Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909
Written by a scholar who devoted much of his life to studying Albanian language and culture, these words still resonate. That is also the spirit behind Sounds of Albania. Through music, telling a small part of that story – honoring what generations before us preserved – while sharing it with new audiences and allowing it to find its place in the cultural conversation of today.
https://tribecapac.org/event/sounds-of-albania
Memorandumi i 20 korrikut 1918 zbulon një moment të rëndësishëm të diplomacisë shqiptaro-amerikane: dy veprimtarët shqiptarë ia besonin Amerikës mbrojtjen e pavarësisë dhe tërësisë territoriale të Shqipërisë.
Nga Rafael Floqi
Në verën e vitit 1918, kur Lufta e Parë Botërore po shkonte drejt fundit dhe ende askush nuk e dinte se çfarë harte politike do të dilte prej saj, Kristo Dako dhe Mihal Grameno i drejtuan Presidentit amerikan Woodrow Wilson një memorandum për Shqipërinë. Nuk ishte thjesht një letër patriotike. Ishte një apel politik, historik dhe territorial, që përpiqej ta vendoste çështjen shqiptare brenda parimeve të reja që Wilsoni po shpallte për të drejtën e popujve dhe të kombeve të vogla. Dokumenti është veçanërisht i çmuar sepse është botuar më 1918 në të dyja gjuhët, anglisht dhe shqip, me titullin Albania’s Rights and Claims to Independence and Territorial Integrity / Te Drejtat dhe Kërkimet e Shqipërisë për Independencë edhe për Tërësinë e Vendit. Botimi mban copyright-in e Christo A. Dako.
Por një shënim në faqen ku fillon teksti shqip e bën dokumentin edhe më domethënës:
“Ky është teksti shqip i Memorandumit që ju dërgua Prezidentit Wilson më 20 Korrikut prej ZZ. Christo Dako edhe Mihal Grameno.”
Pra, kemi përpara një tekst që autorët e paraqesin shprehimisht si memorandumin dërguar Presidentit të Shteteve të Bashkuara.
Shqipëria kërkonte një zë në Uashington
Dako dhe Grameno e ndërtojnë argumentin e tyre duke nisur nga lashtësia e shqiptarëve. Ata përmendin Ptolemeun, ilirët, epirotët, maqedonasit e lashtë dhe pellazgët, për të argumentuar autoktoninë dhe vazhdimësinë historike shqiptare. Në të njëjtën linjë vendosen Aleksandri i Madh, Pirroja, Teuta, Skënderbeu, Ali Pashë Janina, Mehmet Ali Pasha e figura të tjera. Këto pohime duhen lexuar në kontekstin e argumentimit kombëtar të fillimshekullit XX. Qëllimi politik i memorandumit është i qartë: shqiptarët nuk duhej të trajtoheshin nga diplomacia evropiane si një popull pa histori dhe Shqipëria si një territor që mund të ndahej për të kënaqur fqinjët. Në këtë pikë dokumenti merr një ton shumë më të drejtpërdrejtë.
Dako dhe Grameno kujtojnë rezistencën e shqiptarëve kundër pushtimeve të ndryshme dhe veçanërisht luftën e Skënderbeut kundër Perandorisë Osmane. Ata e paraqesin ruajtjen e gjuhës, zakoneve dhe traditave si provë se shqiptarët kishin mbijetuar përpjekjeve për asimilim. Pastaj vjen akuza politike ndaj diplomacisë evropiane. Sipas memorandumit, shqiptarët ishin ngritur vazhdimisht duke kërkuar “tërësinë e vendit edhe independencën”, por disa prej Fuqive të Mëdha, për shkak të interesave të tyre, kishin preferuar ruajtjen e status quo-së osmane në vend të njohjes së pavarësisë shqiptare. Ky është një nga çelësat për të kuptuar pse autorët i drejtoheshin Amerikës.
“Shqipëria u bë kockë mosmarrëveshjeje”
Gjuha e memorandumit bëhet dramatike kur autorët mbërrijnë te Luftërat Ballkanike.
Në tekstin origjinal thuhet se më 1912 Shqipëria “u bë kockë mosmarrëveshjeje” ndërmjet Serbisë, Greqisë, Bullgarisë dhe Malit të Zi, ndërsa shqiptarët, nën udhëheqjen e Ismail Qemal Vlorës, shpallën pavarësinë dhe i kërkuan Evropës njohjen e tërësisë së Shqipërisë.
