Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Dita e Babait por urimi për të është ndryshe

by

Vajzat Loreta, Julika, Rafaela Prifti/

Ditën e Babait mësuam ta festojmë kur erdhëm në Amerikë. Nuk e njihnim këtë ditë në atdhe dhe madje as në Europë. Çuditërisht, festa e 8 marsit në Shqipëri nuk na kishte bërë të pyesnim shumë përse nuk kishte korrespondencë mashkullore. Megjithatë ne ishim edukuar me një ideal barazie në familje ngaqë ishim rritur pa parë ndarje pune midis gjinive. Fjala vjen babai kishte talent edhe në kuzhinë por kjo nuk konsiderohej “punë femrash”. Ndërkohë që secila nga ne, tri vajzat, mund të priste drutë në oborr për sobën tonë me grykë të ngushtë si edhe të zbriste në bodrumin e pallatit për të ngjitur lart një krah me dru. Përveç lojërave me emra luftarakë si topa luftash etj dhe të tjera në fushë beteja të imagjinuara me kalorës të shpejtë e kuaj, ne ishim aktive në sporte si futbolli dhe nuk ndiheshim aspak më pak se djemtë e lagjes sonë.

Megjithëse krejt e re për ne, Festa e Babait na hyri në zemër menjëherë. E diela e tretë e muajit qershor me mot të ngrohtë na ftonte të dilnim në piknik festiv në parqe, restorante, shfaqje në natyrë apo në auditore për të parë Rean në ansamblin e tipi-tapit në Greenwich Village. Ushqimet kishin prioritet e tyre sepse babai ishte i njohur për oreksin e mirë, por ne kishim dëshirë edhe t’a befasonim me dhurata të cilat i zgjidhnim me tematikë të veçantë. Në fillim, këmisha e kravata me flamur shqiptar apo me ngjyrat e flamurit, pena të bukura të bëra me porosi, bluza të stampuara, çorape me dizajno e vizatime nga udhëtimet e ndryshme, vera të posaçme ishin disa nga zgjedhjet e preferuara. Pastaj, filxhanë kafeje me personazhe nga librat e përkthyer nga babai si Princi i Vogël i Antuan Ekzyperi. Një vit gjetëm një porcelan me maçokun e famshëm në kujtim të parathënies së tij për librin Liza në Botën e Çudirave. Disa herë zgjidhnim karakteret e përrallave të tij të paraqitura në pjata qeramike si Luani tek përralla Doktor Ariu e kështu me radhë.

Krijimet e tij na pëlqenin fillimisht si histori pastaj edhe për moralin e fabulës. Për shembull, te kjo përrallë mbreti i xhunglës kishte këputur mish, një dukuri fare e rëndomtë, por mjekët rreth tij duke menduar se luani duhet të kishte një komplikim të rangut të tij elitar vinin rrotull pa mundur ta ndihmonin pacientin. Një doktor pa grada dhe tituj si Ariu e shëroi Luanin, mbretin e kafshëve, duke ju dhënë një mësim lexuesve të vegjël e të mëdhenj. Babai thoshte se përrallat janë shumë të vështira për tu shkruar sepse lexohen nga fëmijët por duhet të pëlqehen e shijohen nga të gjithë. Me kohë e kishim kuptuar se ai pyetjeve tona të shumta fëminore u përgjigjej me mjeshtëri të paparë në përralla e rrëfime të arritura artistikisht.

Përzgjedhja e një kartoline speciale apo humoristike kishte efekt në festimin tonë të përbashkët me babanë. Edhe kartolinat me muzikë e melodi të njohura e të pëlqyera prej tij ishin të preferuara sepse sillnin kujtime nga vizita dhe shëtitje turistike nëpër botë. Pjesa më e bukur e ditës ishte hapja e dhuratave dhe leximi i kartolinave, të cilat ishin produkte që nuk gjendeshin në treg sepse ishin krijuar nga vajzat e tij. Ne prisnim reagimin dhe komentet e tij, shprehjen e fytyrës dhe sidomos buzagazin. Leximi i kartolinave ishte pika kulminante, jo vetëm se aty kishim shprehur ndjenjat tona për të, por më tepër për të dëgjuar interpretimin e tij me diksion mjeshtëror. Ai dinte t’i vlerësonte të gjitha me mençuri filozofike por edhe me modesti e humor.

