Josef Martinsen/

AKADEMIA E SHKENCAVE DHE E ARTEVE E KOSOVËS – GJENOCIDI DHE MASAKRAT E SERBISË NË KOSOVË (1998-1999) – KONFERENCË SHKENCORE – (28 PRILL 2023)

Abstrakt

Triologjia e Kosovës është dokumentim rreth asaj çfarë ka ndodhur në Kosovë më 1998 – 99 gjatë sulmeve të ushtrisë serbe të Milosheviçit në Kosovë kundër shqiptarëve të Kosovës. 

Qëllimi i kësaj kumtese është sjellja përpara opinionit publik të së vërtetës rreth krimeve të luftës të kryera gjatë viteve 1998 – 99. Paqja, pajtimi dhe falja kanë kuptim vetëm me zbulimin e së vërtetës për ngjarjet e luftës dhe masakrat kundër civilëve të pambrojtur e të paarmatosur ku përfshihen fëmijë, gra, pleq dhe mosha e gjini të ndryshme që pësuan pa asnjë faj. Bazuar në detyrat e ushtruara, dokumentacionin tim të faktuar në periudhën e pasluftës janë ndriçuar shumë ngjarje që vërtetojnë tendencën e dhunës, spastrimit etnik dhe gjenocidit të organizuar shtetëror. Në këtë dokumentacion ekziston një numër i konsiderueshëm i fakteve që flasin për dhunë, vrasje, masakra, dhunime, varreza masive, persona të zhdukur, të pagjetur të cilat i kam siguruar në procedurat e kërkimit për të shkruar një libër rreth trupave të gjetur në puse në të gjithë Kosovën të titulluar “Dødsbrønnene I Kosovo” (Kosovë: Vdekja në puse) ishte botuar nga Sypress Forlag, Norvegji më 2005. Në 2006 vazhduan kërkimet për të shkruar edhe një libër tjetër rreth Kosovës meqë 7 vjet pas luftës asgjë nuk kishte bërë UN/UNMIK-u për të vërtetuar përafërsisht rreth 400 varreza masive të regjistruara nga Gjykata Ndërkombëtare e Krimeve në Hagë dhe e dërguar në UN. Në këtë temë pas 4 vjet hulumtimi në kërkim të fakteve më 2010 u publikua botimi nga Sypress Forlag, Norvegji. Të gjitha faktet e mia rreth gjenocidit janë publikuar në tri vëllime: “The process after a war”, “Kosovo the wells of deaths” dhe “What happened in Kosovo 1998-1999”. 

Fjalët çelës: Kosova, dhuna, masakrat, të vrarët, të pagjeturit, varreza masive.

Dear Kosova Academy, I would like to thank The Kosovaro – Swedish Scientific Institute. for inviting me to speak about my war crime documentation from 1998-99.

History was my favourite subject in school, back in the 1940-s. Back then, there was no internet, today I could easily find on the internet information about Kosova Academy first established in 1975.

Over the years in Kosova and Serbia I read some Albanian and Balkan history, I once came across the word “Bese” in Albanian as something sacred and represented an Albanian virtue. For us Norwegians we have something similar “a word is a word”.

During my lecture I may have a digression or two. (Digression, “act of deviating from the main subject matter in speaking”). Here you have the first digression:

The Albanians in the Balkans, unlike many people in Europe, are said to have taken care of Jews on the run from German Nazi’s persecution, during Second World War 1938-45. In Scandinavia, only the Danish and the Swedish people took care of the Jews on the run. 

The Norwegians did the opposite, the local Norwegian police gathered Jews in secret planned actions. Early in the morning all Jews were gathered and put on a boat to Auschwitz Concentration Camp. On 25- 26 November 1942 more than 750 were sent and only 26 came back alive after the war. This is a heavy historical burden for Norway.

The intervention that turned the tide in Kosova 

If NATO had not intervened in March 1999 and subjected former Yugoslavia to an extensive air bombing for over 78 days. I think most of the Kosova Albanian population would probably have been refugees all over Europe and in the rest of the world, and Kosova would have remained as part of Serbia in the rest of Yugoslavia. 

Well, back to my subject. 

In 1948 UN approved a definition to cover the term Genocide:

Fig 1

The United Nations Genocide Convention defines genocide as “any of the following acts committed with intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnical, racial or religious group, such as: 

• killing members of the group; 
• causing serious bodily or mental harm to members of the group; 
• deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part; 
• imposing measures intended to prevent births within the group; and] 
• forcibly transferring children of the group to another group.” 

In 1998, the ICTR (International crime tribunal Rwanda) set the important precedent that systematic rape is in fact a crime of genocide. 

 The international legal and political community have for some reason avoided using the term Genocide when it comes to crimes committed in Kosova in 1998-99, where 10600 unarmed civilians were deliberately hunted down and murdered. And around half of the Albanian population was deported and forcibly transferred out of Kosova. My documentation presented in 2010 www.truth-commission.com clearly shows that Genocide was committed. The asymmetric warfare launched by Yugoslavian army and the Serbs in Kosova under the Milosevic regime from 1998 – 99 resulted in these indictments and sentences: 

Fig 2

On 26 February 2009, the following former police and military officials of the former Yugoslavia and Serbia were convicted by Trial Chamber III of the Tribunal for crimes against humanity committed in Kosova in 1999: 

1. Former Yugoslav Deputy Prime Minister, Nikola Šainović, Yugoslav Army (VJ) General, Nebojša Pavković and Serbian police General Sreten Lukić were each sentenced to 22 years’ imprisonment for crimes against humanity and violation of the laws or customs of war. 

2. Yugoslav Army General, Vladimir Lazarević and Chief of the General Staff, Dragoljub Ojdanić were found guilty of aiding and abetting the commission of a number of charges of deportation and forcible transfer of the ethnic Albanian population of Kosova, and each sentenced to 15 years’ imprisonment. 

The Prosecution charged the five with crimes committed during a campaign of terror and violence directed against the ethnic Albanian population of Kosova in early 1999. Each of the accused was alleged to have participated in a joint criminal enterprise, the purpose of which was to modify the ethnic balance in Kosova to ensure continued control by the Serbian authorities. The plan was to be executed by criminal means, including deportations, murders, forcible transfers, and persecutions of Kosova Albanians.” 

When UNMIK took over control of Kosova they had no records of the population or archives that could facilitate the work of setting up lists of dead and missing. Most of the office inventory and technical equipment were gone. 

The new authorities and others in Kosova who worked with dead and missing people were very dependent on the lists that were created by international organisations such as the Red Cross, the ICTY and other NGOs. Because three different languages were used, (English, Albanian and Serbian), the lists were to some extent deficient. Many who came and reported could not document who they were and whom they represented. 

Serb military, police and paramilitary forces who participated in the forced expulsion of more than half of the civilian Albanian population, took by force all forms of personal ID and other documentation from the population that could prove they belonged in Kosova. 

Fig 3

Before I started the book project, November 2006, regarding the 400 mass graves I contacted the Director at the Institute of History Dr. Jusuf Bajraktari and the Director of the Archives of Kosova, Dr. Jusuf Osmani and asked them for advice concerning my book project. To my surprise they said that I should start as soon as possible otherwise evidence could be lost, because it was already seven years after the war. They told me they were barred from acting on this and other cases by UNMIK and the local authorities at the time, since there were no allocated resources to their departments. It is worth mentioning that I first spoke with head of UNMIK JUSTICE section back in 2006, but they told me not to bother doing documentation and book because they had all needed information.

I asked Mr. Bajraktari and Mr. Osmani for a written recommendation for my book project which they issued, see below: 

Fig 4

Data sources I used thanks to the recommendation issued by Dr. Jusuf Bajraktari Institute of History and Dr. Jusuf Osmani back in November 2006. 

1 = International Committee Red Cross – Prishtina (ICRC) 

2 = International Crime Tribunal for former Yugoslavia – the Hague (ICTY) 

3 = Office for Missing Persons Forensic/UNMIK/EULEX – Prishtina (OMPF) 

4 = Humanitarian Law Centre – Belgrade (HLC) 

5 = Author (Josef Martinsen – research work in Kosova) (JM) 

6 = International Justice – Human Rights Watch (HRW 

7 = No Peace Without Justice (NPWJ) 

8 = International Crisis Group, (Reality Demands) Brussels (ICG) 

9 = Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) 

10 = Council for Defence of Human Rights and Freedoms, Pristina (CDHRF

Fig 5 

Already early spring of 1998 Kosova Albanians were forced to leave their homes and villages due to heavy shelling against their houses and foot soldiers that came in after the shelling and forced the families out on the roads or to the forests and mountains and burned down theirs houses. The number of registered persons outside Kosova from March 1998 to February 1999:

March 1998 24 000 

April 1998 170 000 

October 1998 200 000 

November 1998 175 000 

January 1999 190 000 

February 1999 210 000

Numbers of refugees displaced from
Kosova 23 March-9 June 1999 

From 23 March 1999 things escalated dramatically when USA, Britain and NATO started the announced bombing of rest Yugoslavia, including Serbia and Montenegro. Milosevic declared state of war and the Military was official in charge of all actions that took place in Kosova. I will not repeat the numbers but point out that in the course of about 4 months more than 800 thousand were forced out of Kosova.

(Kosova/Kosova As Seen, As Told (OSCE) registered the following number of people who fled or was forced out of Kosova.)

Fig 6

Mass graves found in Serbia with Albanian victims

During 1998 and first six months of 1999 several thousand Kosova Albanians disappeared inside Kosova. More than 836 were found in mass graves in Serbia. The dead victims were transported from mass graves in Kosova on trucks to mass graves inside Serbia in order to cover up criminal acts committed by Serbian military, police, and paramilitary forces. These covert activities were revealed when a lorry with dead bodies was involved in a traffic accident and the lorry ended in a river and dead Kosova Albanian bodies began to float in the river. More than two thousand Kosova Albanians are still missing. Here I have some pictures, showing a map section and photos of places where dead Albanians were found inside Serbia.

Fig 7

Fig 8 and 9

Batajnica

In this location in Batajnica mass graves where found, in long underground tunnels (50-100 m) which earlier were used to grow mushrooms, now used to store bodies taken from mass graves in Kosova. 

Fig.8

Fig 9

Photo: Dr. Arsim Sh. Gërxhaliu (2002)

Fig 10

Raska

Additional information as late as 10 May 2010 from Serbia shows new mass grave found in Raska near the border to Kosova. (Photo Scanpix/Reuters) 

All that I have presented point at Genocide. For further information concerning my documentation see:

www.truth-commission.com 

Last part of my lecture 

It is very strange how time has flown for me since 2010 when I presented my war crimes documentation. For everyone else also time has clearly flown, except for the raped women during the war in Kosova, especially for the first 423 raped women who found the courage to sign a document, when asked for by UNMIK and the local authorities, for them time has almost stood still. UNMIK and the new Albanian political authorities needed in 1999 documented evidence of abuses against civilians committed by the Serbs in Kosova in 1998-99. The group of 423 raped women signed and were promised protection, support and help in the local environment when they moved home, but help never came! Since 2010 after having the first meeting with some of the women who were raped, I understood that my work in Kosova could not end yet. A new page cannot be opened in the lives of these women without first filling the empty space that was created. The political leaders cannot move on in life with other tasks until given promises are fulfilled. For years I have sent letters to the previous and current Prime Minister for the 423 female war victims, to compensate for the lack of support that was promised, but nothing happened.

Fig 11 

Three books were written since 2003 by local female writers and I wonder how many politicians have read these books? 

– Histori te tmerrit 1998-1999 (History of Horror) of Sanije Gashi (2010)

– Rrefime Tronditëse 2003, Luljeta Selimi (Femrat e Dhunura Gjatë Luftës së Kosovës)

– Pa Apologji (Without Apology) by F. Ramosaj (2005), Printed by Dukagjini

Well, here is the second digression: 

(In religion, a prophecy is a message that has been communicated to a person by a supernatural entity. Here the other night I got a prophecy like this: 

“There will rest a curse upon Kosova until the 423 female war victims have got their rightful excuse and compensation.” 

Thank you for listening. 

Kur presidenti amerikam Jimmy Carter falënderonte gazetarin shqiptar të VOA-as Gjek Gjonlekaj.

Shpendi Topollaj/

In memoriam – Uran Kalakulla, vdiq gati pa pritur në një ditë pranvere. Në jetë kishte vuajtur shumë, por kurrë nuk qe thyer. Pas përmbysjes së diktaturës, me shkrimet dhe librat e botuara, u bë një figurë mjaft e njohur. Personalisht jam i lumtur që këtë luftëtar të lirive dhe të të drejtave të njeriut, e kisha mik. Për cilësite e tij të jashtëzakonshme, karakterin, kulturën, qartësinë e ideve, dashurinë për atdhe; pra për këtë demokrat të kulluar, po të më qe dhënë mundësia, në varrimin e tij do të kujtoja fjalët e paharruara që Hygoi tha për vdekjen e Volterit: “…Me qënë se nga fronet vjen nata, le të vijë drita nga varret.” Dhe jam plotesisht i bindur se duke thënë kështu, nuk do të gaboja aspak. Edhe te grekët e lashtë Urani personifikonte Perëndinë e Qiellit, prej nga toka merrte dritën. Por në jetë, ashtu siç ndodhte shpesh në mitologji, ata që synonin të shpërndanin dritën për të tjerët, vetë ndëshkoheshin me errësirë.

Librin e tij “21 vjet burg komunist” që më dërgoi e lexova duke kujtuar se ai njëherë më pat thënë që “shumë krime u bënë te ne. Por ajo që ngjau qe edhe një provë e madhe e atyre që vuajtën. Burgu tregoi karakterin e secilit. Pati nga ata që hynë me dinjitet dhe dolën prej tij akoma më dinjitozë. Lum ai që arriti të shpëtoje shpirtin”. Uran Kalakulla, siç del gjatë gjithë librit, mbeti aq i paprekur në nderin e tij, sa ai vlerëson pa drojë të tjerët, qofshin të dënuar, qofshin ruajtësit e tyre. Ai shkruan: “Kur ndodhet para rrezikut njeriu, dhe ai me pak trimi, po të ketë disi dinjitet në veten e tij, shtrëngon dhëmbet dhe mundohet ta shohë në sy rrezikun, duke u munduar t`i bëjë ballë, apo të paktën ta durojë a sa të jetë e mundur më mirë. Ajo trimëria klasike apo romantike e kalorësve të lashtësisë apo të mesjetës, më duket se ka perënduar prej kohësh dhe nëse ka qënë ndonjëherë e vërtetë. Kështu kam pasur prej kohësh dhe vazhdoj të kem mendimin se trimëria e vërtetë nuk është aspak te shpata e muskujt e bëshëm të trupit, por te zemra e shpirti i tij. Kam parë gjatë kohës së burgut jo burra, por meshkuj, që kishin alamet fiziku dhe para një kapteri xhuxh dhisnin gjak! Ashtu siç kam parë djem, që fizikisht jo vetëm që ishin mesatarë e nganjëherë të dobët, aq sa një erë e fortë mund t`i merrte me vete, por kur vinte puna para rrezikut e mundimit shtrëngonin dhëmbët dhe qëndronin si burra të vërtetë”.

Koincidoi që librin e Uranit “21 vjet burg komunist” e lexova fill pas librit të bujshem te F. M. Dostojevskit “Shënime nga shtëpia e të vdekurve”. Cilido lexues që ka një farë formimi letrar, do të shohë se kam shumë të drejtë që them se vuajtjet në burgjet e periudhës komuniste në Shqipëri, janë shumë më të rënda se ato të burgjeve të kohës së Carit në Rusi, dhe se Uran Kalakulla ynë, s`bie aspak më poshtë në të përshkruarit artistik të tyre, se vetë gjeniu rus. Ai është një mjeshtër i jashtëzakonshëm i penës. Analizat dhe përshkrimet e tij, janë të paqortueshme, aq sa vetiu të lind pyetja: Përse i duhej bërë një dëm kaq i madh kulturës tonë, duke mbyllur në qelitë e ftohta, talente kaq të fuqishme. Duke parë se “Shqipëria e viteve 60 – të ishte e gjitha një dëshpërim, Urani, që komunizmin e quante një fatalitet historik, së bashku me shokë të tjerë si Pjetër Arbnori, Agim Musta, Tanush Kaso etj. në ilegalitet të plotë dhe me një guxim të pabesueshëm, po të kemi parasysh kohën, formuan një grup opozitar, kryetar i të cilit u zgjodh Urani. Ky grup kishte një program, i cili synonte atë ideologji që do t`i çonte në një pozicion mes të majtës ekstreme dhe të djathtës ekstreme. I kishin hyrë një pune edhe pse përsërisnin herë pas here një thënie të Çernishevskit, se në regjimet popullore politika nuk ështe një shetitje më biseda të kendshme në bulevardin “Nevskij”, por është në burg, tortura, plumba dhe litar! Dhe ashtu doli vërtetë.

Më 27 Maj 1961, ata, në rrethana ende të paqarta, u arrestuan. Dënimi dihej: Ai dhe Pjetër Arbnori me vdekje, të tjerët me afate të gjata burgimi.

Të flasësh për llahtaren e burgjeve shqiptare të kohës së diktaturës, nuk thua ndonjë gjë të re. Janë me dhjetra e qindra dëshmitarë që kanë treguar e përshkruar fytyrën e vërtetë e çnjerëzore të tyre. Urani ka marrë përsipër diçka më shumë. Ai zbërthen karakteret njerëzore pasi “Laryshia e botës njerëzore bie fort në sy, më mirë se kudo tjetër në burg. Dhe, për pasojë, askush nuk është hero kur bie në burg, por mund të bëhet atje, ose mund të shkojë drejt skajit tjetër, pra nga njeri në vemje, në një krimb qe tërhiqet rrëshqanë, vetëm e vetëm, që të mund të shpëtojë ekzistencën e tij njerëzore. Kështu, për pasojë burgu ka dy fakultete atë të nderit dhe të burrërisë dhe atë të turpit dhe poshtërsisë”. Të kalosh plot 21 vjet mes kapterrëve dhe minjve të gjirizeve, nuk i thonë shaka. Siç nuk është shaka dhe qëndrimi i lidhur me pranga “gjermanesha”. Por më shumë se sa dhimbjet fizike, Urani përshkruan gjendjen psikologjike. Në këtë fatkeqësi që e ka gjetur, në një moshë fare të re, ai çuditërisht kupton se nuk ndien aspak frikë. Brënda vetes së tij ai ndihet stoik. Ai ndiehet krenar që ideja për t`a pritur të pashmangeshmen me qetësi, gjakftohtësi, kurajo e dinjitet, e shoqëron edhe brënda dhomës së vdekjes. “Dëshpërimi, leqendisja, lotët, të qarat e të thirrurat si prej gruaje, më janë dukur (në raste të tilla), jo vetëm shenja të një paaftësie absolute të vetes për t`u përmbajtur, por të një dobësie të tillë që i ka rrënjët sa në një dashuri të pafund ndaj vetes (e, për pasojë, edhe një dhëmbshurie e tejskajshme), aq dhe nga mungesa absolute e seriozitetit dhe respektit për vetveten.” Vetë ai e pret vdekjen si në legjenda. Nga që e di se ditën nuk vinë për ta marrë e për ta ekzekutuar, bën si bën mes sfilitjeve, e pushon pak. Kurse natën qëndron në këmbë, me fytyrën e kthyer nga dera, që kur ta hapnin, ta gjenin përballë, të gatshëm e jo ta hiqnin zvarrë.

Ai e priste vdekjen ashtu si Mersoi i Kamysë, i cili veçse uronte që ditën e ekzekutimit të tij të kishte sa më shumë njerëz, paçka se ai po dënohej i akuzuar për vrasje, por në të vërtetë s`kish bërë asnjë krim, vetëm se nuk kish qarë në varrimin e së ëmës. “Pastaj, – shkruan ai – kisha vendosur të hidhja disa parulla që të dëgjonin të gjithë të dënuarit. Sa të më hante gryka, ashtu si dhe para skuadrës së pushkatimit”. Në jetën e përditshme njeriu e ka shumë më të lehtë të ruajë dinjitetin e vet. Ka shumë gjëra që për t`i bërë, a për t`iu shmangur, e ka ai në dorë. Kurse në burg, puna ndryshon. Je i mbikqyrur në çdo hap, i izoluar nga bota, i detyruar të zbatosh urdhrat e të tjerëve, shpesh edhe të injorantëve, s`u bën dot bisht provokimeve e ngacmimeve. Pa dashjen tënde, mund të bëhesh pre e sherreve, e zënkave pafund. Të fyejnë e të poshtërojnë, të fusin për hiçmosgjë për një muaj në birucë. Por dhe kur ti numëroje edhe orët që të kishin mbetur për t`i kaluar në ate ferr, mund të të ridënonin pa të keq me pesë, me gjashtë, me shtatë, me tetë, me nëntë e me dhjetë vjet burg të tjera. Bile, mund edhe të të vrisnin fare e të të linin pa varr, qe të të mos të gjendej as nami e as nishani. E në këto kushte, i shkreti njeri, është në hall. Të ulë kurrizin? Të serviloset? Të provokojë e spiunojë të tjerët? Pra, të humbë nga vetja diçka shumë të vyer: nderin, që më pas nuk ke se ku ta gjesh? Tani zgjidh e merr. Dhe Urani diti të zgjedhë, ndaj nuk kurseu askënd, si ata që ulën kurrizin, e u bënë dëm shokëve, si xhelatët që quheshin prokurorë, hetues, gjyqtarë, komandantë burgu, operativë e deri gardianë. Të tërë s`ka pse t`i ruajë. I përmend me emër e mbiemër, në të kundërtën përgjegjësia e krimit do të shpërndahej ose vetë ai do të mbetej anonim. Në këto raste pena e Uranit është e hidhur.

Dhe sa e këndshme bëhet kjo penë kur flet për një superintelektual, që i bën nder gjenit shqiptar, si Mustafa Bajraktari, të cilin e kishin përplasur si shumë të tjerë, në burg.

Për atë që s`ka qënë ndonjëherë në burg, është e vështirë ta besojë se atje ka një pafundësi tipash e ndodhish, për të mos thënë një univers i tërë. Pikërisht këtë univers na jep Uran Kalakulla. Çdo kapitull do të qe më se i mjaftueshëm për të shkruar skenarin e një filmi mbresëlënës. Libri “21 vjet burg komunist” përbën ndofta më mirë se çdo libër i llojit të tij enciklopedinë e burgut. Parakalojnë para syve të lexuesve, trima e frikacakë, xhelatë e viktima, besnikë e të pabesë, të mirë e të liq. Shohim aty grupin e pleqve të burgut, të rënët nga fiku, njerëzit e zotit, shkrimtarë e “doktrinarë” marksistë, të huaj që besonin te “parajsa” shqiptare, por dhe horrat e burgut. Duke u marrë me këta, si dhe me gjeneralët e zinj e prokurorët e kuq, të cilët sot duhet të turpërohen me ato që kanë bërë, Uran Kalakulla, i bën një shërbim të madh historisë tonë. Ai tregon se si duhet shkruar e vërteta dhe u jep një goditje përfundimtare të gjithë atyre që thonë se u lodhëm me letërsinë e burgut. Urani sikur u thotë atyre: Ju nuk u lodhët njëherë për të na nxirë jetën ne, dhe mërziteni vetëm pse ne shkruajmë përsa kemi parë e hequr në kurrizin tonë? Ata duhet ta dinë thënien e Tit Livit se “E vërteta mund të errësohet për një kohë, por kurrë nuk shuhet”.

Washington, D.C. – 3 Janar 2025 – Anëtarët e Albanians for America (AFA) patën kënaqësinë të marrin pjesë në ceremonitë e betimit të Kongresit të 119-të këtë javë, duke u angazhuar drejtpërdrejt me ligjvënësit për të promovuar çështje të rëndësishme për komunitetin shqiptaro-amerikan. Përfaqësuesit e AFA-s diskutuan mbi sigurinë, demokracinë, zhvillimin ekonomik dhe anëtarësimin e Kosovës në NATO, si dhe rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian dhe rritjen e pjesëmarrjes së shqiptarëve-amerikanë në zgjedhje dhe në poste publike në nivel lokal, shtetëror dhe federal. Takime të rëndësishme u zhvilluan me disa anëtarë të Kongresit, përfshirë Rep. Brian Mast (R-FL), kryetarin e Komitetit të Marrëdhënieve të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve, i cili ka një rol jetik në avancimin e angazhimit të SHBA-së me Kosovën dhe Shqipërinë. Ambasadori i Shqipërisë, Ervin Bushati, dhe i Kosovës, Ilir Dugolli, gjetën kohë nga axhendat e tyre të ngarkuara për të na pritur për diskutime.

AFA gjithashtu u takua me Rep. Pete Sessions (R-TX), Sen. Shelley Moore Capito (R-WV), Rep. Pat Fallon (R-TX), Rep. Zach Nunn (R-IA), Rep. John James (R-MI), Rep. Keith Self (R-TX), Rep. Brandon Gill (R-TX) dhe Sen. Elissa Slotkin (D-MI), të cilët përfaqësojnë distrikte të ndryshme dhe sjellin perspektiva dypartiake në komitete kyçe si ato të marrëdhënieve të jashtme, të mbrojtjes dhe buxhetimit. Këto biseda theksuan ndikimin në rritje dhe zërimin e unifikuar të shqiptarëve-amerikanë mbi çështjet ndërkombëtare dhe kombëtare. Gjithashtu, anëtarët e AFA-s festuan betimin e Senatores Slotkin në Muzeun Ndërkombëtar të Spiunazhit së bashku me drejtues të shquar shqiptaro-amerikanë si Suzana Shkreli, Drin dhe Rialda Kukaj, Gëzim Rushiti, Gino Mulliqi dhe Doc Vranici, duke theksuar unitetin dhe përkushtimin e komunitetit ndaj angazhimit qytetar.

Shqiptarët Për Amerikën vazhdojnë të shtyejnë përpara promovimin e prioriteteve shqiptaro-amerikane në Capitol Hill. Bashkohuni me ne për të fuqizuar zërin tonë dhe për të ndërtuar një të ardhme më të ndritur për komunitetin shqiptaro-amerikan. Për të mësuar më shumë dhe për të u bërë anëtar, vizitoni AlbaniansForAmerica.org.

SHPENDI TOPOLLAJ/

In memoriam

Arshi Pipa, njëri nga tre disidentët më të shquar të ish vendeve komuniste, sikurse e kanë cilësuar. Intelektual me profil të spikatur atdhetar, ai ishte kundërshtari më i madh ndaj ç`do diktature në përgjithësi dhe asaj komuniste në veçanti. Nuk e kishte vetëm nga librat urrejtjen për atë sistem gjakatar, por e kishte provuar hakmarrjen barbare të tij mbi kurrizin e tij dhe të familjes së tij. Bir i një juristi me ide përparimtare nga Libohova për të cilat kishte kryer edhe burgimin, vendlindja e tij qe Shkodra, qyteti me kulturën e njohur dhe prirjet më evropiane e demokratike i Shqipërisë. Shkollën fillore dhe atë të mesmen, Arshiu i kreu pranë Kuvendit Jezuit, ku dhe dolën në pah prirjet e tij letrare qysh kur ishte 16 vjeç. Studimet e mëtejshme i vazhdon në Firencen e historisë dhe artit magjik, ku pasi përfundon Universitetin, laureohet doktor në Filizofi. I mahnitur pas “Komedisë Hyjnore” të Dante Aligierit dhe lirikave të tij novatore, si dhe nga vepra e poetit dhe historianit Francesco Petrarca, ai përvetëson disa gjuhë të huaja dhe bëhet adhurues i holandezit me origjinë hebreje Baruch Spinoza, Berklit etj. Por krahas admirimit për gjithçka të mirë kishte trashëguar Italia, ai kuptoi shpejt se ku donte ta shpinte atë doktrina fashiste të cilën e urren dhe e lufton së bashku me vëllanë e tij, avokatin me emër Myzafer Pipa.

Pas çlirimit të vendit, ai gjithashtu kupton demagogjinë e sistemit që partia komuniste me Enver Hoxhën në krye po instalonin në atdheun e tij dhe nuk e fsheh mospajtimin me të, gjersa në vitin 1946 e arrestojnë së bashku me të vëllanë i cili pak më parë kishte qenë i internuar nga fashistët në Ventotene dhe më pas në Prishtinë nga nazistët gjermanë. Krimi i këtij të fundit kishte qenë se duke kryer detyrën e tij si avokat, ai kishte marrë përsipër mbrojtjen në gjyqin special të “armiqve të popullit”, pjesëmarrës në grupin e deputetëve. Në pohimet e Koçi Xoxes e Vaskë Kolecit, kur u erdhi vetë radha për të dalë në gjyq, deklarohen torturat çnjerëzore që u përdorën ndaj tij derisa vdiq. Arshiun 26 vjeçar e dënojnë me 11 vjet burgim. Në burg, Arshiu shkruan poezi plot brengë e dhimbje në letra cigaresh dhe i nxjerr ato me anën e rojës së burgut, njeriut të ndershëm Hasan Gjozaj të cilit i mbetet mirënjohës, për t`ua dhënë motrave të cilat përjetuan gjithashtu egërsinë e regjimit.

Koha e vuajtjes së dënimit në kënetën famëkeqe të Maliqit, torturat dhe mizoritë që ai pa dhe provoi atje, janë përshkruar me art dantesk te “Libri (i tij) i burgut”. Ja si shkruan ai këtu: “Na shkulin thonjt me danë, ndër plagët krypë, / na këllasin e na shtyjnë / n`gërmaz me grushta, e uj kur bajm me lypë / qeshin e na pështyjnë. / na lagin dimnit qelat, elektrikun / na venë ndër veshë e gojë, / e deri ndër turpe… E qeshin tue na fikun cigaret n`sy për lojë.” Si mbaron afati i dënimit, dhe sheh se për të nuk ka asnjë perspektivë, Arshiu gjen mundësinë dhe në vitin 1958 largohet nga Shqipëria dhe përfundon në SH.B.A. vend ku demokracia krijonte mundësi të reja. Këtu, ai pas përpjekjeve të pareshtura, caktohet për të dhënë mësim në Kolegjin e Arkansasit si profesor i filozofisë dhe pastaj në Universitetin e Minasotës ku jep lëndën e tij të preferuar, atë të letërsisë italiane. Bie në sy erudicioni i tij i jashtëzakonshëm në disa fusha si gjuhësi, letërsi, filozofi, sociologji, publicistikë etj. dhe në këto vite shkruan e boton veç librit të sipërpërmendur edhe një mori veprash të tjera që e bënë mjaft të njohur si “Lundërtarë”, “Rusha”, “Meridiana”, “Kritika letrare”, “Montale dhe Dante”, “Jeronim De Rada”, “Letërsia shqipe: perspektiva sociale”, “Letërsia bashkëkohore shqiptare”, “Vargu popullor shqiptar”, “Politika e gjuhës në Shqipërinë socialiste”, “Shqipëria staliniste. Aspekte ideopolitike”, “Studime mbi Kosovën”, “Tipologjia dhe periodizmi i letërsisë shqiptare”, “Fan Noli si një nga figurat kombëtare dhe ndërkombëtare shqiptare”, “Bisedë përmbi Kadarenë”, “Fenomeni Kadare”, “Humanistët italo – shqiptarë”, libri i shkruar në burg qysh në 1955 “Skica e një konceptimi mbi jetën plotësuar me Mbi gjeniun” (italisht) etj.

I palodhur, si studiues dhe polemist i pakompromis, ai ka marrë pjesë aktive në shumë simpoziume e takime shkencore, dhe ka botuar një sërë artikujsh me shumë vlerë në revista të ndryshme si në Amerikë ashtu edhe në Evropë. I djegur nga malli e dashuria për atdheun e tij, me përmbysjen e komunizmit, Arshiu, tani i renditur krahas Ernest Koliqit dhe Martin Camajt, erdhi në Shqipëri, ku pa se ëndrra e tij ishte bërë realitet. U çmall me njerëzit e tij të dashur, motrat e tij të shtrenjta, Bukurushin, Nedretin dhe burrat e tyre, intelektualë të mrekullueshëm, të ndjerët shkrimtarë Bardhyl Shehu dhe Uran Kalakulla i cili kishte kaluar plot 21 vjet në burgferrin shqiptar të asaj kohe së bashku me të respektuarin demokrat Pjetër Arbnorin. Në moshën 77 vjeçare profesor Arshi Pipa, tani i vlerësuar në vendin e tij, ndërron jetë në Washigton. Besimi i tij te demokracia, neveria e hapur ndaj diktaturës, urrejtja për barbarinë komuniste, guximi qytetar për t`i shprehur bindjet e veta, karakteri i tij i pathyer, mosnjohja e asnjë kompromisi me të keqen, etja e pashuar për dije, vullneti për të krijuar sa më shumë, dashuria për vendin e tij, ishin tiparet kryesore të këtij njeriu të jashtëzakonshëm. Nuk e di në ç`rrethana filozofi materialist anglez Tomas Hobsi të cilin dua të besoj se vetë ai nuk do ta ketë pasur dhe aq për zemër, pati thënë se “Çdo njeri është i rëndësishëm pasi vdes”, por di se vepra e tij shumëplanëshe dhe përherë në shërbim të kulturës tonë, e bënë Arshi Pipën jo vetëm të rëndësishëm, por edhe të pavdekshëm. Se fjala dhe mendimi i tij, nuk lindën thjesht nga talenti, por edhe pse, sikurse thotë vetë: “Ndër gropa burgjesh shkrye për gurë e baltë; / mbërthye qelash ndër pranga, / nga gjoksi i shtypun shungullon ma e naltë / kur del prej s`thelli kanga.” Se ai gjithmonë ka pasur bindjen e Tomas Fulerit se “E sotmja është nxënësja e të djeshmes.”