“KOLOMBI” SHQIPTAR QË ZBULOI AMERIKËN PËR SHQIPTARËT

July 24, 2017 by dgreca

*At Kol Kristofori ndërroi jetë me 26 Korrik 1940. Ai ishte i pari shqiptar që “zbuloi” Amerikën më 1884.

* Faik Konica: Kol Kristofor ishte dekani për shqiptarët e Amerikës.

* Duke shfletuar librin e Costantine A. Demo”The Albanian in America”-The First Arrivals, për të cilin Noli porosiste se duhet ta lexojnë të gjithë shqiptarët ….

NGA DALIP GRECA/Dihet se Amerika, u zbulua nga Kristofor Kolombi më 1492.Po shqiptarët, kur e zbuluan Amerikën? Kur erdhi shqiptari i parë në Kontinentin e ri? Kësaj pyetjeje janë përpjekur që t’i japin përgjigje shumë studiues, por askush nuk ka shkuar përtej asaj përgjigjeje që na ka dhënë Kostandin Demo, në libërthin e tij.

Është shkruar “Copy Paste” në shumë gazeta e revista se i pari shqiptar shkeli në Amerikën e Veriut më 1876, por nuk qëndroi këtu,-u largua për në Argjentinë. Po kush ishte ai shqiptar? Si e kishte emrin? Ku zbriti, ku qëndroi, pse iku? Nga ç’rrethina të Shqipërisë erdhi? Gazeta”Kombi” më 1907 na orienton: Kur erdhi shqiptari i parë këtu më 1884, kishte më shumë se 20 mijë shqiptarë, por ata ishin arbëresh. Pra shqiptari i parë erdhi më 1884.

Të dokumentuara gjurmët e shqiptarëve në Amerikë gjenden në librin e Costantine A. Demo”The Albanian in America”-The First Arrivals- publikuar nga Shoqëria FATBARDHËSIA”GOOD Fortune”, Shoqatë e Katundësve, e krijuar që me 20 Nëntor 1908, e cila është një nga më të hershmet dhe më punëshumtat prej shoqatave lokale të shqiptarëve në Amerikë. Në parathënien e librit, Kostandin Demo, falenderon Shoqërinë”Fatbardhësia” dhe bashkafshatarët e vet Katundllinj, që patën mirësinë ta botonin këtë libërth të vockël, por shumë të rëndësishëm, si një dëshmues i rrallë për ardhjen dhe jetesën kolektive, 10-15 vetë në një konak të shqiptarëve të parë në Amerikë, mënyrën e ndarjes së punëve brenda konakut, mënyrën e kursimeve, të gatimeve etj.

“Katundi” i rrahu herët rrugët e mërgimit. Madje ky fshat kishtë në Amerikë edhe Shoqërinë e Zonjave të Katundit, e cila ishte pagëzuar me emrin”DRITA”, e themeluar me 17 Qershor 1928. Edhe kjo Shoqëri e zonjave i kishte vënë vetes të njëjtin qëllim, ku ishte fokusuar Shoqëria e burrave ’Fatbardhësia”. Qëllimi i përbashkët, siç shkruhet në Kanunoren e Shoqatës ishte:” Të ndihmojë Katundllinjtë të përparojnë në çdo degë shkollore dhe mendore”.

DY FJALË PËR KATUNDIN DHE KATUNDLLINJTË

Sipas Kostandin Demos, shqiptari i parë që erdhi në Amerikë ishte nga fshati i Katundit, Kol Kristofor. Po hapim një parantezë për historikun e Katundit: Sipas Demos fshatin Katund i takon krahinës së Korçës. Fshati lindi nga brengat e Vithkuqit, që sot është një fshat në rrethin e Korçës, por që në kohën kur në tokat arbërore u sulën pushtuesit turq,Vithkuqi ishte një qytet i bukur dhe i përparuar. Turqit e shkatërruan Vithkuqin dhe banorët e tij u shpërndanë brenda dhe jashtë Shqipërisë.Një prej banorëve ishte edhe At Demoja, prifti i Vithkuqit, i cili pasi u shpëtoi otomanëve, u vendos në Katund, një vend i rrethuar me male e me ujë të ftohtë.Pikërisht At Demoja njihet si themelues i Katundit. Të tjerë njerëz të njohur të Katundit ishin: Vëllezërit Stoja, Jorgo dhe Zoto Prifti, djemtë e At Thanas Domollarit. Pas ca kohësh në Katund u vendosën edhe të shpërngulurit e tjerë që erdhën nga fshatrat e Zagorisë;Panariti, Selenicës e Pishës, Gjanci etj, të rrënuar nga lufta. Katundi u rrit dhe u bënë shumë shpejt 106 familje.Katundllinjtë bënë shkollë, shumë prej tyre morën rrugët e kurbetit, ku fitonin para dhe dije….Katundllinjtë qenë ndër më të suksesshmit në kurbet dhe i ndihën shumë Lëvizjes Kombëtare këtu në Amerikën e Veriut.Edhe vetë Costantine A. Demo ishte prej Katundi. Ai mbërriti në Amerikë që më 1903. Axhenda e rrugëtimit të tij është tepër interesant. Studiuesi i njohur Petr R. Prifti, ish editor i Diellit dhe sekretar i Vatrës, në fjalën që mbajti të dielën me 24 mars 1974 në darkën e dhënë për nder të Nini Demos në Pier Four në Boston ka shkruar se Demos iu deshën 57 ditë për të ardhur në Amerikë. Itinerari ishte ky: Nga Katundi në Korcë, që andej në Manastir, që andej në Selanik me tren, me vapor shkoi në Pire, ku priti 8 ditë vaporin për në Napoli, ndërsa në Napoli priti dy javë vaporin për në Amerikë, ndërsa rrugëtimi Napoli-Amerikë i mori 17 ditë.

KOLË KRISTOFOR, SHQIPTARI I PARË NË AMERIKË

Kolë Kristofor, arriti në Amerikën e Veriut, sipas dëshmisë së Demos rreth vitit 1884. Ende nuk është saktësuar data dhe muaji i mbërritjes. Kur e shkroi librin Demo ua la për detyrë të rinjëve që të investigonin për t’i saktësuar këto të dhëna, por ende nuk janë gjetur saktësisht.Nuk dihet saktë as data dhe as muaji i ardhjes së tij, por duhet të ketë qenë mot i ngrohtë, stina e Verës ose e pranverës, sepse natën e parë ai e kaloi jashtë, në natyrë. Kola udhëtoi me një vapor grek dhe zbriti në Boston. Nuk dinte ku të shkonte nga që nuk njihte njeri, kështu që natën e parë në Amerikë fjeti jashtë stacionit të trenit, në stacionin jugor(South Station). Sipas rrëfimit të Demos Kola e kaloi natën jashtë me disa grekë, me të cilët kishte udhëtuar bashkë…Te plote lexoje ne Diellin e printuar