Urimi këtë vit është i veçantë sepse për herë të parë nuk do ta dëgjojmë të interpretuar nga zëri i babait tonë të dashur por ndihemi me fat që do lexohet nga ndjekësit e veprave të tij që gjatë këtyre ditëve kanë shprehur me aq bukuri dhe emocione vlerësimin dhe adhurimin për babanë tonë dhe për shkrimtarin Naum Prifti!

US to rejoin UNESCO to counter China’s influence

by

Rafaela Prifti/

UNESCO announced Monday that the United States plans to rejoin the specialized agency of the U.N. The announcement was hailed as “a historic moment for UNESCO” by its Director General, Audrey Azoulay. The Biden administration says the U.S. is formalizing the plan to return to the U.N.’s educational and scientific organization after a five-year absence. The motivation stems from concerns that China is ‘filling the gap’ in UNESCO policymaking particularly with regard to technology and artificial intelligence.

The decision is a big boost to the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. A vote by member states is expected in the coming weeks. It would seem to be a formality given the resounding applause as the announcement was made at the agency’s Paris headquarters. No objection to the return of a country that was once its single biggest funder. Prior to the withdrawal, the U.S. contributed 22% of the agency’s overall funding. UNESCO’s annual operating budge is $534 million. The U.S. and Israel stopped financing UNESCO after it voted to include Palestine as a member state in 2011. In 2018 the Trump administration withdrew from the agency altogether, citing long-running anti-Israel bias and management problems. AP news reports that while Palestinian membership in UNESCO triggered the U.S. fallout with the agency, its return is more about China’s growing influence.

The Biden administration has already requested $150 million for the 2024 budget to go toward UNESCO dues and arrears. The US will have to pay more than $600 million accumulated in back dues. The US officials said that the decision to rejoin UNESCO is just the latest example of the U.S. deciding it can do more to counter China by actively engaging in U.N. institutions rather than sitting on the sidelines.

The Paris-based body was founded on November 15, 1945 with the mission of promoting world peace and security through international cooperation in education, arts, sciences and culture. It is known for its Word Heritage Program and various other projects on climate and environment.

Sources: UNESCO Press Announcement, AP News

The English Translation of Sterjo Spasse’s Novel Why?! To be Released

by

Rafaela Prifti/

The recent publication of Sterjo Spasse’s novel From Life to Life – Why? provides the English language reader a chance to enjoy one of the classic novels of Albanian literature. Sterjo Spasse, (1914-1989) an Albanian writer of Macedonian origin from Lake Prespa, is the author of ten novels and several collections of short stories as well as some education related works. His first novel, usually referred to for short as Pse!? (Why!?Nga jeta në jetë – Pse!?) is considered to be one of the great Albanian novels of the early twentieth century. The story is presented in a form of a diary of a young intellectual whose life undergoes turmoil and backlash in a backward rural society. Spasse completed writing it in his late teens in 1933. Two years later it was published in Korça, Albania.

