Dr. Faton Bislimi/

Dy dekada. Dy dekada sakrifice, përballje, besimi dhe angazhimi të pandalshëm për Luginën e Preshevës.

Ka pasur momente të vështira. Ka pasur zhgënjime, pengesa, sulme personale, shpifje e përbuzje nga ata që kauzën tonë e quanin “orvatje koti”. Ka pasur njerëz që na tallnin kur trokisnim derë më derë në Washington, kur flisnim për diskriminimin sistematik ndaj shqiptarëve në Luginë, kur kërkonim që Amerika ta dëgjonte zërin tonë.

Por ne nuk u dorëzuam.

Sepse besuam. Besuam se vetëm duke e ngritur kauzën tonë në zemrën e botës demokratike — në Washington DC — Lugina do të mund të merrte vëmendjen që meriton.

Që nga viti 2003, ky rrugëtim nisi me takimet e para në Gjilan bashkë me Joe DioGuardi dhe Shirley Cloyes DioGuardi nga Liga Qytetare Shqiptaro-Amerikane. Mandej vazhdoi me dhjetëra takime në Kongresin Amerikan, në Departamentin e Shtetit, në OKB në New York — me republikanë e demokratë, pa dallim partie, por me një qëllim: që Lugina të mos mbetej e harruar.

Ndërtuam përkrahje dypartiake për kauzën shqiptare. Organizuam brifinge në Senat. Siguruam letra mbështetëse nga kongresistë e senatorë amerikanë. Dhe nuk u ndalëm.

Pastaj erdhi Dallasi.

Aty ku patriotë të jashtëzakonshëm të komunitetit tonë — si Gino Mulliqi, Ismet Smajli, Bruno Ceka, Nick Mehmeti, Ramiz Tafilaj, Joe Haliti e shumë të tjerë — bashkë me Albanians for America dhe Doc Vranici, ndihmuan që të ndërtohej ura me Kongresistin Keith Self.

Dhe sot, ai është bërë një nga zërat më të fuqishëm të shqiptarëve të Luginës në Capitol Hill.

Ai e ngriti çështjen tonë në dëgjime kongresionale. Propozoi draft-ligj për Luginën në Kongres. Dhe sot, bashkë me kolegun e tij demokrat, udhëheqin një delegacion zyrtar kongresional në vetë Luginën e Preshevës — për të parë me sytë e tyre diskriminimin shtetëror ndaj shqiptarëve.

Le ta kuptojmë peshën historike të kësaj.

Sot, është e pamundur të mos kujtohet maji historik i vitit 1990, kur Joe DioGuardi dhe Tom Lantos hynë në Kosovë për t’i treguar botës të vërtetën mbi shtypjen e shqiptarëve nga regjimi serb. Ajo vizitë u bë kthesë historike për ndërkombëtarizimin e kauzës së Kosovës. Sot, pas më shumë se tri dekadash, historia duket sikur po flet sërish shqip — sepse Amerika po dëgjon përsëri zërin e shqiptarëve në trojet e tyre etnike.

Në një kohë kur bota po përballet me zhvillime të mëdha gjeopolitike, një delegacion i lartë i Kongresit Amerikan, i udhëhequr nga Kryetari i Nënkomitetit për Evropën në Komisionin për Punë të Jashtme, i kushton vizitë zyrtare Luginës së Preshevës.

Kjo nuk është simbolikë e zakonshme.

Kjo është dëshmi se sakrifica nuk humbet. Se këmbëngulja shpërblehet. Se kur një kauzë është e drejtë, ajo gjen rrugën deri në qendrat më të mëdha të vendimmarrjes botërore.

Po, disa ende qeshin. Disa përpiqen ta minimizojnë. Disa mbeten skeptikë.

Le të mbeten.

Historia nuk shkruhet nga ata që përqeshin nga anash. Historia shkruhet nga ata që nuk dorëzohen kurrë.

Dhe ne nuk u dorëzuam.

Mirënjohje e përjetshme për të gjithë ata që ecën këtë rrugë me ne — partnerët tanë në Luginë: Shaip Kamberi, Ragmi Mustafa, Ardita Sinani, Nagip Arifi, Ragmi Mustafi — të cilët, përkundër dallimeve politike, e vunë kauzën kombëtare mbi gjithçka tjetër.

Misioni vazhdon!

Lugina nuk është thjesht një çështje politike. Lugina është amanet kombëtar.

Dhe për sa kohë të kemi frymë, zëri i saj nuk do të shuhet.

