Nga Eugjen Merlika/
Sporti është një nga veprimtaritë më të rëndësishme të jetës njerëzore, jo vetëm për zbavitjen që ai dhuron me kënaqësitë estetike, nëpërmjet garave që përbëjnë thelbin e tij, duke nxjerrë në pah cilësitë më të mira trupore e të karakterit, duke tërhequr miliarda njerëz në shijimin e tyre, por edhe për faktin se herë herë ai njëjtësohet me jetët e popujve e të kombeve për t’u kthyer në një farë embleme të tyre. Ndonjëherë ai ka tejkaluar shumë kufijtë e tij të natyrshëm, duke trazuar apo ndrequr marredhëniet mes shteteve. Shëmbulli më i gjallë i kësaj dukurie mbetet “diplomacia e ping pongut” që, më 1972 , përfaqësoi shkëndijën e parë të ndryshimit të marredhënieve mes Kinës popullore dhe SHBA.
Shqipëria, në historinë e saj të shtetit të pavarur, u përpoq të hynte në rezonancë me Evropën, në fillim atë perëndimore e më pas atë lindore, sa i përket veprimtarive sportive. Kampionatet e para të futbollit u organizuan që në kohën e Mbretërisë e vazhduan edhe gjatë pushtimit italian. Në periudhën 1941 – 1944 ata ishin mbarëkombëtare. Prej tyre dolën futbollistë që luajtën me sukses në skuadrat më të njohura italiane, në një kampionat që shprehte dy herë kampionen e botës. Emrat e Riza Lushtës, Loro Boriçit, Naim Kryeziut e ndonjë tjetri janë të shënuar në regjistrat e arta të klubeve të njohura si Juventus, Lacio, Roma, Bari.
Më 1946 Shqipëria fitoi të parin e të vetmin trofe ndërkombëtar futbolli në rang përfaqësuesesh, atë të Lojrave Ballkanike. Në gjysmë shekullin socialist , megjithë talentet jo të pakta në fushat e ndryshme, Shqipëria nuk arriti të ketë një përfaqësim të suksesëshëm në veprimtaritë ndërkombëtare. Sukseset episodike të sportistëve tanë kanë hyrë në analet e traditë sonë. Kujtojmë barazimin e kombëtares së futbollit me nënkamionët e botës në dhjetor 1967, që i kushtoi “korracatës” së Helmut Shënit mos pjesëmarrjen në kampionatin evropian te vitit 1968, apo konkurimin dinjitoz të vajzave volejbolliste të Dinamos në kupën e Kamioneve të Evropës më 1980 – 1981, ashtu si arritjen në finale të kupës nga meshkujt e Dinamos në të njëjtën disiplinë më 1972.
Pas komunizmi, me lirinë e qarkullimit të njerëzve dhe ideve, rrëzoi “muret” e sistemit paraardhës, duke i dhënë mundësi shumë djemve e vajzave shqiptare të përballohen me bashkëmoshatarët e tyre të botës, duke treguar vlerat e tyre reale në të gjitha fushat. Në këtë kontekst inkuadrohet edhe prania e futbollistëve tanë në shumë skuadra t’Evropës, madje edhe ndër më të mirat e saj. Kjo dukuri ndihmoi shumë edhe krijimin e një përfaqësueseje shqiptare t’aftë për të garuar me shtetet e tjera të botës. Nëse u varfërua kampionati shqiptar me daljen jashtë të talenteve të tij, u pasurua kombëtarja, duke i dhënë mundësi skuadrës kuq e zi, të arrinte atë rezultat, i cili, në natën e Erevanit të 13 tetorit 2015, u kthye në një festë mbarëkombëtare në të gjitha nivelet. Vlerësimi i punës së kombëtares, në tërësi, qe i gjithanshëm dhe çmimet e dhëna asaj nga autoritetet më të larta shtetërore e vërtetojnë.
Ardhja e skuadrës në Rinas qe një shfaqje e përmallëshme entuziazmi të përgjithshëm dhe fjalët e kapitenit Cana në atë rast, takimi i parë me Vendin mbas kualifikimit, mendoj se përbëjnë çastin më të rëndësishëm të atij mjedisi festiv. Ai e nisi përshëndetjen e tij me një shprehje të njërit nga personalitetet shqiptare më të shquara të së shkuarës, të Mit-hat bej Frashërit që, duke përgjithësuar përvojën e hidhur historike të bashkëkombësvet, thonte : ” Shqiptarët do të fitojnë çdo luftë mbasi të kenë mbaruar betejat me veten.” Më poshtë kapiteni kuq e zi vuri në dukje se ajo skuadër djemsh të rinj kishte arritur rezultatet e njohura e të shumëpritura nga gjithë kombi në dy vjetët e fundit sepse : “Besoj që kjo kombëtare ka arritur një gjë, që në çdo lloj beteje mes vetes, xhelozie, interesi personal e kemi lënë anash.” Ai përfundoi me shprehjen : “Në evropian do të shkojmë me kokën lart, jo si Shqipëri e vogël, por pretendojmë si Shqipëri e madhe!”
Përtej retorikës dhe instrumentalizimeve që mund t’i bëhen këto ditë brënda e jashtë Shqipërisë fitores së ekipit kombëtar e deklaratae në lidhje me të, mendoj se Lorik Cana, me fjalët e tij, i ka dhënë një mesazh të qartë të gjithë shqiptarëve e, kryesisht, atyre që merren me mbarështimin e tyre, drejtuesve politikë. Ky lloj mesazhi tregon se djaloshi gjakovar nuk është thjesht një topshkelmues i mirë, por është edhe një atdhetar më i mirë. Fakti që ai zgjedh një thënie të Mit-hat Frashërit, për të nxjerrë në pah një të vërtetë të pakundërshtueshme, të pohuar prej mjaft njerëzve të shquar të kombit të tij, tregon se kapiteni kuq e zi shqetësohet për fatet e këtij të fundit. Ato fate ai nuk i sheh vetëm si dukuri të kohës apo të brezit të tij, por mundohet të thellohet edhe në të shkuarën, të gjejë rrënjët e së keqes që ka penguar për një shekull të tërë përparimin dhe mbarëvajtjen e këtij kombi. Edhe se ai apo kolegët e tij mund të jetojnë më së miri në çdo Vend t’Evropës, mundohet të japë ndihmesën e tij në shëndoshjen e plagëve të vjetra e të reja të shqiptarëve.
