Arben Iliazi/

Për shkrimtarin dhe skenaristin e mirënjohur Luan Rama, kujtesa historike nuk është thjesht një arkiv i thatë ngjarjesh, por një lidhje jetike mes së kaluarës, së tashmes dhe së ardhmes. Nëpërmjet letërsisë, artit dhe diskursit kinematografik, ajo shpesh mishërohet nëpërmjet metaforave të fuqishme, që ndihmojnë në kuptimin e identitetit kolektiv. Duke shndërruar në forcë krijuese dhimbjen për humbjen e trojeve, L. Rama po krijon kësisoj një estetikë, që rri solide mes identitetit dhe antropologjisë dhe duket mjaft pjellore në vizionin modern të tolerancës dhe bashkëjetesës mes popujve.

Në filmin e ri “Më çoni në Qafë të Botës të shoh Çamërinë”, i cili shfaqet premierè të hënën, më 8 qershor 2026, në ambjentet e “Hotel Tirana Internacional”, transmetohet pikërisht kjo filozofi, duke montuar mbi korpusin historik dhe identitetin viziv, elemente artistike të parakrijuara, vegime profetike dhe kumte tingëlluese, me tipologji të gjera mekanizmash tekstorë dhe kinematografikë. Një film modal, referencial, konativ, interpelues, mesazhe që përcillen nëpërmjet narratorit homodiegjetik, pra të pranishëm në histori.

Brenda një sistemi motivimesh të forta dhe të plota, diskursi kinematografik i referohet mënyrës se si përdoret imazhi, zëri dhe narrativa për të ndërtuar kuptime, për të përcjellë mesazhe bashkëjetese ose për të ndikuar në opinionin publik. Mënyra se si ngjarjet tregohen përmes skenarit dhe nëntekstit, estetika pamore, përdorimi i ngjyrave, dritës, këndeve të kamerës dhe montazhit, krijojnë emocione specifike të padrejtësisë njerëzore. Konteksti historik, mënyra se si filmi reflekton, sfidon ose ndryshon normat kulturore dhe politike, përmes shenjave të veçuara dhe pasojave të tragjedisë, rrëfejnë për koherencë dhe objektivitet brenda një universi human.

Një film në palimpsest, ku gjurmët e së kaluarës vazhdojnë të bashkëjetojnë, ose shfaqen përmes së resë, një kujtesë për atdheun e padukshëm dhe të dukshëm njëkohësisht.

Një tekst me valenca estetike dhe semiotikë të lakmueshme, nga një kontekst i gjerë historik e kulturor, pasione që evokohon dhe krijohen, një komunikim shpirtëror me publikun nga një pikë simbolike: Qafa e Botës! Imazhe dhe fjalë që flasin vetë, efekte që vijnë nga sinkronizimi vizivo-verbal. Lidhje mes kohësisë së diskursit dhe efekteve pasionale, kontraktim i historive, aspekte intensive, mesazhe të drejtpërdrejta, konfrontim kohërash dhe reflektime drithëruese.

Filmi, produksion i Fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini” & Alket Veliu, me skenar të Luan Ramës dhe regji të Pandeli Çeços, ka shmangur ngarkesat ideologjike, drejt një qasjeje realiste dhe bashkëkohore.

Pse Ka Ardhur Koha për një Platformë Kombëtare dhe një Vizion të Përbashkët për të Ardhmen

Nga Cafo Boga, M.A. Diplomaci
29 Maj 2026

Më shumë se një shekull më parë, emigrantët shqiptarë në Shtetet e Bashkuara krijuan organizata që ndihmuan në ruajtjen e kombit shqiptar gjatë disa prej periudhave më të vështira të historisë së tij. Përpjekjet e tyre kontribuan në pavarësinë e Shqipërisë, mbrojtën të drejtat e shqiptarëve në mbarë Ballkanin dhe luajtën një rol të rëndësishëm në çlirimin dhe pavarësinë e Kosovës. Pak komunitete emigrantësh me përmasa të ngjashme mund të krenohen me një histori kaq të pasur përkushtimi dhe arritjesh.

Megjithatë, sot, pasi shumë prej këtyre objektivave historike janë arritur, komuniteti shqiptaro-amerikan përballet me një pyetje të re:

Cili duhet të jetë misioni i tij në shekullin XXI?

Gjatë pjesës më të madhe të shekullit XX, diaspora shqiptaro-amerikane u bashkua rreth një sërë kauzash kombëtare. Ruajtja e pavarësisë së Shqipërisë, mbrojtja e të drejtave të shqiptarëve në shtetet fqinje dhe më vonë lufta për lirinë e Kosovës krijuan një qëllim të përbashkët rreth të cilit u mobilizuan organizatat dhe individët.

Suksesi i pavarësisë së Kosovës përfaqëson një nga arritjet më të mëdha në historinë e komunitetit shqiptaro-amerikan. Megjithatë, me këtë sukses erdhi edhe një sfidë e re. Pasi një objektiv madhor kombëtar ishte arritur, diaspora u gjend pa një agjendë të qartë dhe të përbashkët, të aftë për të bashkuar shqiptarët nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Çamëria dhe Lugina e Preshevës.

Sot, organizata të shumta shqiptaro-amerikane vazhdojnë të kryejnë punë të vlefshme. Ato promovojnë kulturën, mbështesin kauza bamirësie, organizojnë aktivitete komunitare dhe ruajnë lidhjet me atdheun tonë të origjinës. Megjithatë, komuniteti shpesh paraqitet i fragmentuar, me organizata të ndryshme që ndjekin prioritete të ndryshme dhe veprojnë kryesisht në mënyrë të pavarur nga njëra-tjetra, gjë që në vetvete nuk është domosdoshmërisht negative.

Megjithatë, kjo situatë ngre një pyetje të rëndësishme:

A duhet diaspora shqiptaro-amerikane të zhvillojë gjithashtu një platformë të përbashkët kombëtare dhe të krijojë një institucion përfaqësues të aftë për të avancuar interesat afatgjata të shqiptarëve në Shtetet e Bashkuara?

Përvoja e diasporave të tjera të suksesshme sugjeron se një qasje e tillë meriton shqyrtim serioz.

Mësime nga Diasporat e Tjera

Komunitetet hebraiko-amerikane, armeno-amerikane, greko-amerikane, irlandezo-amerikane dhe, gjithnjë e më shumë, komuniteti indiano-amerikan, kanë zhvilluar platforma kombëtare të pranuara gjerësisht. Këto platforma nuk eliminojnë dallimet e brendshme dhe as nuk kërkojnë uniformitet ideologjik. Anëtarët e këtyre komuniteteve shpesh kanë pikëpamje të ndryshme mbi politikën, fenë dhe çështje të tjera publike. Ajo që i bashkon është një mirëkuptim i përbashkët mbi disa interesa themelore kombëtare që tejkalojnë ndarjet partiake.

Komuniteti hebraiko-amerikan është gjerësisht i bashkuar rreth luftës kundër antisemitizmit, mbështetjes së arsimit hebraik dhe garantimit të sigurisë së Izraelit. Armeno-amerikanët janë të bashkuar rreth ruajtjes së identitetit armen, mbështetjes së Armenisë dhe njohjes së Gjenocidit Armen. Greko-amerikanët kanë ruajtur prej kohësh objektiva të përbashkëta lidhur me Greqinë, Qipron dhe trashëgiminë helene. Indiano-amerikanët, pavarësisht diversitetit të tyre të madh, kanë ndërtuar institucione të fuqishme të përkushtuara për forcimin e marrëdhënieve SHBA–Indi dhe avancimin e suksesit të komunitetit të tyre në Amerikë.

Këto komunitete ndryshojnë në shumë çështje, por kanë pasur sukses sepse bien dakord mbi një numër të kufizuar prioritetesh strategjike dhe kanë ndërtuar institucione të afta për t’i mbështetur ato gjatë brezave.

Ndikimi i tyre nuk buron thjesht nga patriotizmi, por nga organizimi, vazhdimësia, zhvillimi i lidershipit dhe planifikimi afatgjatë.