Konferenca e Londrës e njohu shtetin shqiptar, por për Dakon dhe Gramenon problemi nuk kishte përfunduar. Përkundrazi, një pjesë e madhe e territoreve që ata i konsideronin shqiptare ishte shkëputur dhe u ishte dhënë Malit të Zi, Serbisë dhe Greqisë. Autorët akuzojnë gjithashtu forcat pushtuese për dhunën dhe masakrat e viteve që pasuan. Në këtë mënyrë memorandumi ndërton një argument të thjeshtë: Evropa kishte pasur mundësinë ta zgjidhte çështjen shqiptare dhe, sipas autorëve, kishte dështuar. Tani shqiptarët shikonin nga Amerika.
Wilsoni dhe shpresa amerikane
Këtu gjendet pjesa më interesante e dokumentit për historinë e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane.
Dako dhe Grameno shkruajnë se shqiptarët po dëgjonin me gëzim “zërin fisnik” të Presidentit Wilson dhe kërkesat e tij për mbrojtjen e të drejtave të kombeve të vogla. Për shqiptarët e Amerikës, hyrja e Shteteve të Bashkuara në luftë kishte krijuar një shpresë të re. Memorandumi e lidh drejtpërdrejt fatin e Shqipërisë me parimin e qeverisjes mbi bazën e pëlqimit të të qeverisurve. Autorët përshëndesin flamurin amerikan që kalonte Atlantikun nën moton e “mbretërimit të ligjit”, të mbështetur në vullnetin e të qeverisurve dhe në opinionin e organizuar të njerëzimit.
Por Dako dhe Grameno nuk i kërkonin Wilsonit vetëm simpati
Ata kërkonin një Shqipëri politikisht dhe ekonomikisht të pavarur dhe territorialisht të plotë. Në një nga pasazhet më të fuqishme të memorandumit shkruanin se paqja pas luftës nuk mund të ishte e qëndrueshme nëse padrejtësitë e mëparshme vazhdonin. Besimi i tyre ishte se “parimet e mëdha edhe fisnike të popullit Amerikan” do të triumfonin dhe se Shqipërisë do t’i njiheshin kërkesat e saj për “independencë të plotë politike edhe ekonomike, si edhe tërësia e vendit”.
Ky është thelbi politik i memorandumit.
Një hartë shqiptare mbi tryezën e Wilsonit
Dokumenti nuk mbetet në nivelin e deklaratave të përgjithshme. Dako dhe Grameno përshkruajnë edhe kufijtë që mendonin se duhej të kishte Shqipëria.
Ata kërkonin territoret në perëndim të Gadishullit Ballkanik që i konsideronin të banuara nga shqiptarët dhe e përshkruanin vijën duke nisur nga Buna, duke vazhduar drejt kufirit të vjetër të Malit të Zi, Novi Pazarit, Ibrit dhe Mitrovicës, pastaj drejt Ferizajt dhe Shkupit, Qyprilisë, Follorinës dhe Prespës, për të zbritur drejt kufirit të vjetër grek. Për ta përforcuar argumentin, autorët thërrasin në ndihmë edhe autorë të huaj.
Ata citojnë Wadham Peacock-un dhe librin e tij Albania, the Foundling State of Europe, duke argumentuar se pretendimet shqiptare do të kishin pasur më shumë sukses në Konferencën e Londrës nëse shqiptarët do të kishin pasur një propagandë ndërkombëtare të krahasueshme me atë të fqinjëve të tyre.
Ky pohim është jashtëzakonisht domethënës. Dako dhe Grameno e kishin kuptuar se pas Luftës së Parë Botërore kufijtë nuk do të përcaktoheshin vetëm në fushën e betejës. Do të përcaktoheshin edhe nga aftësia për të bindur opinionin publik, diplomatët dhe qeveritë e Fuqive të Mëdha. Dhe për këtë arsye Uashingtoni kishte rëndësi. “Amerikës i bie barra, por edhe nderi” Fjalët e fundit të memorandumit janë edhe më të fuqishmet. Pas historisë, argumenteve etnike, kufijve dhe kritikës ndaj diplomacisë evropiane, Dako dhe Grameno ia dorëzojnë çështjen shqiptare, moralisht, Amerikës. Në origjinal shkruajnë:
“Amerikës së fuqishme, së drejtë edhe liri dashëse i bije bara, po edhe nderi, për të mprojtur kërkimet të këtij kombi jetim…”
Dhe vazhdojnë duke kërkuar që shqiptarëve t’u njihet e drejta për të zhvilluar lirisht dhe në paqe qytetërimin e tyre dhe që Shqipërisë, si komb me gjuhën dhe individualitetin e vet, t’i jepet i njëjti status që kërkohej për kombet e tjera të vogla.
Pastaj vijnë dy nënshkrimet:
Christo A. Dako
Mihal Grameno
Një dokument që meriton të rikthehet në kujtesë
Më shumë se një shekull më vonë, rëndësia e memorandumit nuk qëndron vetëm te pretendimet territoriale të kohës. Vlera e tij qëndron edhe në faktin se dëshmon se, që përpara përfundimit të Luftës së Parë Botërore dhe përpara Konferencës së Paqes në Paris, veprimtarët shqiptarë në Amerikë po përpiqeshin ta çonin çështjen kombëtare drejtpërdrejt te Presidenti i Shteteve të Bashkuara.
Ata kishin kuptuar diçka thelbësore: në rendin e ri që po lindte, Shqipërisë i duhej një mbështetës që nuk kishte pretendime territoriale ndaj saj. Dhe sytë po drejtoheshin nga Amerika. Në korrikun e vitit 1918, rezultati i betejës diplomatike për Shqipërinë ende nuk dihej. Konferenca e Paqes ende nuk ishte hapur. Përplasjet e mëdha mbi Adriatikun ende nuk kishin mbërritur në kulmin e tyre.
Por Dako dhe Grameno kishin trokitur tashmë në derën e Wilsonit. Dhe fjalia e tyre mbetet ndoshta përmbledhja më e bukur e shpresës që një brez i tërë shqiptarësh kishte vendosur te Shtetet e Bashkuara:
Amerikës i binte “barra, por edhe nderi” për të mbrojtur Shqipërinë.
Burimi: Christo A. Dako dhe Mihal Grameno, Albania’s Rights and Claims to Independence and Territorial Integrity / Te Drejtat dhe Kërkimet e Shqipërisë për Independencë edhe për Tërësinë e Vendit, 1918. Botimi përcakton tekstin shqip si memorandumin dërguar Presidentit Woodrow Wilson më 20 korrik 1918.
Një risi në edukimin muzikor, rezultat i rreth dhjetë viteve kërkim, zhvillim pedagogjik dhe zbatim në praktikën mësimore nga pedagogu kërçovar Dr. Afrim Shabani, do të prezantohet këtë vjeshtë në një konferencë të specializuar evropiane për edukimin muzikor parauniversitar dhe zhvillimin e talenteve të reja.
“The Reflective Studio™” është një kornizë origjinale pedagogjike dhe kërkimore, e krijuar, zhvilluar dhe hulumtuar në Shabani School of Music në Illinois, SHBA, në kontekstin e punës me nxënës të muzikës të moshës parauniversitare. E mbështetur në parimet e Action Research, kjo kornizë e koncepton mësuesin si praktikues-kërkues, i cili identifikon çështje pedagogjike, formulon pyetje kërkimore, planifikon ndërhyrje mësimore, mbledh dhe analizon evidencë mbi procesin e të nxënit dhe, mbi bazën e gjetjeve, reflekton dhe përshtat në mënyrë sistematike praktikën e tij pedagogjike.
Puna e Dr. Shabanit në këtë fushë ka tërhequr vëmendje profesionale në Amerikën e Veriut – në SHBA dhe Kanada – duke u prezantuar për dy vite radhazi në Summer Summit të Royal Conservatory of Music në Kanada, në aktivitete të Music Teachers National Association (MTNA), si dhe në MTNA GP3 Forum 2026 në College-Conservatory of Music të University of Cincinnati.
Tani, “The Reflective Studio™” do të prezantohet edhe në Evropë. Dr. Shabani do ta paraqesë atë në një “Spotlight Session” në Konferencën Vjetore 2026 të Young Music Talents in Europe (YMTE), nga 30 shtatori deri më 2 tetor, në Barratt Due Institute of Music në Oslo, Norvegji.
YMTE bashkon konservatorë muzikorë, shkolla të specializuara dhe institucione evropiane që zhvillojnë edukim muzikor të nivelit të lartë parauniversitar dhe përgatisin talentet e reja për vazhdimin e studimeve në institucionet e arsimit të lartë muzikor.
Pesha akademike dhe profesionale e këtij rrjeti reflektohet edhe në profilin e institucioneve anëtare, ndër të cilat janë Mozarteum University Pre-College (Salzburg, Austri), Royal Irish Academy of Music–Junior RIAM (Dublin, Irlandë), Reina Sofía (Madrid, Spanjë), Chetham’s School of Music (Manchester, Mbretëria e Bashkuar), School for Young Talent pranë Royal Conservatoire (Hagë, Holandë), Codarts (Rotterdam, Holandë), Wells Cathedral School (Wells, Mbretëria e Bashkuar), St Mary’s Music School (Edinburgh, Mbretëria e Bashkuar), Julius Stern Institute (Berlin, Gjermani), MDW Talent Lab (Vjenë, Austri), Folkwang Junior (Essen, Gjermani) dhe Barratt Due Institute of Music (Oslo, Norvegji).
Për Dr. Shabanin, prezantimi në Oslo do të përfaqësojë një etapë të re në zhvillimin ndërkombëtar të një pune kërkimore të nisur, zhvilluar dhe zbatuar gjatë viteve në Shabani School of Music. Për komunitetin shqiptaro-amerikan dhe lexuesin shqiptar më gjerë, kjo përbën një arritje me domethënie të veçantë: një qasje origjinale në edukimin muzikor, e zhvilluar nga një pedagog shqiptar në SHBA dhe e prezantuar profesionalisht në SHBA e Kanada, tani do të prezantohet edhe në një forum evropian të edukimit muzikor.
Rafaela Prifti/
The Orthodox Church in America, the Albanian Archdiocese, and the community commemorate the seventh anniversary of the passing of Archbishop Nikon (Liolin). His Eminence passed away on Sunday, September 1, 2019, leaving behind a profound legacy of spiritual leadership and service.
Born to a pious Orthodox family in New York in October 1945, he graduated from Saint Vladimir’s Seminary in 1966 and dedicated over 50 years to the priesthood.
Archbishop Nikon (Liolin) was ordained to the Diaconate on July 5, 1969, and to the Priesthood the following day, July 6. He served faithfully at Saint Nicholas Church in Southbridge, MA, and Saint Thomas Church in Farmington Hills, MI. On May 24 and 25, 2002, he was consecrated Bishop of Baltimore and Auxiliary to His Beatitude, Metropolitan Theodosius. By October 2003, he was elected Bishop of Boston, and in October 2005, he became the ruling bishop of the Diocese of New England. He was formally installed as Bishop of Boston, New England, and the Albanian Archdiocese on December 17, 2005, and was later elevated to the rank of Archbishop on May 9, 2012.
In reflecting on his life, the then Father Nikodhim emphasized the Archbishop’s deep, lifelong ties to the parish where he was born and raised. Father Nikodhim noted that every visit that His Eminence made at St. Nicholas in New York was a “homecoming,” as he was regarded not as a visiting functionary, but as family. Having served as a pastor for thirty years before his elevation, Archbishop Nikon possessed a personal understanding of the needs and joys of the Orthodox faithful.
Though seven years have passed since his physical absence began, the guidance and blessings of Archbishop Nikon remain entrusted to the community. We continue to hold close the tools of faith he utilized to bind and support the archdiocese. May the memory of His Eminence, our Archbishop Nikon, be eternal! I përjetshëm kujtimi!
Honorable Political Leaders and Members of the Assembly of the Republic of Kosova
We write to express our collective support for the election of Dr. Bekim Sejdiu as the next
President of the Republic of Kosova.
We have been closely following the presidential nomination process in Kosova and respectfully
urge the Assembly to elect Dr. Bekim Sejdiu. As a former diplomat and former Constitutional
Court judge, Dr. Sejdiu has the extensive experience and integrity needed to unite the country and
strengthen Kosova’s relationship with the United States.
We have had the great pleasure of working together with Dr. Sejdiu while he served as Consul
General in New York.Dr.Sejdiu played a significant role in bridging the Albanian diaspora in the
JS and Kosova. We worked tirelessly to organize cultural events, open Albanian-language
schools, and lobby for Kosova in the highest political circles in New York and Washington, D.C.
At this critical time, Kosova requires a head of state who commands deep institutional respect and
possesses a proven record of public service.
Dr. Sejdiu’s distinguished legal background and diplomatic tenure make him exceptionally
qualified to represent the state with dignity on the global stage,
To ensure a stable and prosperous future for our homeland, we respectfully urge all political parties
within the Assembly to unite and support Dr. Bekim Sejdiu’s candidacy for President of Kosova.
In solidarity,
Elio Ahmetaj
Harry Bajraktari
Vehbi Bajrami
Ekrem Bardha
Ramazan Bekteshi
Elmi Berisha
Cafo Boga
Musa Dakaj
Gjevalin Gegaj
Mark Gjonaj
Adrian Grajcevci
Ramazan Hajdini
Joe Haliti
Agim Ismaili
Iljaz Kadriu
Richard Lukaj
Besim Malota
Halil Mula
Gino Mulligi
Adrian Neritani
Bruno Selimaj
Gani Shehu
Beqir Sina
Ismet Smajli
Doc Vraniqi
Martin Vulaj
Shpresa Xhakli
Jim Xhema