Flamur Vezaj

(Mashqip.com)/

VATRA në Boston, së bashku me biznesmenin e njohur shqiptaro-amerikan Leo Keka, shtruan një darkë falënderimi në nder të mikut të madh të çështjes shqiptare, ish-kongresmenit Joseph DioGuardi dhe bashkëshortes së tij, veprimtares së palodhur Shirley DioGuardi.

Në ambientet mikpritëse të restorantit “Leo’s Event” në Braintree, u mblodh një pjesë e rëndësishme e komunitetit: vatranë, biznesmenë, studentë dhe aktivistë që ndër vite kanë dhënë kontribut për çështjen kombëtare. Të gjithë së bashku për të nderuar një figurë që ka qenë zëri i shqiptarëve në Washington dhe një patriot i madh i lirisë së Kosovës.

Në fjalën e tij përshëndetëse, Joseph DioGuardi ndau kujtime të rralla nga koha e tij në Kongres, duke folur me emocion për përpjekjet e pandërprera për ta çuar çështjen shqiptare në zemër të politikës amerikane. Ai përmendi bashkëpunimin me kongresmenë dhe senatorë të rëndësishëm që mbështetën shqiptarët, duke veçuar rolin e figurave kyçe në procesin që çoi në pavarësinë e Kosovës. Me ndjenjë të thellë kujtoi edhe përballjet e vështira me lobin pro-serb në Kongres dhe dëshmitë e tij historike në mbrojtje të së drejtës së shqiptarëve për liri.

DioGuardi theksoi kontributin e tij dhe të Shirleyt që nga vitet ’80, periudhën e rezistencës paqësore, vitet e luftës 1998-1999 dhe deri te shpallja e pavarësisë së Kosovës, duke pranuar se nuk ishte e lehtë të bindeshin kongresmenët amerikanë për drejtësinë e luftës së UÇK-së – ashtu si dikur vetë amerikanët luftuan për lirinë e tyre.

Me një zë të fuqishëm dhe plot ndjenjë, foli edhe Shirley DioGuardi, e cila kujtoi protestat, sakrificat dhe periudhat e vështira të Kosovës. Ajo u shpreh se pavarësisht sfidave dhe problemeve të pasluftës, rruga drejt forcimit të shtetit të Kosovës është e pandalshme dhe kërkon angazhimin e të gjithëve.

Mbrëmja u shoqërua me pyetje nga të pranishmit, të cilave çifti DioGuardi iu përgjigj me përkushtim dhe sinqeritet, duke shprehur mirënjohje të veçantë për VATRËN dega Boston, Shoqatën e Studentëve Shqiptarë të Harvardit dhe biznesmenin Leo Keka për mikpritjen e ngrohtë dhe vëllazërore.

Gjatë darkës përshëndeti edhe anëtari i bordit të Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane, Faton Bislimi, i cili vlerësoi punën e organizatorëve dhe theksoi se aktiviteti patriotik i Joseph dhe Shirley DioGuardi vazhdon edhe sot për Shqipërinë, Kosovën, shqiptarët në Mal të Zi dhe në Maqedoninë e Veriut. Ai përmendi edhe dëgjesën e fundit në Kongres për çështjen e Preshevës, si një dëshmi e angazhimit të pandërprerë.

Të pranishëm në këtë mbrëmje ishin edhe drejtuesit e organizatës MaasBesa, Shoqatës “Laberia” dhe Shoqatës së Studentëve Shqiptarë të Harvardit, të cilët vlerësuan këtë aktivitet si një moment bashkimi dhe krenarie për komunitetin.

Në emër të VATRËS dega Boston, kryetari Mentor Maksutaj falënderoi të gjithë pjesëmarrësit dhe në mënyrë të veçantë biznesmenin Leo Keka për bujarinë, mikpritjen dhe për darkën e shtruar në qendrën e tij “Leo’s Event” në Braintree.

Kjo mbrëmje nuk ishte thjesht një darkë, ishte një moment mirënjohjeje, kujtese dhe krenarie kombëtare, ku u bashkuan breza, kontribute dhe zemra shqiptare për të nderuar dy nga miqtë më të mëdhenj të kombit tonë.