Përtej Organizatave Kulturore: Nevoja për një Zë Kombëtar

Një nga mësimet më të rëndësishme që mund të nxirret nga këto komunitete është se diasporat e suksesshme nuk mbështeten vetëm në shoqata kulturore, fondacione bamirëse apo aktivizëm të rastësishëm politik. Pothuajse të gjitha ato kanë zhvilluar një ose më shumë organizata kryesore kombëtare që shërbejnë si zëri i njohur i komunitetit në Uashington.

Këto organizata mbajnë marrëdhënie të përhershme me Kongresin, degën ekzekutive, institutet kërkimore, universitetet, mediat dhe organizatat e shoqërisë civile. Ato monitorojnë zhvillimet që prekin komunitetet e tyre, koordinojnë përpjekjet advokuese dhe sigurojnë që shqetësimet dhe interesat e tyre të komunikohen në mënyrë të vazhdueshme dhe profesionale tek politikëbërësit amerikanë.

Ndikimi i këtyre komuniteteve nuk rrjedh thjesht nga numri i anëtarëve të tyre. Ai vjen nga organizimi, vazhdimësia dhe aftësia për të folur me qartësi mbi çështje me interes të përbashkët.

Historikisht, Vatra ka luajtur një rol të ngjashëm për shqiptaro-amerikanët. Gjatë periudhave vendimtare të historisë shqiptare, ajo shërbeu si një institucion kombëtar i respektuar, i aftë të mobilizonte komunitetin dhe të përfaqësonte interesat shqiptare përpara opinionit publik dhe qeverisë amerikane. Më vonë, organizata të tilla si Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan (NAAC) luajtën një rol të rëndësishëm në avancimin e çështjes së Kosovës dhe forcimin e angazhimit shqiptaro-amerikan në Uashington.

Megjithatë, sot nuk ekziston një institucion i vetëm që gëzon njohje të gjerë si organi kryesor përfaqësues i të gjithë komunitetit shqiptaro-amerikan. Shumë organizata vazhdojnë të kryejnë punë të vlefshme, por ato shpesh veprojnë në mënyrë të pavarur, me koordinim të kufizuar dhe pa një kornizë të përbashkët strategjike.

Kjo realitet ngre një pyetje tjetër të rëndësishme:

A duhet komuniteti shqiptaro-amerikan të shqyrtojë krijimin e një organizate ombrellë të përhershme, një këshilli kombëtar ose një kongresi kombëtar të aftë për të koordinuar institucionet ekzistuese dhe për të përfaqësuar interesat e përbashkëta shqiptare në Shtetet e Bashkuara?

Qëllimi nuk do të ishte zëvendësimi i organizatave ekzistuese dhe as krijimi i një shtrese tjetër burokratike. Përkundrazi, do të ishte krijimi i një forumi ku drejtues komunitarë, profesionistë të biznesit, akademikë, përfaqësues fetarë, të rinj liderë dhe organizata ekzistuese të mund të punojnë së bashku për të identifikuar prioritetet dhe për të zhvilluar një strategji të përbashkët.

Platforma Kombëtare Para Organizatës Kombëtare

Përpara se të diskutohet për strukturat organizative, komuniteti shqiptaro-amerikan duhet së pari të përcaktojë nëse mund të arrijë marrëveshje mbi një platformë të përbashkët.

Një platformë kombëtare nuk duhet të jetë partiake. Ajo nuk duhet të synojë zëvendësimin e organizatave ekzistuese. Përkundrazi, ajo duhet të identifikojë një numër të kufizuar objektivash afatgjata që shumica e shqiptarëve mund t’i mbështesin pavarësisht bindjeve politike apo vendit të origjinës.

Ndër këto objektiva mund të përfshihen:

• Forcimi i institucioneve demokratike dhe sundimit të ligjit në vendet e banuara nga shqiptarët.
• Ruajtja e gjuhës, kulturës dhe identitetit shqiptar ndër brezat e ardhshëm në Amerikë.
• Mbështetja e arsimit cilësor dhe zhvillimit të lidershipit.
• Nxitja e zhvillimit ekonomik dhe investimeve.
• Mbrojtja e të drejtave të shqiptarëve kudo që jetojnë.
• Forcimi i marrëdhënieve strategjike ndërmjet shqiptarëve dhe Shteteve të Bashkuara.
• Nxitja e bashkëpunimit ndërmjet shqiptarëve nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Çamëria dhe Lugina e Preshevës.