Kryevepra e Lorik Canës nuk është vetëm shprehja e shqetësimit për bashkatdhetarët, apo e kënaqësisë që ai, së bashku me shokët e tij, prekin me dorë për faktin që me rezultatet e punës së tyre “i kanë bërë të lumtur ata”. Kryevepra qëndron në një tjetër fakt : nga lartësia e suksesit u tregon përgjegjësvet të drejtpërdrejtë apo të tërthortë të mbrapambetjes rrugën për të arritur atë, e cila është ajo e mirëqeverimit të bashkëkombësvet të tyre, që mbetet e pashkëputur nga dashuria për ta.
Kombëtarja e futbollit ngjiti shkallët e kampionatit evropian nëpërmjet vendosmërisë për të arritur qëllimin, duke vënë në dobi të këtij synimi gjithshka : mundin fizik dhe përvuajtësinë e domosdoshme për të ruajtur harmoninë e mjedisit, entuziazmin rinor dhe dashurinë për fanelën, që është simboli i kombit të tyre. Në emër të këtyre vlerave djemtë e kombëtares lanë jashtë palestrave, fushave të stërvitjes, dhomave të hoteleve apo stadiumeve të ndeshjeve vetëpëlqimet, zilitë, krenaritë, lavdërimet e merituara në klubet ku luajnë dhe vunë nën drejtimin e trainerit të vyer de Biasi të gjitha forcat e tyre. E bënë këtë edhe kur nuk ishin titullarë në formacion, edhe kur rrinin në stolin e rezervave, madje edhe në shkallët e stadiumit, të bindur se e rëndësishme nuk është paraqitja vetiake, por arritja e grupit, rendimenti i tij, rezultatet e skuadrës, pikët e fituara, por edhe imazhi që i japin botës, sepse imazhi është po aq i rëndësishëm sa edhe pikët. Kjo është disiplina e ndërgjegjëshme që ka krijuar skuadrat e mëdha të botës, është përvoja universale e vënë në shërbim të synimit për të fituar.
Shqipëria prej vitesh ka filluar ecjen e saj të ngadaltë e të mundimëshme drejt Evropës. Nëse përfundimi deri tani nuk është ai i pritëshmi, ata që kanë drejtuar këtë Vend në këtë çerek shekulli nuk kanë arritur të bëjnë një skuadër si kombëtarja e futbollit. Për ta fitorja e Shqipërisë ishte ajo e fitimit vetiak, pasurimi jo shpirtëror por ai i xhepit, mbajtja dhe ruajtja e pushtetit për të sendërtuar synimet e kastës, të partisë, të klaneve të pushtetit. Ata nuk kanë lënë jashtë derës së tyre cmirat, mëritë, shemëritë, etjet për pushtet, prirjet për të rrëmbyer gjithshka, për të fituar “kohën e humbur”, jo në përparimin e Vendit por në pasurimin e tyre, për të hyrë në garë me botën jo në respektim ligjesh të qytetëruara e merita qeverisjeje cilësore, por në skandale, në sharje, në përbaltime, në palaçollëqe, për të mos thënë në krime.
Kapiteni kuq e zi, tërthor, u thotë këtyre drejtuesvet të shtetevet shqiptare e politikavet të tyre se rezultatet nuk arrihen n’atë mënyrë, se n’Evropë nuk shkohet duke imituar e duke vënë në jetë shfaqjet më të padenja të natyrës njerëzore, se çdo vepër madhore ka në themel të saj flijimin e Rozafës, se gara për drejtimin nuk mund të jetë vetëm sharje e nxirje e kundërshtarit, se duhet patur kurajua të pranohet e mira e të luftohet e keqja, se nuk mund të fillohet nga zeroja sa herë ndërrojnë kabinetet qeveritare.
A do të dojë të kuptojë politika mesazhin e kapitenit kuq e zi ? Apo do të përpiqet t’a përvehtësojë e t’a kthejë në dobi të saj ? Apo do t’a varrosë në heshtje, së bashku me termin “Shqipëria e madhe” të cilin, me guxim t’admirueshëm kapiteni e pohoi për të nxjerrë në pah jo vetëm faktin e përbërjes së skuadrës nga gjithë krahinat shqipfolëse, por edhe idenë e përfaqësimit të kombit, si mision i saj. Projekti i sendërtimit të asaj ideje duhet të jetë nxitja e brëndëshme e brezit të kapitenit Cana, jo vetëm për të përfaqësuar më së miri kombin e tyre në fushat e futbollit të Francës në vitin e ardhshëm, por edhe për t’u bërë nismëtarë të urtë e të guximshëm të vënies në jetë të ëndrrës së madhe shqiptare.
Tetor 2015
MERGATA-SHEMBULL I ANGAZHIMIT PËR ATDHEUN DHE MËRGATËN
Nga Sokol Demaku/
Të flasësh për Fetah Bahtirin, duhet të mendosh se flet për njeriun e sakrificave, për një mërgimtar intelektual, që në ditët e sotme zë vend të rëndësishëm në letrat e shkruara shqipe, në punën e arsimit shqip në mërgatë, në prezentimin e kulturës dhe gjuhës shqipe në mërgatë. Mërgimi, sakrifica për të ardhmen, jeta plotë brenga e ndodhi janë ngjarje dhe procese të ndryshme, procese këto të cilat e ndjekin nga fëmijëria e gjer në ditët e sotme, janë dëshmi që kanë një bazament të fortë rezistues me kulturën dhe traditën kombëtare të ketij njeriu. E ky është Fetah Bahtiri, i cili i sheh me sy dhe i kupton gjërat të cilat janë pozitive për jetën, për njeriun e rendomtë, për mërgimtarin.
Veprimtaria e tij atdhetare, shfaqet në shumë forma gjatë tërë jetës së tij. Atë e gjejmë që në rininë e hershme të tij në shumë aksione si i ri, si stundet, por edhe si mësues i palodhshëm në Prishtinë, në komunën e Vushtrrisë dhe në qytetin e tij të lindjes – në qytetin heoik të minatorëve, pra, në Mitrovicës. Është ai i cili në mënyrë të drejtëpërdrejtë prezenton dhe ndjen gjërat, ai i cili u bën ballë në menyrë stoike shumë furtunave dhe dallgeve të pamëshirshme të jetës. Është ai i cili mërgimatrëve të shumtë ua lehtësoi dhe edhe sot ua lehtëson mallin për atdheun, u ndhimon në arsimimin dhe shkollimin e fëmijëve mërgimtar, por këtë e bëri edhe për shumë vite me radhë.
Është njëri nga themeluesit e LASH “Naim Frashëri”, Dega në Suedi, pikërisht është ai që e ka shkruar edhe Statutin e parë të LASH-it. Atëbotë LASH-i funksiononte mirë, sepse shumica prej mësuesve besonin se shumë shpejt “do të bëhet mirë” dhe se do të kthehen në atdhe. Punoi ditë e natë dhe ishte ambasador i vërtetë i atdheut tonë këtu në Suedi. Kësaj teme ky i kushtoi një libër të tërë me titullin “Ambasadorët dhe shërbëtorët, Libër për refugjatët shqiptarë në qytetin Uddevalla të Suedisë”, botuar në vitin 2007.
Është edhe bashkautor i përpilimit të fjalorit të parë juridik suedisht-shqip, e që edhe në këtë lëmi ka dhënë një kontribut të madh në mërgatë si përkthyes i autorizuar dhe bashkëpunëtor shkencor në Universiteti i Stockholmit, Instituti i përkthimeve.
Një shkrimtar, përkthyes, gazetar, publicist, ndjehet krenar me punën dhe kontributin e dhënë, e i tillë është edhe Fetah Bahtiri, i cili shpeshherë mallëngjehet për baltën e Kosovës, gardhiqet e fshatit të tij, njerëzit e atdheut të tij.
Një përkthyes i mirë i një vepre letrare është shumë i vlefshëm dhe i rëndësishëm. Përkthyesi i mirë ndodh që ia kalon autorit me shprehjet e bukura dhe artistike, e i këtillë është Fetah Bahtiri me punën dhe penën e tij të palodhshme prej përkthyesi.
Një shkrimtar, i cili me punën dhe veprën e tij, i jep një porosi lexuesit, një porosi të qiltër, kombëtare, një porosi për mërgimtarin, një porosi edhe për atdhetarin të cilin qëllim Fetahu e arrin, me mjetet artistike të cilat kanë vlerë dhe përdoren për mrekulli në vargun dhe rreshtin e tij artistik.
Nga e majta: Sokol Demaku dhe Fetah Bahtiri,
në Festivalin e poezisë “Sofra poetike Borås 2014”
I palodhshëm në punë, aktivitete kulturore por edhe në ndihmë shoqatave dhe individëve në mërgim, Fetah Bahtiri na vjen një ndër iniciatorët krysor për themelimin e Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë në Suedi. Që nga themelimi i kësaj Shoqate është edhe anëtar i krysisë dhe komisioneve krysore të Shoqatës dhe është njeri ndër ata që me kontributin e tij të palodhshëm i dha forcë dhe kreativitet punës së saj në realizimin me sukses të programit të Shoqatës parashtruar nga krysia e saj. Kështu, qe ketu e katër vjet me radhë me shumë sukses u nxor dhe realizua “Thesari kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi”, secili numër me nga 700 e më shumë faqe e me një përmbajtje mjaft të bollshme letrare dhe historike, gjithnjë nën përkujdesjen e Fetah Bahtirit.
Si rrallë kush në histori, si rrallë kush në ruzullin tokësor, kombi ynë është shquar për një harmoni dhe për respekt mes njerëzve, por edhe për respekt kulture e tradite të tjetrit, për vlera humane dhe njerëzore. Ngase shekujt përplasen mbi të rrebeshe luftërash të gjata, zullumqar dhe grykës përreth, ngase fqinjët dhe pushtuesit tanë ndër mote na u vërsulën për të na zhdukur si komb, ndaj në vetëdijen tonë nacionale u ngjiz ideja e madhe për komb dhe atdhe. Patriot dhe atdhetar në trevat shqiptare, të udhëhequr nga kjo ndjenjë magjike, udhëhoqën gjenerata të tëra drejt lirisë së atdheut. E kujtojmë kohën e sundimeve të ndryshme mbi truallin tonë, e kujtojmë luftën e paepur të patriotëve, rilindasve dhe padyshim, në ditët e sotme bashkëkohore, në vargun e madh të këtyre burrave, bën dritë edhe emri dhe vepra e poetit, pedagogut, mësuesit, poetit, shkrimtarit, përkthyesit dhe patriotit të madh Fetah Bahtiri.
Fetah Bahtiri, do të jetë ndër të parët mësues të gjuhës amtare në Skandiavi, që nisi të përcjellë ndër bashkëkombësit, te të rinjtë e fëmijët mesazhet e ruajtjes dhe kultivimit të gjuhës amtare, kulturës dhe traditës shqiptare në mërgatë, veçanërisht në Suedi, aty ku kultura qytetare, respekti dhe zhvillimi i demokracisë kanë arritur kulmin e zhvillimit, e ndihej e domosdoshme që idetë demokratike, kultura e vendësve, të respektoheshin me tolerancë e sidomos me kulturë të pasur shqiptare.
Pra në karvanet e gjata shqiptare që mësyen shtete e kontinente të ndryshme të botës për shkak të dhunës që shkaktonte regjimi fashist serb, kishte edhe shumë intelektualë të fushave të ndryshme, të cilët më pastaj, pas marrjes së lejeqëndrimit me dijen dhe kapacitet e tyre të larta prej ekspertëve të mirëfilltë kanë dëshmuar e po dëshmojnë bindshëm se edhe pjesëtarët e këtij komuniteti kanë potencial të fuqishëm për të hapur rrugën e perspektivës dhe të prosperitetit të shumë mjediseve punonjëse ku ata janë të kyçur. Me një fjalë, tashmë ekspertët shqiptarë në shumë fusha kanë bërë emër dhe se fjala e tyre është vendimtare për shumë çështje e projekte madhore e të rëndësishme në ato ambiente ku ata janë të punësuar. Në mesin e këtyre njerëzve radhitet edhe intelektuali i shquar Fetah Bahtiri.
NËNË TEREZA,ENGJËLLI SHQIPTAR QË ME DASHURI PUSHTOI QIEJT
Nga Azgan HAKLAJ/
President i Unionit Artistik te Kombit Shqiptar/
Lapsi në dorën e Zotit./
Më 16 tetor 1979, kur bota u lajmërua, jo pa sensacion, se një misionare në Kalkutë do të merrte çmimin Nobel, biografë e gazetarë u turrën të rrëmonin në biografinë e kësaj gruaje të brishtë e të çuditshme. Fjalëpak, por e saktë dhe e vendosur në atë që thoshte, ajo iu përgjigj medias botërore: “Nga gjaku dhe prejardhja jam shqiptare. Kam shtetësi indiane. Jam murgeshë katolike. Nga prirja i përkas gjithë botës… Me zemër, i përkas plotësisht zemrës së Jezusit”.
Ishte Nënë Tereza, që si rrufe në qiell shndriu mbi errësirën që asokohe kishte kapluar Shqipërinë, vendin e izoluar e të harruar të shqiponjave. Dhe ja, kjo grua e vogël na e rikthen edhe njëherë si komb atë emër të madh që patëm latuar në shekuj me pereandoret Dioklician, Konstandin, Justinijan apo me Skënderbeun. “Një grua vërtet e vogël me trup, por që s’ka asgjë të vogël në qenien e saj” – do ta përshkruante Indira Gandi. Nga madhështia e dashuria e saj, ajo do t’i jepte gjithë globit nga Kalkuta në Irlandë, nga Venezuela në SHBA, por dhe vendit tonë do t’i dhuronte më shumë nga të gjithë: qenien e gjakut që i rridhte në damarë, atë shqiptar. Ne ishim kombi i braktisur nga njerëzia, liria dhe nga Zoti. Ishim kombi i dënuar të përjetonim copëtimin e robnimin kush prej sistemeve ekstratotalitare e kush prej dhunës shovene.
Dhe ja, një fat në buzëvarur, një qiri shkëlqimtar që ndriçonte fundin e tunelit të destinit fatal shqiptar: Nënë Tereza. Ajo me dy fjalë për origjinën e saj arbënore e me një foto të vitit 1925, kur s’i kishte mbushur të pesëmbëdhjetat, veshur me rrobën tradicionale kombëtare shqiptare, po i thoshte botës se shqiptarët jo vetëm ekzistojnë, por janë në vëmendjen e vetë Zotit. Një befasi e mrekullueshme që bëri Papën, mbretërit, presidentët e fuqishëm të globit të kujtoheshin një çast, se aty buzë Adriatikut, rrethuar me tela e të izoluar prej perëndimit, që prej lashtësisë, jetojnë shqiptarët e Nënë Terezës e të Gjergj Kastriotit. Prej asaj kohe kanë kaluar dekada e kombi ynë ka galopuar drejt së mirës e fatit më shumë se çdo komb në fundshekullin që lamë pas e në këtë që po jetojmë. Por nuk mund të mohohet se pa zë e me modesti, pa zhurmë, por me shumë përkushtim e dashuri, ne kishim me vete si melhem e hajmali, si bekim e afrim te Zoti, dorën dhe mendjen e Nënë Terezës. Se vetë Nënë Tereza ishte një laps në dorën e Zotit, me të cilën duket se Perëndia nënshkroi për të na e ndërruar fatin e larguar, për të na i zbuar, më në fund, ndëshkimet dhe mallkimet shekullore.
Edhe sot, kur ne shkojmë në Bruksel për të konsultuar obligimet tona integruese, më shumë se gjithçka ajo që na lidh me Perëndimin, me Zotin e qytetërimin është natyrisht edhe vegimi e emri i madh i Nënë Terezës. Kjo grua gjeni, jo vetëm e besimit, e bamirësisë, është dhe esenca e një filozofie të re, e cila u kyç jo pa rëndësi e pa efekt në epokën e globalizmit. Kur paraja po synonte të konkurronte vetë Zotin, Nënë Tereza këshillonte të pasurit të mos gëzoheshin dhe aq, kur në botë miliona njerëz vuajnë urinë, sëmundjen, luftën. Ajo i kërkoi botës humane jo lëmoshë e mëshirë, por besim e afrim te Zoti, mirësjellje e dashuri njerëzore.
“Më mirë të bëni gabime me mirësjellje, sesa mrekulli me vrazhdësi.” Kjo thënie biblike e Nënë Terezës është kthyer në sloganin e të gjithë shpirtrave njerëzorë që besojnë te Krijuesi.
Gjenia e Nënë Terezës, mrekullia e saj, nuk qëndron vetëm në shërbimet e saj e të Urdhrit të vet shpërndarë në të gjithë botën, në të mirë të të sëmurëve, të të varfërve e të uriturve. Është shumë më gjeniale dhe hyjnore. Ajo i argumentoi njerëzimit se vuajtja për dashuri dhe uria për të është më e rëndë se uria për bukë. “Po të kishte të uritur në Hënë, unë do të shkoja dhe atje…” Kështu e përshkruan përkushtimin një ftesë për këdo dhe kurdoherë drejt një qëllimi të mirë, human e fisnik”, sepse fisnike ishte vetë Nënë Tereza, gjaku e gjeni i saj shqiptar.
Ne kete dite lumturimi, bota feston dhe e kujton këtë engjëll të brishte që e lindi, e rriti nëna e toka shqiptare, për t’ua falur qiejve, nga ku ajo të mund të vijojë përjetësisht misionin e saj hyjnor. Ajo qëndron lart mbi ne, e mbështjellë me rrobën ngjyrë qielli e reshë të bardha, duke na vëzhguar e duke u lutur për ne. Duke u lutur për të gjithë, pa na ndarë as në fe, as në ide. Le ti dëgjojmë këto lutje engjëllore, se aty mëshirohet dhe shqip, se shqiptare qëlloi jo rastësisht, të ishte aty ky engjëll unik që Zoti ia dhuroi njerëzimit…!
O Zot me jep fuqi te jap paqen .
Te jap dashuri atje ku ka urrejtje.
Te sjell frymen e pajtimit atje ku ka gabime.
Te sjelle harmonine atje ku ka mosmarveshje.
Te sjell te verteten atje ku ka gabime.
Te sjell besimin atje ku ka dyshime.
Te sjell shprese atje ku ka deshperim.
Te sjell drite atje ku ka terr.
Te sjell gezim atje ku ka dhimbje e deshperim.
ARDIAN KRASNIQI, DO TË PËRKUJTOHET SOT, NESËR DHE GJITHMONË, SI FENIKS I LIRISË SË KOSOVËS
( Në përkujtim të 18 vjetorit të rënies heroike)/
Nga Harry Bajraktari/
Me rastin e 18 vjetorit të rënies së dëshmorit të kombit Ardian Krasniqi në një përballje të ashpër me policinë serbe ne Kliçinë të Pejës, sot përkujtohet me pietet të lartë vepra heroike dhe sakrifica e tij që dha për lirinë dhe pavarësisnë e Kosovës. Ardian Krasniqi qe ndër ushtarët e parët që u inkuadrua në radhët e UÇK-së.
U lind më 12 tetor 1972 në Vranoc, Lugu i Baranit. Rrjedh nga familja e Sylërexhëve e cila ka dhënë shumë për çështjen kombëtare-në luftërat e ndryshme për lirinë e Kosovës. Është kënaqësi e madhe kur sot sheh përmendoren e Haxhi Zekës, Bajram Currit dhe Adrian Krasniqit që lidhen me një histori të fshatit Vranoc.
Adriani mësimet e para i mori në Beran, gjimnazin e përfundoi në Pejë, ndërsa studimet i vazhdio në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Tiranës. Ky, qysh kur ishte nxënës i gjimnazit, vërejti format e vrazhda të nëpërkëmbjes së shqiptarëve nga regjimi kriminelit Millosheviq. I frymëzuar nga e kaluara historike, e sidomos nga skenat rrënqethëse që i shihte përditë në rrugët e Pejës, shqiptarë të keqtrajtuar nga policia serbe, krijoi bindjen se pa kryengritje të armatosur s’ mund të vinte liria e Kosovës. Ngaqë babai i tij Rexhepi, ishte mësues dhe pas një vizite që i bën Shqipërisë në vitin 1980, solli literaturë të llojllojshme nga e kaluara e shqiptarëve, ku Adriani frymëzohet nga ajo, ndonëse ende ishte i ri.
Kur në vitin 1987 u itensifikua shovenizmi serb, Adrian Krasniqi, filloi aktivitetin e tij kombëtar për ta kundërshtuar këtë politikë pushtuese. Ai si gjimnazist me disa shokë të tij organizoi demonstrata dhe protesta në shenjë solidarizimi me grevën e minatorëve të “Trepçës”, në vitin 1989. Dhe nga kjo kohë, për ditë e më shumë, bëhet më aktiv në çështjet kombëtare.
Në vitin 1990 me grupin e tij filloi grumbullimin e armëve për të nisur aksionet kundërshtuese. Armatimin e vendoste te xhaxhai i tij, Xhaferi në Vranoc. Ndërkohë, organet e sigurimit serb në vitin 1993 i bien në gjurmë, ku bastisin shtëpinë e tij në Vranoc dhe Pejë, me ç’ rast demolojnë e shkatërrojnë shumëçka brenda tyre. Nga ky moment, Adriani kalon në ilegalitet dhe vendoset në Shqipëri. Inkuadrimi i tij në radhët e UÇK-së daton qysh në pranverën e vitit 1992, si komandant i njësitit për Dukagjin. Veprimtarinë e tij e zhvillonte në relacionin Kosovë -Shqipëri. Në vitin 1995 sulmon stacionin e policisë në Çellopek, ku identifikohet emëri i tij, ndërkohë që pushtuesi serb shpall fletarrestin. Në Pejë policia bastis për së dyti herë, por s’e gjen askë nga familja. Krasniqi krahas aktivitetit organizativ, përqëndrohet më shumë në sektorin e furnizimit me armë. Meqenëse ai kishte lidhje me disa familje nga Shqipëria, më saktë nga Tropoja, shfrytëzon rastin që shtëpinë e Sulejman Berishës ta bëjë depo për furnizim me armatim. Kështu nga Shqipëria ai ka hyrë mbi 40 herë në Kosovë, duke sjellë armatim për UÇK-në. Merrej edhe me sulme të drejtpërdrejta.
Ai ishte në lidhje të ngushtë me Zahir Pajazitin, njëri ndër organizatorët kryesor të UÇK-së. Njeriu që e ka bindur atë se e vetmja rrugë për çlirimin e Kosovës është kryengritja e armatosur ka qenë Zahir Pajaziti, të cilin ai e ka pasur idol, e ka çmuar dhe vlerësuar si një strateg të madh të luftës.
Një aksion të armatosur, organizuar në vjeshtën e vitit 1997 kundër stacionit të policisë në Kliqinë, komuna e Pejës, merrnin pjesë Adrian Krasniqi, Ilir Konushevci, Mujë Krasniqi-Kapuçi dhe Qerim Kelmendi. Pas një përleshje të ashpër me policinë serbe të këtij stacioni, bie heroikisht Adriani, një feniks i lirisë së Kosovës. Më vonë, do të bien në luftë kundër ushtrisë serbe edhe dy shokët e tij, Mujë Krasniqi-Kapuçi dhe Ilir Konushevci.
Djali i axhës së Ardian Krasniqit, Florin Krasniqi, biznesmen dhe veprimtar në ShBA e mbështeti atë në idealin e tij për liri dhe pavarësi të Kosovës në çdo pikëpamje, duke i dërguar armë, rroba ushtarake dhe arsenal tjetër të luftës, në mënyrë që ai dhe bashkëluftëtarët e tij të kryenin akcione të armatosura në përballje me policinë dhe ushtrinë serbe, e cila në vitin 1997, e më vonë, bënte terror mbi popullatën shqiptare në Kosovë.
Florin Krasniqi e vizitoi Ardianin edhe në Shqipëri, ku ndodhej bashkë me Zahir Pajazitin në Durrës, në përgatitje të një luftë të organizuar kundër ushtrisë serbe. Florin Krasniqi, aq sa zgjati lufta në Kosovë, ishte në krahun e saj dhe pas përfundimit , kur Kosova fitoi pavarësin, ai për katër vjet ishte edhe deputet i Kuvendit të Kosovës.
Vranoci ka një traditë të hershme patriotike dhe, në këtë drejtim, veç Adrianit ka nxjerrë edhe shumë luftëtarë e veprimtarë për çështjen e atdheut.
Vepra e dëshmorit të kombit Ardian Krasniqit do të përkujtohet sot, nesër dhe gjithmonë nga brezat e ardhshëm, si finiks i lirisë dhe pavarësisë së Kosovës.
Ne Foto: Para përmendores së Adrian Krasniqit në Vranoc: nga e majta Ilir Krasniqi (vwllai i Ardian Krasniqit), Sherif Krasniqi, Harry Bajraktari, Florin Krasniqi, Florim Bajraktari dhe Agron Krasniqi, 2009./
NATA PARA ÇLIRIMIT TË QYTETIT TIM
ese nga Faslli Haliti/
Një natë para çlirimit të qytetit Lushnjë, gjithë banorët e lagjes sonë periferike Plug i Madh, u shpërngulën për ta kaluar natën larg qytetit, buzë kënetës së Tërbufit, në Fushën e Labotit dhe Marinës së Vidhit. Këtu do të ishin jashtë rrezikut. Parashikohej që plumba, predha apo copa, cifla predhash, plumbash mitralozash, plumba qorra pushkësh mund të binin qorrazi mbi banorët e lagjes sonë e të vrisnin apo të plagosnin fëmijë, gra, pleq. Unë atëherë isha i vogël, sapokisha mbushur shtatë vjeç dhe nuk e dija pse dhe kush u përkujdes, e kush mendoi për shmangien rrezikut që kërcënonte banorët e lagjes sonë dhe banorët e lagjeve të qytetit. Në zgrip të zhvendosjes së njerëzve nga shtëpitë, u fol se trupat gjermanë në ikje, kishin minuar dhe do të hidhnin në erë urën e madhe të qytetit. Në katër cepat e urës ishin vendosur katër arka, plot me kallepe dinamiti të cilat, të nesërmen e ikjes së trupave gjermane nga qyteti, unë i pashë me sytë fitilat e prerë nga një qytetar me guxim marrok, para se fitilat e ndezur t’u vinin flakën arkave plot me kallepe dinamiti. Ndaj duhej të iknim sa më parë larg rrezikut. Mbase ky kishte qenë urdhri i Shtabit operativ partizan.
Familjet e lagjes periferike Pug i Madh u vendosën gjatë gjithë Fushën së Labotit e cila shtrihej midis kashtës së kënetës dhe shkoretit të Marinës së Vidhit, nga veriu në jug. Në veri të fushës së labotit, te Marina e Manolit dhe Vija e Lim Sefës, në kufi me lagjen Plugu i Vogël, ku ndodheshin Loshët, Pirrët dhe Brahim Meta, zunë vend familjet Staka, Poçi, Kaloçi; në pjesën qëndrore të Fushës së Labotit deri në ekstremin jugor drejtpërdrejt me Vijën e Lilës, buzë shkorretit me marina, u vendos familja e vejushës Kushe Shefa, nënës kapedane të katër djemve partizanë dhe dy vajzave të saj Dile e Sherife, të dyja aktiviste të luftës që nuk pushonin së qepuri yje për partizanët ditë e natë, së bashku me Banen e Shurdhanëve, Lahen e Zhurve, Dafinën e Themije Çanakun,Varën e Buxhelëve, Gjenën e Bicëve… Pas familjes së vejushes kapedane Kushe Shefa vinin familjet: Gjoni dhe Kajdo, dy familje këto asnjanëse gjatë Luftës; pastaj vinin familjet: Qamil e Idriz Thana, Çamët e flakët Durro e Tefik Qerimi, familja e Xhik Gjylës, Kryetarit të Këshillit NacionalÇlirimtar të lagjes Plug i Madh, familjet: Shurdhi, Daka, Fishta, (Harrem) Zhurët, Buxhelët, Liçkët, Llamër Çanaku, Bicët, Kondakçinjtë, Bilbilët, Brushtulli, familje këto të lidhura të gjitha fort me Luftën NacionalÇlirimtare, strehues të saj, së bashku me familjet Loshaj, Pirra, Meta dhe Bali (Dini)… Kurse familjet Staka, Poçi, Sef e Nur Kaloçi, ishin familje nacionaliste, por që ne banorët e lqgjjes i quanim ballistë.
Të gjitha familjet ndezën zjarre që nga veriu e deri në jugë të fushës së labotit e gjatësisë së shkorretit. Zjarret natën dukeshin fare afër njeri-tjetrit, por ky ishte thjeshtë një iluzion, Në të vërtetë zjarret ishi larg, goxha larg, njeri-tjetrit.
Edhe pas shtatëdhjetë viteve, e mbaj mend si sot, përflakjen e qytetit gjatë gjithë asaj nate Tetori me krisma, si në një film me ekran të gjerë, pa zbehjen më të imët të përfytyrimit tim prej fëmije. Duke mos e ndier fare rrezikun, mua më kënaqte ajo përflakje që ngrihej gjer mbi kodrat e qytetit. Nuk më dukej si zjarr e flakë lufte, por si një mirazh vullkanik që më kënaqte. Sidomos krismat e automatikëve dhe mitrolozave më kënaqnin më shumë. Më ngrinte peshë, breshëria, ritmi i tyre, më bënte që të mos më zinte gjumi dhe, në të vërtetë, nuk më kujtohet të kem fjetur atë para natë Çlirimi të qytetit. Më rrihej mua pa parë flakët, plumbat me zjarr si fishekzjarrë, krismat dhe vërshëllimat e plumbave, buçimat e bombave, që vinin gjer te ne buzë të kënetës, ndonëse dhjetë kilometra larg tyre.
Nuk e kuptoja, bëhej luftë apo gjatë gjithë asaj nate në qytet festohej nata si prolog i ditës së Çlirimit të qytetit. Në çaste dremitjeje, përgjumjeje, më përhumbeshin flakët, po buçimat e bombave më zgjonin dhe unë përsëri u gëzohesha flakëve që nuk e dija në ishin flakë përvëluese lufte apo flakë të bukura festive që nuk ngopesha së sodituri.
Nuk ishte e kotë ajo historia e dy fëmijëve në djep që e kapën gjarprin njeri nga koka e tjetri nga bishti dhe e këputën më dysh.
Kështu po më ndodhte edhe mua. Me instinktin e fëmijës unë po ndjeja se po këputej gjarpri i zi në mes e kjo po më gëzonte e po më linte pa fjetur, pa ia hequr syrin përflakjes së kodrave të qytetit dhe me veshët pipëz dëgjoja, jo vetëm krismat e mitralozit, bombave, pushkëve, por veshi im prej fëmije kapte, i gëzohej edhe krismës së një pistolete «Beretë» që vinte nga syri i ciklonit të flakëve, dhjetë-ddymbëdhjetë kilometra larg, gjer këtu në buzë të kënetës, ku ne po kalonim natën.
Dëgjoja pleqtë që thoshin: po digjet Kuçedra. Nuk u shpëton dot ajo flakëve të çunave tanë me yll në ballë. Dë gjoja pleqtë dy emra të cilët s’ishin të panjohur,pasi i kisha dëgjua një natë nga një nga partizanët që erdhën për të fjetur në shtëpinë tonë i cili tregoi për luftimet e brigadave partizane midis të cilave më zuri veshi emrat e Brigads së Tetë dhe gjashtëmbëdhjetë Sulmuese, Kur partizani foli për luftimet e brigadave partizane, në përfytyrimin tim prej fëmije, u shfaq imazhi i një Dragoi me brirë, si dragoi i përrallës që tregonte gjyshja ime, netëve të dimërore me shi, breshër, borë e furtunë. Briiii- gadat, mërmërisja me vete duke theksuar fjalën bri. Kuptova se çunat me yll në ballë, për të cilët flisnin pleqtë se, po luftonin për çlirimin e qytetit, ishin partizanët e Brigadës së 8-të dhe të Brigadës së 16-të Sulmuese.
Me afrimin e agsholit, filloi të binte, të shuhej nata. Sapo agimi po i lante me një dritë të kulluar ngjyrë pjepri kodrat e qytetit, nisën të shuheshin edhe flakët të cilat i kisha pasur si shoqe gjithë natën e natës, por krismat të cilat me zbardhjen e ditës jo vetëm që s’pushuan, por u shtuan si breshër për të shoqëruar gëzimin dhe harenë e popullit për Çlirimin e qyteti dhe theqafjen e nazistëve gjermanë. Ngordhi kuçedra e zezë, na e mori të keqen, thanë pleqtë. Dhe unë përfytyrova që kuçedrn e zezë gjermane e kishin ngordhur, këputur më dysh, dy brigadat partizane: e 8-ta dhe 16-ta.
Shyqyr, thanë plakat dhe gratë se na hëngri djemtë.
Mua nuk po më pritej gjersa të shkoja në qytet, të shihja partizanët, të prekja pushkët e tyre, t’u merrja kapelën e ta vija në kokë, të isha dhe unë me kapele me yll si ata.
***
Kalova teqen e Çelës në fillim të qytetit, pastaj dhe Teqen e Lekës që ishte pranë sheshit të pazarit, aty, ku sot, ndodhet Teatri i estradës «Vaçe Zela». Pikërisht këtu ishin grumbulluar partizanët që në mëngjes herët. Partizanë pushonin të qetë, por qyteti ziente nga gëzimi. Njerëzit i gëzoheshin Çlirimit të qytetit, Lirisë. U futa mes partizanëve. I shihja nga afër. Një më përkëdheli. Unë i mora kapelën dhe e vura në kokë. Nderova me grusht. Vdekje fashizmit thashë Fashizmi vdiq thanë një nga partizanët. Të rrojë Shqipëria e lirë, thanë në kor të tjerët… Do ma japësh mua kapelen, i thashë një partizani. Po, tha partizani. Me gjithë yll?. Me gjithë yll!, tha partizani. O të keqen, lum unë, thashë i lumtur dhe fluturova me gjithë kapelën në kokë nëpër qytet.
***
Qytetar e partizanë, diku kërcenin, diku këndonin. Të tjerë i merrnin pushkën partizanëve dhe shtini lart. Në qytet nuk pushonin krismat. Xhovani, italiani që kishim strehuar në shtëpi, por që i fyer nga xhaxhai, iku nga ne dhe filloi punë kovaç te kovaçi Nuzo Jevgu, gëzonte aq shumë sa mori pushkën e Muratit, djalit partizan të hallës sime dhe nisi të shtinte me aq shpejtësi, sikur pushka e Muratit të ishte automatik dhe jo pushkë. Bravissimo Xhovani, e lavdërova unë, bravissimo. Por Xhovani desh e pagoi me kokë gëzimin e Çlirimit të qytetit. Ndërsa bëri gati pushkën për të shtënë përpjetë, ktheu kokën nga unë që të më falënderonte për vlerësimin që i bëra, Faku, kushëriri im, ndërkaq vuri gishtin në këmbëz dhe e tërhoqi. Pushka shkrepi. Plumbi i fshiku mjekrën Xhovanit i cili u bë dhè në fytyrë, tha: Dio mio! Kishte shpëtuar për mrekulli.
***
Në qytet flitej se partizani trim i lagjes sonë Plug i Madh, Xhafë Shefa, së bashku me Çlirimi, kishte ardhur edhe me Bulen, nusen partizane. Në lagje do kishim dasmë të madhe. Po kështu dhe Andrea Bano erdhi ditën e Çlirimit të qytetit me të fejuarën e tij, Lute Haxhiun. Fejesa e një të krishteri me një myslimane e la gojëhapur qytetin. Por nga mali së bashku me partizanët zbriste, jo vetëm Çlirimi, por edhe qytetërimi, zakonet dhe normat e reja. Pra dasmë të madhe nuk kishte vetëm në lagjen periferike Plug i Madh, por edhe në lagjen Topallti të qytetit.
Qyteti po çmendej nga këngët dhe vallet, krismat e fitores. Po sikur fitorja, Çlirimi i qytetit, ashtu si kalaja e Rozafës, të kërkonte kurban?! Dhe ndodhi vërtet tragjedia në mes të qytetit, në qendër të ciklonit të gëzimit, të brohoritjeve, ovacioneve, këngëve, valleve, krismave gazmore të pushkëve. Dy miq, dy shokë, vëllamë me gjak, Fon Nani dhe Gaq Pjetri, për ta shprehur më gjithë shpirt harenë e Çlirimit, i drejtonin me shaka armën njeri-tjetrit duke bërtitur: duart lart se të vrava, tradhtar dhe shkrepnin armët pa fishekë drejt njeri-tjetrit duke qenë, të sigurt që armët e tyre ishin pa fishekë. Mirëpo armën e mbush shejtani. Fon Nani i kishte zbrazur të gjithë fishekët pushkës së tij duke qëlluar si të gjithë të tjerët përpjetë në qiell, por shejtani, i kishte lënë një fishek në gojë pushkës së tij fatale. Fon Nani ia drejtoi shokut armën në gjoks, tërhoqi këmbëzën, arma u zbraz, plumbi u fut në zemër të shokut të tij Gaqi Pjetri i cili klithi gjer në kupë të qiellit: oh, më vraaaaa-ve Fooooo-ni, u këput e ra i vdekur. Si në legjendën e Doruntinës edhe Fon Nani u këput ra e ra në tokë, pa ndjenja, i vdekur pothuaj…
Kjo tragjedi nuk u harrua për shumë vite gjer në ditët që vdiq Fon Nani. Por vrasja nuk u keqkuptua. Për të humbur disi mendjen Fon Nani u bë tifoz i çmendur i skuadrës së futbollit. Ai u harrua si autor i tragjedisë, pasi nga të gjithë tashmë njihej si tifoz i çmendur futbolli. Kur Foni vdiq, kushdo që lexonte lajmërivdekjen në shtyllë, uk thoshte paska vdekur ai që vrau pa dashje shokun e tij, ditën e Çlirimit të qyteti, më 18 tetor 1944, por paska vdekur Foni, ai tifozi i çmendur i skuadrës «Traktori» të futbollit të qytetit tonë. Vrasje tragjike ndikoi vetëm në një rreth të mbyllur familjar e miqsh, por jo në gjithë qytetin i cili nuk pushonte e nuk mbahej fare së kënduri dhe së kërcyeri. Klima festive e qytetit, ishte behar edhe pse ishim në Tetor dhe kishin nisur shirat e vjeshtës siç thoshte Vath Korreshi, shkrimtari i shquar i qytetit tonë në librin e tij me shira fin «Kur zunë shirat e vjeshtës».
***
Një ditë para gjermanët minuan urën e qytetit. Në të katër qoshet e urës vendosën katër arka me mina që nuk u ndezën sepse një nga guximtarët e krisur të qytetit, preu fitilat e ndezur dhe ura shpëtoi. Por në qoshen e majtë perëndimore të urës në hekurin shinë që kornizonte pedonalen e saj mbeti shenja e një plumbi mitralozi si një cikatrice e cila do të na kujtonte përherë kohën e pushtimit të qytetit nga nazifashistët.
Para se të largohesha nga qyteti për të shkuar në shtëpi vajta dhe pashë edhe një herë partizanët. Isha kurjoz të shihja komandantin e Bigadës 16-të legjendarin Rrahman Ruçi. Gjatë luftës kisha dëgjuar se ishte tepër trim, ashtu si Myslim Peza, Baba Faja, Asim Zeneli, Mehmet Shehu, kisha dëgjuar, por nuk e kisha parë. Kisha parë vetëm djalin e tij të vogël partizan, Pasho Ruçin, me automatik anglez në krah, me kapele me yll dhe me dollakë e këpucë angleze, me qafa. Ma bëri tak zemra. I vogël, por partizan. E pata zili. Në vitet 70-80, kur shihja filmim «Partizani i vogël Velo», më dukej sikur të shihja partizanin e vogël Pasho.Thuhej se komandant Rahmani ishte shumë i shkurtër, si Napoleoni. Shkova përsëri te partizanët, te sheshi i pazarit se mbase e shihja aty por nuk e pashë që nuk e pashë. E pashë vetëm pas disa muajsh duke shëtitur. Ecte me një dorë të mbështetur prapa në bel. M’u duk vërtet shumë i shkurtër, por edhe shumë autoritar. Kjo mbase nga që kisha dëgjuar shumë për trimëritë dhe zotësitë e tij, kokëkrisjen e tij. Kur u mor vesh se kryetar qeverie u zgjodh Enver Hoxha, si Enver Hoxha dhe jo Rraman Ruçi, thashë me habi e inoçencë, infantilitet. Unë Myslim Pezën, Mehmet Shehun, Rrahman Ruçin kisha dëgjuar gjatë gjithë Luftës, Enver Hoxhën, nuk ma kishin zënë veshër, ishte hera e parë që po e dëgjoja… Thuhej se gjatë viteve të luftës, dikush kishte lavdëruar Abaz Ermenjin, udhëheqësin e ballistëve si një intelektual me shumë kulturë e ushtarak të zotë, Mehmet Shehu, komandant i «Brigadës së parë Sulmuese», heroit i «Tendës së Qypit» që ishte i pranishëm në bisedë, ia kishte pritur: «Ju lavdëroni, ngrini në qiell, udhëheqësin e ballistëve, sepse nuk njihni Shpatin, udhëheqësin e partizanëve i cili i bën hije udhëheqësit tuaj, jo vetëm si intelektual erudit, por edhe si strateg lufte që e ka shokun…»
Por pas Çlirimit, Komandant Ruçi, ky vullkan u shua. E shuan intrigat, shpifjet dhe ambiciet e karrieristëve… Mëkat.
Por djali i tij, ish partizani i vogël Pasho Ruçi, doli përsëri «malit», këtë, herë, jo me automatikun anglez në sup, por me idealin demokrat në gjoks e dritën evropiane në sy, në vitet ’90-të, për të përmbysur diktaturën komuniste, sepse ai kishte luftuar që adoleshent mër Çlirimin dhe jo për mbylljen e vendit.
«Partzani i vogël Psho» mbeti dhe vazhdon të qëndrojë në arkivin e kujtesës sime, ashtu si në kohën e Luftës me automatikun anglez në krah, me këpucët angleze me qafa në këmbë e dollakët anglez të fashuar rreth kërcinjve të kmbëve gjer në gju, si një statuetë pranë bustit të atit të tij legjendë….
Çdo «18 Tetor», pas homazheve në varrezat e dëshmorëve të qytetit, turma e qytetarëve, kthehet e bën homazhe para bustit të komandantit legjendar Rrahman Ruçi, pa e harrua atë bashkë me të birin «Partizanin e vogël Pasho».
- « Previous Page
- 1
- …
- 430
- 431
- 432
- 433
- 434
- …
- 617
- Next Page »