Dr. Albert KURTI/

Ndërmjet maleve të larta në veri të Pakistanit, kufi me Afganistanin gjendet një luginë e quajtur Hunza dhe banorët quhen hunzë ose hunzakë. Hunzët ushtrojnë aktivitetet e tyre në këtë luginë, me lartësi rreth 2400 m mbi nivelin e detit. Në të jetojnë rreth 60 mijë banorë dhe njihen si njerëz me jatëgjatësi më të madhe në botë, 120-140 vjeç.

Teoritë e prejardhjes së banorëve të Hunzës janë të ndryshme. Disa e lidhin me hunët gjatë lëvizjes së tyre nga Lindja drejt Perëndimit. Studiues grek kanë kryer ekspedita në këto territore dhe dalin në përfundimin se hunzët janë me origjinë greke. Prapa nuk ngelin as maqedonasit duke u përpjekur për të identifikuar këta banorë si sllavë. Këto janë thjeshtë përpjekje të dëshpëruara për të fshehur të vërtetat që gjenden në popullsinë hunzake.

Në fakt teza më e pranuar është se hunzakët janë me origjinë ilire. Sado që përpiqen studiues albanofobë që të paraqesin me origjinë jo ilire, por faktet ndodhen vetë te këta banorë. Le ti paraqesim me rradhë një sërë faktesh bindëse pse hunzakët janë me lidhje të ngushta me ilirët (paraardhësit e shqiptarëve).

1. Faktet historike

Kur flitet për termat iliro-pellazgo, nuk ka patur shtrirje vetëm brenda gadishullit të Ballkanit (Ilirik). Shqiptarët e vjetër kanë qenë shtrirë deri në Indi, ku gjenden edhe fakte (3). Gjatë pushtimeve të Aleksandrit të Madh drejt Lindjes një pjesë e konsiderueshme e ushtarëve ishin ilirë, pasi edhe vetë strategu ushtarak më i madh i historisë ishte po me origjinë ilire.

Gjatë tërheqjes së ushtrisë së Aleksandrit të Madh ngelën ushtarë në territoret e pushtuara. Këtë fakt e konfirmon edhe rrëfimi i një banori nga rajoni i Hunzës që vizitoi Kosovën në vitin 2020. Ai quhet Ali Tolloikan. Sipas tij: populli që jeton në atë rajon ka prejardhje nga Ballkani. 4 njerëz që erdhën në këtë luginë kanë qenë pjesë e një ushtrie që erdhën nga Perëndimi dhe supozohet të kenë qenë ushtria e Aleksandrit të Madh. Këta 4 njerëz kanë humbur rrugën, ishin të plagosur, nuk mundën të ndiqnin ushtrinë dhe u detyruan të qëndronin aty dhe të fillonin jetë të re duke krijuar familje të tyre. 3 prej tyre mbijetuan dhe mendohet të kenë qenë origjina e tre fiseve të mëdha (hunzët, pamirët dhe kalashët), dhe njëri prej tyre i përket familja ime (1). Ali Tolloikan ka zënë shumë miq shqiptarë dhe udhëtimi në Kosovë është si në vendlindje, deklaron ai.

2. Faktet gjuhësore dhe gjeografike

Gjuha që flasin hunzët është komplet e ndryshme nga gjuhët që fliten në Pakistan, Afganistan, Indi apo Kinë. Edhe pamja fizike e banorëve (gjatësia, ngjyra e lekurës, syve) nuk është e njëjtë me pakistanezët apo afganët.

Gjuha që flasin hunzat është unike dhe quhet Burushaski ose Burusheski: gjuha e burrave. Sipas Ali Tolloikan: gjuha (që flasin hunzat) është vërtet unike dhe vjen nga populli brush (burush), jemi të identifikuar si brushët dhe rajoni quhet Hunza (1).

Interesante është emërtimi i kësaj lugine, e cila ka ardhë për shkak të formës së hundës që formon lugina midis maleve të larta. Kjo është një nga teoritë e prejardhjes së emërtimit të luginës Hunza.

Ali Tolloikan thotë që shumë fjalë të gjuhës shqipe gjejnë vend në gjuhën e pashkruar të popullatës që jetojnë në Hunza. Kam gjetur disa fjalë të gjuhës shqipe që janë të njëjta me tonat, si përshembull: agon d.m.th lindja e Diellit, apo fjala thikë në burusheski është thisk (1).

Në pellgun ujëmbledhës të lumit Hunza konstatohen emërtime gjeografike që kanë kuptim në shqip, si psh:

– lugina e lumit Nalter (shkruhet në hartë Nalter Valley), luginë e nalt ose e lart, rreth 2900 m mbi nivelin e detit. Në këtë hapsirë gjeografike ndeshet edhe emërtimi Nalter Payan.

– Në jug të rajonit të Hunzës ndodhet masivi malor i Rakaposhi (ra ka posht, posht ka ra) me lartësi 7788 m mbi nivelin e detit. Ky masiv e ka marr këtë emërtim për shkak se uji zbret poshtë drejt kësaj zone. Rakaposhi është pjesë e vargmalit malor të Karakoram.

– Përballë Hunzës ndodhet fshati Balt.

– Edhe vetë vendbanimi Hunza është pjesë e rajonit të madh Gilgit-Baltistan. Vendbanimet në këtë rajon janë ndërtuar në “baltën” e luginave lumore: dominon lugina e Hunzës.

-Në kufirin midis Afganistanit dhe Pakistanit gjendet një tjetër masiv malor i quajtur Tora Bora (to ra bora, pra duke rënë bora) me lartësi rreth 4300 m mbi nivelin e detit.

3. Faktet kulturore

Muzika, veshjet, gatimet, simbolet që mbajnë Hunzakët vërtetojnë origjinën e tyre nga ilirët. Sipas Ali Tolloikan: disa nga gatimet e hunzëve janë të njëjta me atë të shqiptarëve, siç është flija, produkte e bëra nga djathi, llokume dhe shumë gjëra të tjera të gatuara nga mielli dhe më kujtojnë shtëpinë time. Këto gatime përreth rajonit të Hunzës nuk mund t’i gjejmë. Kultura në Kosovë është shumë e ngjashme me rajonin e Hunzës, kjo më intereson se si kjo lidhje të ketë ndodhur, thotë Ali Tolloikan (1).

Disa nga tradita që kanë trashëguar hunzët nga ilirët, mund të përmendim:

a- Hunzët e kanë si zakon (të trashëguar brez pas brezi) pirjen e verës të përzierë me ujin, ashtu si ilirët (2).

b- Burrat veshin shalvare (shallvare), ndërsa gratë bluzët e tyre i quajnë kamisha. Veshjat e grave janë identike me veshjet e grave në zonën e Mirditës e jo vetëm (2). Veshjet e tyre janë ilustruar në fotot e mëposhtme.

c- Vallet që kërcejnë shoqërohen me tupana, fyell apo pipzat (2).

d- Festa më e rëndësishme e hunzakëve është e Vitit të Ri Diellor dhe quhet Naurosh d.m.th na urosh (2).

Këto fakte tregojnë edhe lidhjet e pashmangshme ndërmjet hunzakëve dhe shqiptarëve, duke vërtetuar edhe gojëdhënat për origjinën e këtyre banorëve, të cilët u përmendën më sipër.

Burimet e shfrytëzuar:

1. Ora7 – Hunza, fisi nga pakistanez dhe të përbashkëtat me shqiptarët – 21.10.2020 – Klan Kosova

2. Hundëzakët, ilirë të harruar…! Sipas shënimeve të Fahri Xharrës | RADI & RADI KULTURE – LETERSI – ART – HISTORI – ALBANOLOGJI – POLITIKE DHE PERSONAZHE

3. Sekretet e populli Hunza – Origjina pellazgo ilire?

4. Traditional Wedding dress from Hunza,Gilgit Baltistan,Pakistan

5. Veshja tradicionale e gruas mirditore shpallet Kry – Syri | Lajmi i fundit

Për të dytin vit, projekti “Rrënjët në Kosovë” i mësueses Anila Kadija sjell libra nga autorë të Kosovës në zemër të mësimit në Londër, duke lidhur nxënësit me gjuhën amtare, identitetin dhe kujtesën kombëtare përmes letërsisë, historive personale dhe shembujve frymëzues.

Për të dytin vit radhazi, projekti mësimor “Rrënjët në Kosovë”, nën drejtimin e mësueses së gjuhës shqipe Anila Kadija, vjen si një udhëtim i emocional drejt identitetit, gjuhës dhe kujtesës sonë kombëtare. Ky projekt, i cili nga viti në vit po merr forma të reja dhe përmbajtje të pasuruar, mbetet i lidhur fort me thelbin e tij: Atdheun dhe rrënjët që na mbajnë të lidhur me të, pavarësisht se ku jetojmë.

Projekti i këtij viti përfshin vlerën e librave fizik në shqip nga autorë nga Kosova, të cilët i janë kushtuar edhe gjuhës amtare shqipe.

Aktiviteti i tyre letrar dhe artistik është një pasuri e madhe jo vetëm për lexuesin, por edhe për nxënësit tanë. Ata njihen me veprat e tyre, firmën e tyre si autorë, profilin e tyre si përfaqësues, ata njihen me shembullin e tyre.

Në shkollën “Ardhmëria Westminster”, grupet e moshës 5-10 vjeç u prezantuan me një vajzë të re me emrin Amina Nuraj, e cila ka botuar një libër interesant në vitin 2025 për rrënjët e saj në Kosovë, të titulluar “Une, bija e Atdheut”. Kjo vajzë është një shembull i bukur dhe domethënës edhe për nxënësit tanë, pasi ajo ka lindur dhe është rritur në Londër dhe flet e shkruan në gjuhën amtare. Libri me kujtimet e saj, historitë familjare dhe personale, përvojat që ajo i ka shkruar me aq sinqeritet në shqip është një frymëzim për breza të tërë. Leximi i një pjese të shkurtër. Njohja me portretin e kësaj vajze. Shfletimi i librit, pasi ka shumë foto të vjetra interesante, të zonës së Sanxhakut, nga e ka prejardhjen Amina.

Shikimi i fotove ngriti gjithashtu edhe shumë pyetje, në lidhje me kostumet popullore të zonës, mënyrën se si ndërtoheshin shtëpitë, për portretet e ndryshme të banorëve, etj.

Në shkollën “Ardhmëria Chiswick”, ku grupmosha është 10-15 vjeç, e zgjeruam fokusin letrar duke promovuar letërsinë e autorëve: Ibrahim Kadriu, Sami Islami, Aidan Hehir dhe ilustruesin David Frankum, Isuf Bytyçi, Ragip Kçiku dhe të tjerë në vijim.

U njohëm me biografitë e tyre, lexuam disa rreshta simbolikisht për t’u njohur me stilin e veprës së tyre letrare – gjuhësore.

Qëndruam pak më gjatë te veprat e autorëve që jetojnë në Londër, siç është profesori irlandez Aidan Hehir, në Universitetin “Westminster”, Londër dhe ilustruesin David Frankum.

Nxënësit e rritur e gjetën librin shumë interesant dhe të veçantë, në dy gjuhë njëkohësisht.

Një histori që i kushtohet, me Lulet e Srebrenicës, fakteve reale dhe dëshmive të një udhëtimi personal.

Një libër për ta konsideruar vërtetë pasuri në bibliotekat tona. Shfletuam  librin e kritikut dhe hulumtuesit për gjuhën shqipe autori Sami Islami. U ndalëm te disa theksime gjuhësore që ai bën me aq saktësi, në librin e tij “Për gjuhën”. Lexuam poezi nga autori Sherif Bllaca të marra nga libri i tij “Le ta dëgjojnë kohërat këngën time”. Si kujtesë.

Vitin e kaluar, forma e këtij projekti ishte një histori personale nga mësuesja Vlora Vojvoda për qytetin e Vushtrrisë dhe mësuesja ndihmëse Alije Krasniqi për fshatin Smallushë në komunën e Lipjanit.

Kujtime të fëmijërisë, përshtypje nga shkollat që vazhdonin atje, familja, tradita ku zhvilloheshin edhe dasmat në Kosovë, fakte dhe ngjarje nga lufta çlirimtare, kthimi në atdhe dhe përjetime të bukura  në kohën e tashme.

