Epilog i Bienales “Niko Nikolla” – gjashtë vite vizion, katër edicione dhe një histori që vazhdon.
Njeriu nuk trashëgon vetëm një emër. Trashëgon një histori, një kujtesë dhe, mbi të gjitha, përgjegjësinë për atë që zgjedh të ndërtojë me to.
Në vitin 2020, nisa rrugëtimin e Bienales Ndërkombëtare të Karikaturës “Niko Nikolla”. Një ide që lindi nga dashuria për artin, nga respekti për historinë e karikaturës shqiptare dhe nga dëshira për t’i dhënë asaj një hapësirë të denjë në dialogun ndërkombëtar.
E imagjinoja si një urë që do të lidhte artistët shqiptarë me botën, si një pikë takimi ku karikatura do të fliste përtej gjuhëve, kufijve dhe dallimeve kulturore. Një nismë shqiptare që do të mund të fitonte identitet dhe njohje përtej Shqipërisë.
Sot, pas gjashtë vitesh dhe katër edicionesh, kjo ide ka marrë një përmasë tjetër. Bienalja nuk është më thjesht një nismë kulturore. Ajo është shndërruar në një platformë ndërkombëtare, me identitetin, historinë, komunitetin artistik dhe vazhdimësinë e saj. Është një institucion kulturor i ndërtuar përmes punës, vizionit dhe përkushtimit të Albanian Excellence.
Edicioni i katërt, i zhvilluar në Korçë nga 31 tetori deri më 2 nëntor 2026, e dëshmoi edhe një herë këtë dimension. Rreth 250 artistë nga më shumë se 54 vende, rreth 200 punime të përzgjedhura për ekspozim, ekspozita, një juri ndërkombëtare dhe takime mes artistësh e kulturash të ndryshme. Një aktivitet që e ktheu Korçën në një pikë takimi të karikaturës ndërkombëtare.
Por pas asaj që publiku sheh qëndron një botë e tërë pune.
Të krijosh dhe të prodhosh një Bienale ndërkombëtare do të thotë të ndërtosh gjithçka nga fillimi: konceptin, strukturën, komunikimin, marrëdhëniet me artistët, procesin artistik, bashkëpunimin me jurinë, institucionet dhe ambasadat, ekspozitat, katalogët, ceremoninë dhe çdo detaj tjetër që e bën një aktivitet të tillë të funksionojë.
Gjashtë muajt e fundit kanë qenë një periudhë pune intensive. Pas çdo ekspozite, çdo artisti të mirëpritur dhe çdo momenti të bukur të Bienales ka pasur vendime, përgjegjësi, koordinime dhe sfida që nuk shfaqen në fotografi. Është ajo pjesë e padukshme e prodhimit, pa të cilën asnjë ngjarje e madhe nuk mund të marrë jetë.
Në këtë rrugëtim, Agim Sulaj, bashkëthemelues dhe drejtor artistik, ka dhënë një kontribut te jashtezakonshem në zhvillimin dhe konsolidimin artistik të Bienales.
Përvoja e tij ndërkombëtare dhe lidhjet me komunitetin e karikaturës kanë qenë pjesë e rëndësishme e këtij bashkëpunimi.
Mirënjohje për të gjithë artistët, juristët, bashkëpunëtorët dhe partnerët që kanë kontribuar në këtë histori.
Por ka edhe një dimension tjetër të kësaj historie, shumë personal për mua: emri i babait tim, Niko Nikolla.
Emri i tij përfaqëson një trashëgimi artistike dhe kulturore që e mbaj me dashuri dhe respekt të thellë. Por të vendosësh emrin e babait tënd në një veprimtari ndërkombëtare është një përgjegjësi e jashtëzakonshme. Do të thotë të kujdesesh që ai emër të përfaqësohet me dinjitet, të marrë vlerën që meriton dhe të jetojë përmes një vepre që i qëndron kohës.
Dua të bëj një dallim që për mua është thelbësor: të nderosh emrin e babait është një ndjenjë personale; të krijosh dhe të drejtosh një institucion kulturor është një përgjegjësi profesionale dhe publike. Këto dy gjëra nuk duhen ngatërruar.
Bienalja “Niko Nikolla” nuk është një ceremoni kujtimi dhe as një detyrim familjar. Ajo është një institucion kulturor që ka ndërtuar identitetin e vet përmes katër edicionesh, punës së Albanian Excellence, pjesëmarrjes së artistëve ndërkombëtarë dhe një vizioni që kërkon vazhdimësi.
Në këtë përgjegjësi familjare, motra ime dhe unë kemi qenë gjithmonë bashkë. Kemi ndarë mendime, kemi marrë vendime së bashku dhe kemi kërkuar që emri dhe trashëgimia e babait tonë të përfaqësohen me dinjitet. Edhe Çmimi i Familjes Nikolla është shprehje e kësaj lidhjeje dhe e dëshirës sonë për ta mbajtur gjallë kujtimin dhe vlerat e tij.
Por krijimi dhe prodhimi i Bienales ka kërkuar një punë të veçantë, një vizion dhe një përgjegjësi profesionale që i kam marrë përsipër përmes Albanian Excellence.
Trashëgimia na dha një arsye për të ëndërruar. Por Bienalen e ndërtuam me shume punë.
Kjo është e vërteta që përmbledh më së miri këtë rrugëtim: dashuria për trashëgiminë dhe përgjegjësia për të krijuar diçka me identitetin dhe vlerën e vet.
Sot, duke parë pas, ndiejmë krenari për atë që kemi ndërtuar, mirënjohje për njerëzit që u bënë pjesë e kësaj historie, por edhe lodhjen e një pune që ka kërkuar shumë më tepër sesa mund të tregojnë fjalët.
Besoj se puna kulturore duhet jo vetëm të vlerësohet, por edhe të mbështetet. Përkushtimi ka nevojë për vlerësim, përgjegjësia për mbështetje dhe puna profesionale për shpërblimin që meriton. Një institucion kulturor nuk mund të mbështetet pafundësisht vetëm te sakrifica personale e atyre që e ndërtojnë.
Dhe rrugëtimi nuk përfundon këtu.
Gjatë ditëve të Bienales në Korçë lindi edhe ideja e Albanian Excellence për krijimin e Shkollës Shqiptare të Karikaturës, një nismë që synon t’u japë fëmijëve dhe të rinjve mundësinë të zbulojnë dhe zhvillojnë talentin e tyre. Pritja entuziaste e artistëve pjesëmarrës dhe gatishmëria e tyre për të kontribuar na japin arsye të besojmë se kjo ide mund të bëhet një tjetër vlerë e qëndrueshme për kulturën shqiptare.
Në fund, besoj se vlera e një institucioni nuk matet vetëm me aktivitetet që organizon, por me gjurmët që lë, me njerëzit që bashkon dhe me trashëgiminë që krijon.
Niko Nikolla është emri që na frymëzon. Albanian Excellence është institucioni që e ka kthyer këtë vizion në veprimtari konkrete. Bienalja është vepra që, përmes punës dhe bashkëpunimit, ka fituar identitetin dhe jetën e saj.
Një emër mund të trashëgohet. Një institucion duhet ndërtuar. Një vepër duhet dëshmuar me kohën.
Dhe unë besoj se Bienalja “Niko Nikolla” e ka nisur tashmë historinë e saj përtej një brezi, përtej një familjeje dhe përtej një emri. Ajo i përket artit, kulturës dhe të gjithë atyre që besojnë se Shqipëria mund të krijojë dhe të mbajë institucione kulturore me vlerë ndërkombëtare.
Flora Nikolla
Ideatore dhe producente e Bienales Ndërkombëtare të Karikaturës “Niko Nikolla”
Drejtore Ekzekutive, Albanian Excellence