s p – Page 39 – Dielli

NEXHMIJE ZAIMI: JETA, IDENTITETI SI REBELIM, DËSHMI DHE PËRFAQËSIM

March 2, 2026 by s p

Nga Rafael Floqi/

Në historinë e diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara, figura e Nexhmije Zaimit përbën një ndër kapitujt më të rëndësishëm të ndërgjegjes identitare shqiptare në shekullin XX. Ajo nuk ishte thjesht një autore e hershme, as vetëm një gazetare me karrierë ndërkombëtare; ajo ishte një figurë që e jetoi identitetin si proces të vazhdueshëm negociimi midis traditës dhe modernitetit, midis Shqipërisë dhe Amerikës, midis rebelimit personal dhe përgjegjësisë kombëtare.

Nexhmije Zaimi (lindur në Libohovë ose Prevezë, rreth majit 1914–1917; vdiq në Santa Barbara, Kaliforni, më 18 prill 2003) ishte autore dhe gazetare shqiptare, e njohur si autorja e autobiografisë së parë të shkruar nga një grua shqiptare, Daughter of the Eagle: The Story of an Albanian Girl, botuar në vitin 1937 në anglisht. Por ky fakt, sado i rëndësishëm, është vetëm pika e nisjes së një jete që do të shndërrohej në simbol të përfaqësimit shqiptar në botën perëndimore.

REBELIMI SI AKT THEMELUES

Një nga episodet më të njohura të jetës së saj ka fuqinë e një alegorie: kur ishte rreth dymbëdhjetë vjeç e gjysmë, babai i saj i dorëzoi përcen që duhej të mbante sa herë dilte nga shtëpia. Pa polemikë, pa britma, ajo hapi dritaren dhe e hodhi atë mbi çatinë e fqinjit. Ai qëndroi atje për disa ditë, si një flamur i heshtur rebelimi.

Babai i saj e quajti “dhi të egër”. Por pikërisht kjo “dhi e egër” do të bëhej një nga zërat më të fortë të identitetit shqiptar në diasporë.Ky akt nuk ishte thjesht refuzim i një rrobe. Ishte refuzim i një roli të imponuar. Në Shqipërinë e viteve ’20–’30, ku mentaliteti patriarkal dhe trashëgimia orientale ende strukturonin jetën familjare, një vajzë që kundërshtonte simbolikisht mbulesën po sfidonte një sistem të tërë pritshmërish.

Megjithatë, ky rebelim nuk ishte revolucion i dhunshëm kundër kulturës së saj. Ai ishte një akt individual që do të shndërrohej në një proces të gjatë reflektimi mbi traditën. Nexhmija nuk e urrente Shqipërinë e saj; ajo donte ta transformonte nga brenda.

ARSIMI SI ÇLIRIM DHE IKJA DREJT AMERIKËS

E lindur në një familje me rrënjë në administratën osmane, Nexhmija u rrit në Libohovë dhe më pas në Tiranë. Ishte ndër vajzat e para që ndoqi shkollë të mesme në një institucion të drejtuar nga misionarë amerikanë. Ky kontakt me arsimin perëndimor krijoi një horizont të ri mendimi.

Familja e saj tradicionale tentoi ta martonte në moshën 16-vjeçare. Martesa u krye, por ajo refuzoi të jetonte me burrin. Pas vdekjes së nënës, me ndihmën e Jesse Munger dhe rrjetit protestant që e kishte njohur gjatë shkollimit, në vitin 1937 u largua për në SHBA.

Ky largim ishte akt i dyfishtë: shpëtim personal dhe projekt intelektual. Ajo u bë gruaja e parë shqiptare që arriti të arsimohej në Wellesley College. Më pas u diplomua në gazetari në Universitetin Columbia në New York.

Në këtë pikë, rebelimi i vajzës që hodhi velin nga dritarja shndërrohet në një projekt të artikuluar: ndërtimin e një identiteti që bashkon rrënjët shqiptare me modernitetin perëndimor.

“DAUGHTER OF THE EAGLE”: AUTOBIOGRAFIA SI AKT POLITIK

Në vitin 1937 botohet libri i saj Daughter of the Eagle. Libri u bë një nga më të shiturit në SHBA në vitin 1938. Për herë të parë, një grua shqiptare rrëfente jetën e saj në gjuhën angleze për publikun amerikan.

Ky tekst ishte më shumë se rrëfim personal. Ai ishte akt politik dhe kulturor. Në një kohë kur Ballkani përshkruhej shpesh si hapësirë ekzotike, e prapambetur dhe e paqytetëruar, Nexhmija ofroi një perspektivë të brendshme. Ajo përshkroi ritualet, dasmat, ndarjen gjinore, strukturën familjare, por me ndjeshmëri dhe nuancë.

Ajo kritikoi martesat e detyruara, por nuk e demonizoi familjen. Ajo përshkroi patriarkatin, por pa përçmim. Ajo ruajti dinjitetin e kulturës së saj duke mos lejuar që ajo të reduktohej në stereotip oriental.

Autobiografia e saj është një formë e hershme e vetëdijes feministe shqiptare, por jo e importuar si ideologji e gatshme. Është një feminizëm që lind nga përvoja personale, nga nevoja për arsimim dhe liri, jo nga refuzimi total i traditës.

MARTESA, DIVORCI DHE AUTONOMIA PERSONALE

Gjatë studimeve në Columbia, ajo u martua me Henry M. Margolis. Nga kjo martesë lindi djali i saj, Eric Skënderbeg Margolis, që do të bëhej gazetar i njohur. Martesa përfundoi me divorc në fillim të viteve 1950.

Edhe në jetën personale, Nexhmija tregoi se autonomia ishte vlerë e panegociueshme. Ajo nuk e sakrifikoi identitetin e saj për stabilitet formal. Në një epokë kur divorci ishte tabu, sidomos për gra me prejardhje emigrante, ajo zgjodhi lirinë.

KARRIERA NDËRKOMBËTARE: GAZETARIA SI MISION

Karriera e saj përfshiu punë në “Zëri i Amerikës”, CNN, “Evropa e Lirë” dhe në Zyrën e Shërbimeve Strategjike (OSS), paraardhëse e CIA-s. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ajo kontribuoi në OSS, duke dëshmuar besimin institucional ndaj saj.

Nga viti 1950 deri në vitin 1954, ajo raportoi nga Palestina, Pakistani, Jordania, Libani, Egjipti, Siria dhe vende të tjera arabe. Intervistoi mbretin Hussein të Jordanisë dhe Gamal Abdel Nasserin e Egjiptit. Në një episod simbolik, mbreti Hussein i prezantoi rojet e tij shqiptare dhe theksoi besnikërinë e tyre. Ishte moment afirmimi ndërkombëtar i identitetit shqiptar. Nexhmija nuk ishte vetëm reportere; ajo ishte diplomate kulturore e paemëruar.

ANGAZHIMI KOMBËTAR DHE “VATRA”

Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo ndihmoi refugjatët shqiptarë në Itali në kuadër të Kryqit të Kuq, për çka u nderua nga autoritetet italiane. Nga viti 1950 deri në vitin 1980 mbajti role drejtuese në organizata shqiptaro-amerikane, sidomos në “Vatra”. Ajo bashkëpunoi me figura si Fan Noli, Faik Konica dhe Abaz Kupi. Denonconte regjimin komunist shqiptar në median amerikane dhe sensibilizonte opinionin ndërkombëtar për gjendjen në Shqipëri. Këtu shfaqet dimensioni i saj politik: identiteti si përgjegjësi morale.

SHPALLJA “NON GRATA”: ÇMIMI I ZËRIT TË LIRË

Një nga episodet më domethënëse të jetës së saj ndodhi në vitin 1986. Gjatë një vizite në Shqipëri, Nexhmije Zaimi u shpall “persona non grata” nga autoritetet komuniste dhe u detyrua të largohej nga vendi. Ky akt kishte domethënie të thellë simbolike. Regjimi që pretendonte të fliste në emër të popullit shqiptar refuzoi hyrjen e një gruaje që kishte promovuar Shqipërinë me dinjitet në skenën ndërkombëtare.

Shpallja “non grata” ishte, në thelb, një pranim indirekt i fuqisë së saj. Regjimi e konsideronte të rrezikshme sepse ajo përfaqësonte një narrativë alternative: Shqipërinë e lirë, kritike, demokratike. Në vend që ta thyejë, ky episod e konfirmoi identitetin e saj si zë i pavarur. Ajo mbeti shqiptare edhe kur shteti shqiptar e refuzoi.

SËMUNDJA DHE VAZHDIMËSIA MORALE

Në vitet 1980 ajo u verbua për shkak të glaukomës. Por edhe pa shikim, ajo vazhdoi të ndihmonte bashkatdhetarët me përkthime në gjyqe dhe asistencë praktike.Ky dimension human e përmbyll figurën e saj: identiteti si shërbim, jo si ambicie personale.

Ajo u dekorua nga “American Legion”, mori titullin “Komandante e Kryqit të Kuq të Italisë” dhe “Medaljen e Mirënjohjes” nga presidenti Franklin D. Roosevelt.

Më 8 Mars 2012, Presidenti i Shqipërisë, Z. Bamir Topi, e dekoroi Nexhmie Zaimin me Urdhrin “Nënë Tereza”, duke vlerësuar: “Një nga shembujt më të ndritshëm në të gjithë rrugën e vështirë të emancipimit të gruas shqiptare, e cila u ngrit mbi mentalitetin e shoqërisë patriarkale dhe u bë një aktiviste e shquar shoqërore dhe një profesioniste e shquar në fushën e gazetarisë.” Por më e rëndësishme se medaljet ishte fakti se ajo u bë model për diasporën shqiptare: integrim pa asimilim, kritikë pa urrejtje, përfaqësim pa folklorizim.

IDENTITETI SI PROCES I PËRHERSHËM

Figura e Nexhmije Zaimit mishëron subjektin diasporik modern:shqiptare myslimane në origjinë,feministe në embrion,gazetare amerikane, aktiviste kombëtare,humaniste ndërkombëtare.

Identiteti i saj nuk ishte i ngrirë. Ai ishte proces i vazhdueshëm negocimi midis kujtesës dhe së ardhmes.Në një botë globalizimi, ku identitetet shpesh reduktohen në slogane folklorike, Nexhmije Zaimi ofron një paradigmë të thellë: përfaqësim me dinjitet, integrim me vetëdije dhe kritikë me dashuri.Nexhmije Zaimi ishte një zë i fortë në SHBA kundër regjimit komunist të Shqipërisë. Shtëpia e saj në Manhatan ishte vazhdimisht e mbushur me gazetarë, artistë, shkrimtarë, diplomatë, staf të OKB-së dhe vizitorë nga Evropa dhe Lindja e Mesme. Për shkak të fillimit të verbërisë, Nexhmije Zaimi u largua me dëshirë nga Nju Jorku në vitet 1980 dhe u vendos në një komunitet pensionistësh në Santa Barbara, Kaliforni. Në fund të viteve të 80-ta, ajo u kujdes për tre fëmijë nga Kosova të cilët u plagosën rëndë në një aksident ajror të NATO-s.

Zonja Zaimi vazhdoi të shkruante librin e saj të dytë deri në vdekjen e saj. Duke qëndruar krenare dhe sfiduese deri në fund, në vitin 2003, trupi i saj u dorëzua përfundimisht. Lidhjet e Nexhmijes me familjen e saj në Tiranë kanë qenë gjithmonë shumë të ngushta. Ajo nuk i takoi për dekada, por kujtesa e saj për Shqipërinë dhe dashuria për familjen mbetën gjithmonë shumë të forta. Ajo vuante vazhdimisht nga frika se familjarët e saj do të arrestoheshin dhe torturoheshin, apo edhe vriteshin nga sigurimi i shtetit, veçanërisht kur ajo u bë e famshme në çështjet politike shqiptare në SHBA.

NJË URË QË NUK U SHEMB

Nexhmije Zaimi ndërroi jetë më 18 prill 2003 në Santa Barbara, në moshën 90-vjeçare. Por jeta e saj mbetet dëshmi se migracioni nuk është vetëm lëvizje trupash; është lëvizje kuptimesh.

Biri i saj i vetëm Eric Skënderbeg Margolis e kujton “Nexhmija ishte shumë e kulturuar; ajo e donte muzikën klasike, operën dhe teatrin. Ajo më ushqeu me të njëjtën dashuri për muzikën dhe më vonë më regjistroi në një shkollë muzike. Edhe në të nëntëdhjetat e saj, nëna ime ishte plot energji dhe pasion. ‘Unë jam një vajzë e re, brenda trupit të një gruaje të moshuar’, thoshte ajo. Mendja e saj mbeti po aq e mprehtë sa në rininë e saj. Ajo gjithmonë kishte shpirt luftarak. U zhgënjye që unë nuk u martova dhe nuk pata fëmijë. I thyhej zemra që shqiptarët nuk punonin së bashku për kombin e tyre.

Ajo e donte Nju Jorkun me pasion; megjithëse ditët e fundit i kaloi në Santa Barbara, Kaliforni, e konsideronte veten njujorkeze. Ajo mbrojti Shqipërinë, Kosovën dhe shtetet arabe deri në ditën që vdiq. Dhe vdiq vetëm sepse trupi i saj i dobësuar u dorëzua.‘Zemra e saj, zemra e saj shqiptare, ishte po aq e fortë sa e një vajze të re’, thoshte mjeku…”

Ajo u rebelua kundër një perçe. U largua nga një martesë e imponuar. U diplomua në universitetet më të mira amerikane. Shkroi autobiografinë e parë të një gruaje shqiptare. Intervistoi mbretër dhe presidentë. Ndihmoi refugjatë. U shpall “non grata” nga regjimi komunist. U verbua, por nuk u dorëzua.

Në fund, ajo mbetet figurë identitare, një urë midis Shqipërisë së djeshme dhe diasporës së sotme, midis traditës dhe modernitetit, midis rebelimit dhe përgjegjësisë.Dhe ndoshta epiteti që babai i saj i dha – “dhi e egër” – mbetet përkufizimi më i saktë i lirisë së saj.

Pasivizimi i adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, Gjykata e Strasburgut regjistron padi kundër Serbisë

March 2, 2026 by s p

“Gjykata e Strasburgut për herë të parë ka regjistruar padinë të cilën e kam dorëzuar kundër Serbisë, lidhur me pasivizimin e adresave të shqiptarëve që jetojnë në Luginë të Preshevës, Medvegjë dhe Bujanoc.

Padia është dorëzuar për shkeljet e të drejtave të njeriut që kanë ndodhur ndaj Teuta Fazliu.

Serbia është angazhuar në spastrim etnik administrativ ndaj shqiptarëve, duke i pasivizuar adresat jo vetëm të atyre që punojnë jashtë, por edhe të atyre që jetojnë brenda vendit. Ky pasivizim nuk është simbolik, i detyron shqiptarët të largohen, pasi qytetarët humbasin të drejtën për të marrë letërnjoftim/pasaportë të re, të drejtën e pensionit, sigurimin shëndetësor, të drejtën e votës, etj.

Regjistrimi i padisë dhe pajisja me numër aplikimi nga Gjykata e Strasburgut është një hap procedural shumë i rëndësishëm, duke marrë parasysh se kjo Gjykatë refuzon mbi 90% të rasteve që në fazën fillestare.

Qëllimi im kryesor është që përmes këtij rasti, Gjykata të zbatojë procedurën e vendimit pilot (rregulla 61). Kjo do të thotë që vendimi të mos mbetet vetëm për Teutën, por të detyrojë Serbinë të ndalojë këtë praktikë sistematike për të gjithë dhe të aplikohet në të gjitha rastet e ngjashme.

Në të njëjtën kohë, u bëj thirrje të gjithë të prekurve nga pasivizimi që të ndjekin procedurat e brendshme ligjore në Serbi, pa marrë parasysh faktin se Serbia i refuzon ato.

Kjo është një fitore fillestare, dhe do të jem i përkushtuar që të përfundojë me fitore të plotë” – shkruan avokati Drini Grazhdani.

KUVENDI I LEZHËS, MODEL I RACIONALITETIT POLITIK PËRBALLË RREZIKUT EKZISTENCIAL

March 2, 2026 by s p

Prof. Dr. Skënder Asani/

Lezha mbetet standardi. Jo si mit i ngrirë në kohë, por si paradigmë e gjallë e unitetit funksional. Ajo i fton elitat e sotme të dëshmojnë jo përmes retorikës, por përmes kapacitetit për të ndërtuar konsensus strategjik në kohë sfidash. Në këtë kuptim, uniteti nuk është luks politik, ai është imperativ historik dhe domosdoshmëri strategjike.

Përvjetori i 2 marsit 1444 nuk përfaqëson thjesht një datë në kalendarin e memories kombëtare, por një pikë referimi strategjike për mënyrën se si elitat shqiptare kanë ditur dhe duhet të dinë të reagojnë në momente rreziku ekzistencial. Mbajtja e Kuvendi i Lezhës nën udhëheqjen e Gjergj Kastrioti Skënderbeu përfaqëson një akt të ndërgjegjshëm të transformimit të fragmentimit politik në unitet funksional. Ai ishte një moment kur memoria historike dhe racionaliteti shtetformues u ndërthurën në një projekt të përbashkët, duke tejkaluar rivalitetet krahinore dhe duke artikuluar një vizion të ri për mbijetesën dhe dinjitetin politik të arbërorëve.

Në thelb, Lezha nuk ishte vetëm një aleancë ushtarake përballë Perandorisë Osmane; ajo ishte një konceptim i ri i sovranitetit kolektiv. Për herë të parë, princërit arbërorë pranuan të kufizonin autonominë e tyre krahinore në funksion të një interesi më të lartë të përbashkët. Ky ishte një akt i rrallë i maturisë politike në një epokë të karakterizuar nga partikularizmi feudal. Liria nuk u konceptua si akt spontan rezistence, por si projekt i institucionalizuar në një rend politik të qëndrueshëm. Kjo është arsyeja pse Lezha mbetet një precedent historik i rëndësishëm: ajo dëshmon se uniteti nuk është produkt i retorikës, por rezultat i një kontrate politike të vetëdijshme.

Zgjedhja e qytetit të Lezhës nën administrimin e Republika e Venedikut nuk ishte e rastësishme. Ajo sinjalizonte një sens të hollë diplomatik dhe një kuptim të qartë të ekuilibrave gjeopolitikë të shekullit XV. Skënderbeu projektoi çështjen arbërore në një dimension evropian, duke e lidhur atë me interesat e fuqive të kohës dhe duke krijuar një hapësirë manovrimi ndërmjet Perandorisë Osmane dhe botës perëndimore. Ky dimension i diplomacisë së balancuar mbetet thelbësor edhe sot, kur shqiptarët veprojnë në një mjedis ndërkombëtar të karakterizuar nga rikonfigurime të reja strategjike.

Rendi bashkëkohor është i shënuar nga divergjenca të dukshme ndërmjet Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian në fusha të ndryshme të politikës globale. Për shtete të vogla dhe për kombe me hapësirë të fragmentuar politike, si shqiptarët, ky realitet kërkon një diplomaci të koordinuar, të matur dhe të parashikueshme. Mbështetja amerikane ka qenë vendimtare në momente kyçe të historisë moderne shqiptare, përfshirë ndërhyrjen e NATO në vitin 1999 dhe procesin e konsolidimit të shtetësisë së Kosova. Në të njëjtën kohë, Bashkimi Evropian mbetet boshti kryesor i integrimit institucional, ekonomik dhe juridik për Shqipëria, Kosovën dhe shqiptarët në rajon. Ruajtja e aleancës transatlantike si një bosht i pandashëm strategjik është kusht i stabilitetit afatgjatë.

Në Kosovë, sfida e momentit ka kaluar nga legjitimiteti moral i pavarësisë në përmbylljen e plotë të shtetndërtimit. Pavarësia ka prodhuar subjektivitet juridik ndërkombëtar; megjithatë, funksionaliteti institucional, konsensusi i brendshëm politik dhe koherenca strategjike mbeten elemente të domosdoshme për konsolidimin e saj. Çdo fragmentim i brendshëm e dobëson kapacitetin negociues dhe rrezikon të relativizojë arritjet historike të një procesi të ndërtuar mbi sakrifica të mëdha. Lezha na kujton se uniteti i brendshëm është parakusht i çdo suksesi të jashtëm; pa të, energjia kolektive shpërndahet dhe momentet historike humbasin.

Në Maqedonia e Veriut, dinamika politike e viteve të fundit ka prodhuar një fragmentim të theksuar të spektrit politik shqiptar. Qeverisja aktuale e udhëhequr nga Hristijan Mickoski ka ndjekur një strategji që, përmes menaxhimit të rivaliteteve të brendshme dhe koncesioneve selektive, ka arritur të zhvendosë çështjen shqiptare nga një projekt i avancimit kushtetues në një seri negocimesh parciale. Kjo ka rezultuar në zbehjen e peshës sistemike të shqiptarëve dhe në relativizimin e orientimit të qartë drejt integrimit evropian. Nëse subjektet politike shqiptare nuk arrijnë të ndërtojnë një platformë të përbashkët strategjike, rreziku i devalvimit të pozitës kushtetuese bëhet një perspektivë reale.

Në konfiguracionin kompleks gjeopolitik të Ballkani Perëndimor, Shqipëria, si anëtare e NATO’s dhe si subjekt me legjitimitet historik në artikulimin e çështjes shqiptare, nuk mund të mbetet thjesht garantuese e sigurisë formale, por duhet të shfaqet si qendër graviteti politike dhe morale e unifikimit strategjik shqiptar. Roli i saj nuk konsiston në imponim apo ndërhyrje, por në paraprirje vizionare; jo në retorikë emocionale, por në strukturim racional të interesit kombëtar në përputhje me rendin euro-atlantik. Në frymën e Kuvendi të Lezhës, ku uniteti u konceptua si kusht ekzistencial dhe si akt përgjegjësie përballë rreziqeve të kohës, Shqipëria duhet të jetë sot promotore e një platforme të përbashkët që e tejkalon fragmentarizimin institucional dhe dallimet partiake, duke i orientuar energjitë kombëtare drejt një strategjie koherente dhe afatgjatë. Përkujdesi ndaj çështjes shqiptare nuk nënkupton retorikë mbrojtëse, por veprim të institucionalizuar: diplomaci të koordinuar, aktivizim të potencialit akademik, ndërtim narrativesh të bazuara në të drejtën ndërkombëtare dhe në standardet demokratike, si dhe mbështetje të vazhdueshme për të drejtat, dinjitetin dhe integrimin euro-atlantik të shqiptarëve kudo që jetojnë. Duke paraprirë unitetin, Shqipëria duhet të krijojë hapësira të strukturuara dialogu ndërshqiptar, të harmonizojë qëndrimet strategjike dhe të shndërrojë memorien historike në instrument orientimi për të ardhmen. Vetëm kështu, roli i saj bëhet funksional në unifikim: si bosht koordinimi, si zë i artikuluar në arenën ndërkombëtare dhe si garanci që interesi kombëtar të mos mbetet koncept abstrakt, por të materializohet në politika konkrete, të qëndrueshme dhe integruese.

Një komponent i pazëvendësueshëm i kësaj arkitekture është diaspora shqiptare në hapësirën euro-atlantike. Ajo përfaqëson kapital njerëzor, intelektual dhe ekonomik me potencial të konsiderueshëm ndikimi. Pa një platformë të harmonizuar lobimi dhe koordinimi institucional, ky potencial mbetet i fragmentuar. Në epokën e diplomacisë publike dhe të rrjeteve profesionale globale, organizimi i diasporës duhet të konsiderohet pjesë integrale e strategjisë kombëtare.

Në përfundim, Kuvendi i Lezhës nuk është vetëm simbol i rezistencës, por model i racionalitetit politik përballë rrezikut ekzistencial. Sot, rreziku nuk paraqitet në formën e pushtimit klasik, por në formën e fragmentimit institucional, relativizimit strategjik dhe erozionit të kohezionit politik. Nëse elitat politike, shtetërore dhe akademike shqiptare nuk arrijnë të ngrihen mbi interesat afatshkurtra dhe të ndërtojnë një vizion të koordinuar afatgjatë, atëherë momenti historik mund të humbasë me pasoja serioze për pozitën kushtetuese dhe ndërkombëtare të shqiptarëve.

When Washington Moves, Prishtina Stands Firm

March 2, 2026 by s p

Kosovo’s extraordinary Security Council session signals something larger than a regional reaction — it reaffirms a strategic doctrine of alignment.

By Elmi Berisha | 1 March 2026

www.kosovodispatch.com

Late on Februart 28, in Pristhina, an extraordinary meeting of Kosovo’s Security Council was convened at the request of Prime Minister Albin Kurti. The trigger was the U.S.-led military operation “Epic Fury” against the Islamic Republic of Iran.

Small states often respond to global military escalation with caution bordering on silence. They wait for the European Union’s phrasing. They calibrate against Berlin’s tone. They hedge.

Kosovo did not hedge.

The official communiqué is unusually direct. Prime Minister Kurti “reiterated the clear position of the institutions of the Republic of Kosovo that they stand unwaveringly alongside our friends and strategic allies, and in particular the United States of America, in efforts to preserve international peace, security and stability.”

The word unwaveringly is not accidental.

Clear Support, Framed as Prevention

The statement goes further. Kosovo “supports the actions undertaken by the United States against the objectives of the regime of the Ayatollahs in Iran, assessing them as measures aimed at preventing further escalation and limiting destabilizing capacities in the region.”

This is not the language of reluctant endorsement. Nor is it ideological enthusiasm. It is a strategic framing: deterrence as prevention.

The formulation matters in Washington. It places Kosovo firmly within the doctrine that limited, targeted force can serve stability rather than undermine it. That view, forged in the Balkans in 1999, remains foundational to Kosovo’s political DNA.

Kosovo does not see American military intervention as an abstraction. It sees it as history.

Regime Versus People

Equally important is the moral distinction embedded in the communiqué. While supporting U.S. action against the regime, Kosovo “expresses its solidarity with the people of Iran and their legitimate aspirations for freedom, dignity, and fundamental rights.”

That separation is deliberate.

Kosovo understands the difference between confronting a destabilizing regime and condemning a nation. Its own statehood emerged from precisely that distinction — international action against a regime, not against a people.

In diplomatic terms, this shields Prishtina from accusations of endorsing collective punishment. In moral terms, it aligns Kosovo with democratic solidarity.

A Signal to Washington

The communiqué concludes with a statement that is not written primarily for domestic consumption: “The Republic of Kosovo remains a reliable and committed partner of the Euro-Atlantic community and will continue to contribute to joint efforts for peace, security and global stability.”

Reliable. Committed. Contribute.

In a fractured transatlantic environment, reliability is currency.

Kosovo’s strategic architecture — from security sector reform to NATO interoperability — has been built in close coordination with the United States. Its military transformation follows NATO standards. Its diplomatic positioning consistently aligns with Washington on sanctions regimes and security policy.

When the United States acts, Kosovo does not simulate neutrality.

That consistency is not rhetorical. It is structural.

Domestic Readiness and Hybrid Awareness

The statement also contains a layer of internal security posture. Kosovo’s institutions, it says, “have undertaken all necessary measures to preserve order and security” and are “closely monitoring developments in the Middle East, as well as potential implications for Kosovo and the region.” It adds that Kosovo is in “close and continuous communication with our strategic partners.”

This is not boilerplate.

The communiqué explicitly calls on citizens “to remain calm and to inform themselves only through official channels and credible sources,” warning against “disinformation and propaganda aimed at destabilizing the country and creating insecurity, tensions, or spreading narratives against the statehood and security of the Republic of Kosovo.”

That final clause is telling.

Kosovo anticipates that geopolitical escalation does not travel only through missiles. It travels through narratives. Through hybrid interference. Through attempts to exploit regional fault lines.

Prishtina is signaling awareness — and readiness.

The Contrast in the Balkans

In the Western Balkans, global crises often expose strategic ambiguities. Some actors calibrate between Brussels, Moscow, Beijing, and Washington depending on advantage.

Kosovo’s statement contains no such calibration.

It aligns clearly with the United States. It frames that alignment within its Euro-Atlantic orientation. It couples support for deterrence with solidarity for civilians. And it reassures its own population about internal stability.

This is not a loud statement. It is a disciplined one.

For Washington policymakers assessing credibility in Southeastern Europe, discipline is more valuable than volume.

Kosovo is a small state. But in moments of strategic consequence, it behaves like an ally that understands exactly where it stands.

About the author

Elmi Berisha is a prominent Albanian-American community leader and businessman based in the New York area, best known as the President of the Pan-Albanian Federation of America “Vatra”, the oldest Albanian American organization in the United States, founded in 1912.

ISSN: 3070-2186

TË GJITHË ATA QË PËRDORIN SHPATËN DO TË VDESIN PREJ SHPATËS (KRISHTI)

March 2, 2026 by s p

Alfons Grishaj/

Ajo që pritej… ndodhi! Pas sulmit të Amerikës dhe Izraelit dhe vrasjes së liderit Ali Khamenei, Presidenti Trump u shpreh: “This is not only justice for the people of Iran, but for all great Americans and those people from many countries throughout the world that have been killed or mutilated by Khamenei and his gang of bloodthirsty thugs.” – 28 shkurt 2026. Për më shumë se 36 vjet e gjashtë muaj, Ali Khamenei udhëhoqi Iranin. Që nga 6 gushti 1989 (pas rrëzimit të Mohamed Reza Pahlavi), deri më 28 shkurt 2026, Lideri Suprem drejtoi me grusht të hekurt Revolucionin Islamik. Gjatë viteve të udhëheqjes së tij, u ekzekutuan mijëra qytetarë dhe kundërshtarë politikë. Ai u konsiderua sponsori numër një i grupeve terroriste në botë. Siç thotë populli, “për të mos djegur dorën, përdori mashën”, sponsorizoi grupe terroriste proksi. Rruga e gjatë e terrorit ndaj Amerikës, Izraelit dhe vendeve të tjera nuk kishte një justifikim të qenësishëm në politikat e bashkëjetesës dhe zhvillimit, por vetëm provokime dhe tensione të panevojshme. Pikërisht ky ishte fataliteti i tij.

Ai asnjëherë nuk i mori seriozisht këshillat dhe dorën e afruar. Presidenti Obama i akordoi mbi 1.5 bilion dollarë në kuadër të marrëveshjeve për ndalimin e proliferimit bërthamor. Edhe pse kishte monitorim nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike, ai i injoroi kontrollet, duke mos dhënë mundësi për inspektim të plotë të zonave ku zhvillohej programi bërthamor për armë të shkatërrimit në masë. Megjithatë, MOSAD dhe CIA arritën të informohen lidhur me pasurimin e uraniumit dhe përpjekjet për ndërtimin e armëve bërthamore. Me ardhjen e Presidentit Trump, të cilin shumë e konsiderojnë njeri të paqes dhe aksionit, Khamenei nuk e mori seriozisht as paralajmërimet dhe as veprimet e tij. Kjo çoi në rënien e këmbanës së fundit, operacioni “Epic Fury”, aksion i përbashkët i Amerikës dhe Izraelit që solli fundin e tij.

Khamenei dhe pasuesit e tij nuk e kuptuan se sot nuk luftohet me gjoks e raketa, Fattah, Emad, Paveh, Ghadar, Somar apo Khorramshahr, por me mendje dhe strategji. Dhe më e rëndësishmja, Allahu nuk ndihmon vrasësit e popullit të vet, nuk mbështet frymëzuesit e humbjes së jetëve të pafajshme. Allahu është vetë Zoti. Ai nuk pranon karshillëk dhe ndëshkon rreptë kur mëkati bëhet krim. Format e ndëshkimit janë misterioze. Edhe pse nuk kanë zë, njeriu i ndjen dhe i prek. Pas aksionit të suksesshëm, shumë folës kaluan pa më tërhequr vëmendjen, por njëra më bëri përshtypje, Masih Alinejad, gazetare amerikano-iraniane, e cila u shpreh me entuziazëm për lirimin e popullit të saj. Ajo falënderoi në mënyrë të veçantë Presidentin Trump dhe popullin amerikan.
Tek e shikoja aktivisten, m’u mbush shpirti dhe u emocionova.

Kujtimet më çuan në vendin tim, 13 dhjetor 1990, Shkodër, kur u rrëzua busti i Enver Hoxhës. Si një film i këputur m’u shfaq 20 shkurti 1991, kur populli i Tiranës e tërhoqi zvarrë bustin e diktatorit. Dhe dita e lirisë së popullit tim dardan, 17 shkurti 2008, kur Kosova fitoi me gjak lirinë nga regjimi serb. Emocionet e lirisë ndihen dhe vlerësohen vetëm nga ata që u ka munguar liria, kurrë nga ata që kanë qenë vegla të diktaturave apo të besimeve të thyer nga lidershipi. Liria nuk vlerësohet sinqerisht as nga barkngopurit, që nuk u ka munguar asgjë në jetë. Këta të fundit janë më të rrezikshmit, sepse nuk janë as mish as peshk, as luftëtarë, as paqësorë, por hipokritë dhe egocentristë.

Luftërat nuk janë të këndshme, por kur paqja rrezikohet, ka vetëm dy rrugë: O ta luftosh të keqen, ose t’i nënshtrohesh asaj. E di që ka kampe të ndryshme gjykimi, dhe kjo është e drejta e gjithsecilit. Por njeriu, për të qenë në paqe me veten, duhet ta gjykojë veten si pjesë e vuajtjes dhe jo e pasionit. E rëndësishme është se emigrantët iranianë po festojnë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Populli iranian ka një shans për liri. Ndërsa armiqtë e lirisë mund të ngrihen përballë ambasadave amerikane, ndoshta edhe me akte terroriste.

Liria ka kosto, prandaj duhet mbrojtur. Mendoj se shqiptarët, kudo që janë, duhet të jenë në krahun e duhur, në krahun e Amerikës dhe Presidentit Trump.

All who draw the sword will die by the sword (Christ)

What Was Expected… Happened

After the attack by the United States and Israel and the killing of leader Ali Khamenei, President Trump stated: “This is not only justice for the people of Iran, but for all great Americans and those people from many countries throughout the world that have been killed or mutilated by Khamenei and his gang of bloodthirsty thugs.” February 28, 2026.

For more than 36 years and six months, Ali Khamenei led Iran. From August 6, 1989, following the fall of Mohamed Reza Pahlavi, until February 28, 2026, the Supreme Leader ruled the Islamic Revolution with an iron fist. During his years in power, thousands of citizens and political opponents were executed. He was widely regarded as the leading sponsor of terrorist groups worldwide.

As the saying goes, to avoid burning his own hand, he used tongs, sponsoring proxy terrorist groups. The long path of terror directed at America, Israel, and other nations had no meaningful justification rooted in coexistence or development. Instead, it consisted of unnecessary provocations and escalating tensions. That was ultimately his fatal flaw.

He never took seriously the advice or the extended hand offered to him.

President Obama granted over 1.5 bilion dollars within the framework of agreements aimed at halting nuclear proliferation. Although monitoring was conducted by the International Atomic Energy Agency, inspections were ignored and full access was not granted to hidden facilities where the nuclear weapons program was being developed.

Nevertheless, Mossad and the CIA were able to obtain intelligence regarding uranium enrichment and efforts to build weapons of mass destruction.

With the arrival of President Trump, whom many consider a man of peace and decisive action, Khamenei did not take seriously either his warnings or his policies. This led to the final turning point, “Operation Epic Fury”, a joint action by the United States and Israel that ultimately brought about his end.

Khamenei and his successors failed to understand that modern conflicts are not won with rockets such as Fattah, Emad, Paveh, Ghadar, Somar, or Khorramshahr, but with intelligence and strategic thinking.

Most importantly, Allah does not stand with those who kill their own people. He does not support those who inspire the loss of innocent lives. Allah is God. He does not accept defiance, and when sin turns into crime, justice follows. The forms of justice may be mysterious. Though they have no voice, they are felt and experienced.

After the successful operation, many public voices spoke, but only one truly caught my attention: Masih Alinejad, the Iranian American journalist, who expressed heartfelt enthusiasm and joy for the liberation of her people. She openly thanked President Trump and the American people.

As I watched her, my heart filled with emotion. My memories carried me back to my homeland. December 13, 1990, in Shkodër, when the bust of Enver Hoxha was toppled. February 20, 1991, when the people of Tirana dragged the dictator’s statue through the streets. Then February 17, 2008, the day my Dardan people gained their freedom, when Kosovo won independence from the Serbian regime through sacrifice and blood.

The emotions of freedom are felt and valued only by those who have lived without it. They are not understood by those who served dictatorships or whose beliefs were shaped by broken leadership. Nor are they appreciated by those who have never lacked anything in life. These individuals are often the most dangerous, because they are neither committed fighters nor genuine peacemakers. They remain detached, hypocritical, and self-centered.

War is never pleasant. Yet when peace is threatened, there are only two choices: fight evil or submit to it.

There are different perspectives and judgments, and that is everyone’s right. However, to live in peace with oneself, one must judge situations through the lens of suffering and responsibility, not emotion or blind passion.

What is significant today is that Iranian immigrants are celebrating in the United States. The Iranian people now have an opportunity for freedom. At the same time, enemies of freedom may rise in protest outside American embassies, possibly even through acts of terror.

Freedom carries a cost. That is why it must be defended.

Albanians everywhere, in my view, should stand on the right side of history, alongside America and President Trump.