Ato kanë treguar fakte shumë të vlefshme të dedikuara për vendlindjen e tyre dhe kanë ndarë me ne foto, video, orendi, punë dore, harta apo pjesë përmbledhëse ligjëruese.

Projekti do të vazhdojë gjatë gjithë  shkurtit, duke e pasuruar atë, çdo të shtunë me rrënjët në Kosovë.

Prof. As. Dr. Hasan Bello/

Pak kush e di se Viktor Hygo, gjigandi i letërsisë franceze, ishte i lidhur përmes letërkëmbimit dhe vlerësimit me Jeronim de Radën, një nga themeluesit e letërsisë moderne shqiptare. Qysh në vitet ’40 të shek. XIX, De Rada këshillohej që veprat e tij, veçanërisht Këngët e Milosaos dhe Këngët e Serafinës, t’ia dërgonte Hygos dhe madje të mendonte për botimin e tyre në frëngjisht, në Paris.

Vlerësimi i Viktor Hygos për De Radën nuk ishte i rastësishëm. Ai e shihte poetin arbëresh si një zë origjinal, me frymë të fortë kombëtare, që sillte në poezinë europiane një botë të re, historike dhe lirike njëkohësisht. Ky vlerësim moral dhe letrar i dha De Radës një legjitimitet të rrallë në rrethet kulturore të kohës.

Në të njëjtën linjë qëndronte edhe Alfons Lamartini, një tjetër figurë qendrore e romantizmit francez, i cili vlerësoi lart Këngët e Milosaos, duke i konsideruar dëshmi të një talenti të veçantë poetik dhe të një shpirti kombëtar të gjallë. Për Lamartinin, poezia e De Radës ishte një poezi e ndjenjës, e kujtesës historike dhe e idealit të lirisë.

Këto vlerësime tregojnë se Jeronim de Rada nuk ishte thjesht një poet i një kombi të vogël, por një autor europian, që u lexua, u çmua dhe u respektua nga mendjet më të mëdha të shekullit XIX. Një dëshmi e hershme se letërsia shqiptare ka qenë pjesë e dialogut kulturor europian.

Ambassador William G. Walker:” Reçak, a story of a war crime” – a book review.

Dr. Sadik Elshani

It’s a great pleasure to have tonight among us a great Albanian friend, a diplomat par excellence, a wonderful human being. Tonight’s gathering is a multipurpose event: a promotion of the book “Reçak, a story of a war crime”, written by our guest, Ambassador William Walker. Also to express our thanks and gratitude to the Ambassador Walker for his great contributions towards Kosova’s freedom and Independence. And most importantly, to pay our tribute to the victims of Reçak massacre and all the victims of the bloody Kosova conflict. Though, for most Albanians the name William Walker it’s become synonymous with Reçak, Ambassador Walker prior to that terrible event had a 40 years long distinguished carrier as an Officer in the U. S. Foreing Service. As the title clearly states the main focus of this book is the massacre of Recak, but also on these pages are described prior engagements of Ambassador Walker in many diplomatic posts and positions, mostly in Latin and Central America.

Just to name a few for illustrations: Deputy Consul in Peru and Okinawa, Chief of Political Section in Brazil, Deputy chief in Honduras and Bolivia, Ambassador to El Salvador. Ambassador Walker worked in EPA, a healthy appointment – quit smoking. Also, he was Vice President of NDU. He Held many other positions at State Department and US Mission at the UN. Latin and Central America at the time were regions on turmoil, a conflict zone with many social and armed conflicts. In the book are described many events and episodes that look more like scenes from the movies. In those many events that we read in newspapers or watched on TV news also was present Ambassador Walker. It was this rough environment, that shaped Ambassador Walker’s character and personality. Challenges, adversity, and rough experiences are necessary to build strength, resilience and true experience. As the saying goes; “Calm seas don’t make skilled sailors”.