Pa një marrëveshje mbi një mision të përbashkët, edhe organizata më e sofistikuar do ta ketë të vështirë të ketë sukses. Pasi të arrihet konsensusi mbi prioritetet, strukturat institucionale mund të ndërtohen më lehtë.

Pavarësia dhe Bashkëpunimi

Ndoshta mësimi më i rëndësishëm që mund të nxirret nga diasporat e suksesshme është se një platformë e tillë duhet të zhvillohet në mënyrë të pavarur, duke ruajtur njëkohësisht bashkëpunim të ngushtë me Shqipërinë, Kosovën dhe komunitetet shqiptare në pjesë të tjera të Ballkanit.

Diasporat e suksesshme nuk funksionojnë si zgjatim i qeverive. Qeveritë ndryshojnë. Partitë politike ngrihen dhe bien. Interesat kombëtare mbeten.

Organizatat më me ndikim të diasporave në Amerikë bashkëpunojnë me vendet e tyre të origjinës kur interesat përputhen, por ato mbeten të pavarura dhe të lira të mbrojnë atë që besojnë se i shërben interesave afatgjata të popullit të tyre dhe jo interesave afatshkurtra të një qeverie apo lideri të caktuar politik.

Ky dallim është veçanërisht i rëndësishëm për shqiptarët. Një platformë kombëtare nuk duhet t’i përkasë asnjë partie politike në Tiranë, Prishtinë, Podgoricë apo Shkup. Ajo duhet t’i përkasë vetë komunitetit shqiptaro-amerikan.

Investimi tek Brezi i Ri

Ndoshta përgjegjësia më e rëndësishme e çdo diaspore nuk është ajo që bën për brezin e sotëm, por ajo që lë pas për brezin e ardhshëm.

Diasporat më të suksesshme në Amerikë kanë investuar fuqishëm në identifikimin, mentorimin dhe promovimin e liderëve të së ardhmes. Përmes bursave, praktikave profesionale, programeve të lidershipit, rrjeteve profesionale dhe nismave të angazhimit qytetar, ato kanë përgatitur breza të tërë të rinjsh për të marrë pozita me ndikim në biznes, qeverisje, drejtësi, akademi, gazetari, shkencë dhe shërbim publik.

Komuniteti shqiptaro-amerikan duhet ta bëjë këtë një prioritet qendror.

Ndërsa ruajtja e gjuhës dhe kulturës sonë mbetet thelbësore, ndikimi ynë afatgjatë do të varet në masë të madhe nga numri i shqiptaro-amerikanëve që zënë pozita drejtuese në shoqërinë amerikane. Ne duhet të synojmë të shohim më shumë shqiptaro-amerikanë si zyrtarë të zgjedhur, gjyqtarë, drejtues të lartë qeveritarë, profesorë universitetesh, gazetarë, drejtues korporatash, sipërmarrës dhe udhëheqës institucionesh të rëndësishme.

Çdo diasporë e suksesshme zbulon herët a vonë se investimi i saj më i madh nuk janë ndërtesat apo organizatat, por njerëzit.

Prandaj, një platformë kombëtare duhet të përfshijë një strategji afatgjatë për zhvillimin e lidershipit tek brezat e rinj. Ndikimi i ardhshëm i komunitetit shqiptaro-amerikan në Shtetet e Bashkuara do të varet më pak nga ajo që trashëgojmë dhe më shumë nga ajo që përgatisim fëmijët dhe nipërit tanë të bëhen.

Përveç ruajtjes së lidhjeve me atdheun, diaspora duhet të investojë në përgatitjen e të rinjve shqiptarë për të qenë liderë në Amerikë. Komunitetet më të suksesshme nuk kufizohen vetëm në ruajtjen e kulturës së tyre; ato përgatisin breza që të kenë ndikim në institucionet e vendit ku jetojnë.

Një komunitet që ka senatorë, kongresmenë, drejtues biznesi, profesorë universitetesh, gazetarë dhe zyrtarë të lartë qeveritarë ka një zë shumë më të fuqishëm sesa një komunitet që kufizohet vetëm në aktivitetet kulturore. Për këtë arsye, përgatitja e brezit të ri për role udhëheqëse duhet të konsiderohet si një investim strategjik për të ardhmen e shqiptarëve në Amerikë.

Shikimi Drejt së Ardhmes

Disa mund të argumentojnë se diaspora shqiptare nuk ka nevojë për një organizatë tjetër. Kjo mund të jetë e vërtetë. Pyetja reale nuk është nëse kemi nevojë për një organizatë tjetër, por nëse kemi nevojë për një mekanizëm të aftë të koordinojë organizatat ekzistuese rreth objektivave të përbashkëta.

Historia sugjeron se po.

Suksesi i Vatrës në fillim të shekullit XX nuk ishte thjesht rezultat i lidershipit të fortë. Ai ishte rezultat i një vizioni të përbashkët kombëtar. Fan Noli, Faik Konica dhe bashkëkohësit e tyre e kuptuan se ndikimi afatgjatë kërkon institucione të afta të mbijetojnë përtej individëve që i krijojnë ato.

Sfidat me të cilat përballen shqiptarët sot janë të ndryshme nga ato të brezave të mëparshëm. Ato përfshijnë rënien demografike, emigracionin, zhvillimin arsimor, konkurrueshmërinë ekonomike, reformën institucionale dhe ruajtjen e identitetit kombëtar në një botë gjithnjë e më të globalizuar.

Këto sfida kërkojnë mendim afatgjatë dhe veprim të koordinuar.

Nëse kjo përpjekje do të marrë formën e një organizate të re ombrellë, një kongresi kombëtar apo një këshilli të përhershëm koordinues, kjo mbetet për t’u diskutuar. Ajo që ka rëndësi është pranimi i faktit se diasporat e suksesshme nuk reagojnë vetëm ndaj krizave. Ato zhvillojnë strategji, ndërtojnë institucione dhe përgatiten për të ardhmen.

Përfundim

Brezi që na parapriu luftoi për të ruajtur kombin shqiptar dhe për të siguruar lirinë e tij. Arritjet e tyre meritojnë mirënjohjen dhe respektin tonë.

Sfida për brezin tonë është ndryshe. Ajo është ndërtimi i institucioneve që do të ruajnë identitetin, ndikimin dhe prosperitetin shqiptar për brezat e ardhshëm.

Diasporat më të suksesshme në Amerikë nuk u bënë me ndikim sepse u ftuan në tryezë. Ato e fituan ndikimin e tyre duke u organizuar, duke ndërtuar institucione, duke zhvilluar liderë, duke marrë pjesë në jetën publike dhe duke folur me qartësi për çështjet me interes të përbashkët.

Diaspora shqiptaro-amerikane e ka dëshmuar vazhdimisht aftësinë e saj për t’u ngritur përballë sfidave historike. Pyetja që shtrohet sot është nëse jemi të gatshëm të ndërmarrim hapin e radhës: të shndërrojmë patriotizmin në një kornizë të përhershme institucionale të aftë për t’u shërbyer brezave të ardhshëm të shqiptarëve në Amerikë dhe në mbarë botën shqiptare.

Ndoshta ka ardhur koha të thirret një Kongres Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, duke mbledhur organizatat ekzistuese, drejtues biznesi, akademikë, profesionistë, komunitete fetare dhe brezin e ri për të diskutuar një platformë të përbashkët për të ardhmen. Qëllimi nuk do të ishte krijimi i një organizate të re për hir të vetvetes, por të përcaktohej nëse komuniteti shqiptaro-amerikan është i gatshëm të flasë me një zë më të bashkuar për çështjet me interes të përbashkët kombëtar.

Patriotizmi na solli deri këtu. Ndërtimi i institucioneve duhet të na çojë më tej.

Fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini”/

Mbrëmjen e djeshme, në ambientet e Qendrës Kulturore të Shqiptarëve në Paris, u zhvillua një aktivitet i veçantë kushtuar historisë, kulturës dhe kujtesës shqiptare, i organizuar nga Fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini”.

Gjatë aktivitetit u shfaq filmi dokumentar “Ode për tempujt që nuk u harruan”, u prezantua ekspozita “Shqipëria dhe shqiptarët në pikturat franceze të shekullit XIX”, si dhe u zhvillua një bashkëbisedim i hapur me shkrimtarin dhe studiuesin Luan Rama dhe drejtuesin e Fondacionit Çamëria “Hasan Tahsini”, Alket Veliu.

Në fjalën e tij, Alket Veliu prezantoi punën e Fondacionit gjatë viteve të fundit për promovimin e historisë dhe të drejtave të shqiptarëve të Çamërisë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në diasporë dhe në forume ndërkombëtare. Ai theksoi se arti mbetet një nga mënyrat më të fuqishme për të përcjellë historinë, kujtesën dhe kulturën çame, ndaj edhe Parisi, si një nga qendrat më të rëndësishme të kulturës europiane, nuk mund t’i mungonte agjendës së Fondacionit.

Gjatë diskutimit me pjesëmarrësit, z. Veliu iu përgjigj interesimit të tyre mbi historinë e Çamërisë, çështjen çame dhe përpjekjet e vazhdueshme për ta bërë këtë çështje më të njohur në diasporë dhe në opinionin ndërkombëtar.

Nga ana e tij, Luan Rama prezantoi ekspozitën dhe librin e tij, duke vlerësuar rolin e jashtëzakonshëm që piktorët, udhëtarët dhe intelektualët francezë kanë luajtur në njohjen e Shqipërisë dhe shqiptarëve në Perëndim. Ai u ndal gjithashtu te filmi “Ode për tempujt që nuk u harruan”, duke theksuar nevojën që historia të njihet dhe të pranohet, si dhe duke ritheksuar domosdoshmërinë e një ndjese publike nga shteti grek për krimet e kryera ndaj shqiptarëve të Çamërisë.

“Shqiptarët dhe grekët janë dy popuj fqinj që meritojnë të jetojnë në paqe, respekt dhe harmoni me njëri-tjetrin. Pikërisht për këtë arsye, politika duhet të punojë në shërbim të së vërtetës, pajtimit dhe drejtësisë,” u shpreh ai.

Një kontribut të veçantë në aktivitet dha edhe studiuesja Fulvia Shtepani, profesoreshë e Akademisë së Versajës, e cila paraqiti një analizë të detajuar mbi rolin e Luan Ramës si urë lidhëse ndërmjet Shqipërisë dhe Francës. Ajo vlerësoi veprën e tij si një kontribut të çmuar në afrimin kulturor mes dy vendeve dhe u ndal te personalitetet franceze që kanë vizituar Shqipërinë ndër shekuj, duke e prezantuar përmes artit, letërsisë dhe dëshmive të tyre një Shqipëri ende të panjohur për Europën e kohës.

Aktiviteti u zhvillua nën kujdesin e Qendrës Kulturore të Shqiptarëve në Paris dhe u moderua me profesionalizëm nga drejtuesja e saj, Marinela Shehaj.

Agim Aliçkaj/

-Takimi me Kongresmenin George Latimer-

“ Më thirrni Gjorgj, jo kongresmen”, na tha miku i shqiptarëve, kongresmeni i mirënjohur George Latimer, në takimin me komunitetin shqiptaro-amerikan, të organizuar nga aktivisti i respektuar, z. Valon Nikçi.

Bashkë me mikun tim, veprimtarin e çështjes kombëtare Behlul Gashi, dhe aktivistë të tjerë, morëm pjesë në këtë takim shumë të vlefshëm dhe të këndshëm, ku u hapën tema të rëndësishme lokale, nacionale dhe ndërkombëtare.

Angazhimi i z. Latimer për dialog të hapur dhe konstruktiv për të gjitha çështjet, përtej ndarjeve partiake, pasqyron llojin e lidershipit që forcon demokracinë amerikane dhe e çon shtetin përpara.

Situata në Kosovë dhe zgjedhjet e 7 qershorit, pas bllokadave të panevojshme dhe të dëmshme të opozitës, si dhe agresioni i vazhdueshëm serb ndaj Kosovës dhe përpjekjet për destabilizimin e shtetit, ishin tema kryesore të mbrëmjes.

Prezantimi im i situatës në Ballkan u përcoll me vëmendje dhe vlerësim të lartë nga ana e kongresmenit Latimer dhe këshilltarit të tij, z. Robert Hoch.

Regjimi aktual despotik serb është shkaktari kryesor i të gjitha problemeve i cili, me metoda të ndryshme, po e vazhdon politikën raciste dhe hegjemoniste të kriminelit të luftës Millosheviq për dominim në Ballkan.

Ia dhashë kongresmenit Latimer librin e xhepit “Mos harro kurrë”, të shkruar nga Dr. Nusret Pllana dhe MSc.Agim Aliçkaj, ku dokumentohet gjenocidi serb nga viti 1884 deri në vitin 1999, kur u bë çlirimi i Kosovës.

Përpjekjet serbe për ta destabilizuar Kosovën, duke e nxitur minoritetin serb të shkaktojë probleme, duke e korruptuar shtypin dhe disa politikanë të Kosovës e Shqipërisë, e deri te aktet terroriste, nuk kanë të ndalur. Disa prej tyre kanë filluar të kërcënojnë edhe me përdorimin e dhunës, deri te eliminimi fizik i kryeministrit Kurti.

Situatën e kanë komplikuar dhe keqësuar dukshëm edhe disa ish-diplomatë amerikanë të angazhuar nga Serbia, të cilët kanë krijuar ndikim të konsiderueshëm në segmente të opozitës, duke u premtuar gjëra joreale dhe duke i nxitur të vazhdojnë me sjellje jodemokratike, bojkot dhe bllokadë të institucioneve shtetërore, me qëllim largimin me çdo kusht nga politika të z. Kurti dhe partisë së tij.

Keqpërdorimi i emrit të Amerikës nga këta diplomatë, të cilët nuk e përfaqësojnë Amerikën e vërtetë — shpëtimtaren e kombit shqiptar — për ta mashtruar popullin e Kosovës të ngrihet kundër qeverisë legjitime, është i paprecedent dhe shumë i rrezikshëm. Ata po veprojnë kundër interesave të Amerikës në Evropën Juglindore.

Interesi amerikan është për një Kosovë me lidership të fortë e të sinqertë, të zhvilluar, demokratike, të pakorruptuar dhe sovrane cep më cep, që i mbështet aksionet amerikane në Evropë dhe kudo në botë. Këto vlera, në këtë moment, i përfaqëson më së miri kryeministri Kurti. Ai lirisht mund të konsiderohet si një ndër liderët më pro-amerikanë të kohës së sotme në mbarë kombin shqiptar.

Shpresojmë që Kongresi Amerikan do ta konsiderojë mundësinë e hetimit dhe marrjes në pyetje, në dëgjime publike, të disa ish-diplomatëve amerikanë, për ta qartësuar veprimtarinë e tyre në koordinim me regjimin serb kundër interesave amerikane në Kosovë, si dhe lidhjet e tyre të dyshimta me qeveri të korruptuara në pjesë të tjera të botës.

Gjithashtu, shpresojmë që Ambasada e SHBA-së në Prishtinë, së bashku me ambasadat e tjera të BE-së, do të dalin me deklarata të qarta publike në mbështetje të zgjedhjeve të lira dhe demokratike, kundër bojkotit të Parlamentit të Kosovës nga partitë politike opozitare, dhe do ta dënojnë retorikën e dhunshme nga çdo palë që mund të kontribuojë në paqëndrueshmëri në Kosovë.

Populli i Kosovës kërkon drejtësi, jo hakmarrje kundër Serbisë, e cila ende nuk e ka pranuar dhe nuk ka kërkuar falje për gjenocidin e kryer kundër shqiptarëve. Serbia duhet të denazifikohet dhe kriminelët serbë duhet të dënohen. Shqiptarët thjesht kërkojnë të drejtën për të jetuar të lirë në trojet e tyre stërgjyshore.

Kosova qëndron me Amerikën — gjithmonë e përgjithmonë. Serbia vazhdon të rreshtohet me Rusinë, Iranin dhe Kinën, dhe kjo nuk do të ndryshojë kurrë.

Dr. Faton Bislimi/

Dy dekada. Dy dekada sakrifice, përballje, besimi dhe angazhimi të pandalshëm për Luginën e Preshevës.

Ka pasur momente të vështira. Ka pasur zhgënjime, pengesa, sulme personale, shpifje e përbuzje nga ata që kauzën tonë e quanin “orvatje koti”. Ka pasur njerëz që na tallnin kur trokisnim derë më derë në Washington, kur flisnim për diskriminimin sistematik ndaj shqiptarëve në Luginë, kur kërkonim që Amerika ta dëgjonte zërin tonë.

Por ne nuk u dorëzuam.

Sepse besuam. Besuam se vetëm duke e ngritur kauzën tonë në zemrën e botës demokratike — në Washington DC — Lugina do të mund të merrte vëmendjen që meriton.

Që nga viti 2003, ky rrugëtim nisi me takimet e para në Gjilan bashkë me Joe DioGuardi dhe Shirley Cloyes DioGuardi nga Liga Qytetare Shqiptaro-Amerikane. Mandej vazhdoi me dhjetëra takime në Kongresin Amerikan, në Departamentin e Shtetit, në OKB në New York — me republikanë e demokratë, pa dallim partie, por me një qëllim: që Lugina të mos mbetej e harruar.

Ndërtuam përkrahje dypartiake për kauzën shqiptare. Organizuam brifinge në Senat. Siguruam letra mbështetëse nga kongresistë e senatorë amerikanë. Dhe nuk u ndalëm.

Pastaj erdhi Dallasi.

Aty ku patriotë të jashtëzakonshëm të komunitetit tonë — si Gino Mulliqi, Ismet Smajli, Bruno Ceka, Nick Mehmeti, Ramiz Tafilaj, Joe Haliti e shumë të tjerë — bashkë me Albanians for America dhe Doc Vranici, ndihmuan që të ndërtohej ura me Kongresistin Keith Self.

Dhe sot, ai është bërë një nga zërat më të fuqishëm të shqiptarëve të Luginës në Capitol Hill.

Ai e ngriti çështjen tonë në dëgjime kongresionale. Propozoi draft-ligj për Luginën në Kongres. Dhe sot, bashkë me kolegun e tij demokrat, udhëheqin një delegacion zyrtar kongresional në vetë Luginën e Preshevës — për të parë me sytë e tyre diskriminimin shtetëror ndaj shqiptarëve.

Le ta kuptojmë peshën historike të kësaj.

Sot, është e pamundur të mos kujtohet maji historik i vitit 1990, kur Joe DioGuardi dhe Tom Lantos hynë në Kosovë për t’i treguar botës të vërtetën mbi shtypjen e shqiptarëve nga regjimi serb. Ajo vizitë u bë kthesë historike për ndërkombëtarizimin e kauzës së Kosovës. Sot, pas më shumë se tri dekadash, historia duket sikur po flet sërish shqip — sepse Amerika po dëgjon përsëri zërin e shqiptarëve në trojet e tyre etnike.

Në një kohë kur bota po përballet me zhvillime të mëdha gjeopolitike, një delegacion i lartë i Kongresit Amerikan, i udhëhequr nga Kryetari i Nënkomitetit për Evropën në Komisionin për Punë të Jashtme, i kushton vizitë zyrtare Luginës së Preshevës.

Kjo nuk është simbolikë e zakonshme.

Kjo është dëshmi se sakrifica nuk humbet. Se këmbëngulja shpërblehet. Se kur një kauzë është e drejtë, ajo gjen rrugën deri në qendrat më të mëdha të vendimmarrjes botërore.

Po, disa ende qeshin. Disa përpiqen ta minimizojnë. Disa mbeten skeptikë.

Le të mbeten.

Historia nuk shkruhet nga ata që përqeshin nga anash. Historia shkruhet nga ata që nuk dorëzohen kurrë.

Dhe ne nuk u dorëzuam.

Mirënjohje e përjetshme për të gjithë ata që ecën këtë rrugë me ne — partnerët tanë në Luginë: Shaip Kamberi, Ragmi Mustafa, Ardita Sinani, Nagip Arifi, Ragmi Mustafi — të cilët, përkundër dallimeve politike, e vunë kauzën kombëtare mbi gjithçka tjetër.

Misioni vazhdon!

Lugina nuk është thjesht një çështje politike. Lugina është amanet kombëtar.

Dhe për sa kohë të kemi frymë, zëri i saj nuk do të shuhet.