Stefan Zhelev, a former student of the American University of Bulgaria, reportedly became aware of the novel through his friendship with Albanian students. Neli Nenkova, his wife and talented designer, did the art work on the book cover. “Thanks to the wonderful translation of Robert Wilton, a former British diplomat and excellent connoisseur of the Albanian language, Neli and Stefan believed in the translation project,” writes Flas Shqip https://flasshqip.ca/…/8531-botohet-ne-anglisht-romani…

Should the reader be curious to pick up a book by Sterjo Spasse, evidently the Library of Congress has all of his novels and many of the short stories, says Grant Harris, former Chief, European Division. More than ten years ago, on May 12, 2012 Mr. Harris had moderated on the premises an event titled “Sterjo Spasse: Honoring the Albanian Writer of Macedonian Descent”. The now retired Chief at European Division recalls how writer Naum Prifti, Arian Spasse, author’s grandson, and Gilbert Galanxhi, Albania’s Ambassador in DC at the time, were among the presenters who shared their thoughts and perspectives on the legacy of Spasse. Mr. Harris remembers being impressed that Macedonians and Albanians joined in promoting the event. He says “It told me that Spasse’s appeal reached beyond ethnic Albanians.”

It is an on-point sentiment in terms of the author’s impact as the English speaking public will now have what is regarded as Sterjo Spasse’s masterpiece in their hands.

May be an image of text that says "Spasse Life... sterjo Sterjo From WHY?! yHΥ?! to Life"

See Insights and Ads

Boost post

All reactions:

22

Prurje të reja në historinë e komunitetit dhe të ardhmen e tij si “familje e madhe shqiptare” nga Festivali i Usterit

by

Rafaela Prifti/

Nga datat dy deri katër qershor Festivali shqiptar i Usterit me jetëgjatësi 40 vjeçare ruajti traditën e respektuar por solli edhe risi e projekte afatgjate për historinë e bashkësisë shqiptare këtu edhe përtej oqeanit Atlantik. Ceremonia e inagurimit të rrugës Gjergj Kastrioti Skënderbeu, ardhja e mysafirëve arbëreshë dhe pasurimi i pavionit shqiptar për muzeun e historisë së Usterit përbëjnë tri nga veçoritë më të spikatura të tij. Ndonëse festivali mbahet në këtë qytezë, historikisht pjesëmarrësit vijnë nga shtete e vende larg e afër. Tenda e madhe në oborrin e Kishës Ortodokse Shqiptare Fjetja e Shën Mërisë rrethakohej me flamujt e banderolat e bizneseve shqiptare që mbështetën veprimtarinë. Kisha, si organizatore me përvojë të gjatë në mbledhjen e fondeve, është amvisë e mirë e vendorëve dhe mysafirëve, siç shihej tek manifestimi i trashëgimisë shqiptare duke nisur nga menyja artizanale e gastronomike deri te programi i larmishëm artistik. Lidhja me grupin arbëresh ishte një homazh për heroin kombëtar, për të cilën djemtë e Kishës së Shën Mërisë si mikpritës ishin veçanërisht të kënaqur.

Frank Zdruli, me origjinë nga Korça, dhe Presidenti i kësaj shoqate, i ardhur në Massachusetts në vitet e adoleshencës e vlerëson shumë ruajtjen e traditës, riteve dhe gjuhës shqipe. “Në rolin drejtues si President i Djemve të Shën Marisë, ndihma dhe dhurata jonë me e vlefshme për Festivalin dhe për gjithë shqiptarët ështe padyshim inagurimi i emërimit të nderit rrugës Salisbury në emër të Heroit tonë kombëtar Gjergj Kastrioti Scanderbeg Way. Akoma më mbresëlënëse është prania e pasardhësit të familjes Kastrioti Loris Castriota Skanderbegh dhe Kryebashkiakut të “Horës së Arbëreshëvet” Piana degli Albanesi nga Sicilia, Rosario Petta në këtë ditë historike dhe ceremoniale. Do ta kujtoj për jetë pasi ashtu si 6 shekuj më parë na i bashkon përsëri heroi ynë kombëtar dy komunitetet shqiptare më të vjetra larguar ndër dy kontinentet në 555 vjetorin përkujtimor të Gjergj Kastriotit Skenderbeut.”

Banor i Usterit prej një kohe të gjatë, Frank vetë ka marrë pjesë në festivalin shqiptar në fillim si valltar. Ai mban mend se fillimisht programi i valleve ishte nismë e grupit të parë që u krijua në Boston me Dhimitraq Demirin dhe AANO (Albanian American National Organization). Pas dhjetë vjetëve, në 2007, kur ai erdhi me familjen në Uster, Frank Zdruli u bë pjesë e grupit organizativ të kishës dhe prej atëherë ai dhe Greg Steffon kanë qenë bashkëkryetarë të shtatë festivaleve në Uster.

Këtë vit Frank dhe Greg ia kaluan “stafetën” organizatorëve të rinj. Zdruli thotë se përvoja e tij tani mund të shërbejë për të këshilluar dhe ndihmuar në ruajtjen e traditave të bashkësisë shqiptare duke u përqendruar më shumë te brezat e rinj. “Rritja e nivelit të Festivalit por edhe e komunitetit shqiptar në vazhdimësi kërkon edhe ndarjen e detyrave në rolet e drejtuesve të tjerë. Tani eksperienca jonë e fituar duhet të vihet në funksion të këshillimit të ekipit të ri drejtues dhe fokusimi jonë si drejtues duhet të jetë tek forcimi i komunitetit në një solidifikim të brezit të ri që rritet në Uster,” thotë Frank.

Frank Zdruli e vlerëson pasurimin dhe dokumentimin e historisë së bashkësisë shqiptare për muzeun e qytetit si pjesë me rëndësi e trashëgimisë sonë. Një nismë e tillë e cila është e inkuadruar në festival është gjithashtu një projekti në vazhdimësi e sipër, nën kujdesin dhe e koordinuar nga qendra shqiptare pranë Politeknikumit të Usterit. Frank thotë se “së bashku me kolegun tim Gregory Steffon energjitë tona tashmë janë vënë në ecurinë e projektit afatgjatë që kemi ndërmarrë me Muzeumin Historic të Worcester dhe Albanian Project Center të WPI për të dixhitalizuar historinë e komunitetit shqiptar si pjesë e historisë.”

Dielli e ndoqi festivalin që nga dita e hapjes dhe në vazhdim. Ndonëse në ditët e fundjavës, moti ishte me reshje dhe temperaturat e ulëta, pjesëmarrësit ishin të shumtë. Në mbyllje i pyetëm mysafirët arbëreshë për mbresat nga Festivali i Usterit. Ata thanë se bashkësia këtu i kishte pritur krahëhapur dhe se “ishin ndjerë pjesëtarë të familjes së madhe shqiptare” përtej Atlantikut.

Dje, të ftuar në Katedralen ortodokse shqiptare të Shën Gjergjit në Boston, ata me zonjat e tyre u pritën nga anëtarë të bordit të Kishës, pjesëtarë të shoqatave e aktivistë të komunitetit. Kryebashkiaku Rosario Petta dhe gazetari Loris Castriota Skanderbegh e ripërforcuan “lidhjen vëllazërore” në një vend që ka domethënie të shumëfishta historike “për të gjithë që kanë gjak shqiptari,” thanë ata.

Foto: nga e majta, Petrit Alibeaj, Sami Ajdini, Erik Hoxha, Mark Kosmo, Brunilda Sota, Rafaela Prifti, Giusepina, David Kosta, Rosario Petta, Dhimiter Demiri, Frank Zdruli, Loris Castriota Skanderbegh, Grazia Vietri, Elisabeta Cani, Enertila (Eni) Kosta, Naum Prendo, Evans Liolin,

Ulur: Neka Doko, Feride Istogu Gillesberg, Erand Sojli, Adriaktik (Adriano) Hila, Luljeta (Gulia) Batelli, Klojdan Pepi

Foto: Flamuri historik i Shën Gjergjit në Fondin e trashëgimisë kulturore Fan Noli, Kryebashkiaku Rosario Petta, gazetari Loris Castriota Skanderbegh, Neka Doko, Përgjegjëse e Bibliotekës memoriale Fan Noli

