• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

TË BASHKUAR NË RUAJTJEN E GJUHËS AMTARE

August 16, 2025 by s p

Mustafë Krasniqi/

Një thirrje për bashkëkombësit mërgimtarë, që jetojnë e veprojnë jashtë atdheut shqiptar, të cilët po përballen me të tashmen, ndërsa të ardhmen e presin me drojë: se si do të përfundojë vetë ata dhe fëmijët e tyre? Si do të ketë mundësi ta bindin veten për ta ruajtur kulturën, traditën, identitetin kombëtar dhe, mbi të gjitha gjuhën amtare.

Një imazh që përmban tekst, pamje çasti, libër, LEGO

Përmbajtja e gjeneruar me AI mund të jetë e pasaktë.

Viti shkollor po fillon, zilja e shkollës do të bjerë, dhe ne si komunitet shqiptar në mërgatë shqiptare a do të tregojmë më shumë interes, këtë vit, për t’i dërguar fëmijët në shkollën shqipe? Duam apo nuk duam ta pranojmë, fëmijët po përballen heshturazi me harrimin e gjuhës së origjinës. Brezi i dytë sikur ka filluar ta belbëzojnë gjuhën amtare dhe po përballet me asimilimin e përditshëm. Një pjesa e madhe e tyre nuk ndjekin mësimin plotësues, ndërsa pjesëmarrja e atyre që e vijojnë është tepër simbolike. Ky është një realitet që duhet të na shqetësoj të gjithë bashkëkombësit dhe dy qeveritë e dy vendeve tona. Dhe, me keqardhje theksoj se kemi bashkëkombës që nuk ndiejnë asnjë përgjegjësi; madje shpesh, me sarkazëm, kundërshtojnë përpjekjet e atyre veprimtarëve të cilët si mision ka ruajtjen e gjuhës amtare. Mirëpo kjo përgjegjësi, pavarësisht atyre që e neglizhojnë, duhet të bjerë mbi secilin prej nesh; mësues, prindër, intelektual dhe institucionet tona shqiptare.

Prandaj kjo dukuri dhe që e përfshin mërgatën shqiptare duhet të jetë po ashtu shqetësim për të dy qeveritë e dy shteteve tona shqiptare, të cilat duhet të bashkëpunojnë ngushtë për realizimin e qëllimit dhe misionin për ruajtjen e gjuhës shqipe te fëmijët e mërgatës shqiptare.

Në bashkëpunim me institucionet, prindërit, përfaqësuesit, shoqatat dhe bizneset, duhet të bashkuar të hapim shtigje të reja për përhapjen e gjuhës shqipe kudo ku ka shqiptarë. Nuk duhet të heshtim duke kërkuar se kush është më përgjegjës që fëmijët nuk e ndjekin shkollën shqipe; përkundrazi, secili prej nesh duhet të jetë në ballë të kësaj kauze kombëtare. Edhe pse kemi mësues, vullnetarë të devotshëm që veprojnë prej kohësh, kjo nuk mjafton. Na duhet bashkim dhe veprim i përbashkët për të arritur qëllimin tonë në këtë mision.

Fatkeqësisht, ka mësues që shpeshherë kritikohen padrejtësisht nga individ me njohuri të kufizuara ose mungesë të idealit në këtë mision të shenjtë për ruajtjen e  gjuhës shqipe. Kjo kategori, edhe pse e vogël në numër, shfaqet kryesisht në rrjetet sociale. Por, do të ishte shumë më arsyeshme që kjo kategori të krijojë vetëdije kombëtare dhe të gjejë kurajë për një bashkëpunim, që ta çojmë përpara vizionin dhe misionin tonë për rritjen e numrit të nxënësve dhe për t i motivuar prindërit për t’i dërguar fëmijët në shkollat shqipe.

Si kryetar i KKAD-së dhe koordinator i LAPSh-it në Bavari të Gjermanisë, përmes këtij shkrimi kërkoj të jemi më të unifikuar dhe të bashkëpunojmë ngushtë në interes të kauzës sonë të përbashkët. U drejtohem atyre që hezitojnë t’i bashkohen thirrjes sonë, se vetëm të bashkuar mundim ta mbrojmë gjuhën dhe identitetin kombëtar, të mbështetur në baza të forta didaktike, gjuhësore dhe shkencore.

Shtatori po vjen….