Me pikëllim të thellë morëm lajmin për ndarjen nga jeta të veprimtarit të shquar të çështjes kombëtare, atdhetarit dhe njërit prej themeluesve më të rëndësishëm të organizimit politik të shqiptarëve në mërgatë, z. Hafiz Gagica.

Hafiz Gagica ishte themelues dhe kryetar i Lidhja Demokratike e Kosovës në Gjermani, si dhe kryetar i Kolegjiumit të Degëve të Lidhja Demokratike të Kosovës në diasporë. Ai dha një kontribut të jashtëzakonshëm në organizimin, mobilizimin dhe fuqizimin e mërgatës shqiptare në kohët më të vështira për Kosovën dhe popullin shqiptar.

Hafiz Gagica ishte bashkëpunëtor i ngushtë dhe besnik i Presidentit historik të Kosovës, Ibrahim Rugova, duke qëndruar përherë në shërbim të idealeve të lirisë, pavarësisë dhe demokracisë.

Kam pasur nderin të punoj për së afërmi me Hafizin, një idealist, veprimtar i palodhshëm për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës.

Sot, shqiptarët humbën një veprimtar të urtë, një patriot të palodhur dhe një njeri me vlera të larta kombëtare e njerëzore. Kujtimi dhe vepra e tij do të mbeten përherë pjesë e historisë sonë kombëtare.

Ngushëllimet më të sinqerta familjes Gagica, miqve, bashkëpunëtorëve të Hafizit.

I përjetshëm qoftë kujtimi për Hafiz Gagicën.

Dr. Elmi Berisha,

Kryetar i Federatës Panshqiptare të Amerikës “VATRA”.

Një mundësi për shqiptarët në New York.

Dr. Bledar Kurti/

(Alumni i Departamentit Amerikan të Shtetit)

Në kalendarin amerikan, Memorial Day (Dita e Përkujtimit) nuk është thjesht një ditë e veçantë kalendarike. Është një ditë kujtese, heshtjeje dhe reflektimi për ata që humbën jetën në shërbim të vendit të tyre. Në çdo qytet amerikan, nga varrezat ushtarake tek flamujt e ulur në gjysmë shtize, kjo ditë rikthen një pyetje të përhershme: çfarë detyrimi kanë kombet ndaj atyre që sakrifikuan jetën për lirinë e të tjerëve?

Për europianët, dhe sidomos për ne shqiptarët, kjo pyetje ka një peshë të veçantë. Historia e shekullit XX nuk mund të kuptohet pa rolin vendimtar të Shteteve të Bashkuara në mbrojtje të Europës. Mijëra kilometra larg brigjeve të tyre, amerikanët luftuan dhe vdiqën në tokën europiane për të ndalur tiraninë naziste, për të çliruar popuj të pushtuar dhe për të rindërtuar një rend demokratik që sot shpesh merret si i mirëqenë.

Në plazhet e Normandisë, në pyjet e Ardenneve, në qiellin mbi Italinë apo në ujërat e Atlantikut, breza të tërë amerikanësh dhanë jetën jo për pushtim, por për një ide: se liria e kombeve të tjera kishte rëndësi edhe për ta. Ky është një dallim thelbësor historik. Europa moderne, me të gjitha institucionet e saj demokratike dhe paqen relative të dekadave të fundit, u ndërtua mbi atë sakrificë.

Shpesh në debatet politike të sotme harrohet se siguria europiane nuk ka qenë kurrë e garantuar vetvetiu. Ajo është mbrojtur me gjak. Dhe një pjesë e madhe e atij gjaku ishte amerikan, sidomos në Luftën e Parë e të Dytë Botërore.

Për Shqipërinë, lidhja me këtë histori është edhe më e ndjeshme. Edhe pse vendi ynë nuk ishte pjesë e kampit perëndimor gjatë Luftës së Ftohtë, shqiptarët e kanë parë për dekada Amerikën si simbol të lirisë politike dhe vetëvendosjes kombëtare. Kjo ndjenjë nuk lindi nga propaganda, por nga përvoja historike.

Kur Evropa Lindore mbeti pas Perdes së Hekurt, kur regjimet komuniste izoluan popujt e tyre dhe shuan pluralizmin, Shtetet e Bashkuara mbetën për shumë shqiptarë ideja e një bote tjetër: një botë ku shteti nuk ishte absolut, ku fjala e lirë nuk dënohej dhe ku kombet e vogla kishin të drejtë të ekzistonin pa frikë.

Kjo marrëdhënie mori një kuptim edhe më konkret në vitet ’90. Ndërhyrja e NATO-s në Kosovë, e udhëhequr kryesisht nga fuqia amerikane, ndryshoi fatin e shqiptarëve në Ballkan. Për shumë familje shqiptare, kujtimi i ushtarëve amerikanë nuk është një koncept abstrakt gjeopolitik; është pjesë e historisë së tyre personale. Është kujtimi i refugjatëve që u kthyen në shtëpi. Është kujtimi i një spastrim etnik të ndalur. Është kujtimi i bindjes se bota demokratike nuk qëndroi indiferente.

Pikërisht për këtë arsye, Memorial Day duhet të ketë jehonë edhe jashtë Amerikës. Nuk është vetëm një ditë patriotizmi amerikan. Është edhe një kujtesë globale për koston e rendit liberal ndërkombëtar. Pa sakrificën e atyre ushtarëve, historia e Evropës do të kishte qenë shumë më e errët.

Në kohën tonë, kjo kujtesë bëhet edhe më e rëndësishme. Lufta në Ukrainë ka rikthyer në kontinent pyetje që shumë europianë mendonin se i përkisnin së kaluarës: A mund të mbrohet liria? A janë demokracitë të gatshme të sakrifikojnë për njëra-tjetrën?

Përgjigjja nuk mund të jepet vetëm me deklarata politike. Ajo kërkon kujtesë historike. Kombet që harrojnë sakrificat mbi të cilat u ndërtua paqja e tyre rrezikojnë ta humbasin atë paqe.

Edhe Shqipëria ka detyrimin e saj moral në këtë drejtim. Si anëtare e NATO-s, vendi ynë nuk është më thjesht përfitues sigurie; është pjesë e një aleance të ndërtuar mbi parimin se liria kolektive kërkon përgjegjësi kolektive. Kjo do të thotë se respekti për të rënët nuk duhet të mbetet vetëm ceremonial. Ai duhet të shoqërohet me seriozitet ndaj institucioneve demokratike, ndaj aleancave strategjike dhe ndaj vetë idesë së lirisë.

Memorial Day na kujton diçka thelbësore: historia nuk mbahet gjallë vetëm nga fituesit, por nga ata që pranuan të sakrifikojnë gjithçka për të tjerët. Në varrezat ushtarake amerikane në Evropë prehen të rinj që nuk e njihnin Francën, Belgjikën apo Italinë, por që vdiqën për to. Ky fakt mbetet një nga aktet më të fuqishme të solidaritetit ndërkombëtar në historinë moderne.

Për shqiptarët, kjo ditë është edhe një mundësi për të reflektuar mbi borxhin moral që kemi ndaj atyre që mbrojtën idealin e një Evrope të lirë, një Evropë ku sot edhe Shqipëria aspiron të marrë plotësisht vendin e saj.

– Thirrje drejtuar të gjithë aktorëve politikë në Kosovë ta ndalin gjuhën e urrejtjes ndaj njëri-tjetrit, të përmbahen nga dhuna dhe ta respektojnë vullnetin e popullit.

Prezenca e Joe’s dhe Shirely’t gjithmonë rrezaton dritë, freski, mirësi, inteligjencë, sinqeritet, dashuri, vendosmëri, përkushtim dhe trimëri — të gjitha në shërbim të mbrojtjes së të drejtave njerëzore dhe kombëtare të popullit shqiptar, kudo që ai jeton.

Më 14 gusht bëhen tridhjetë e gjashtë vite që qëndroj pranë tyre dhe shokëve të Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane, pa u ndarë e pa u ndalur asnjëherë, gjithmonë në shërbim të kombit dhe të forcimit të miqësisë ndërmjet popullit shqiptar dhe atij amerikan.

Kjo është krenaria ime.

Këta janë liderët e mi.

Ata nuk kërkojnë asgjë për vete. Presin vetëm që populli shqiptar ta ruajë lirinë, harmoninë fetare e kombëtare, t’i respektojë të drejtat e minoriteteve dhe të vazhdojë zhvillimin e demokracisë e ndërtimin e shtetit ligjor.

Shpresojmë që të gjithë faktorët politikë në Kosovë do ta ndalin gjuhën e urrejtjes ndaj njëri-tjetrit, të përmbahen nga dhuna dhe ta respektojnë vullnetin e popullit.

Bojkotimi i institucioneve është kundër vlerave të luftës çlirimtare të Kosovës, në krye me komandantin legjendar Adem Jashari; kundër frymës së Lëvizjes Demokratike, në krye me vizionarin Ibrahim Rugova; si dhe kundër veprimtarisë historike të Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane, në krye me Joe DioGuardin dhe Shirley Cloyes DioGuardin.

T’i bashkojmë përpjekjet tona për Kosovën Dardane dhe për Bashkimin Kombëtar!

Agim Aliçkaj

Drejtor Ekzekutiv i Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane