

Megjithatë, demokracitë e rajonit tonë mbeten akoma në kushtet e brishta. Krahasuar me demokracitë e tjera. Dhe për më tepër, akoma të paçliruara nga doktrina e të ashtuqujtuarve baballarë të vendit. Filmi është i gjithi një sarkazëm e stilit amerikan, karshi sigurise, mbarëvatjes. Apo edhe seriozitetit të Pentagonit. Megjithëse ka edhe pëshpëritje se është një nga ato lojra t e trukura që nuk u mësohet kurrë e vërteta. Dhe që ashtu vdesin.

Pjesë e pragmatizmit amerikan.

Por prapë, neve na ka cëmbitur. Dhe si për dreq, na ka afruar me ato vende ku sa më shumë përpiqet inteligjenca ta largojë shqiptarinë. Dyfish e tërheq injoranca, dyfish e shtynë andej, nga gëlon rëra dhe bestytnitë e shoqërisë patriarkale.

Me Afganistanin, Irakun, Sirinë etj.

Sot vendi ynë është konkurent në tregjet e drogës. Kur një qeveri shpalli dëshmorë e trofe me shpërbërjen e një vatre si Lazarati. Dhe kjo e gjitha një çudi që nuk e di se çfarë emri t’i japësh.

Sot një shtetar i yni, në darkë mohon që në Shqipëri kultivohen kanabasi etj. Në mëngjes çon policinë diku, në prezencën e një gazetari të huaj. Dhe pret, shkatërron djeg, masive bimësh në fjalë.

Sot kryeministri i vendit i kënaqej filmit Lufta e qenëve. I kënaqej pamasë, Luftës së qenve. Ndërkohë që aty përflitet Shqipëria, jo kundërshtari i tij. I kënaqej si qen, kur i lehnin qentë.

Në një provincë të vendit, palët habiten me rezultatin e zgjedhjeve.

Se si blejnë me pak para një familje votash. Një fis të tërë. Një katund. Dhe i kënaqen çudisë së tyre.

Sot një qeveri e tërë. Dhe një turmë e tërë rektorësh, bëjnë makinacione llotarish të drejtash studimore. Si e si të shpien kontigjente me shumicë tek universitetet private. Duke nëmur, pjerdhur, rrënuar, maskaruar etj…, univeristetet shtetërore.

Ndërkohë që ua kanë kyçur pagesën fëmijëve të tyre nëpër universitetet më të mira të botës.

Duke i dhënë më shumë pushtet absurdit të çudisë së tyre.

Që është as më shumë e as më pak një luftë qenësh.

Sot një nënë shqiptare i lutet Zotit që fëmijës së saj, vajzës apo djalit, t’i dali llotoja e Amerikës. Ndërsa një baba e bën me vrap socialist a demokrat. Ose e shtyn të hapi një parti. I këshillon për së pari politikën. Se ndryshe nuk rregullohet në punë. Nuk ka të ardhme.

Sot në vendin tonë shpallet menjëherë në kërkim një pedagoge që mori 100 euro. Si pjesë e çudisë, mendësisë, shitblerjes së gjithçkaje të mundshme. Ndërsa dekorohet, lartohet e i jepen poste në qeveri, atij që vjedh miliona në tendera. Atij që shfrytëzon për prostitucion gruan apo vajzën e kushuririt. Atij që vret, pret. Dhe që publikisht kërcënon si njërin apo tjetrin krah.

Filmi Lufta e qenve?

A nuk është kjo e gjitha një luftë qensh.?!

Do ja shohën fundin vitin që vjen. Me njerëzit e lidhur staneve ku kultivohet kanabisi. Me aeroplanët mushkonja që bien sa në Divjakë. Dhe sa në Lezhë.

Sheshi i legenave

September 8, 2016 by dgreca

Nga Ilir Levonja/

Çdo qeveri që vjen, ka punë me sheshin që vetëm emrin ka si i Skëndërbeut. Se në fakt është sheshi i mllefit. I vënies përtokë. Por me inat ama. Me dhunë. Me të shara me qejf. Aq sa edhe keta skrepërit me ato kova si feçka elefentësh, bilbizojnë kur shkulin gurët. Bjeri, vënçe. Shkuli më të lumtë tështima. Çoje Skëndërbeun këtu. Ngjyrose si të duash. Le të plasin ata legenat. Ta dinë që ne fituam. Ta dimë që jemi ne.