Shtatori po afrohet dhe nxënësit do të vijojnë mësimin në gjuhën e vendit ku jetojnë. Prandaj bashkëkombës kudo që jeni, në emër të KKAD-së dhe LAPSh-it në Bavari ju bëj thirrje të gjithë atyre që duan të kontribuojnë në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare: le të bashkohemi për t’i ndihmuar fëmijët tanë që edhe ata ta vijojnë mësimin plotësues, duke hapur edhe klasa të reja.

Të gjithë për shkollën shqipe, sepse kjo na nderon dhe ndërgjegjëson si komb!

Filed Under: Emigracion

“Besimplotë se në Alaska, Trump do të imponojë ndalimin e luftës në Ukrainë”!

August 15, 2025 by s p

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

I privilegjuar të ftohesha nga Ambasadori i mirënjohur, Sh.T.Z Volodymyr Shkurov për të ndarë këndvështrime strategjike: “mbi dinamikën e luftës së përgjakshme (3.5 vjeçare) si dhe fatin e aventurës neonaziste  të Rusisë-Putiniste në Ukrainë”. 

Paraprakisht, përsërita përuljen për dëshmoret e luftës, si dhe respektin me të mirënjohur për sakrificat dhe përballjen stoike të popullit Ukrainas: “jo vetëm për mbrojtjen e tërësisë territoriale të Ukrainës por edhe kontributit kritik për mbrojtjen e Rendit Global të Sigurisë, Paqes, kufijve dhe vlerave të demokracisë, si dhe interesave gjeopolitike të Aleancës Euroatlantike (USA/NATO/BE)”!

Po ashtu shpreha besimin e plotë se nesër (pra sot) në takimin e Alaskës, Presidenti ShBA “do të imponojë ndalimin e luftës gjakatare, pra ndalimin e menjëhershëm të vrasjeve të civilëve të pafajshëm si dhe ushtarëve Ukrainas dhe Rus”. Thënë këtë përsërita se: “vetëm fuqia ushtarake e pakonkurueshyme dhe vdekjeprurëse e USA, si dhe falë vendosmërisë se Presidentit Domald Trump, në Alaska do të nënshkruhet gjithashtu edhe një “Road Map” drejt paqes së qëndrueshme/sigurt dhe afatgjatë për Ukrainën”.

Nga ana tjetër, ndamë këndveshtrime për rolin e Bashkimi Europian në këtë luftë, që në opinionin Tim: “mund të kontribuojë vetëm si fuqi komplementare, pra jo rivalizuar apo konkuruar ShBA”. Kjo pasi përtej vullnetit diplomatik dhe burokratik: “BE nuk ka kapacitete/fuqi ushtarake për të luajtur rol vendimtar, pra për të imponuar ndalimin e luftës gjakatare si dhe vendosjen e paqes në Ukrainë”. Fatëmirësisht, (por besoj jo rastësisht një ditë para takimit historik të Alaskës), mbas video-Konferences me Udhëheqësit e vendeve të BE: “Gjermania deklaroi 500 milon Euro shtesë për të mbështetur Ushtrinë Ukrainase”, ndërsa vendet e tjera konfirmuan se: “do të vijojnë të mbështesin fort Ukrainën, deri në fitoren kundër të keqes së perbashkët”. 

Së fundmi, i shpreha konsideratat më të sinqerta për “përkushtimin e spikatur dhe mirënjohur të Ambasadorit Shkurov në forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve bilaterale mes dy vendeve tona, jo vetëm në fushën e mbrojtjes” ! 

Shënim: *Gjeneral ® Piro Ahmetaj është

Senior Ekspert për Sigurinë Kombëtare,

Ballkanit si dhe marrëdhëniet me USA/NATO.

Filed Under: Emigracion

Tezat që ndërtuan harresën për Çamërinë

August 13, 2025 by s p

Teza # 5

“Çamët ishin turko-shqiptarë”

Një nga manipulimet më të qëllimshme që përdori shteti grek për të justifikuar dëbimin e shqiptarëve të Çamërisë ishte përhapja e tezës se “çamët nuk ishin shqiptarë, por turko-shqiptarë”.

Ky manipulim nuk ishte thjesht një lojë terminologjie. Ishte një strategji për të mohuar identitetin etnik shqiptar të çamëve myslimanë, duke i identifikuar si mbetje të Perandorisë Osmane dhe për rrjedhojë të huaj, të padëshiruar dhe të dëbueshëm.

Si u shpik një identitet i rremë për të fshirë një komb

Që nga vitet ’20 e në vijim, në dokumente administrative, raporte ushtarake, deklarata zyrtare dhe madje edhe në shtypin grek të kohës, shqiptarët myslimanë të Çamërisë përshkruheshin shpesh me etiketën “τουρκαλβανοί” (turko-shqiptarë).

Përse?

Për të fshirë përkatësinë e tyre shqiptare, për t’i identifikuar me osmanët si “pushtues të dikurshëm”, dhe për t’i paraqitur si të huaj në tokën ku kishin lindur, jetuar dhe ndërtuar për shekuj.

Por kjo tezë është historikisht e rreme

1. Marrëveshja e Lozanës i përjashtoi çamët nga shkëmbimi me Turqinë

Në janar 1923, Greqia dhe Turqia nënshkruan një marrëveshje për shkëmbimin e popullsive me bazë fetare. Megjithë përpjekjet e qeverisë greke për ti përfshirë çamët në këtë shkëmbim popullsie, reagimi i çamëve dhe patriotëve shqiptarë në qeverinë shqiptare bëri që Turqia të përjashtonte çamët nga shkëmbimi, sepse nuk ishin turko-shqiptarë, por shqiptarë myslimanë pra, qytetarë të Greqisë që nuk kishin lidhje me Turqinë.

2. Çamët kishin vetëdije dhe trashëgimi shqiptare

• Gjuha: shqipja ishte gjuha amtare.

• Zakonet, emrat dhe kultura ishin shqiptare.

• Shumë çamë kontribuan në Rilindjen Kombëtare Shqiptare, në Kongresin e Manastirit, dhe në Shpalljen e Pavarësisë më 1912.

“Turko-shqiptar” – një etiketë për të legjitimuar spastrimin

Etiketa “turko-shqiptar” nuk ishte term etnografik. Ishte një instrument politik:

• Përdorej nga autoritetet greke për të mohojë kombësinë shqiptare të çamëve myslimanë.

• Përdorej në propagandë për të nxitur urrejtje ndaj tyre, duke i paraqitur si “turq të mbetur”, të dyfishtë: të huaj si shqiptarë, dhe të rrezikshëm si “turq”.

Në shumë raporte të EDES-it dhe në ligjëratën zyrtare të kohës, dëbimi i çamëve përshkruhet si “spastrimi i Thesprotisë nga turko-shqiptarët”.

Ndërrimi i identitetit përmes fesë është krim simbolik

• Kombësia nuk zëvendësohet me fenë.

• Të quash dikë “turko-shqiptar” sepse është mysliman është diskriminim i drejtpërdrejtë, dhe mohim i identitetit kombëtar.

• Është një formë e gjenocidit kulturor: fshirje e identitetit përmes përvetësimit terminologjik.

Çamët nuk ishin turko-shqiptarë. Ata ishin shqiptarë. Dhe për këtë arsye u dëbuan.

Etiketa “turko-shqiptar” u përdor për të mohuar të kaluarën, për të justifikuar dhunën dhe për të fshirë një popull nga harta.

Feja nuk fshin gjuhën. Nuk fshin origjinën. Dhe nuk fshin të drejtën për të qenë shqiptar në Çamëri.

Alket VELIU

Filed Under: Emigracion

𝐈𝐧 𝐦𝐞𝐦𝐨𝐫𝐢𝐚𝐦 𝐭𝐞̈ 𝐯𝐮𝐚𝐣𝐭𝐣𝐞𝐬 𝐬𝐞̈ 𝐬𝐡𝐪𝐢𝐩𝐭𝐚𝐫𝐞̈𝐯𝐞 𝐦𝐞̈ 𝟕-𝟖 𝐠𝐮𝐬𝐡𝐭 𝟏𝟗𝟗𝟏

August 8, 2025 by s p

– 𝗖̧𝗳𝗮𝗿𝗲̈ 𝗻𝗱𝗼𝗱𝗵𝗶 𝗻𝗲̈ 𝗯𝗼𝗿𝗱𝗶𝗻 𝗲 𝗮𝗻𝗶𝗷𝗲𝘀 “𝗩𝗹𝗼𝗿𝗮” 𝗱𝗵𝗲 𝗻𝗲̈ 𝘀𝘁𝗮𝗱𝗶𝘂𝗺𝗶𝗻 𝗲 𝗕𝗮𝗿𝗶𝘁!

(Një histori e vërtetë)

Nga Dr. Bledar Kurti

Në atë verë postkomuniste të vitit 1991, liria erdhi si një tundim i ëmbël dhe joshës, por shumë shpejt u kuptua që pa katarsis çlirimi nga një regjim, sado i egër e mizor të kish qenë, nuk garantonte liri. Me sa duket, ferri nuk kishte qenë i mbushur vetëm me demonët që kishim lënë pas. Ferri ishin edhe njerëzit e tjerë.

Te vepra Huis Clos (Me dyer të mbyllura) Jean Paul Sartre shkruan: Ferri janë të tjerët!

Në këtë vepër, tre shpirtra të mallkuar, Garseni, Inesi dhe Estela, përfundojnë në një dhomë në ferr. Në vend të torturave të tmerrshme ndëshkuese, gjejnë një dhomë të modeluar në stilin perandorak francez. Ata kuptojnë se nuk kanë përfunduar në atë dhomë rastësisht dhe janë aty pikërisht për ta bërë njëri-tjetrin të mjerë. Për të ofruar ferrin te njëri-tjetri. Ndaj edhe vepra mbyllet me: FERRI JANË TË TJERËT!

Anija Vlora e nisur më 7 gusht 1991 nga Porti i Durrësit, dhe ajo çfarë ndodhi në stadiumin e Barit më 8 gusht, janë ndër ilustrimet më tragjike të ferrit të shkaktuar nga të tjerët, pra nga vetë ne. Elementi më tragjik i atij eksodi ishte ferri që i shkaktuam njëri-tjetrit.

Perdja e hekurt kishte rënë, por ne ende vazhdonim ta bënim njëri-tjetrin të mjerë. Ndoshta pa asnjë arsye. Ndoshta thjesht sepse dinim. Ku ishte vëllazëria e bashkëvuajtësve? Ku ishte solidariteti? Torturuesit nuk ishin më, përse nisëm të torturojmë njëri-tjetrin? A fshihet brenda njeriut dëshira për t’u ushqyer me dhimbjen e vëllait? Përse eksitohet e përndizet viktima kur viktimizon të tjerët? Pra, ferri janë të tjerët.

Disa elementë të atij eksodi janë mbajtur të pathëna si në media ashtu edhe në diskutimet e hapura publike.

Historia nis me atë çfarë ndodhi në bordin e anijes Vlora më datë 7 gusht 1991.

𝐑𝐫𝐞̈𝐟𝐢𝐦 𝐫𝐞𝐚𝐥 𝐧𝐠𝐚 𝐩𝐞̈𝐫𝐣𝐞𝐭𝐢𝐦𝐢 𝐢 𝐛𝐚𝐛𝐚𝐢𝐭 𝐭𝐢𝐦 𝐀. 𝐊𝐮𝐫𝐭𝐢:

Të etur e të përvëluar nga dielli, njerëzit u vërsulën në kuzhinën dhe mensën e anijes. Aty kishte punonjës që u jepnin njerëzve vetëm një garuzhde me ujë për person. Pasi uji mbaroi, të tjerët mbetën pa pirë deri të nesërmen kur arritën në Itali.

Nuk e kuptuam se çfarë kishte ndodhur, por në bord të anijes kishte ushtarë të vrarë të cilët ishin të mbuluar me batanije. Poshtë në hambar kishte tonelata me sheqer dhe mbi kapakët që mbulonin hambarin gjendeshin disa ushtarë të vrarë. Ne i dalluam menjëherë që ishin ushtarë nga spaletat dhe qethja e flokëve. Ajo anije po lundronte me njëzet mijë njerëz në kërkim të një jete më të mirë, ndër ta shumë gra shtatzëna dhe fëmijë. Por ai ishte udhëtim makthi. Shumë burra dhe gra u hodhën në det nga njerëz të panjohur. Gjatë natës dëgjonim ulërima dhe shumë banda të armatosura me thika të gjata tmerronin njerëzit. Trauma e eksodistëve dhe smerilimi i lirisë që kishim ëndërruar nisi që në bordin e anijes.