Ne Kujtim te Viktimave te Komunizmit

July 24, 2017 by dgreca

*Dega e Federates PanShqiptare te Amerikes VATRA ne Washington DC – Ne Kujtim te Viktimave te Komunizmit/

Vatrane viktima te komunizmit: Aqif Permeti (pushkatuar), Kole Tromara (pushkatuar), Koco Kota (vdiq ne burgun e Burrelit), Kristo Kirka (vdiq ne burgun e Burrelit), Ali Kuci (vdiq ne tortura ne hetuesin e Beratit), Aqile Tasi (burgosur), Kole Rodhja (burgosur), Faslli Frasheri (burgosur), Kristo Floqi (burgosur), Andon Frasheri (burgosur), Halit Qyteza (burgosur)/

Me 17 Korrik me 2017 Dega e Federates PanShqiptare e Amerikes VATRA Dega Washington DC mori pjese ne perkujtimin e vdekjes se fituesit te çmimit Nobel te Paqes dhe te luftetarit per demokracine ne Kine, Dr. Liu Xiaobo i cili vdiq me 13 korrik 2017 ne burgjet e diktatures komuniste kineze ne moshen 62 vjeçare. Kjo perkujtimore e cila u shoqerua nga ndezje qirinjesh ne Monumentin kushtuar Viktimave te Komunizmit ne kryeqytetin amerikan u organizua nga Fondacioni i “Viktimave te Komunizmit” ne Washington DC.

Dr. Liu Xiabo pjesen me te madhe te femijerise se tij e kaloi ne internimet e shkaktuara nga Revolucioni Kulturor i Mao Ce Dung. Siç dihet pasojat e kesaj çmendurie komuniste kineze u pane qarte ne Shqiperine komuniste ku pasojat e ketij revolucioni u shoqeruan nga shkaterrimi barbar i objekteve fetare, shkaterrimi i leterise dhe arti perendimor si dhe masa te medha internimesh, burgosjesh dhe ekzekutimesh.

Pas vdekjes se kriminelit Mao Ce Dung Dr. Liu Xiabo arriti te behej mesues letersie dhe shkrimtar i degjuar ku perplasjet e tij me hierarkine dhe ideologjine komuniste nuk do te ndalonin. Ne vitin 1989 ai do kthehej nga New York-u, ku ishte caktuar per te dhene mesim per tu bashkuar mijera studenteve ne sheshin Tiananmen te cilet protestonin kunder regjimit te diktatures komuniste ne Kine dhe kerkonin ndryshime politike ne sistemin komunist kinez. Ne fakt ishte gjithe bota qe ishte ngritur kunder ideologjise barbare komuniste ne fund te viteve 80 dhe fillim te viteve 90, duke filluar nga muri i Berlinit, ne Poloni, Çeki, ne Timishuara Rumani dhe deri ne Shqiperi.

Masakra ne sheshin Tiananmen do linte gjurme tek Dr. Liu Xiabo i cili megjithese se u arrestua nuk do ndalonte ta quante regjimin komunist te Kines “Republika Popullore e Harreses”. Ne vitin 1996 pas burgut do dergohej ne kampet e internimit te punes. Metodat e denimit te barbarise komuniste jane gjithmone te njejta ne çdo pjese te planetit ku ushtrohen.

Ne vitin 2000 pas daljes nga kampet e punes Dr. Liu Xiabo udhehoqi qendren e gazetareve kineze te pavarur te cilet kundershtonin shtypjen dhe mohimin e te drejtes se lirise se shtypit ne mbare Kinen Komuniste. Do ishte viti 2008 qe do ndryshonte fatin e Dr. Xiabo. Ne kete vit ai do ti bashkohej levizjes se Chapter 08 (Kapitulli 08). Kjo levizje eshte nje manifesto drejtuar Partise Komuniste Kineze qe i kerkonte qe regjimi komunist ti bashkohej Kartes se Drejtave te Njeriut te Helsinkit i cili perfshin te drejtat universal njerzore si: liria e fjales, e drejta e shtypit, e drejta e te protestuarit. Gjithashtu Chapter 08 i kerkonte regjimit komunist liri te pushtetit politik, ku ndaraja e pushteteve dhe zgjedhjet e lira do ishin themelet e nje shoqerie te re. Per tu theksuar eshte se kur erdhen komunistet ne pushtet ata i perdoren kerkesat e te drejtave me themelore te njeriut si talismane te revolucionit te tyre. Por me te ardhur ne pushtet keto te drejta u harruan dhe vetem dikatura e tyre barbare ishte themeli i shoqerise se re qe ata ndertuan dhe kushdo qe kundershtonte ate e pesonte me jeten e tij.

Menjehere qeveria komuniste kineze filloi shkaterrimin e plote te kesaj levizje ndersa Dr. Liu Xiabo do arrestohej perseri dhe do denohej me 11 vjet burg me akuzen per aktivitete ne dem te shtetit komunist. Gjithe esete e tij dhe shkrimet e tij u sekuestruan. Do ishte pikerisht nje vit pas denimit te tij qe komisioni norvegjez i çmimit Nobel deklaroi Dr. Liu Xiabo fitues te çmimit Nobel te paqes me motivacionin ne perpjekejt e tij jo te dhunshme ne emer dhe sherbim te drejtave te njeriut. Menjehere qeveria kineze ndaloi çdo person te shkonte dhe te merrte çmimin Nobel te Paqes. Bashkeshortja e tij u vu ne arrest shtepie dhe nuk u lejua te komunikonte me askend. Nuk eshte hera e pare qe regjimet komuniste nuk lejojne ata qe e kundershtojne barabarine e ideologjise te tyre te marrin çmimet e botes se civilizuar demokratike. Regjimi barbar komunist i Bashkimit Sovjetik nuk do te lejonte shkrimtarin Boris Pasternak i cili ne vitin 1958 u nderua me çmimin Nobel te letersise me kryevepren boterore: “Doktor Zhivago” qe regjimi komunist ne Bashkim Sovjetik nuk e lejoi te botohej asnjehere. Nderkohe me 1988 i njejti regjim me hiprokizine me te madhe pranoi çmimin Nobel te letersise te dedikuar Boris Pasternak pasi ai kish vdekur, te njejtin çmim qe i njejti regjim nuk e la ta merrte me 1958. Po ashtu si Boris Pasternak, Dr. Liu Xiabo humbi jeten duke mos u lejuar te merrte çmimin qe bota e lire ja kish dedikuar por gjithashtu duke mos u lejuar te mjekohej ndaj kancerit qe vuante. Duke pasur kete parasysh Dega e VATRES ne Washington DC ndezi qirinj ne momunentin e Viktimave te Komunizmit per te perkujtuar jo vetem luften per te drejtat e njeriut e Dr. Liu Xiabo por dhe jeten e atyre VATRANEVE qe lane lirine dhe rehatine te SHBA dhe vajten per te ndihmuar zhvillimin dhe demokracine e Shqiperise, por fatekeqesisht ata humben jeten apo vdiqen burgjeve nga diktatura komuniste shqiptare. Ja disa nga ata VATRANE qe humben jeten nga barbaria komuniste e kriminelit Enver Hoxha vetem se donin nje komb shqiptar te lire, demokratik dhe te zhvilluar ekonomikisht:

Koco Kota – vdiq nga torturat e regjimit komunist ne burgun politik te Burrelit
Aqif Permeti –– pushkatuar nga regjimi komunist
Kole Tromara –pushkatuar nga regjimi komunist
Kristo Kirka – vdiq ne burgun politik te Burrelit
Aqile Tasi- vdiq ne burgun politik te Burrelit
Kole Rrodhaj – vdiq ne burgun politik te Burrelit
Ali Kuci – vdiq nga torturat gjate procesit te hetuesise
Faslli Frasheri- pushkatuar nga regjimi komunist
Kristo Floqi- i burgosur nga regjimi komunist
Andon Frasheri- diplomuar ne Universitetin e Havardit –i burgosur nga regjimi komunist
Halit Qytetza – burgosur nga regjimi komunist

Jetet e humbura te Dr. Liu Xiabo, Boris Pasternak apo e gjithe ketyre vatraneve gjate barbarise komuniste jane vetem nje pike ne oqeanin e 100 milion viktimave qe humben jeten nen regjimet komuniste anembane planetit tone. Eshte e domosdoshme qe brezat e rinj ta dine te verteten e absurdidetit dhe barbarise kriminale te ideologjise komuniste e cila solli vetem vdekje dhe shkaterrim ne te gjitha nivelet e jetes. Dega e Washington DC do vazhdoje te bej te njohur krimet e komunizmit dhe te perkujtoje ata qe bene sakrificen me sublime ne emer te lirise dhe demokracise. Te gjitha vendevet qe vuajten nga çmenduria komuniste u takon te kujtojne ata qe dhane jeten per lirine kunder diktatures me barbare dhe anormale te shekullit 20 qe zgjati per nje shekull dhe vazhdon akoma ne disa vende. Kjo kujtese fillon me nje gjest shume te thjeshte, nje qiri per nder te atyre qe dhane jeten ne lufte kunder erresires se diktatures. Dega e VATRES e hodhi hapin e pare ne Memorialin e Viktimat te Komunizmit (VOC) ne Washington DC.

Korrespondenti

VATRA -Washington DC

BASHA FALENDERON SELAMIN, FTON KUNDERSHTARET

July 23, 2017 by dgreca

*Basha: Dera s’mbyllet për askënd edhe nëse një moment ka humbur rrugën/

*PD, Basha fiton me mbi 91 përqind. Reagimet/

Drejtuesi i Partisë Demokratike Lulzim Basha u rikonfirmua në krye të forcës kryesore të opozitës për një mandate të dytë, pas një fitoreje të thellë ndaj rivalit të tij Eduard Selami, në zgjedhjet e zhvilluara dje.Sipas rezultatit në përfundim të numërimit, zoti Basha rezulton të ketë marrë 53 mijë e 931 vota kundrejt vetëm 5136 vota që shkuan në favor të kandidatit tjetër, ose mbi 91 për qind. Votimet për kreun e ri të PD-ës, u zhvilluan në një klimë tensionesh të brendshme dhe polemikash të forta, që pasuan humbjen e thellë të kësaj force politike në zgjedhjet e 25 Qershorit….

Kundërshtarë të zotit Basha në parti, që e kanë cilësuar procesin zgjedhor brenda saj “një farsë me fitues të paracaktuar”, hodhën dje dyshime të forta për manipulime të procesit. Astrit Patozi, i cili nuk u përfshi në garën për kreun e PD-ës pasi garancitë e kërkuara prej tij për një proces të barabartë nuk u morën parasysh, denoncoi përpjekje sipas tij për të rritur artificialisht numrin e votuesve, në mënyrë që zoti Basha, të tregonte se kishte mbështetje të gjerë në parti.

Në votimet e djeshme, sipas të dhënave zyrtare të PD-ës, morën pjesë 60 mijë anëtarë, ose 57.5 për qind e anëtarësisë. Krahasuar me vitin 2013, kur zoti Basha u zgjodh për herë të parë kryetar, janë afro 20 mijë më shumë që kanë zgjedhur të dalin të votojnë. Një e dhënë e cila sipas zotit Patozi rikonfirmon “farsën që po kapërcen çdo imagjinatë”, ndërsa në postimin e tij në Facebook ironizon më pas duke shkruar se “sa më e thellë humbja, aq më e madhe dashuria për udhëheqësin e lavdishëm të partisë dhe popullit. Sepse është rasti tipik kur dhimbja kthehet në forcë. Por për shembullin e Koresë së Veriut nuk kam gabuar. Ky është modeli që sot po instalohet në Partinë Demokratike”.

Tone ironike ka përdorur sot zoti Patozi edhe ndaj kandidatit Eduard Selami, ndaj të cilit ai gjatë gjithë kohës kishte hedhur dyshime se ishtë përfshirë në garë për të legjitimuar procesin e organizuar nga zoti Basha. Ai postoi në Facebook, mesazhin që siç shkruan ai i ka dërguar zotit Selami: “Urime Eduard! Nuk duhet të kesh asnjë peng. Megjithëse nuk fitove, i shkove shumë afër fitores.”

Falenderon Selamin! – Basha: Dera s’mbyllet për askënd edhe nëse një moment ka humbur rrugën

Deklaratat e rivalëve Basha e Selami

Dy rivalët për kreun e Partisë Demokratike, Lulzim Basha dhe Eduard Selami dhanë sot komentet e tyre pas shpalljes së rezultatit të zgjedhjeve të të shtunës.

I konfirmuar për një mandat të dytë në drejtimin e Partisë Demokratike, Lulzim Basha, tha se pjesëmarrja masive në votime është dëshmia e besimit të demokratëve tek partia e tyre dhe vlerat e demokracisë. “Pjesëmarrja në votime është edhe tregues se demokratët janë të vendosur të punojnë për forcimin e Partisë Demokratike dhe të Shqipërisë dhe se e ardhmja e PD-së është e sigurtë” – tha zoti Basha.

Ai falenderoi antarët për besimin, që i dhanë, duke e rizgjedhur kryetar të PD-së, ndaj do të punonte me përkushtim dhe vendosmëri, me ndershmëri dhe dinjitet për ta kthyer Partinë Demokratike, europiane dhe perëndimore, në drejtimin e vendit.

“Vota e 60 mijë demokratëve konfirmoi dje se kauza jonë e zgjedhjeve të lira, e çlirimit të vendit nga korrupsioni e droga, e kthimit të politikës tek qytetari, është kauza e drejtë e kohës, është kauza me më shumë mbështetës të lirë e të vendosur sot, dhe një kauze që do të shkojë përpara pa u ndalur” – tha zoti Basha.

Zoti Basha tha se demokratët humbën zgjedhjet parlamentare, por nuk humbën besimin tek partia dhe tek vetja, te vlerat, dinjitetin, forcën dhe kurajon, qytetarinë as shpirtin europian.

“Me vlerat tona, me vendosmërinë dhe punën tonë, ne do të rifitojmë besimin e shqiptarëve dhe do të japim kontributin tonë të pazëvendësueshëm për të ardhmen e Shqipërisë. Ne duhet të shohim përpara, duke u përmirësuar, duke u demokratizuar, duke u modernizuar” – tha zoti Basha.

Ai tha se Partia Demokratike do të jetë më demokratike, duke i dhënë pushtet anëtarëve të saj dhe duke e kaluar vendim-marrjen për çështjet kryesore tek anëtarët, se ata nuk do të nëpërkëmben, por do të pyeten e do të shprehen.

“Vota dhe bashkimi i djeshëm është edhe një detyrë dhe kontratë e re për demokratët dhe për vendin, që na angazhon, e më angazhon mua shumëfish, me pergjegjësinë për ta bërë Shqipërinë një vend të mirë për të jetuar. Një vend të sigurtë, të lirë, një vend ku sundon ligji, ku vendos qytetari, ku qeveria nuk shkel me këmbë por shërben, ku paratë dhe instrumentat e shtetit janë për njerëzit, e jo njerëzit instrumenta të pushtetarëve” – tha zoti Basha.

Ndërsa zoti Selami uroi rivalin e tij për fitoren, dhe tha se do të punojë për forcimin dhe ringritjen e Partisë Demokratike.

“Kjo është; demokracia. Ka një votim, ky votim është bërë dhe unë e respektoj këtë votim. E kam telefonuar zotin Basha sot dhe e kam uruar për fitoren. I bëj thirje gjithë demokratëve të gjithë atyre që kanë votuar për mua ose jo, dhe atyre që kanë bojkotuar, eja të bashkohemi, t’i japim Shqipërisë një opozitë të fortë, për të cilën ka shumë nevojë vendi” – tha zoti Selami.

Ai tha se zgjedhjet ishin të pabarabarta, por megjithatë ishin një hap i rëndësishëm përpara, se PD ka dalë më e fortë nga kjo garë dhe se ai do të vazhdojë ndihmesën e tij si anëtar i PD.

Basha: Dera s’mbyllet për askënd edhe nëse një moment ka humbur rrugën

Kreu i Partisë Demokratike Lulzim Basha, falënderoi kundërshtarin e tij në garën për kreun e kësaj partie Eduard Selami, ndërsa theksoi se votimi i së shtunës është një rekord historik për një parti politike për shkak të numrit të lartë të votuesve. Basha e konsideron këtë votim si dëshmi e besimit të demokratëve.

Basha pati një ftesë jo të drejtpërdrejtë për kundërshtarët e tij, duke theksuar se dera nuk mbyllet për askënd pavarësisht nëse për një moment ka humbur rrugën.

Basha: PD tregoi dje se është forca politike më vitale në vend me 60 mijë anëtarë që dolën dhe votuan duke shënuar pjesëmarrjen më të madhe sot në Shqipëri, një rekord me votimit një anëtar një votë. Kjo pjesëmarrje masive për zgjedhjen e kryetarit është dëshmia e besimit të demokratëve tek partia jonë. Është shenjë se ata janë të fortë dhe se ata janë bashkë por edhe tregues se demokratët janë gati të punojnë bashkë. Është mesazhi se e ardhmja e PD-së është e sigurt.

Dua të falënderoj të gjithë anëtarët që morën pjesë. Dua të falënderoj komisionerët, numëruesit dhe vëzhguesit që punuan me përkushtim. Dua të falënderoj Eduard Selamin që i vlerësoi demokratët dhe shkoi para tyre me një projekt dhe u bëri thirrje të marrin pjesë dhe ta votojnë. Sot jam i prekur dhe mirënjohës ndaj të gjithë ju demokratëve për besimin që më dhatë. Unë i njoh shqetësimet tuaja, i di brengat dhe njoh shpresat.

Vota juaj për mua është një borxh i madh, borxh që do t’ua kthej duke punuar çdo çast. Borxh që mund të kthehet vetëm duke e kthyer Partinë Demokratike në drejtimin e fateve të vendit. Vota e 60 mijë demokratëve konfirmoi dje se kauza jonë e zgjedhjeve të lira, e çlirimit të vendit nga droga, dhe kthimit të politikës tek qytetari, është kauza e drejtë e kohës, është kauza me më shumë mbështetës të lirë dhe një kauzë që do të shkojë përpara pa u ndalur.

Gara tregoi se PD është një parti e madhe, perëndimore, parti evropiane. Ne demokratët vërtet humbën zgjedhjet, por nuk humbën besimin tek partia jonë.

Ftesë për kundërshtarët? – Duhet të garantoj të gjithë anëtarët se ju do të shpreheni, do të vendosni çdo ditë e në vijim se kush do të jetë drejtuesi i juaj. Çdo kush që do të marrë pushtet nga demokratët do ta dijë mirë këtë dhe nuk do ta harrojë për asnjë çast. Akti i djeshëm nuk është aspak një derë e mbyllur dhe tregon që çdo kush që zgjedh zgjedhjet e lira dhe të ndershme, që zgjedh qytetarin dhe jo rehatinë personale, që vendos të luftojë drogën, krimin dhe korrupsionin është i mirëpritur, është pjesë e jona dhe jemi të gëzuar ta kemi mes nesh edhe nëse për një moment ka humbur rrugën.

NISHANI: Largohem kryelartë nga Presidenca

July 22, 2017 by dgreca

“Zonja dhe zotërinj, Të dashur bashkëqytetarë të mi! U bënë pesë vjet prej kur kryej detyrën e lartë të Presidentit të Republikës së Shqipërisë. Pas pak largohem për t’ia lënë vendin të zgjedhurit tjetër. Lejomëni, të dashur dhe të nderuar bashkatdhetarë, me rastin e largimit nga kjo detyrë të ndaj me Ju disa konsiderata. Ishte nder i lartë për mua të jem Presidenti Juaj, të punoj për Ju, dhe të mirëkuptohem prej Jush. Dëshiroj të falënderoj, së pari me këtë rast, ata që gjatë ushtrimit të detyrës së lartë i kam pasur më afër: Familjen time, bashkëshorten dhe fëmijët e mi. Faleminderit për mirëkuptimin e gjithçkaje, Odeta, Ersi dhe Fiona! Falënderoj ndihmësit e mi për këshillat dhe kontributet e vyera që më kanë dhënë, si dhe krejt personelin e Institucionit të Presidentit që ka kryer punën më voluminoze, atë punë që nuk duket në përditshmëri, por ekziston, dhe për t’u kryer kërkon profesionalizëm, përkushtim, lodhje, sakrifica. Falënderoj publikun e gjerë! Gjithkënd që në një mënyrë, ose një tjetër me Presidentin dhe me Institucionin e Presidentit ka pasur të bëjë dhe është mirëkuptuar, pra qytetarët e shumtë që i duan të mirën vendit të tyre, ata me të cilët, ndonëse jo në mënyrë të drejtpërdrejtë, por në distancë, kemi gjetur gjuhën e përbashkët duke ndarë pikëpamjet dhe koordinuar aksionet në të mirë të fateve të Kombit. Nëse, siç është e natyrshme, më pyesni se si ndihem në këtë moment largimi, kam këtë përgjigje: Si pas çdo pune, i kënaqur. Si pas çdo kënaqësie, i lumtur. Por sidomos Kryelartë për faktin se gjatë gjithë kësaj kohe kam ndier dhe përballuar përgjegjësinë e rëndë të kryerjes së detyrës së besuar pa neglizhuar asnjë vështirësi, pa u epur përpara asnjë sulmi, pa u lëkundur para asnjë iniciative, pa u penduar para asnjë vendimi. Ndoshta ka gjëra që mund të ishin bërë më mirë. Por përsosmëria nuk ka fund. Nuk bëmë heroizma si nëpër epe dhe balada. U munduam të jemi realistë. Puna dhe kontributet tona ishin thjesht punë dhe kontribut njerëzish të përkushtuar. Përtej zhurmave, apo si e thotë Populli, përtej zilkave që pengojnë të dëgjohen këmborët, punuam sa mundëm dhe ia arritëm të ndihemi kryelartë që nuk ecëm mbrapsht, as qëndruam në vend, por përparuam. Mes asaj që gjetëm dhe asaj që lamë, bëmë diferencë. Jo diferencë subjektive. Diferencë pozitive të konstatueshme, të dukshme, të matshme. Me siguri jo aq sa do dëshironim, por diku më tepër e diku më pak, përparuam në të gjitha aspektet. Padyshim që mbetet shumë për të bërë, për të ndrequr, për të përmirësuar. Nuk mund të bënim përjashtim nga rregulli i progresit njerëzor që me të drejtë kërkon gjithmonë e më tepër, ëndërron gjithmonë e më shumë. Si Shqipëri dhe shqiptarë nuk mund të mos përfillnim të kaluarën problematike prej nga erdhëm. Mbi të gjitha për të mos e harruar atë zezonë që kaluam për gati pesë dekada. Unë dhe bashkëpunëtorët e mi, të bashkërenduar me institucionet e tjera, kemi bërë jo pak dhe ia kemi arritur ta ruajmë dhe lartësojmë Presidencën si institucion që rrezaton dinjitet kombëtar, seriozitet profesional, përgjegjësi qytetare. Kemi bërë sa kemi mundur gjithashtu lidhur me qëndrim besnik dhe respektim rigoroz të përcaktimeve kushtetuese në përgjithësi dhe ndaj çdo rasti në veçanti. Kujdesi ynë kryesor, përqendrimi ynë më i madh, ajo që na ka preokupuar së tepërmi dhe ndaj së cilës jemi treguar më të vëmendshëm, është mbështetja e institucioneve të pavarura si garante të kolonave mbajtëse të Shtetit në shërbim të qytetarit. Kemi pasur komunikim të pandërprerë dhe të drejtpërdrejtë me qytetarët shqiptarë. Jo vetëm në Shqipëri. Kudo ku ata ndodhen. Në Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni, Preshevë, Arbëreshët në Kalabri, dhe në përgjithësi në Diasporë. Kemi arritur të kemi një përfaqësim dinjitoz në arenën ndërkombëtare në të gjitha aspektet. Kemi bërë aktivitete në ndihmë të fëmijëve në nevojë dhe të sëmurë. Jo si shpëtimtarë. Si faktor ndihme që ata të ndihen sa më mirë. Vendi ynë ka energji njerëzore të pafundme që presin të shpërthejnë. Që shpresat e shqiptarëve për më mirë dhe më shumë të mos mbeten diçka abstrakte, kemi bërë kujdes të afrojmë dhe bashkojmë vullnetet e veçanta në ndihmë të arritjes së qëllimeve më të gjera. Pritshmëritë kurrë nuk shteren plotësisht. Aspiratat kurrë nuk plotësohen të gjitha. Shpresat kurrë nuk realizohen tërësisht. E rëndësishme është të mos ndalemi së punuari që për t’i plotësuar sa mundemi. Nuk është mirë të jemi pesimistë. Shqipëria është vendi i pritshmërive të mundshme dhe i aspiratave të realizueshme, për më tepër ekonomi, më tepër të drejta, më tepër Liri. Nder i madh për mua që i vlejta popullit tim. Faleminderit që më dhatë rastin t’ju shërbej! E them me përunjësinë më të madhe se nuk bëra kushedi se çfarë. Thjesht i shërbeva vendit tim. Atij vendi, si e thotë aq bukur Lasgushi i madh, ku: ‘Më pat lindur dheri i Zotit’ dhe ‘Bëra punën e njeriut’. Faleminderit!

Virtyti i guximit intelektual të Arshi Pipës

July 20, 2017 by dgreca

Ne Foto:Fehime Pipa, Arshi Pipa, Mithat Gashi.Washington D.C. Qershor 1996./

Nga Mithat Gashi*/Në librin e tyne “Intellectual Virtues,” Roberts dhe Wood (2007), ndër të tjera, rreshtojnë disa virtyte cerebrale të inteligjencës njerëzore. Ndër këto janë: 1) dashunia për ta ndjekë dijen; 2) guximi intelektual; 3) qëndrueshmënia ndaj bindjeve kur ke fakte dhe arsye edhe kur ato nuk janë popullore; 4) përultësia – mos me shkarravitë a me shkrue për me ra në sy, por se ke diçka thelbësore që don më e thanë; 5) autonomia – kur nuk pranon çdo lloj ideje pa e sitë mbarë e mirë. I rendita këto virtyte, sepse ma kanë sjellë ndër mend karakterin e profesor Arshi Pipës. Arshi Pipa e ka dashtë dhe ndjekë dijen. Ai kurrë nuk ka qenë i lëkundshëm në karakter dhe në mendime. Si rrallë kush, u ka qendrue besnik bindjeve të veta. Si intelektual i përgjegjshëm, Pipa kurrë nuk ka shkrue për me u dukë, por ka dashtë me e publikue atë çka ai thellësisht, ka mendue se asht thelbësore për t’u thanë. Profesor Pipa ka qenë mendimtar i pavarun, në kuptimin e plotë të kësaj fjale; nuk ka pranue çdo lloj ideje pa e futë në sitën e vet të arsyes dhe llogjikës.

Në temën e sotme, unë do të përqendrohem tek virtyti i guximit intelektual të Profesor Arshi Pipës, dhe për të ilustrue guximin e tij intelektual, do të jap vetëm pak shembuj tue i bâ nji vështrim veprave të tij në: poezi, kritikë letrare, gjuhësi, analiza politike, si në publicistikë dhe veprimtari.

Roberts dhe Wood (2007) theksojnë se forma ma e dukshme e guximit intelektual asht rezistenca në mbajtjen e pikëpamjeve jopopullore. Për të mbërri në konkluzionin e pikëpamjeve jopopullore, duhet të merren në konsideratë të gjitha faktet dhe anët e argumentit.

Kur Arshiu ishte i ri, ideologjitë marksiste kishin penetrue në rininë shqiptare, sidomos në Korçë dhe Shkodër. Pushtimin e Shqipnisë nga Italia komunistët e shfrytëzuen më rritë radhët e tyne. Siç pohon edhe vetë Pipa, elementë të ndryshëm u munduen me e futë në radhët e komunistëve, por aj, tue përdorë synin kritik dhe intuitën, dijti të dallojë të keqen prej të mirës. E pa qysh herët që komunizmi nuk asht sistem i mirë për njerëzimin. Dhe për kët arsye nuk e pranoi atë idelogji.

Tash po jap disa ilustrime të shkurta të guximit intelektual të Pipës në fushat që përmenda ma parë:

Poezia e Pipës

Në “Libri i Burgut”, jo vetëm që në kohën ma të vështirë Pipa merr guximin me i bâ kritikën e duhun sistemit komunist, por ai i len historisë së letërsisë shqipe nji testament mbi krimet e komunizmit. Në parathanien e këtij libri, shkrue në vitin 1958, ai tregon se zgjodhi vargun, jo sepse vargu asht sintetik dhe zen vend ma pak, por donte të paraqiste jehonën e shpirtit tue kapë momentet e realitetit, ose siç shkruen ai vetë: “me ruejtë çasin, çasin vështrimplotë, herë mbas here, në mënyrë qi ndija e kohës, e asaj kohe, të mbetej e gjallë.”

Nji prej përshkrimeve të këtij realiteti asht “Kanali” që tregon vuejtjen e të burgosunve në Kampin e Vloçishtit.

Poeti shkruen:

Kanali

Nga Korça bumbullon. Currila shiu

rrjedhin prej mushamas mbi krena e shroje.

Pështillen, struken gjindja ndër mbuloje:

nji lamsh ku qelben recka e mish njeriu.

Kur rojeve u tekej me u zbavitun

Merrshin ndokên nga puna, zakonisht

Fetarë a njerëz shkolle, dhe me bisht

Lopate u hyjshin sa t’ishin mërzitun.

Mandej nji doç i hypshin mbi kërbisht

Qi e ngitte posi kalin tu’ e shetitun

Përgjatë kanalit, “hyja!” tue i britun…

E ja diftojshin puntoris me gisht:

“Sabotator i poshtër! klysh i Carit!

Sabotoni po deshët ju të tjerët!…”

Zgërdhiheshin, ngërdhesheshin. At’herë

dy-tre zuzarë ma t’lig, shokët e t’parit,

shtymjen i jepshin n’gjol qi nga skarpati,

dhe t’qitmen kryet me hunj i rrijshin gati.

Në “Kështjelli” ku përshkruen jetën e burgut në Gjirokastër, Pipa shkruen:

“Kush e mendonte se prej ktij kështjelli/do ta soditsha rishtas pamjen tande”.

“kur me prindin erdha/te shpija e etnëve.

E shumta u dogjën. Nuk i dogj i hueji, /Gregu, Italjani, por banori i tyne/Gjatë luftës qytetare…

26 vjet mbas shembjes së Murit të Berlinit, propaganda komuniste ende e glorifikon “Luftën Nacional Çlirimtare”. Pipa e ka shkrue në poezi qysh në vitin 1950, kur ishte në burg, se ajo ishte luftë qytetare, pra luftë civile.

Nëpër burgje, të burgosunve u banin edukim politik. Mbi këte, Pipa shkruen,

“Na thonë se sot na miq i kemi Grekët, /se jemi lidhun kundër komunizmit/me ta për nji qellim!…

Dhe në pjesën tjetër të strofës, ban pyetjen:

“Shqiptarë, a i njifni? /Harruet Hormovën? Kristo Negovanin, /shërbëtorin e Zotit e t’atdheut/therun me thika? Egzodin çam harruet?

Në pjesën përmbyllëse të kësaj strofe, Pipa deklaron:

Jo, nuk e due lirín qi m’falë anmiku!/Ma parë kalbem e vdes ndër kto bodrume/se me shpërblye kamatën e lirimit/me turpin e nji heshtjeje tradhtare!

Mund të gjejmë plot vargje të tjera ku shprehet guximi intelektual i Pipës në poezi.

Kritikë letrare

Arshi Pipa asht themeluesi i kritikës letrare shqiptare. Qysh në moshë të re, e pa se ndër letrat shqipe ekzistonte edhe boshllëku i kritikës letrare. Për këtë arsye, ai argumentoi se nuk duhet të çuditemi që nuk kemi kritikë shqipe, sepse “mungon materiali për t’u kritikue.” Në vitin 1944 nxori në botim revistën “Kritika” të cilën e drejtoi vetë. Në numrin e parë të kësaj reviste, në faqen 27, Pipa shënon se revista ka për qellim me botue në pjesën e parë prodhime origjinale dhe përkthime dhe në pjesën e dytë, kritikë lerare. Mbi kritikën letrare, Pipa shkruen: “N’art e ndër letra, në shkencë e në filosofi, e deri në fé, kritika asht baza e çdo ndërtimi të sigurtë. Kritika asht shêji i mendjes së pjekun. Derisa mendja nuk kthehet me rishikue atë çka ka bâ, tue e vlerësue, ajo asht ende fëminore. Ajo mund të prodhojë vepra madhështore, kur intuita e përpjek me burimin e jetës. (nxjerrë nga: https://gazetadielli.com/shpirti-kritik/#sthash.hDRa0IJ5.dpuf). Pasionin e tij për kritikën letrare, Pipa e vazhdoi ma vonë në Amerikë me botimin e Trilogia Albanica (1978), Montale dhe Dante (1968), me shkrimet që botoi në revistën “Albanica” të cilën e drejtoi vetë, etj.

Gjuhësi

Në librin Politika e Gjuhës në Shqipninë Socialiste (1989), spikasin njohunitë e Pipës në lamën e gjuhësisë, të metodologjisë hulumtuese, dhe të analizave teknike në linguistikë. Pipa muer guximin me i bâ nji autopsi procesit të standardizimit të gjuhës shqipe.

Në studimin e tij gjuhësor, Pipa vê në dukje mungesat dhe të metat methodologjike të tri veprave: 1) Drejtshkrimi i gjuhës shqipe (1973), 2) Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (1976), dhe 3) Fjalori i gjuhës së sotme shqipe (1980).

Me analiza statistikore, Pipa mbërrin në konkluzion se gjuha e ashtuquejtun e njësuar në Shqipni, asht nji toskënishte e standardizueme. Pipa thekson se asht përdorë modeli Stalinist në standardizmin e gjuhës, por ma e keqja asht se tinëzisht janë marrë forma të gegnishtes me plotësue boshllëqet e toskënishtes.

Simbas Pipës, metodat e Kostallarit në përpilimin e Fjalorit janë ndikue nga Marri, nji gjuhëtar i Bashkimin Sovjetik, ku simbas teorisë së tij, gjuha ka natyrë klasore. Kjo asht lehtësisht e vërtetueshme tashma edhe me shkrime të ndryshme në Shqipni si buletinet shkencore të kohës apo edhe në shkrime të tjera prej gardianëve gjuhësorë, tue e trumpetue si arritje të madhe të shkencës shqiptare në Shqipninë socialiste.

Pipa e pyet me ironi, Kostallarin, i cili shkruen se gjuha e njësuar asht edhe “gjuhë e spastruar”.

“E spastrueme nga çfarë?”

“Nga plehnat letrare. Nji shembull asht Fishta. Poeti-prift që jetoi në nji periudhe që përfshihet mbrenda caqevet historike të leksikut të gjuhës së sotme shqipe. Megjithatê, leksiku i tij nuk gjen vend te Fjalori.” Dhe jep vetëm disa fjalë që ka përdorë Fishta, të cilat nuk janë përfshi në fjalorin e Kostallarit: “kryqali, shkinë, mec, shmrijak, grrec, letrac, dheske, leçitë.” Asnjena nga këto fjalë nuk gjindet te fjalori i Kostallarit. “E pra këto fjalë janë të popullit”, thotë Pipa. “Fishta nuk i ka krijue” (Koha e Jonë, f. 83).

“Tue shlye gjuhën e Fishtës, Pipa thekson se Kostallari ndëshkon popullin përveç se poetin” metodë të cilën e quen, “shembull tipik i ‘ideoshkencës’ kostallariane” (Koha e Jonë, f. 84)

Pasunimi i Fjalorit bahet për dobi të toskënishtes dhe me tjetërsimin (toskëzimin) e gegnishtes. Kriteri asht leverdia, dhe fenomeni ka emnin shfrytëzim. E pra “ideologjia proletare, marksiste-leniniste” e Tiranës lufton kapitalizmin për mort. Por kur asht puna me shitë “gjuhën e njësuar”, idelogjia “proletare” kopjon kallëpin kapitalist” (Koha e Jonë, f. 84)

Arsyen e gropës së vorrit që i asht bâ gegnishtes, Pipa udhëzon që ta kërkojmë te Politbyroja, dhe tue u bazue në nji statistikë të Peter Priftit mbi përbamjen e Politbyrosë nga 1948-1976, Pipa nxjerr se 84.8% kanë qenë toskë dhe 15.2% gegë. Përpjestimin që nxjerr nga pikëpamja e redaktorëve të Fjalorit të Gjuhës së Sotme Shqipe asht 4 toskë dhe 1 gegë. Pra, Pipa konkludon se hegjemonia e klasës sunduese pasqyrohet në lamën e gjuhësisë.

Argumentit zyrtar që “gjuha e njësuar” bashkon popullin dhe forcon vetëdijen kombëtare, Pipa i përgjigjet me këto fjale, “E vërteta asht se gegë e toskë, kur ka qenë fjala për Shqipni dhe për gjuhë shqipe, kan qenë nji trup, së paku prej Lidhjes së Prizrenit e këndej, kur vetëdija kombëtare mori hov dhe filloi të kristalizohet. Të qenët toskë e gegë nuk e ka pengue bashkimin kombëtar ndër kohë, kur vetëdija kombëtare ishte shum ma pak e zhvillueme se sot” (Koha e Jone, f. 87)

Me këto pak ilustrime, e vërehet guximi intelektual i Arshi Pipës në gjuhësi.

Analiza politike

Guximi intelektual i Arshi Pipës duket kthjelltas edhe në analizat politike që ai ka bâ. Shkroi dhe botoi disa analiza politike, të cilat i ka përmbledhë në librin “Albanian Stalinism” qysh prej vitit 1958-1989. Nëpër këto shkrime Arshi Pipa, ndër të tjera, përqendrohet në dy tema kryesore; në shkeljet themelore që u bahen shqiptarëve të Kosovës, dhe shtjellimin e dominimit të politikës shqiptare në Shqipni nga idelogjia staliniste. Mendimet e tij në lidhje me këto tema janë të shum të qarta dhe të kthjellta.

Në fund të librit “Stalinizmi Shqiptar”, Pipa boton edhe këto vargje:

“Krushçevi ju foli hakun:

Atij vërën, ju kapakun!

Stalinuc i Shqipërisë,

Paç haram qumësht e sisë!

Paç mallkimin e një nëme:

Pizeveng, doç i satëme”.

Dhe në revistën Telos, në vitin 1989, botoi artikullin me titull “Glasnost in Albania” ku analizon situatën në Shqipni.

Si redaktor i gazetës “Dielli” botoi disa analiza të tjera politike. Artikulli që po përmend sod asht “Turqit e Rij të Shqipnisë së re” (“Dielli” vol. 83, nr. 10, maj-qershor 1992), ku autori, ban nji paralelizëm ndërmjet xhonturqve dhe ish-komunistëve në Shqipninë e mbas shembjes së Murit të Berlinit. Në kët artikull janë bâ shum parashikime dhe vlerësime. Për popullin e Kosovës, Pipa shkruen, “Tue fillue me Lidhjen e Prizrenit (1878-81), historia shqiptare dëshmon se kosovarët kanë qenë lokomotiva e nacionalizmit shqiptar.” Për votimet e 23 marsit 1992, Pipa i ban kritikën Partisë Demokratike dhe ndër të tjera thekson “18 parti dhe shoqata morën pjesë në zgjedhjet e dyta. Por mbasi shumica e tyne u regjistruen me vonesë (PD-ja nuk bani nji çap me shpejtue pranimin e tyne) ato nuk mundën me fitue katër-përqindshin e votavet të duhuna për me u përfaqsue në Parlamentin e ri.”

Po në kët artikull, Për Sali Berishen, ndër të tjera, shkruen, “Asht e vërtetë se Berisha nuk asht nji tjetër Hoxhë. Por le e rritë në Shqipninë staliniste, ai ka thithë frymën e stalinizmit bashkë me sisën e s’amës. Inteligjent, trim, karizmatik, nuk mund t’i mohoet Berishës merita e krijimit të nji partie opozitare dhe të primjes së saj deri në fitore. Koha do ta tregojë a asht ai njeriu që i duhet Shqipnisë për me e nxjerrë nga humnera ku e plandosi stalinizmi.”Nga këto pak ilustrime, shohim që Pipa e kishte guximin intelektual me e thanë e me e shkrue ate çka mendonte në lidhje me zhvillimet politike në Shqipni e Kosovë.

Publicistikë dhe Veprimtari

Arshi Pipa ka mbajtë shum ligjerata ku i asht drejtue audiencës amerikane dhe shqiptare. Në ligjëratat e tij, nuk ngurroi me i bâ kritikën e duhun temës që trajtonte. Dha edhe nji seri intervistash në Zanin e Amerikës, dhe nji veprimtari për të cilën nuk asht folë fare, asht ideja dhe aktivizimi i tij me krijue nji parti politike shqiptare në New York në pranverë të vitit 1990. Ndër të pranishmit kanë qenë edhe disa antarë të Vatrës dhe të partive politike shqiptare në New York. Unë nuk kam qenë prezent, por vallai im, Luani, ka marrë pjesë në këtë mbledhje. Asht hedhë ideja edhe në vota, por, si duket, për arsye se nji pjesë e madhe e përfaqësuesve ishin antarë të partive politike si Bloku Indipendent, Legaliteti dhe Balli, nuk asht votue me shumicë që të formohet nji parti e re si front antikomunist. Prej kësaj, mund të konkludojmë se Pipa, në aktivitetet e tij, jo vetëmse kishte kurajo dhe guxim, por ishte edhe largpamës. Intuita e tij e ndiente se ishte çashtje kohe për Shqipninë me fillue procesi multipartiak dhe donte me qenë gati me u kthye në Shqipni me nji formacion politik.

Gjithashtu Arshi Pipa ka marrë pjesë në demonstrata kundra regjimit komunist të Shqipnisë që janë mbajtë në New York. Nuk e shihte të arsyeshme me kërkue të drejtat e shqiptarëve të Kosovës me flamurin shqiptar që kishte yllin komunist, pra stemën diktatoriale; prandaj, merrte pjesë në protestat që organizoheshin në New York dhe Washington nga grupet nacionaliste shqiptare. Në nji prej këtyne protestave në vitin 1990, kam bâ pjesë edhe unë para Shtëpisë së Bardhë në Washington, ku e kam takue Arshi Pipen për herë të dytë.

Në fund të vitit 1990, Federata Panshqiptare e Amerikës ‘Vatra’, ishte në rrezik me u marrë në dorë nga disa elementë të mërgatës që ishin të ndikuem nga regjimi komunist i Tiranës. Kryesia e Vatrës dërgoi Dr. Gjon Buçajn dhe Z. Hajdar Tonuzi që t’i banin ftesë Arshi Pipës që të bahej kryetar i Vatrës. Pipa e pranoi dhe shërbeu si kryetar i Vatrës dhe editor i “Diellit” për nji kohë të shkurtë, deri në vitin 1992.

Kur mbërrini në aeroportin e Tiranës, Arshi Pipa nuk ngurroi me shprehë mendimet e tij të kthjellta e pa kompromis. Ai, thellesisht i shqetësuem prej krimeve te periudhes komuniste, tha se ata që kanë bâ këtë hukubet duhet të mbajnë përgjegjësi dhe të dënohen, dhe deklaroi se të gjith anëtarët e byrosë politike, sekretarët e rretheve, dhe kryetarët e degëve, duhet të arrestohen dhe të japin llogari për krimet që janë bâ në Shqipni. E di që edhe në Shqipninë e sotme, këto fjalë tingëllojnë të ashpra, por kjo ka të bâjë me rregullimin e marrëdhanieve reale të nji shoqnie, së pari në aspektin e përballjes morale me damet e shkaktueme prej asaj makinerie brutale. Në vendet e botës së zhvillueme shoqnia ballafaqohet me të vërtetat, edhe kur ato janë të hidhuna dhe u jep zgjidhje me kurajo. Athue a do të ishin vû ma së miri bazat e shëndosha të demokracisë shqiptare po të ishte ndjekë udhëzimi i Pipës? Pra, krimineli të ishte ballafaque me drejtësinë.

Për hir të vërtetës, edhe pse ende të pakët, disa intelektualë, ndihen të shqetësuem për “harresën” e veprave të inteligjencës antikomuniste jashtë Shqipnisë, ku doemos përfshihet profesor gjiganti i letrave shqipe, profesor Pipa. Ndër ta, Agron Tufa, Drejtori Ekzekutiv i Institutit të Studimeve të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, ka vu në dukje se vepra e Prof. Pipës asht mënjanue nga studiuesit e klasës komuniste. Ai shprehet se: “…mendoj se ka nji faktor të natyrës politike dhe egoistike, që nuk asht i interesuar për njohjen dhe botimin e veprës së Pipës por i interesuar që Pipa të mbetet jasht kanalit të receptimit… establishment krejt i turpshëm që i ka drejtuar të gjitha punët në Shqipërinë socialiste dhe atë komuniste në vazhdim.”

Marr shkas prej kësaj deklarate, të nji studjuesi si Tufa, për të rikujtue edhe nji herë titullin e këtij shkrimi. Asht virtyti i guximit intelektual të Profesor Arshi Pipës, që e ka vendosë atê në anën e të vërtetave njerëzore, historike, shkencore, politike e letraro-artistike që, për fatin e keq të inteligjencës së spërkatun me ideologjinë komuniste, Pipa “asht kafshata që s’kapërdihet”.

Edhe pse dëshira ime asht të flas mâ e mâ për këte personalitet unik të kulturës, në respekt të hapsinës për të tjerët, detyrohem me e mbyllë tue ju falenderue përzemërsisht për pjesmarrjen dhe vëmendjen tuej.

* (Fjalim i mbajtun nga autori në New York me 27 korrik me rastin e 95-vjetorit të lindjes së Arshi Pipës organizue nga Federata Panshqiptare e Amerikës, Vatra.)

Bibliografi

Pipa, A. (2004) Libri i Burgut. Tiranë: Eurorilindja.

Pipa, A. (1990). Albanian Stalinism: Ideo-Political Aspects. New York: Distributed by Columbia University Press

Pipa, A. (1989). The Politics of Language in Socialist Albania. New York: Columbia University Press

Pipa, A. “Shpirti Kritik”. Nxjerre nga: https://gazetadielli.com/shpirti-kritik/#sthash.hDRa0IJ5.dpuf

Pipa, A. “Mbi te ashtuquejtun ‘gjuhe e njesuar’” (Koha e Jone: numër i posaçëm me rastin e 25 vjetorit të revistës, 1986, f. 79-93)

Pipa, A. “Turqit e rij te Shqipnise se re”. (“Dielli”, maj-qershor 1992, vol. 83, nr. 10)

Roberts, R. C., & Wood, W. J. (2007). Intellectual Virtues: An Essay in Regulative Epistemology. Oxford: Clarendon Press.

Dokumentar televiziv – Nudret Kalakulla mbi arshi Pipen, intervista nga Agron Tufa.