These experiences made Ambassador Walker a perfect candidate for the engagement in the conflict in former Yugoslavia, in the words of Ambassador Bob Gelbard, to practice “real diplomacy”. First, he served as a director of peacekeeping operations in Eastern Slavonia, UNTAES, in Vukovar, August 1997 – January 1998. Prior to this appointment Ambassador Walke never herd the name of this city. The dissolution off the Former Yugoslavia was very brutal and terribly violent. There were committed the worst atrocities in the European continent since WWII. When Ambassador Walker showed a picture off Vukovar, his youngest son said: “Dady this is not Vukovar, it’ s Hiroshima”. This boy’s description was the right one, an appropriate metaphor to describe the scale of destruction in Bosnia and Croatia. When the bad things were happening in Kosova the rest of Yougoslavia they just were watching like nothing was going on there, but doctor Rugova warned them that if they don’t do anything to stop the Slobodan Miloshevic’s regime one day all they are going to become Kosova.

In the book are given the portraits of some personalities with whom Ambassador Walker delt during his missions in Croatia and Kosova: Slobodan Milosheviq, Franjo Tudjman, Ibrahim Rugova, Adem Demaçi Dushan Lonçar, Nikola Shainovic, Richard Holbrook, and many others. Those are descriptions of their behaviours, characters, the way how they treat and interact with others. I like the observation and comparation how the architecture and style of the cities of Belgrade and Zagreb reflect on the personalities of their respective inhabitants, Sllobodan Milosheviq and Franjo Tudjman.

In late 80 – es until second middle of 90 – es of the last century Albanians of Kosova did not have any good choices but to choose a nonviolent (some they called peaceful) resistance, led by Dr. Ibrahim Rugova, who internationalized the plea of Kosovar Albanians for freedom and independence. This movement for some time was successful, but started to run it’s course with time, especially after the Dayton Accords in 1995 in which Serbia, Croatia and Bosnia and Hercegovina reached an agreement on ceasing all hostilities and recognizing each – others statehood. However, Kosova was not included in these Accords, thus in turn giving Millosheviq a free hand to turn his efforts to get rid of the Albanians of Kosova by expelling them from their homes, their lands, killing them indiscriminately.

This led to the armed resistance and creation of the KLA. Albanians took arms to defend their homes, honor and dignity of their families from the genocidal Serbian regime. The brutal regimes do not understand the peaceful means they do understand only the means, language of force. Some called this freedom fighters terrorists, but they should have known that according to our code of honor, code of conduct (kanun) it is unacceptable, it is prohibited for an Albanian to attack unarmed civilians, innocent people, women, children and elderly, regardless of their nationality or religion. KLA fighters were fighting only against heavy – armed Serbian military and police forces who were terrorizing the Albanian population. What Albanians should have done under these tragic circumstances, to watch how their houses burning, family members are killed, women raped?!

On March 5th, 1998 Serbian police and military forces undertook an attack against Jashari family in Prekaz where more than fifty family members were killed. Fighting between KLA fighters and Serbian forces intensified in the Summer of 1998. People left their hoses and escaped in the forests living in the plastic shades. On the fall of that year was reached an agreement between Ambassador Richard Holbrook and Sllobodan Milosheviq to allow for an international Verification Mission to monitor the ceasefire, to facilitate prisoner exchange, etc. The presence of this international force was welcomed by all Albanians, it provided some sense of security, resurrected the hope that finally somebody is paying attention to the Albanians plea for freedom. In the book are described in detail the efforts to put together this Mission, grim situation in Kosova, constant destruction attempts of the Serbian site for derailing the success of this Mission. Again, Ambassador Walker was selected to lid the Mission.

Then come massacre of Reçak. On January 15th 1999. Serbian forces slaughtered 45 innocent unarmed civilians: young and elderly men, children. Ambassador Walker that day was in Montenegro to talk to the President of that country and returned in the evening, got a call from his deputy DZed who informed him for what happened in Reçak. They took measures to preserve the scene, to not compromise the evidence. The Day later on 16th of January early morning Ambassador Walker was at the scene of the massacre, where in a valley, were laying the massacred bodies. These were atrocities, people shot in the short range and not people killed in the battle as the Serbian site was claiming. This was an overpowering experience for Ambassador Walker who in his long diplomatic carrier has seen many horror scenes, but none like this one. Latte that same day in a news conference he spread the news to the world for what happened in Raçak and declared: “From what I personally saw, I do not hesitate to describe the event as a massacre, obviously a crime very much against humanity”.

We just saw the video and here we have present Ambassador Walker, so I will not go further into details. In these defining situations, as tragic as they may be, it is important to be witnessed by a person of great integrity, dignity who cherishes human values, human life, possesses courage and committed to find the truth. Some 54 years before Reçak another great American, then general Eisenhower, witnessed similar horrors, and acted in the same way. When allied forces liberated the Ohrdruf concentration camp in early April, 1945 and they saw the atrocities committed there by Nazis, general Eisenhower went personally to see the crime scene with his own eyes: “I made this visit deliberately, in order to be in position to give first hand evidence of these things if ever, in the future, there develops a tendency to charge these allegations merely to propaganda”.

Is a Jewish saying: “What you don’t see with your eyes, don’t witness with your mouth” If Ambassador Walker wouldn’t be personally that day in Reçak, or if in his place were his deputy, French diplomat, Gabriel Keller, for sure we would have quite a different outcome – these victims would be only numbers in a long list of thousands of others. Serbs to this date do not admit their guilt, take responsibility and apologize for crimes committed against Albanians. To the contrary, they are claiming that this a great deception, they are developing conspiracy theories, that this is just propaganda, staged by KLA, or this massacre was organized with CIA to trigger NATO bombing, and many more bizarre stories of this nature. They even killed their own people, 6 young Serbs in caffe “Panda” in Peja, just to blame the Albanians.

Thank God in this unfortunate situation was present an experienced American diplomat who rose to the occasion and with his persistence, dedication got to the bottom of the causses of this massacre. He alarmed the western governments, diplomats, military leaders that this is not an isolated case, but a deliberate action, the beginning of a large – scale military operation to finish the Millosheviq’s plan to get rid of Albanians by killing them all. This was the answer that Millosheviq gave to general Clark when he asked how he is going to deal with the Albanians. By now they should have known that Millosheviq never was a man of peace, he always was an evil person.

Massacre of Reçak was a turning point in Kosova’s conflict and Kosova’s modern history that led to her freedom and independence. Ambassador Walker worked tirelessly to make sure that these innocent victims didn’t die in vain. With his actions, dedication and insistence Ambassador Walker gave them a powerful voice for freedom and dignity of life. Like in Albanian legends, ballads these innocent victims became sacrifice (Alb. kurban) for Kosova’s freedom. Finally, the echo of this massacre awoke the sleeping conscience, indifference of Western capitals, set in motion diplomatic, military factors that something needs to be done to stope this carnage. This led to Rambuillet conference and shortly to NATO bombing and the liberation of Kosova.

“Reçak, a story of a war crime” is a fascinating, powerful and well written book with a clear and straightforward language about conflicts in the Former Yugoslavia, and in particular, Kosova, bringing the events from the terrain and behind the scenes of Western diplomacy. It is a rich mosaic of events form a long carrier of a distinguished and experienced diplomat. This book is a written monument to the memory of Reçak victims. Is going to be a great contribution, reference book for historians, scholars and students of Kosova’s history, as it provides firsthand accounts, firsthand testimony from a person who was there when those events were unfolding. Also, very useful for diplomats, a valuable lesson how to conduct real diplomacy, diplomacy in action. Is going to be a history lesson for younger generations to remind them for sacrifices of Albanian people for freedom and independence.

Albanians are a very thankful people, and we thank Ambassador Walker for his great efforts toward Kosova’s freedom and independence. As it is in our tradition on memorializing important events and personalities in songs, many songs are dedicated to Ambassador Waker and the Reçak massacre. A bronze statue of Ambassador Walker stands toll near the Memorial of Reçak victims. Mr. Ambassador, we never will have enough words to express our gratitude for what you have done for Kosova – hopefully a big thank you will do it. Shume faleminderit! We are proud to call you a dear friend.

May the memory of Reçak victims be eternal!

Philadelphia, 7 February, 2026

Presented at the book promotion of “Recak, a story of a war crime”, by Ambassador William G. Walker, organized by the Albanian – American Association“Bijte e shqipes”, Philadelphia.