Dhe shqiptarët që gdhihen me atë kalorësin e Krujës, herë atje, në qoshe nga xhamia. Atë Skënderin e Kastriotëve. Herë andej nga treni. Herë në gropë. Herë mes dizajnit te nje paçavure bari. Dhe herë duke u matur me Enverin. Vëllain e madh të inatçorëve. Herë duke parë delet se si i kullosin tek këmbët. Herë popullin që kujtohet e djeg. Proteston. Një herë në gjysmë shekulli. Pastaj fle.

Po kur protestojnë, protestojnë ama. Madje me kamiona repoltabël, saurrela liaz etj. Me qenër policie. Diagaçe,autoblinda. Me zis-in në krye, këtë heroin e punës socialiste. Mjafton që protestojnë. Dhe të plasi ai legeni. Nuk ka rëndësi se sa para u marrim shqiptarëve.

Pastaj gjumë. Mjafton që e mbajtën fjalën me zisin e radhës. Pastaj gjumë ariu. Një e përditshme ku qeshin dhe hanë fara luledielli.

Të vej ku të vejë.

1) Sheshi i Skënderit zë fill atëhere kur shqiptarët ndanë mëndjen të kenë një kryeqytet të tipit perëndimor. Pasi vilajetet e Dovletit i kishin lënë me pesë të tillë. Dhe u përfshi në të ashtuqujturin plani sistemues i Tiranës. Me grupin e ministrive, bulevardin. Ndërtesa qeveritare dhe korpusin qëndror. Ose të ashtu nëmurin, si sopata e liktorit. E Duçes. Vëllait të madh nga koha e mbretërisë. Pra rreth viteve 1927-1929. Një lloj përngjasje apo harmonizimi me sheshin e shenjtorëve dhe sheshin Venecias në Romë. Apo Vatikan, ku pak ditë më parë ishim aty shqisërisht e me hori revolucionare në shenjtërimin e Gonxhes tonë. Më pas, me kalimin e viteve. U bë si deshi, dyshja abetares Enver-Tito. Si deshi, Stalini. Si deshi Mao Ce Duni. Si deshi vetmia jonë brenda Kampit të mbyllur socialist. Më shtatlartin, me kapërdinë atje nga krahu i gjelltores më këmbë. Ku ndahet rrugët e Durrësit me të Kavajës. Enverin nga Donovati… Dhe sot siç do vëllai i madh Erdogan. Ibrikzimi i Tiranës etj.

2) Një sehirxhi i radhës, me tregonte se si i mbeti nofka e përdalë. Ose femër me njëqind burra filankës. Ne tha, na hipi për kokë. O ta zinim dashnore, o hiç. Dhe bëheshim nja qind çuna. I silleshim poshtë shtëpisë. Fjaloseshin dy e nga dy. Kishte rivalitet mes nesh. Ndeshje me grushta. Kështu kjo punë, u bë sedër djelmoshash. Poshtë atij pallati të mjerë silleshim si zagarët në kohën e ndërzimit.

E kthyem atë rrethinë në bash, qendrën e qytetit. Shëtisnim darkave edhe të fashur. Edhe armiq të përbetuar. Hasëm të njëri-tjetrit….

Kështu, e, dhjetë vjet.

-Mirë, po vajzën kush e zuri? – pyeta unë kureshtari.

-Askush, ma ktheu ai. -Ca thoshin se aty lart, nuk kishte pasë vajzë fare. Të tjerë thoshin se, na i bëri glasën në kokë dhe shkoi e u martua diku tjetër. Kuptohet me atë që deshi. Po ne e nxorrëm inatin tonë. Kurvë e thërrasin edhe sot. Dhe asaj lagjeje, sheshit poshtë pallatit de…, ashtu i ka ngelur. Sheshi i kurvës.

———–

Kur në fakt duhej t’i ngelej sheshi i legenave.? I zagarëve

3) Tashmë ne shqiptarëve na ka hyrë dërrma e inatit. Dërrma e pedonaleve. Megjithëse shumë sheshe të kryeqyteve në botë, janë mishirim i ndryshimeve historike. Jo i tekave politike. Si të thuash një lloj muzeumi natyror i zhvilleve në vend. Me të mirat dhe këqijat e saja. Dhe koha jonë, i ka ato pak histori të sajat. Që fare mirë mund të formëzonin identitetin tonë.

Le t’i referohemi idesë përngjasuese. Sheshit të shenjtorëve. Apo Sheshit Venecia po në Romë. Një shesh me histori të madhe. I kurorëzuar nga Musolini. Aty përmblidhen shumë e shumë. Që nga memoria e unifikimit të Italisë me Viktor Emanuelin. Me altarin e atdheut, ushtarin e panjohur etj. Projekt të cilin e kurorëzoi Duçja. Fashisti që e bëri për turp Italinë. Megjithatë edhe sot e kësaj asnjë grimë pluhuri nuk ishtë luajtur Sheshit Venecia. Kurse ne, nuk ngelëm veç duke e përçudnuar çdo qeversisje. Herë me qejf rusokinez. Dhe herë me qejfinatin e erdoganizmit.

Dhe, jo vetëm italianët krenohen dhe e admirojnë atë. Por edhe ne.

Megjithatë ca pyetje, godasin me ashpërsi. Po parate e harxhura?

Sa shtëpi banimi mund t’i ofronim të pastrehëve? Sa shërbime të tjera urbane periferive? Sa institucione për të moshuarit e braktisur mund të hapnim. Sa rimbursime të drejtash studimi? Po ata gurë që po hiqen, pse hidhen kot?

Po me sa duket ne, vetëm të pyesim nuk dimë.

PASSHENJTERIMI- A do te behen me te mire politikanet, shtetaret, kuvendaret tane?

September 4, 2016 by dgreca

Nga Ilir Levonja/

Hose Maria Bergolio, i nohur si Papa Francesco, i 266-te i Selise se Shenjte, nuk do harrohet kurre per ne shqiptaret. Dhente Zoti qe ata pjesmarres aty, t’i kene pasur te mprehura majat e lapsave. Kjo dite e sotshme eshte vertete per tu mbajtur mend. Po keshtu edhe ky njeri. Nje i tille qe shkeli mermerin e Vatikanit me kepucet e Buenos Airesit. Thjesht per tu ndjere prane shumices globale qe bie ndesh me luksin e shtepise se tij. Ky burre nga Argjentina, ose jugu i skajshem, zgjodhi me doren e Zotit ne grigjen e shqiptareve nje prej tyre. Pa diskutim ate qe nga syte e te te mjereve shihej si nje engjull. Ndersa nga syte e te te nginjurve, si model per demagogjine e radhes ne fushaten politike po te radhes. Dhe ata (te mjeret) nuk jane pak ne kete glob qe sot e ka mbytur, ngrohja globale, droga dhe arratia njerezore. Deshira per te ikur. Ne fakt, e perditshmja serish, si te thuash po u ben nje padrejtesi. Qofte dhe me laurimin e saj. Pra shenjtit te tyre. Postera apo banera dixhitale qarkullojne kudo me buzeqeshjen e shenjtores. Aq te shumte sa do ta trishtonin edhe vet ate ne gjallje. Ndofta gezimi legjitim do te ishte me i drejte ndryshe. Pa karrike te radhes se pare. Por batalionet e shenjtit nuk e kane kete mundesi penguese. Ata jane te nenshtruar te ndjejne mungesen e saj. Te qajne dhe te qeshin kohesisht. Te gezohen si femije. Te falin urie. Kurse karrikeparet, priviligjenin qe te luajne me emrin e shenjtit…, ashtu si me rruzat ne perin e tespieve.

Bota e saj ishte nje fushe veprimtarie mes mizerjes, kockamaneve, te rrezuarve pertoke dhe te pashpreseve.

Ndofta ne keto dite horeje shqiptaresh, shqiptaret duhet kishin arsyen me madhore qe t’i nxirrnin me shqelma perjashta keta te radhes se pare. Por nuk e bene.

Nga ana tjeter mijra pyetje naive me bluajne koken:A do ndikohen per mire shqiptaret nga ky shenjterim i bijes se saj?

Sidomos shqiptaret shtetare. Ne raport me njeri-tjetrin. Me veten, me vendin. Per tu bere model per njerezimin kudo?

A do zhvillohet ndryshe e nesermja politike e Kuvendit te tyre?

Ku gjuha e komunikimit, e pritje percjelljes se njeri-tjetrit, e vleresimit te shoqi-shoqit, do jete si gjuha e shenjtit qe tashme kane?

A do t’i fusin shkopinje nen rrota shoku-shokut. Me imponime politike doganash. Me modelet e luftes se ashper dhe demagogjine e foltoreve. Me dy kombetare, me pese shtete?

Me yshtjen e tendencave gjoja nacionale? Atdhedashurie, por ama ndaj nje atdheu imagjinar?

A do ta permiresojne mireqenien e tyre?

A do ta permiresojne infrastrukturen e se perditshmes? Ato rruget ne lagjet. Apo rrethinat? Ku jeton e verteta e njerzve pa deshire per te ndrequr, meremetuar, mirembajtur?

A do ta japin Vetveten aq kollajllisht ne nje te thjeshte, vote?

A do te thone me, ata jane qener te gjithe? Njeri me mut se tjetri?

A do te jene me perpara…, me shume qytetare shqiptare se sa “démokrate”, “socialiste”, “komuniste”, etj?

A do vazhdojne te prodhojne intelektuale me shumice, shkenctare, humaniste, profesora, doktora, juriste,arsimtare e artiste…, permes selive due teseres se partive? Se sa permes legjislacionit sekulär, te shtetit perendimor?

A do vazhdojne te prodhojne misionare fetare me lemoshat qofte nga Orienti a Perendimi?

A do fillojne ta jetojne besimin me menyren shqiptare…, si shqiptare? Si race e bukur? Si race e vjeter?

A do ndergjegjesohen se ne kete shekull te ri…, ricklimi, qofte i mbetjeve, qofte i drejtuesve politike e shtetare, eshte prioritet dhe domosdoshmeri kohore?

A do ta kuptojne me ne fund…, se mundesia qe i jepni nje individi, per t’ju drejtuar. Nuk eshte rast kultural per te pasuruar ate the sojin e tij. Por rast kultural i ndreqjes se te perditshmes tuaj. I ardhmerise se femijeve tuaj.

A do ta kuptojne me ne fund se kur flitet per investime me parate e shtetit. Flitet per parate tuaja. Dhe se ju keni te drejten e plote te vetqeverisjes dhe pjesmarrjes.

A do ta gjykojme drejte e gjakftohte vetveten?

A do ta bejme kete ndonje dite?

Jane shume, shume hamendesime…..

….A do ta kuptojme me ne fund se, modelet, shembujt si ky i shenjtit tone. Nuk jane me per tu mburrur. Por thjesht, per t’i ndjekur.

Dhe Zoti mos vonofte e te na fusi ne udhen e duhur.

Mburrja, kjo vetvrasje e shqiptareve

September 3, 2016 by dgreca

Nga Ilir Levonja/

Me 4 shtator 2016, ikonave te Vatikanit do u shtohet edhe nje shenjtore tjeter. Nje rast qe duhet t’i shikosh edhe te verteten tragjike te raportit mes shqiptareve nder vedi. Shtetit, shtetareve, inteligjences se radhitur dhunshem ne tri shtylla, dhune, percarje, sundim. Si te thuash…, atdheu i vdekur i mendesise se celikte gjaku lahet me gjak. Ajo eshte Gonxhe Bojaxhiu, nje shqiptare e lindur ne pjesen nga i vjen dielli Ilirides. Ose Shkupin e shqiptareve, kryeqendren e nje Vilajeti te Perandorise Osmane. Por qe ne rrjedhen e viteve, fragmenteve me vrasje, shitje, dredhi e gjithfaresoje teknikash dhe pazaresh alla veresie, do i mbetej hallkes tashme te shperbere, Perandorise se Sllaveve. Sot Ish Republika Jugosllave e Maqedonise. Por edhe fantazmes shiptare te shperberjes. Te ndarjes mesjetare. Madje per koicidenca te kohes, qe na bien pas kokes ne shqiptareve, shtatori 1928-te viti i emigrimit te Gonxhes drejt katolicizmit, shtator 2016-te, shenjterimi i saj, eshte ndarja per se gjalli edhe e saja me familjen e vet. Ajo drejt Dublinit, apo Indise. Kurse e ema ne atdheun e tkurrur mes diktatit dhe diktatures. Si eshte e mundur te mburremi me vepren e saj. Dhe nuk na vjen aspak turp me ndarjen qe i bem per se gjalli? Ndarje qe ne qe mburremi sot me ‘te…., me foton e saj ne krye te nje qivuri me mermer te thjesht ne varrezat e Tiranes. Ndarje qe nuk e riparuam. Nuk tentuam ta bejme.  Dhe ketu me perpara se Traktati i Versajes, 1918-te, ashtu si ne kapercyelle te tjera, e keqja e shqiptareve kane qene vet shqiptaret. Ata te turqizuarit, sllavezuarit, grekezuarit etj. Por ne ate linjen me perverse te fanatizmit te kombesive ne fjale, patriotizmin e semure. Duke i dominuar popujt e tyre me gjerat me te keqija nga landfillet e mbeturinave. Dhe qe sot e kesaj dite vazhdojne te sundojne ne perandori te vogla, ndersa flasin papushim, per atdhe, shqiptarizem. Po edhe shenjtore, qe nuk i ben vete, si rasti i Gonxhes, duke e mbajtur kete truall nje atdhe te mburrjes, percarjes. Aq sa ta shpifin, me keto kerkesa per lypje eshtrash, deri ne Indine e malarjes dhe Raxh Kapurit.  Por ne nuk e njohim peremrin ne. Ne e njohim peremrin vetem ne veten e pare dhe te dyte. Ndaj ka nje mori keqardhjesh pas kesaj shenjterie… Dhe mbi te gjitha nje dominim delirant te mburrjes.

Shqipëria se si mu duk

August 21, 2016 by dgreca

Nga Ilir LEVONJA/

Qysh në krye, po i kujtoj baca Faik Konicës, se Shqipërinë e tij e gjeta si Kandaharin e Afganistanit. Dhe që njerëzia e urtë me të drejtë e quajnë tashmë Albanistan. Në të njëjtën kohë ndjesë që po i huazoj titullin. Megjithëse dua ta siguroj se as që ia dinin emrin fare. Pasi librat më të shitur ishin Kurbani dhe bëmat e Enver Hoxhës, po në versionin anglisht ama, në libraritë e europës. Kështu që ajo që u kemi thënë nxënësve, sidomos pas rënies së diktaturës…, me atë dashurinë e nginjur për gjoja demokracinë, se, Konica kështu e ashtu. Në vizitën e vitin 1928, një eksperiencë që i la këtë apo atë shije. Por që në thelb ai trajton çështjen kombëtare si të mbytur nga doket apo zakonet e mykura. I ngjan sot, pa i luajtuar asgjë, as edhe më thërrimen e presjes, kalvarit nopran të shqiptarizmës së përçudnuar nga soji i xinxifillëve provincialë. Duke filluar për së pari me mëkatin më të madh, atë që kryeqeveritari aktual e quan rilindje urbane…, qëndrat e qyteteve.
Nuk e di…, por ajo që është më e trishtueshmja, është një lloj mbushjemendje kolektive. Apo një gëzim kolektiv karshi njëshit. Kur ai me kollajllëkun më të madh u shkul gjërat e memories dhe u ngul gurë nga fondet investuese. Dhe sigurisht të shpërndara me përqindje, ca investitorëve që paisnin me nga një bluzë me kolor rrezatues, me nga një lopatë të ndryshkur, aty dikund, me një cigare në gojë etj. Ca njerëz të budallepsur që nuk e kanë idenë e të drejtës së punëtorit. Mjaft që dikush, në një ditë të javës, gjithmonë nëse nuk do i dilte ndonjë punë me ngut, do fuste dorën në xhep. Ose do hapte portofolin që mban në sqetull, aq e modës ndër investitorët shqiptarë, dhe do i jepte ca lekë.
Kjo qe e para, një shije e gjitha me pluhur pa fund.
Për së pari do ndalem tek qyteti im. Thjesht për të qënë më i qartë. Dhe do ndalem tek pemët. Apo e ashtuquajtura rilindje urbane. Më dt 17 gusht, kryeqeveritari qartësoi idene e tij se po e rilindte Lushnjen.
Dhe qentë le të lehnin, ai po mbillte palma. Hyrja e qytetit po bëhej bashkëkohore, apo europiane. Dhe se morën fund gropat me baltë.
Morën fund ndërtimet pa leje. Ndërkohë nuke di përse ai e quan të lejshme, nguljen e palmave me kokën e tij?! Në fund të fundit edhe transformimin e qëndrave ndër qytetet e vendit?
Në memorien time, Lushnja ka vdekur tashmë. Këtë e tha edhe një piktor lushnjar, kur erdhi dhe u dekorua si qytetar nderi. Në çfarë këmbëngul? Ose në atë çfarë dua të sjell. Nuk ka asgjë në kundërshtim me zhvillimin urban të një qyteti. Asesi. Por me arrogancën ndaj traditës, vendodhjes gjeografike, faunës dhe të tjerave. Gjëra elementare që dallojnë qytetin nga qyteti. Dhe që i japin identitet. E kam thënë dhe herë të tjera, palma nuk është pemë e jona. E aq më tepër e Myzeqesë. Lushnja e memories time, e stendave të muzeut, e fotove të arshivave personale ndër qytetarë. Ka pemët e saja…, vidhin, shelgun, kavakun, selvitë, plepin dhe kolipset me hinxat katana. Dhe nuk e di përse i ekspozojmë këto, nëpër stenda etj. Nga ana tjetër njihen dhe ato ndërkomunikimet tregtare nëpër shekuj me veriun. Sidomos me dibranët e gollobordasit. Që teksa vinin poshtë edhe si çobenë, ustallarë apo zanatellinj sillnin edhe fidanët e blirit apo të gështenjës. Këto më mirë se unë i dinë ata që i kanë shërbyer Lushnjes në këtë fushë. Dhe që nuk janë të pakët. Aq më tepër që jemi vendi me Institut kulturash bujqësore e fidanësh, me investim të huaj. Por me sa kam kuptuar, gjatë këtyre zhvillimeve të demokracisë sonë, janë pikërisht këta intelektualë që janë kthyer në intelektualë partish. Duke shkelur vet të parët mbi punën e tyre. Ndaj nuk është e rastit që një vend, një qytet, apo qytetet tona në përgjithësi, i janë nënshtruar një rilindje urbane që të kall krupën.
Një dehje kolektive ku qofshin këta edhe administratorë i kënaqeshin kaq shumë atyre ngjyrave mbi suvatë e dala boje, thua sikur të ishin vetë autorët. Të bindur në një transformin magjik dhe të dobishëm. Nga ana tjetër, rrethina, sidomos rrugicat çaheshin e riçaheshin pambarim. Këto gropa, këto hendeqe plot plastika, plot mbetje të tjera inertesh. Plot pluhur e qenë rrugësh…, nuk ekzistonin. Megjithëse kryeqeveritari bënte aludime me qenër. Me qentë që lehnin. I gëzohej katrahurës së tij.
Në sytë e mi vdiste një qytet që më lutej. Ai i godinave tashmë të diktaturës. Por që me të mirat dhe me të këqijat e tyre, mbanin brenda administratorët rilindas. Pra gjithçka dhe çdo gjë ndërrohej, transformoheshin. Veç ato jo, bëheshin më të vogla, më të palara. Mbyteshin nga hyrje daljet. Megjithatë rilindasit aty nguten. Aty paragatisin dhe planifikojnë shpërpërberjen. Qe një ndjesi përplasjesh. Për aq sa kam memorie, kam jetur diku tjetër kur isha fëmijë. Kam dashur diku tjetër kur isha i ri. Po jetoj diku tjetër tani si mik në vendin tim. Në një qytet që gjithkujt mund t’i përkasi veç lushnjarit të kahershëm jo. Aq sa ma shtrydhi zemrën për ato ekualipte anëve të rrugës ku vërtetë kam vdekur dashurie. Megjithatë një botë kulturash e gradaçelash u bën hije…, zagarëve me shumicë. Ata që ai qeveritari i prodhon me shumicë dhe që na krahason paturpësisht me ata. Vetëm pse duam ta kemi qytetin tonë, tonin. Me idilet tona. Nisur edhe nga kënga jonë. Nga krahasimi i vashës me shtatin e selvisë. Dhe jo të palmës. Me hinxën ku ndërton folenë guguftuja. Jo me palmën e arabisë dhe tropikut. Një vend ku poeti thotë se do më shajë shelgu i Seminit. Dhe jo palma e Edi Ramës. Po kjo është marrëzia jonë. Për hatër të Edi Ramës, vrasim edhe Seminin por edhe veten tonë. Pranojmë të na e ndërtojnë shtëpinë siç duan njëshat. Jo si duam ne… dhe janë ata që na urdhërojnë e thonë jetoni kështu, këtu dhe mbylleni gojën.
Për së dyti, po shkoj më tutje tek Shqipëria e rilindasit. Baca Konicë…, shqiptarët nuk janë më njerëzit e fustanellës. Atij kostumi që aq për zemër e ke. Por i ferexheve dhe mjekrave. Madje duhet t’i vëm kryq metaforës me flokë. Nuk ka më flokët e tua i merr era. Flokët e tua si ujvarë. Por shami Turqie si zonja e parë e Turqisë.
Në Korçën e alfabetit përshembull më bëri përshtypje, qentë me kope. Trotuaret me qebaptore dhe një festë e madhe birre, ku njerëzia vinin një e nga një, me bukë me vete.
Në një arë të qëndisur mollësh, ku ne bënim foto, bujku na tha, merrni mos ikni, mbushni makinën se dheu do i hajë. Nuk kam ku t’i çojë.
Në një qytet me emrin Fier, një zonjë biblioteke me celular në vesh. Ndërsa fliste e gajasej me dikë diku, më tregon se sa nder i madh do ishte për shkrimtarin t’i falte librat bibliotekës së qytetit. T’ia bënte dhuratë, pasi nderohej të ishte pjesë e fondit të librit.
Ndërkohë libraret e tjera të përzinin me të bërtitura. Ndërsa kulloheshin në ca monitorë të vegjel me telenovela Turqie.
Një shitës në Tiranë të pyeste me gjysëm zëri se a do kuponin? I kullonin sytë, vetëm t’i thoje jo..
Një qytetar kudo, sapo e pyesje se si kalon. Të përgjigjej rrjedhshëm… pa punë, gruan pa punë, vajzën pa punë. Nënën e sëmurë. Djemtë kanë jetën e tyre në Itali. Nuk bëhet këtu. Nuk u afrohesh dot zyrave se vetëm lekë duan. Dhe i dinë përmendësh çmimet për një vend pune.
Baca Konicë, një inxhinjer i shkëlqyer veprash, merrej me tekstin e statutit të partisë. Dhe një doktor duhej ta ndiqje deri në Shkodër për t’i dhënë ca para. Thjesht për një firmë, për një nënë me frymë të fikur. Një karrocier nga komunalja e Enverit e gjen avokat me tituj. Dhe një ushtarak të liruar nga detyra, armik të përbetuar të demokracisë. Sapo e pyesje dikë për kanabisin, vinin fotot seri në mesenxher. Nga Kurveleshi gur i thatë, deri tek Razma oazi i naltën.
Fushat mbyteshin nga prodhimi me shumicë. Megjithatë të gjithë ankoheshin për treguan. Për mungesën e parasë. Të gjithë një ligjëratë…, nuk kanë njerëzit para të blejnë.
E çfarë tjetër të them. Po e le me kaq për sot. Thjesht të mos të ta nxijë më shumë këtë të dielë.