Foto nga Festivali

Carol Laska, the Veteran of Albanian Worcester Festival recalls how it started and why it’s going on for 40 years

by

Rafaela Prifti/

Carol Laska is a veteran of the Worcester Albanian Festival. Born in NYC to Albanian parents, she lived there until she was five years old before making her home in Worcester “for the rest of her life”. Her whole family is from this central Massachusetts town where Albanians have settled from early 20th century. With a sizeable community estimated to be close to 20,000 comes the keeping of such Albanian traditions like cooking, music, the folk dances, as ways of honoring and passing down the heritage to the next generation. The Albanian Orthodox Church of St. Mary’s Assumption of Worcester is known as the birthplace and main organizer of the three-day event “production” that is held every alternate year since 1983. After a four-year gap due to Covid restrictions, this year’s event again gathered Albanians from near and far as well as locals on the Church’s property on 535 Salisbury Street. The Worcester Telegram and Gazette writes: “Local folks enjoyed a weekend visit to Albania without leaving town….the event which ends Sunday is the oldest and largest Albanian festival in the US.”

How did it all start and why does it go on? To get some answers about what the event meant for Albanians then and what brings them back here, I spoke to the unofficial Festival Veteran, Carol Laska. I found her by the entrance of St. Mary’s. She was carrying copies of the Albanian Cookbook from the storage room to the kiosk set up at the church courtyard. Starting in 1983 and working continuously since then, Carol Laska said that the first festivals were held on the Church’s property downtown at Mechanics Hall. “It was a bazaar as we called it and all the ladies prepared the food and did crafts like on Christmas or holidays,” she recalls.

I asked Carol how the idea of the festival came to be in the first place. She said the idea stemmed from the desire to serve the city of Worcester. “We have always done bazaars and fairs very well, which, at first, were one day events. How else can we serve the city? With the first festival, suddenly, we became part of the city’s culture scene. People knew about Albanian food, and we would alternate with the Greek cooking.” She believes that what brings everybody in, apart from the delicacies and ethnic dishes is the comradery. “They all come to meet family members and relatives,” says Carol. She remembers that her own family who is originally from Worcester would ask each other: “Are you going to come? And they would all meet here.” At first the fundraiser venue was by the building which was located on Wellington Avenue, downtown Worcester.”

Her early memories of the bazaars are integrated with the stories her family has told her and the accounts of the former chairs of the Church. “The first ones went very well, and we raised money for the church so the St. Mary’s Assumption Albanian Orthodox church could stay open.”

I wondered which festival of which year stood out to Carol, in the 40-year period of holding the event. Ms. Laska said that it was the integration of the dances in the last twenty years or so. The young generation learning the Albanian steps was an important part of the culture that was embraced by the festival and organizers. “The families want their children to learn the dances. Originally, it started by the men and women who were part of the dance group. Seeing members dressed up in traditional Albanian costumes added vibrancy and color to the gathering,” said Carol.

Since Worcester Albanians have settled for over a century, I posed a question of the community’s dynamic in the context of the church fundraiser. With the new wave of immigrants coming in from Albania after the collapse of the previous system in the 90s, the newcomers found the festival to be a link between generations while being an expression of Albanian hospitality. “They wanted to be part of the community and getting involved with the festival was one way of doing it,” she indicated. That brings up an important point in our conversation. Although St. Mary’s Assumption is an Orthodox Church and most expats and members are from Southern towns like Korca, villages like Dardha and surrounding area, Carol points out that there is a large portion of Albanians who are Muslim. But being Albanian is the main theme. “It is a cultural center. They all meet here at different holidays and that is the way it has always been.”

Carol Laska has been on the Board of the Church for a few years. Currently, she is also very proud to continue with her duties as the Chairperson of the Albanian Cookbook. While holding the reprints in her hands, she says that “the book of was put together by all the little ladies who made sure to write down the recipes and measurements of the Albanian delicious dishes,” for posterity.