Me të arritur në bregun italian, rojat bregdetare do ta patrullonin rreptësisht anijen Vlora dhe ende pa u ankoruar në kalatën e portit, njerëzit nisën të hidheshin në det për të shuar të nxehtin që u kishte pushtuar trupin. Isha në gjendje të fikëti. Diellin e kisha mbi kokë. Nuk munda të duroj më dhe u hodha nga dymbëdhjetë metra lartësi. Kur preka ujin, forca e hedhjes më çonte thellë e më thellë nën ujë. Luaja këmbë e duar për t’u ngjitur, por vazhdoja të zhytesha. Ngrita kokën lart dhe drita e diellit sa vinte e zvogëlohej, derisa u bë terr. As edhe një rreze drite. Ky ishte fundi, mendova. Kujtova dy djemtë e mi dhe gruan. Nënën time, motrën dhe vëllain. Këmbët dhe duart më ishin mpirë dhe fryma po më mbaronte, megjithatë vendosa të shtyj me çdo muskul të trupit dhe me çdo grimcë të shpirtit të përpiqesha të shpëtoja. Nisa të ngjitem lart. M’u duk një përjetësi. Zot, më trego dritën. Të lutem, më trego dritën. Shtyva dhe u përpëlita derisa pashë një pikë të vogël drite e cila zmadhohej teksa ngjitesha gjithnjë e më shumë. Më në fund, dola në sipërfaqe, si një njeri i ringjallur nga vdekja.

Pas disa orësh na strehuan të gjithëve brenda stadiumit të Barit. Policia italiane e rrethoi stadiumin dhe na hidhte me helikopter ushqime e pije. Ne vërsuleshim si kafshë për të marrë diçka për t’u ushqyer dhe për të shuar etjen. Shpeshherë nuk ia dilnim, pasi kishte disa banda që vrisnin me sëpata e bajoneta këdo që merrte pakot me ushqime. Netët ishin të tmerrshme. Për shkak se ishte muaj i nxehtë, askush nuk e mori me mend që natën do të bënte aq ftohtë dhe ne ishim të veshur me bluza të holla, madje shumë burra ishin gjysmëlakuriq.

Kur erdhi mesnata, bashkë me të ftohtët nisën edhe përdhunimet. Shumë gra dhe vajza u përdhunuan sistematikisht gjatë atyre netëve brenda stadiumit të Barit. Ishte një terror përtej çdo imagjinate. Një dramë e gjallë. Që kur na strehuan brenda në stadium, e gjithë ajo hapësirë kontrollohej nga disa banda shqiptarësh të cilat ishin të armatosura. Madje njëra prej tyre kishte edhe një qen të egër që e mbanin me zinxhir. Si u armatosën, mendova unë. Po këtë qenin e egër ku e gjetën?

Njëra bandë njihej si e Laprakës, të tjerat si të Tiranës. Njëri prej drejtuesve të bandave, të cilat përbëheshin nga shtatë a tetë veta, mbante në kokë një kapelë kaubojsh, ndërkohë që pistoletën e mbante në brez.

Çdo mbrëmje këto banda shkonin nga njëri grup njerëzish tek tjetri, të shpërndarë në shkallët dhe fushën e stadiumit, zgjidhnin gratë dhe vajzat që u pëlqenin dhe i përdhunonin. Në një rast, më thirrën disa të njohur që të shkoja e t’i flisja Kujtimit, i cili punonte në të njëjtën ndërmarrje me mua. E kishin gjetur duke varur veten brenda një magazine nën shkallët e stadiumit. Kur shkova unë, ai ishte me një shkop në dorë me të cilin godiste dyshemenë. Bam, bam, bam dhe vërtitej nëpër dhomë. Bam, bam, bam. Sytë më kapën litarin që ishte ende varur në një tra metalik. E shthura nyjën dhe e mora litarin me vete. I fola, por ai vazhdonte të vërtitej dhe të godiste dyshemenë me shkop. Shoqja e tij me të cilën ishte takuar në anije, ishte përdhunuar një natë më parë. Ndoshta e kishin përdhunuar edhe vetë atë. Sytë e tij përpiqeshin të më thoshin diçka. Unë arrita të lexoja dhimbjen në ta dhe vuajtjen që kishte në shpirt. Por, ashtu si edhe njëzet mijë të tjerët në atë geto, isha i pafuqishëm.

Natën e dytë, teksa po ngrohesha bashkë me disa të tjerë në një zjarr të vogël me kartonë që kishim ndezur në shkallët e stadiumit, disa metra më poshtë ishin disa emigrantë nga Lushnja. Njëra prej bandave të armatosura, e kryesuar nga një burrë trupmadh i cili kishte vënë parukë të gjatë për t?u maskuar, iu afrua njërit dhe nisi ta godiste me shkop në kokë. Unë dëgjoja një tingull të thatë që jehonte deri te ne dhe mendova se ai po godiste shkallët e stadiumit e jo atë, por ajo zhurmë e thatë ishte koka dhe brinjët e lushnjarit. Aman, mos më vrisni. Jam baba i pesë fëmijëve. Ma kurseni jetën. Aman, mos më vrisni. Aman, kush do të ushqejë fëmijët e mi. Mos më vrisni. Mos më vrisni?. E lanë për të vdekur. Nuk e di nëse vdiq apo jetoi.

Adrenalina bëri të vetën dhe emocionet e tmerrit na pushtuan trupin duke na shndërruar edhe ne në bisha. Kur flinim, mbanin hunj e hekura në dorë në rast se na sulmonin. Nuk ishte më Italia ëndrra jonë e madhe, por mbijetesa.

Për shkak se netët ishin të ftohta, njerëzit nisën të thyenin çdo derë që gjenin në kërkim të një mbulese, rrobe apo çadre me të cilat mund të mbanin veten ngrohtë gjatë natës. Dhe ja u gjet një magazinë me materiale sportive ku siguruam mjete rrethanore për të fjetur ngrohtë gjatë natës. Por në atë magazinë kishte edhe gjyle, shtiza, sëpata dhe mjete të mprehta. Me të rënë në duart e bandave, njerëzit brenda stadiumit u shndërruan në shënjestra për rrokje. Shumë njerëz u vranë me shtiza të cilat ua depërtuan trupin tej e përtej. Disa të tjerë me goditje gjyle e sëpata në kokë. Kush mbante në duar ushqime apo rroba, bandat i bënin pritë dhe e godisnin me shkopinj bejsbolli.

Dy ditët e para u vranë shumë njerëz. Të ulur në shkallët e stadiumit, shikonim të tmerruar se si shumë burra dhe gra goditeshin me shtiza në bark, pas shpine apo me gjyle e shkopinj mbi kokë. Më pas hidheshin në cepat e stadiumit dhe mbuloheshin me plastmasë.

Një mëngjes pamë një ushtar që vraponte nga njëra anë e stadiumit tek tjetra dhe bandat e ndiqnin me shtiza në dorë. Ai u shpëtoi shumë shtizave, por njëra prej tyre e zuri dhe e depërtoi mespërmes. Klithma e tij u dëgjua nga të gjithë ne.

Ferr. Ai eksod ishte ferr. Flakët po i ndiznim vetë për njëri-tjetrin.

Ferri janë të tjerët.

————

Anija Vlora kishte 20,000 mijë shqiptarë në bord kur arriti në Bari, pas refuzimit dhe bllokadës që iu bë për t’u ankoruar në Brindisi. 17, 400 prej tyre u riatdhesuan në Shqipëri ose përmes shpërblimit prej pak liretash ose me detyrim (me qenë, forca policie dhe të trasportuar në Rinas me avionë ushtarakë), ndër ta edhe babai im. Qeverisë shqiptare iu dhanë 90 miliardë lireta për ushqime dhe 60 miliardë lireta për industrinë dhe shkollat. Kjo ndihmë u dha që të mos kishte më eksode të tjera. U mbajtën zyrtarisht vetëm 1,500 shqiptarë, vetëm ata që paraqitën kërkesë për strehim politik. Por, gjatë 30 viteve në vazhdim, azili ekonomik dhe kërkesat e shqiptarëve për strehim politik në vendet perëndimore do rriteshin gjithnjë e më shumë.

U larguan nga një vend i mrekullueshëm dhe i bekuar nga Perëndia por i sterrosur nga njerëzia, nga ajo që Jean Paul Sartre e quajti: FERRI JANË TË TJERËT.

Filed Under: Emigracion

Tezat që ndërtuan harresën për Çamërinë

August 7, 2025 by s p

Teza # 4

“Çështja çame është thjesht çështje pronash”

Jo, ishte një padrejtësi historike ndaj një populli të tërë. Një nga mënyrat më të rafinuara për të fshirë një krim historik është ta reduktosh atë në një çështje të tapive.

Sipas kësaj narrative, problemi çam nuk ka lidhje me spastrimin etnik, të drejtat e njeriut apo identitetin kombëtar, por është “thjesht një mosmarrëveshje mbi pronat”, një çështje që “mund të zgjidhej me letra, gjyqe, apo procedura administrative”.

Në këtë mënyrë, një padrejtësi historike që ndodhi mbi një popullsi të tërë reduktohet në një dosje pronësie.

Por kjo tezë është një formë moderne mohimi sepse ndan pasurinë nga personi, kujtesën nga prona, dhe fajin nga drejtësia.

1. Si e zvogëluan tragjedinë në një çështje noteriale.

Reduktimi në “çështje prone” fshin vetë krimin:

* Në thelb të çështjes çame nuk është prona si tokë, por padrejtësia si akt shtetëror.

* Prona çame nuk u braktis, u sekuestrua pas një spastrim etnik të organizuar. Kjo nuk është konflikt mes fqinjëve, por ndëshkim kolektiv me përkatësi kombëtare.

* Të thuash “ishte çështje prone” është njësoj si të thuash se hebrenjtë e Auschwitz-it patën mosmarrëveshje për banesat në Krakov.

2. Por faktet nuk mund të zhbëhen me letër.

* Shqiptarët e Çamërisë ishin pronarë të ligjshëm të tokave dhe pronave të tyre, me dokumente të regjistruara, tapi osmane, certifikata të periudhës greke para vitit 1944.

* Pas largimit të tyre me dhunë, shteti grek i shpalli “bashkëpunëtorë të armikut” dhe konfiskoi kolektivisht pronat e tyre, pa gjyq individual.

* Me Ligjin nr. 2536/1953, këto prona kaluan në administrim të shtetit dhe më pas u shpërndanë tek kolonë të rinj.

* Kombinuar me ligjet e mëparshme (136/1945, 2870/1923, 307/1926) u krijua një sistem i plotë spastrimi dhe kolonizimi shtetëror

Pra, nuk është mungesa e dokumenteve që i privon çamët nga pronat e tyre por është politika e mirëmenduar për dekada me radhë, e spastrimit etnik.

3. Reduktimi në “çështje prone” ka një qëllim të qartë:

* Shmang përgjegjësinë shtetërore greke për krimet e vitit 1944–45.

* E zhvendos debatin nga fusha e të drejtave të njeriut në fushën e “pronave të harruara”.

* E individualizon një tragjedi që ishte kolektive, duke e bërë të duket sikur çdo kërkesë është thjesht një çështje private.

E drejta çame nuk është vetëm e drejta për pronat por është e drejta për kthim në shtëpi, kujtesë, emër, dinjitet dhe drejtësi. Ajo nuk mund të mbyllet në një dosje kadastrale. Nuk mund të mbyllet në një zyrë hipoteke sepse nuk filloi atje. Ishte spastrim i mirëfilltë etnik!

Alket VELIU

Filed Under: Emigracion

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • …
  • 183
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • PËR NJË NORMALITET NË MARRËDHËNIET SHQIPËRI-KOSOVË: JO FJALË BOSHE!
  • Ballafaqimi me të kaluarën, detyrë morale dhe parakusht për drejtësi, paqe dhe stabilitet afatgjatë
  • Ditët e fundit të kompozitorit të Himnit të Shqipërisë…
  • Butrinti dhe vija kushtetuese që Shqipëria nuk duhet ta kalojë
  • Universiteti i Tetovës lindi si “dielli pas errësirës”
  • MIRO TËRBAÇJA, SHQIPONJË E HISTORISË
  • Hirësia e Tij Nikodhimi, Peshkopi i Bostonit dhe Kryepeshkopatës Ortodokse Shqiptare në Amerikë kreu vizitë 10-ditore në Shqipëri
  • Shqipëria dhe Kosova në Bordin e Paqes: Nga historia e plagëve drejt arkitekturës së paqes globale
  • PAQE PËRMES FORCËS, DREJTËSI QË GARANTON STABILITET, JO PASIGURI
  • Kosova pays the price as its liberation leaders are persecuted, not prosecuted
  • Çfarë sjell shkretimi shpirtëror në një tjetër shekull zhgënjyes përmes antologjisë së nobelistit Eugenio Montale
  • FAN (1971) / “TË PISH E TË HASH NË SHQIPËRI” — REPORTAZHI EKSKLUZIV BOTËROR I TELEVIZIONIT ZVICERAN
  • Folklori çam, i gjallë edhe në botën moderne!
  • Milan Shuflaj, e vërteta historike dhe martirizimi i lirisë akademike në Evropë
  • Kontributi i Prof. Emeritus Injac Parrinos në shkencat albanologjike

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT