Më 12 mars 2026, në orën 10:00 të mëngjesit, në sallën prestigjioze Sala Zuccari të Senatit të Republikës Italiane, u zhvillua edicioni i tretë i Çmimit Ndërkombëtar për Ekselencë Divinamente Donna, i promovuar nga Shoqata VerbumlandiArt Aps.
Midis figurave të spikatura femërore nga fusha të ndryshme të: dijes, artit, letërsisë, kulturës, gazetarisë, biznesit, shoqërisë bashkëkohore, etjer, Çmimi Ndërkombëtar i Ekselencës për Kulturën iu akordua edhe promovueses së njohur ndërkombëtare, përkthyeses dhe shkrimtares Angela Kosta me motivimin:

“Për vlerën e lartë të angazhimit kulturor dhe letrar, e aftë të ndërtojë ura midis popujve, gjuhëve dhe ndjeshmërive të ndryshme, në shenjë të dialogut dhe paqes…
Poete, shkrimtare, gazetare dhe promovuese e palodhur kulturore, Angela Kosta ka ditur t’i japë fjalës një dimension ndërkombëtar, duke e shndërruar atë në një mjet bashkimi dhe vetëdijeje. Prodhimi i saj letrar, i thellë dhe i rafinuar, trajton me thellësi tema universale si identiteti, eksodi, dinjiteti njerëzor dhe gjendja femërore, duke ua rikthyer zërin dhe dritën, përvojave të grave në botën bashkëkohore. Përmes aktivitetit të saj të përhapjes kulturore dhe të bashkëpunimit me realitete artistike ndërkombëtare, ka kontribuar në vlerësimin e kulturës si forcë krijuese të dialogut, respektit dhe rritjes kolektive. Për koherencën e rrugëtimit të saj, për cilësinë e veprës së saj dhe për ta bërë kulturën mjet emancipimi dhe takimi midis popujve, shembull autoritar i ekselencës intelektuale dhe ndjeshmërisë njerëzore.

Ky çmim prestigjioz iu akordua gjithashtu edhe shqiptares 10 vjeçare Chanel Bashhysa, për librin e saj të parë i cili po korr shumë sukses në libraritë italiane: “Michelle e il Suo Sogno da Principessa – Mishel dhe Ëndrra e Saj si Principeshë”, me motivimin: 

“Për ndjeshmërinë dhe krijimtarinë e jashtëzakonshme të demonstruar në një moshë kaq të re, e duke ditur ta kthejë imagjinatën në një histori që mund të frymëzojë dhe të bëjë të ëndërrojë. Me librin e përrallës “Mishel dhe Ëndrra e Saj si Princeshë”, Chanel Bashhysa, vetëm dhjetë vjeçe, ofron një rrëfim delikat dhe të shndritshëm, ku dëshira nuk është vetëm fantazi, por dëshirë për rritje, guxim dhe besim në vetvete. Përmes pastërtisë së shikimit fëminor, autorja na kujton se çdo vajzë mund të jetë princesha e fatit të saj, jo për një kurorë, por për forcën e zemrës dhe bukurinë e vlerave. Për dhënien e zërit të magjisë së fëmijërisë, për inkurajimin e vajzave të tjera që të besojnë në ëndrrat e tyre dhe për demonstrimin se talenti nuk ka moshë kur lind nga pasioni autentik, premtim i ri i shkrimit dhe simbol i shpresës e së ardhmes.

Në falenderimin e saj ndaj Shoqatës VerbumlandiArtAps në të cilën është anëtare, Presidentes Regina Resta, si dhe Komitetit Shkencor të Nderit, Angela Kosta, u shpreh:

Ky çmim më jep përgjegjshmëri dhe më nxit akoma më shumë, jo vetëm të promovoj por edhe të vazhdoj më tej në ndërtimin e urave kulturore edhe aty ku nuk kam arritur deri më sot, që zëri, gjuha, letërsia shqiptare të njihen edhe në shtetet e kontinentet më të largëta.

Ndihem krenare që në këtë event madhështor, Shqipëria u përfaqësua edhe nga një tjetër figurë ekselencë, skenaristja dhe poetja e mirëfilltë Natasha Lako, për të cilën propozimi im për të u aprovua me sukses nga Shoqata Kulturore VerbumlandiArt. Tërheqja e çmimit nga ana e saj na nderon të gjithëve, jo vetëm ne femrat shqiptare, por cilindo bën pjesë në panoramën e artit dhe kulturës bashkëkohore në vendin tonë dhe kudo në diasporë.

Natasha Lako u akordua me Çmimin Ndërkombëtar të Ekselencës, me motivimin:

“Shkrimtares Natasha Lako, zë i shquar i letërsisë bashkëkohore shqiptare, në vlerësim të thellësisë së saj poetike, ndjeshmërisë kulturore dhe guximit intelektual me të cilat ajo ka pasqyruar gjendjen njerëzore, sfidat shoqërore dhe transformimet e vendit të saj.
Me veprat e saj, ajo ka ditur të ndërthurë forcën narrative me finesën e ndjeshmërisë, duke u dhënë zë historive të grave, kujtesës dhe qëndresës, si dhe duke kontribuar në vlerësimin dhe promovimin e kulturës dhe identitetit shqiptar në kontekstin ndërkombëtar.
Shkrimi i saj përbën një dëshmi të lirisë, krijimtarisë dhe angazhimit qytetar, të aftë për të frymëzuar reflektim dhe pjesëmarrje emocionale tek lexuesit e çdo brezi.”

Në pjesën e dytë të eventit, vazhdoi ceremonia e dhënies së çmimeve të konkursit, ku ishin prezent jo vetëm fitues nga Italia, por edhe nga shumë vende të huaj të botës. Një ndër ta ishte edhe autori shqiptar Fatmir Gjata, fitues i çmimit të I° në seksionin e autorëve të huaj, me librin e tij poetik:“Sono uno dell’esercito dei vinti”.

Përbërja e Jurisë për vitin 2026 konfirmon prestigjin e Çmimit Divinamente Donna, i cili dallohet për vëmendjen ndaj cilësisë letrare dhe artistike, kërkimit shkencor, angazhimit social dhe vlerësimit të zërave femërorë në botë.
Për të garantuar autoritetin, pluralitetin e vizionit dhe cilësinë absolute të veprave të përzgjedhura ishte Juria e jashtëzakonshme, e përbërë nga personalitete të shquara të panoramës kulturore italiane dhe ndërkombëtare e midis tyre edhe Angela Kosta për seksionin: Autorët e Huaj.

Në letrën e saj dërguar një ditë pas eventit, promovueses Angela Kosta, Presidentja e Shoqatës VerbumlandiArtAps Dr Regina Resta, shprehet:

E nderuara fituese e Çmimit Ndërkombëtar të Ekselencës “DivinaMente Donna”, Angela Kosta.

dëshiroj t’ju drejtoj një falenderim të sinqertë dhe të përzemërt për pranimin e ftesës sonë zyrtare si dhe për ardhjen në Romë për të ndarë me ne këtë ditë kaq intensive kulturore, arti dhe vlerash njerëzore. Prania juaj i dha dritë, kuptim dhe prestigj këtij eventi. Ju, me rrugëtimin, talentin dhe përkushtimin tuaj, përfaqësoni një shembull autentik të asaj force krijuese dhe morale që çmimi DivinaMente Donna dëshiron të shprehë, të ndajë dhe të festojë.

Ishte një nder t’ju dorëzonim këtë vlerësim e mbi të gjitha të dëgjonim historinë tuaj, mendimet tuaja dhe pasionin tuaj, të cilat pasurojnë botën e kulturës, gazetarisë, artit dhe angazhimit qytetar. Sërish faleminderit që sollët në Romë energjinë tuaj, ndjeshmërinë dhe talentin tuaj, duke kontribuar për ta bërë këtë edicion të çmimit, një moment të vërtetë organizimi, përqafimi, ndarjeje dhe me vlerë të lartë njerëzore. Me mirënjohje dhe vlerësim,
një përshëndetje e përzemërt me urimin që rrugëtimi i “DivinaMente Donna” të vazhdojë të bashkojë gra të jashtëzakonshme si Ju.
Faleminderit nga zemra.
Presidente: Regina Resta, 13 mars, 2026 (Romë)

(Pena e “Historive të pashkruara” të Shqipërisë

Nga Eugjen Merlika

Më datën 23 shkurt 2026, në qytetin Detroit të Sh.B.A. , në gjirin e familjes ndërroi jetë publiçisti, historiani, studjuesi dhe ingjinjeri i talentuar Mërgim Korça. I limdur më 1932, nga një familje intelektuale korçare, Ai mori emrin “Mërgim”, sepse babai i Tij, Xhevat Korça, ish drejtori i parë i gjimnazit shtetëror të Shkodrës, mbasi, që në moshën 17 – vjeçare kishte rrëmbyer armët në dorë për të qënë pjesë e çetës atdhetare të Themistokli Gërmenjit, në luftën për Atdheun e pavarur, atëherë ishte i mërguar politik, i larguar nga Shqipëria në krishtlindjen 1924, mbas kthimit të Ahmet Zogut nga Jugosllavia.

Atë emër shqiptar, siç ishte n’atë kohë një farë prirjeje e nacionalistëve shqiptarë për t’u a ngjitur bijve të tyre, i Ndjeri e mbajti me dinjitet e ndershmëri deri në çastet e fundit të jetës së Tij, fatmirësisht të gjatë (94 vite). Babai i Tij , i kthyer në atdhe më 1939, mbas pushtimit fashist, qe një atdhetar i përkushtuar për fatet e Vëndit të Tij, e mori pjesë në Qeverinë Nacionaliste të Mustafa Krujës, si Ministër i Arsimit, në periudhën e bashkimit të trojeve shqiptare 1941 – 1844, ku u shqua në vazhdim të misionit të ish Ministrit Koliqi, në hapjen e në organizimin e shkollave shqipe në “Tokat r lirueme”.

Si mik e bashkëpuntor i Kryetarit të Qeverisë, Ai punoi me një zell e energji të jashtzakonëshme në zhvillimin e arsimit kombëtar, kryesisht në  krahinat e shkëputura nga trungu – amë në vjeshtën e vitit 1912, një dukuri tejet e zezë, që kushtëzoi të gjithë historinë shqiptare të shekullit të njëzetë, e mbetet ende e pazgjidhur deri në ditët tona, mbas më shumë se një qindvjetori. Si pasojë e kësaj veprimtarie, Xhevat Korça u arrestua nga organet e dhunës së regjimit komunist, e u dënua me shumë vite burgim nga “drejtësia popullore” në vitin 1945. Në vitin 1959 Ai ndërroi jetë në burgun e Burrelit ku u bë nismëtar i një greve urije.

Mërgimi jetoi në Shqipërinë komuniste dhe siç shihet në kapakun e mbrapëm të librit të tij “Histori të pashkruara”, stodjoi në fushën e ingjinjerisë mekanike. Në sajë të vullnetit e aftësisë së Tij krijuese, n’atë fushë arriti të marrë titullin shkencor si “Punonjës i shquar i Shkencës dhe Teknikës”. Por me tjetërsimin e sistemit politik në Shqipëri, Ai u shpërngul në SH. B. A., pranë vëllait të vetëm, Gencit, që kishte një post të lartë si Drejtor i Përgjithshëm i Higjenës industriale në Sh. B. A . 

Atje Mërgimi, që ishte rreth gjashtëdhjetë vite, filloi një jetë të re, në një shoqëri të lirë, e pati rastin të punojë në fusha të ndryshme si publiçistika, gjuha shqipe në nivel universitar mësimdhënie të shqipes, gjuhët e huaja, studimet historike, etj., duke e paraqitur veten si ndër mëndjet më të ndritura të jetës intelektuale të Mërgatës, madje edhe të gjithë paskomunizmit shqiptar.

Si përfundim i asaj veprimtarie Ai i la popullit të tij një trashëgimi të paçmuar, kryesisht në publiçistikë e në studimet historike, në të cilët ishte njëri ndër zërat më të shquar në zbulimin e të vërtetave historike, të cilat ishin shtrembëruar e masakruar gjatë një gjysmë shekulli nga regjimi komunist në fushat e kulturës, të studimeve e të histori – shkruarjes. Ndërmjet veprave të Tij të shquara, kam menduar të riparaqes disa nga shkrimet e Tij publiçistike, të përmbledhur e të botuar në vëllimin “Histori të pashkruara”, të botuar në Tiranë, më 2005 nga “Media Enter” nën kujdesin e gazetarit e botuesit Z. Mero Baze. 

Besoj se nisma për t’i ribotuar shkrimet e Tij të dhjetëvjeçarëve më parë, është një shenjë nderimi e respekti, për ndihmesën e Tij të rrallë, në dobi të ndriçimit të shumë anëve të realitetit shqiptar në qindvjeçarë, kryesisht të atij të Shtetit të pavarur, deri në ditët e sotme.

Duke i uruar shpirtit të bardhë të Mërgimit, lumturinë e pasosur në përjetësinë e Parajsës së Zotit, të cilin Ai e deshi dhe i shërbeu gjatë gjithë jetës së Tij tokësore, përfytyroj takimin e tij në Botën e së Vërtetës, me familjarët dhe morinë e personazheve të jetës shqiptare të shumë fushave, të cilët e kanë pritur me ndjenjën e falënderimit e mirënjohjes për mëndjen e dorën eTij, që nxori në dritën e së vërtetës jetët dhe veprat e tyre.

Uroj që të njëjtat ndjenja e mendime do të prodhojnë edhe në mëndjet e të rinjve shqiptarë, që do të kenë rastin të lexojnë apo të rilexojnë shkrimet e Tij, mbas dhjtëvjeçarësh.

Endrit Himaj/

Muaji i Ramazanit është muaj i mëshirës, i afrimit me Zotin dhe i afrimit mes njerëzve. Një nga momentet më të bukura të këtij muaji është iftari, momenti kur familjet dhe komunitetet mblidhen së bashku për të ndarë ushqimin, mirënjohjen dhe dashurinë për njëri-tjetrin.

Iftaret ndërfetare (Interfaith Iftar) kanë një vlerë të veçantë sepse bashkojnë njerëz nga fe dhe kultura të ndryshme në një tryezë të përbashkët. Ato krijojnë mundësi për dialog, mirëkuptim dhe respekt reciprok, duke treguar se vlerat e besimit si paqja, mëshira dhe drejtësia janë të përbashkëta për të gjithë.

Allahu thotë në Kuran:

“O njerëz! Ne ju krijuam nga një mashkull dhe një femër dhe ju bëmë popuj e fise që të njiheni me njëri-tjetrin.” (49:13)

Për ne shqiptarët, kjo frymë ka edhe një domethënie të veçantë. Tradita shqiptare e mikpritjes dhe harmonia ndërfetare janë vlera që i kemi trashëguar brez pas brezi. Në historinë tonë, myslimanë, të krishterë dhe besimtarë të tjerë kanë jetuar gjithmonë pranë njëri-tjetrit me respekt dhe dashuri. Tryeza shqiptare ka qenë gjithmonë e hapur për mikun, pa pyetur për përkatësinë fetare.

Prandaj, iftaret e komunitetit tonë nuk janë vetëm një vakt i përbashkët, por edhe një pasqyrim i kësaj tradite të bukur shqiptare: mikpritje, respekt dhe bashkim. Kur ndajmë iftarin me të tjerët, ne ndajmë jo vetëm ushqimin, por edhe vlerat tona – besimin, bujarinë dhe dëshirën për të jetuar në paqe me të gjithë.

Kështu, tryeza e iftarit bëhet një urë që lidh zemrat dhe një dëshmi se feja dhe tradita jonë na mësojnë të jemi më pranë njëri-tjetrit dhe të punojmë së bashku për të mirën e komunitetit dhe shoqërisë.

Me nder dhe krenari ju ftojmë të festojmë këtë datë historike për kombin tonë.

18 Prill | Ora 7:00 PM

Royal Regency Hotel, Yonkers NY

Këndojnë: Malësori & Viki

Hyrja:

• Të rritur: $120

• Fëmijë: $50

(Darkë dhe open bar)

Për rezervime:

Agron Lulgjuraj – (914) 319-1959

Kolë Cacaj – (917) 667-7471

Ramiz Nikaj – (917) 294-9656

Të gjithë janë të mirëseardhur!

Prof. Dr. Fejzulla BERISHA/

Në historinë e shteteve të reja ekzistojnë momente të rralla kur rrethanat gjeopolitike ndërkombëtare krijojnë mundësi të jashtëzakonshme për avancim strategjik. Këto momente kërkojnë lidership të mençur, vizion shtetëror dhe mbi të gjitha një diplomaci aktive dhe të koordinuar me aleatët strategjikë.

Republika e Kosovës sot ndodhet pikërisht në një moment të tillë historik.

Lufta në Ukrainë dhe rritja e rivalitetit global ndërmjet demokracive liberale dhe regjimeve autoritare kanë rikthyer Ballkanin Perëndimor në qendër të vëmendjes së politikës ndërkombëtare. Në këtë kontekst, Kosova ka një mundësi reale për të përshpejtuar procesin e integrimit në NATO dhe në Bashkimin Evropian, si dhe për të konsoliduar më tej subjektivitetin e saj ndërkombëtar.

Megjithatë, kjo mundësi historike nuk shfrytëzohet automatikisht. Ajo kërkon një strategji të qartë shtetërore dhe një diplomaci energjike që vepron në mënyrë të koordinuar me partnerët ndërkombëtarë.

Fatkeqësisht, perceptimi që po krijohet në disa qarqe ndërkombëtare është se diplomacia e Kosovës po kalon një fazë të stagnimit dhe të pasivitetit.

Në vend të një diplomacie dinamike që synon njohje të reja, integrim më të shpejtë në organizatat ndërkombëtare dhe thellim të partneritetit strategjik me aleatët euroatlantikë, shpesh vërehet një qasje më reaktive sesa proaktive në politikën e jashtme.

Në diplomacinë moderne, pasiviteti mund të jetë po aq i rrezikshëm sa edhe gabimet strategjike.

Një nga shqetësimet që artikulohet në mënyrë joformale në disa qarqe diplomatike është se Kosova rrezikon të perceptohet si një partner gjithnjë e më pak i koordinuar me aleatët e saj kryesorë perëndimorë.

Në diplomaci, izolimi nuk ndodh gjithmonë përmes sanksioneve apo deklaratave publike. Shpesh ai shfaqet në forma shumë më subtile: në uljen e intensitetit të komunikimit politik, në zvogëlimin e mbështetjes diplomatike dhe në heshtjen e aleatëve në momentet kur mbështetja është më e nevojshme.

Kjo është ajo që në terminologjinë politike mund të quhet një lloj “izolimi i heshtur diplomatik”.

Për një shtet të vogël si Kosova, i cili ende është në proces të konsolidimit të subjektivitetit të tij ndërkombëtar, një zhvillim i tillë do të ishte tepër i rrezikshëm.

Kosova historikisht ka qenë një nga projektet më të suksesshme të bashkëpunimit ndërmjet popullit të saj dhe botës demokratike perëndimore. Pavarësia e saj është rezultat i një kombinimi unik të sakrificës së popullit të Kosovës dhe të ndërhyrjes vendimtare të aleancës euroatlantike.

Prandaj, çdo perceptim i një distance politike ndërmjet Kosovës dhe aleatëve të saj duhet të trajtohet me seriozitet maksimal.

Një diplomaci moderne shtetërore nuk ndërtohet vetëm mbi deklarata politike, por mbi veprime konkrete, mbi koordinim të vazhdueshëm dhe mbi një strategji të qartë për avancimin e interesave kombëtare.

Kosova ka nevojë për një diplomaci aktive, kreative dhe ofensive, e cila:

– do të intensifikojë përpjekjet për njohje të reja ndërkombëtare
– do të forcojë partneritetin strategjik me Shtetet e Bashkuara
– do të thellojë bashkëpunimin me NATO-n
– dhe do të përshpejtojë procesin e integrimit evropian.

Po ashtu, diplomacia e Kosovës duhet të jetë më prezente në forumet ndërkombëtare dhe në debatet strategjike globale që lidhen me sigurinë dhe stabilitetin ndërkombëtar.

Nëse Kosova arrin të ndërtojë një strategji të tillë aktive dhe të koordinuar me partnerët euroatlantikë, ajo mund ta shfrytëzojë momentin aktual historik për të bërë hapa të mëdhenj drejt konsolidimit të plotë të shtetësisë së saj.

Por nëse kjo mundësi historike shpërdorohet për shkak të mungesës së vizionit strategjik apo për shkak të përplasjeve të panevojshme politike, atëherë rreziku i stagnimit diplomatik bëhet real.

Historia e shteteve të reja tregon se momentet gjeopolitike janë të rralla dhe kalimtare.Kosova nuk ka luksin ta humbasë këtë moment.