Histori – Page 629 – Dielli

Perse duhet te jete shqiptar kur ishte një serb në krye të trupave osmane që pushtuan Otranton

October 23, 2013 by dgreca

Nga Gëzim Llojdia*/

Emri i Gedik Ahmet Pashës ( … – Edirne, 18 nëntor 1482 ) thotë Romualdo Rossetti,është kujtuar me trishtim në Otranto për egërsinë me të cilën në 14 gusht 1480, ai urdhëroi njerëzit e tij për të prerë kokat e 800 burgosurit në kodrën e Minerva , pasi kanë përdhunuar vajzat , therja e burrave të paarmatosur dhe peshkopit të besimit , gra, pleq dhe fëmijë , prishen dhe njollosje vendet më të rëndësishme të kultit të krishterë si Kisha e Shën Pjetrit , katedrale dhe manastirit të lashtë Basilian e San Casole Nicola etj.Mirëpo duke kërkuar identifikimin e plotë të kësaj figure ndeshim në të dhëna surprizë. Cila ishte origjina e këtij xhelat,i që udhëhoqi trupat osmane drejt perëndimit kryesisht drejt Otrantos, kur më parë ndërmori pothuajse të gjitha ekspeditat e tij në Anadoll.

Sfondi i tij mbetet kryesisht i panjohur. Disa burime pohojnë se ai ishte me prejardhje shqiptare dhe të tjerët se ai ishte me prejardhje greke ose serbe.Historianët italianë pohojnë se ai ishte serb.Burimet flasin se Gedik Ahmed Pasha u lind në Serbi . Në disa përshkrime të tjera është gati i plotë portreti i këtij njeriu. Achmet Pasha Breche (i njohur më mirë si Acmet ose Acomet Basna dhe gjithashtu si Keduc Achemet , Ghedik Almed -Geduk Ali Pasha ose thjesht Basna ) .Ky njeri ishte një njeri i panjohur për Islamin me origjinë sllave .Ndërsa portreti i tij fizik është ky: i vogël në shtat , flokë kafe , hundë, me mjekër të vogël, gjysma Spano , fytyrë e shëmtuar, mizor dhe shumë dorështrënguar.

Ja edhe jetëshkrimi i këtij mizori shtatë-shkurtër: duket se në qoftë se vetëm një nga shumë të krishterë renegat me origjinë serbe apo greke -bizantine të cilët kanë votuar për burracakëri në kauzën e Islamit ndërmori ofensivën osmane përtej Adriatikut.

Në kohën e sulltan Muratit II, ai hyri në pallat si një shërbëtor . Ai u largua nga pallati me një gradë ushtarake , në sulltanatin e Sulltan Mehmed Pushtuesi dhe ai u gradua të guvernatori i Roumelisë . Më vonë u emërua guvernatori i Anadollit , në vitin 1462 . Ai kishte arritjen e tij ushtarake nga pushtimit i Koyulhisar , në vitin 1461 . Në vitin 1469 , ai pushtoi Karaman , Eregli dhe Akhisar , dhe Sehzade Mustafa biri i Sulltan Mehmed Pushtuesi , i emëruar si guvernator i Konjës .

Ahmed Pasha u bashkua me fushatën që ka rezultuar me pushtimin e Egriboz në vitin e ardhshëm. Në të njëjtin vit , ai u bë vezir . Në vitin 1471 , ai pushtoi Alaiye , në Icel vitin tjetër Karaman , Silifke , Mokan , Gorigos , Gulek dhe Lulye ishin aneksuar .

Ahmed Pasha mundi Karamanoglu PIR Ahmedin , dhe vëllain e tij Kasim Beu . Ai ka luajtur një rol të rëndësishëm në triumfin e Otlukbeli . Për shkak të karrierës së tij të shkëlqyer ushtarake , ai zëvendësoi vezirin e madh Mahmud Pashën . Ai vazhdoi aktivitetet e tij në Icel dhe Karaman duke kapur Ermenek , Manyan dhe Silifke .

Në vitin 1475, ai pushtoi Kefe dhe pastaj Sulak dhe Azap , dhe ai rrethoi Menkup . Në vitin 1477 , ai refuzoi fushatën e Shqipërisë dhe ai u shkarkua dhe u burgos në Rumelihisari ( Kalaja e Roumelia ) . Ai u lirua nga pajtimin e Hersekzade Ahmed dhe ai u emërua ( Komandanti i Marinës ) . Ai pushtoi Kefelonia , Zanta dhe Ayamavra në detin Egje , në vitin 1479

. Sulltan Mehmed Pushtuesi e ka dërguar marinën e komanduar nga Ahmet Pasha në Otrantos në vitin 1480 . Ai pushtoi Otrantos , në gusht të vitit 1480 .

Ai mësoi vdekjen e sulltanit Mehmed , ndërsa ishte duke organizuar një fushatë në Itali . Edhe pse ai kërkoi mbështetjen e Sulltan Bajzitit të Dytë, ai u thirr përsëri në Stamboll. Në vitin 1481 , ai mbështeti Sulltan Bajzitit II në fron në luftën e tij me vëllain e tij Cem sulltani. Por , Bajzitit e ka burgosur ndërkaq Gedik Ahmet Pashës , duke e akuzuar atë se është një përkrahës i Cem sulltanit. Ahmed Pasha u lirua , pas rebelimit të Kapikulu Trupave të Rojeve ( Yeniceri Corps ) . Në 18 nëntor 1482 , ai u vra me urdhër të Sulltan Bajzitit , në Edirne .

Ai ndërmori pothuajse të gjitha ekspedita e tij në Anadoll. Ky serb mund të quhet si kryesori i ushtrisë osmane , ai mundi principatën e fundit, që rezistonin ekspansionit osman në Anadoll , të Karamanids që kishte qenë, Principata e fortë në Anadoll për gati 200 vjet, edhe nga më të fortë se osmanëve në fillim të këtij të fundit .

Ata në mënyrë efektive arritën sukses në Sulltanatin selxhuk Anatolian në sasinë e pasurisë të mbajtur , në mesin e qytetit i Konia ,ish kryeqyteti Selcukëve . Në këtë kuptim , fitorja e Gedik Ahmet Pashës kundër Karamanids në 1471 , pushtuan territorin e tyre si edhe rajoni i Mesdheut bregdetare rreth Ermenek , Mennan dhe Silifke , ishte prova vendimtare për të ardhmen e osmanëve. Karriera e tij politike u bë meteorike në ushtri si një strateg , kur ai mundi karamanide e fundit, që pengonin përparimin e Mehmet II në Anadoll , Principata Islamike që mbahet deri në ambiciet ekspansioniste të Perandorisë Osmane për më shumë se dyqind vjet.Fitorja e tij kundër Karamanid në 1471 , lejoi Perandoria e ” Portës së Lartë,” për të pushtuar rajonin strategjik bregdetar të Mesdheut dhe që e kishte bërë të begatë me rrugët e saj të tregtisë dhe rrugëve tregtare të qytetit, Silikke, Mennan dhe Ermenek .

Hungërima e flotës në dispozicion për pushtimin e Italisë ishte jashtëzakonishtë e madhe. Sipas burimeve të ndryshme historike , ishte e përbërë nga një numër në mes të 70 dhe 200 anije nominalisht të afta të mbanin në mes 18.000 dhe 100.000 njerëzve, këto shifra nuk janë të konfirmuara historikisht në luhatje të vazhdueshme. Nga përafrimit ,flota kishte në drejtim të luftanije rreth 90 galera , 40 galleons dhe një tjetër rreth 20 anije , për një total prej rreth 150 anije. Është e besueshme se flota turke mbante një ushtri prej 18.000 njerëzve. Duke ju turrur Otrantos urdhëroi njerëzit e tij të kryenin bastisje përgjatë gadishullit të Salentos në dëm të shumë fshatra, megjithatë, për të sulmuar qytetin në rrethim dhe për ta rrënuara më 7 shkurt, 1481.

Kapja e Otrantos dhe Salentos në bastisjet në fakt zgjati disa muaj , sepse rrethuesit e gjeti veten shpejt , u tërhoq në Shqipëri me synimin për të rifilluar rrethimin me ardhjen e motit të mirë . Vdekja e papritur e Mehmet II në 3 Maj 1481 shkaktuar nga një komploti i orkestruar rreth pallatit në të gjitha gjasave nga djali i tij Bajzitit II e ka hedhur Gedik Ahmet Pashën në një situatë mjaft të pakëndshme, kështu u vu nën arrest dhe madje edhe nëntëmbëdhjetë muaj pas vdekjes mirëbërësi e tij të madhe , ai u vra në Edirne më 18 nëntor, 1482.

Pas rënies së Kostandinopojës në vitin 1453 , Mehmet II donte të konsiderohet trashëgimtar legjitim i Perandorisë Romake , e cila e bëri atë të besoj se ai mund të ndërmarrë pushtimin e gadishullit italian për të ribashkuar territoret romake nën dinastinë e tij. Pas një përpjekje të pasuksesshme për të rrëmbuer ishullin e Rodosit të Kalorësve të Urdhrit të Spitalin e Shën Gjonit të Jeruzalemit , në vitin 1480 ai arriti të pushtojë qytetin port të Otrantos .Ndërkohë, në 1474 Gedik Ahmet Pasha, një nga të parë në mesin e atyre që kishin udhëzuar turqit në artin e kërkimi , kishte qenë i emëruar nga Sulltan( Sadrazam ( Supreme Vezirit , një pozicion ai e mbajti deri në 1477 ), më pas u tërhoq në zyrën e ” SANCAK Beut “, ose qeveritar i sanxhakut të Vlorës.Gedik Ahmet Pasha luftoi edhe kundër venedikasve në Mesdhe dhe u dërgua në 1475 nga Sulltani për të ndihmuar Khanate Krime kundër forcave gjenovez . Në Krime, ai pushtoi Caffa , Soldaia , Cembalo dhe kështjella të tjera gjenovez , si dhe Principatës së Theodoro me Mangup saj kapitale dhe rajoneve bregdetare të Krimesë. Ai shpëtoi Khan e Krimesë, Meсli Giraj , nga forcat gjenovez . Si rezultat i kësaj fushate , Krimea dhe Circassia hyri në sferën e ndikimit osman .Në vitin 1479 , në një lëvizje të guximshme , sulltan Mehmet II e urdhëroi atë për të udhëhequr marinës osmane në Detin Mesdhe, si pjesë e luftës kundër Napolit dhe Milano. Gjatë fushatës së tij , Gedik Ahmet Pashaka ka pushtuar ishujt e Aja Mavra , Kefalonya dhe Zanta ) . Që ai kishte pushtuar Konstandinopojën në 1453, Mehmedi II e pa veten si trashëgimtar të Perandorisë Romake dhe duke konsideruar seriozisht këtë ëndërr ai urdhëroi pushtimin e Italisë për të bashkuar tokat romake nën dinastinë e tij. Si pjesë e këtij plani , Gedik Ahmet Pasha u dërgua me një fuqi detare në thembra të gadishullit italian .Pas një përpjekje të dështuar për të pushtuar Rodos nga Knights_Hospitaller ai mori qytetin port Otranto në 1480 . Popullsia u masakrua . Por për shkak të mungesës së ushqimit , ai kishte për të kthyer me shumicën e trupave të tij në Shqipëri në të njëjtin vit , për të vazhduar fushatën në 1481.

Ç’farë u arrit nga Pushtimi i Kostandinopojës ( 1453 ) nga Mehmetit II ( 1430-1481 ) , shënoi fundin e Perandorisë Lindore dhe pushtimin e Serbisë , Greqisë, kolonitë e Xhenova, Venecia dhe Sllavet , e cila filloi në Kapja dhe krerët e Kishës në të gjithë Evropën .Cilat ishin qëllimet kryesore:Qëllimet kryesore ishin në thelb ato Muhamedit për të marrë përsipër Rodos Egje më të mirë të sundojë në Mesdheun lindor , për të zënë Pulia , për të ndëshkuar Ferrante I ( i njohur si Ferdinandi ) , Mbret i Napolit , por dhe gjithashtu për të pushtuar Italinë dhe të bëjë bazilikën e S. Peter një të strehë për kuajt e tij. Mënyrë specifike e Sulltanit të madh shkruan historianët ishte për “të shkuar dhe për të pushtuar vendin e Pulias , për të përzënë të pafetë nga mendimet e liga , me ushtri të shkatërrojë pushtetin e zakonit dall’iniquo pafetë , inkorporojë ato tokat në Dar al -Islam ( ecumene e Islamit) duke ngritur flamurin e Islamit pushtuesit dhe për të eliminuar përtej çdo gjurmë të mosbesimit.

28 korrik 1480, filluan aksionin kundër Otrantos , duke filluar nga Vlora dhe një ushtri prej rreth 20.000 burra nën komandën e vezirit te madh, Ghedik Almed Pasha .

*Msc.Anetar i Akademise Evropiane te Arteve

Histori: Çfarë ka ndodhur më 22 tetor?

October 22, 2013 by dgreca

Nga Astrit LULUSHI/

1867 – Franz Bopp, filolog gjerman dhe albanolog, vdiq në Berlin në moshën 76 vjeçare. Si profesor i gramatikës krahasuese sanskrite në Universitetin e Berlinit, në vitin 1854, Bopp vërtetoi teorinë e herëshme se shqipja i përket familjes se gjuheve indoevropiane – dhe paraqiti të gjitha faktet shkencore në dispozicion në mbështetje të kësaj teze. Pas këtij demonstrimi të Boppit, asnjë filolog deri me sot nuk ka mundur të sfidojë vendin e shqipes në këtë familje, ku bëjnë pjesë thuajse të gjitha gjuhet evropiane, me përjashtim të hungarishtes, turqishtes dhe finlandishtes. Pas zgjidhjes së kesaj çështjeje, në vazhdën e arsyetimit, Bopp iu përqas një tjetër problemi: Çfarë vendi zë shqipja brenda familjes indoevropiane? Pas shqyrtimit të thellë dhe krahasimeve të shumta, ai arriti në përfundimin se shqipja nuk ka lidhje me asnjë nga gjuhët indo-evropiane, por qëndron degë mëvete si greqishtja, persishtja, armenishtja dhe lituanishtja. Që nga viti 1860, kur Bopp doli me këtë përcaktim, studimet mbi shqipen – që tërhoqën linguistë nga më të shquarit e shekullit XIX, XX – u përqëndruan dhe vazhdojnë të përqendrohen në çeshtjen edhe më të vështirë; Cila është prejardhja e shqipes? Dhe për këtë ekzistojnë shumë ide a supozime, por vetëm dy teza janë pjesë e diskutimit; A është shqipja pasardhëse e Ilirishtes apo trakishtes? Që nga vleresimet e Norbert Joklit, i cili aty nga vitet e fundit te jetes se tij në fillim të viteve1940 filloi të prirej drejt përfundimit se gjuha shqipe është njësoj e lidhur si me ilirishten edhe trakishten, debati vazhdon. Por, “më e argumentuar nga ana historike dhe gjuhësore është teza sipas së cilës Shqiptarët janë pasardhës të Ilireve dhe shqipja pasardhesë e ilirishtes”. (FESH)

1922 – Lindi në Shkodër, Marije Shllaku. Studio filozofi në universitetin e Romës, dhe zotëronte shume gjuhëve të huaja si italisht,latinisht, frëngjisht, gjermanisht, dhe greqishten e vjetër. Për një kohë, në vitet 1940 ajo punoi si sekretare e Xhafer Devës. Më 24 nëntor 1946, në moshen 23 vjeçare, Marije Shllaku u pushkatua me vendim të një gjykate në Prizren nën akuzat për bashkepunim me legjendarin Shaban Polluzha në përpjekjet me armë për një Shqiperi me shqiptarët të gjithë bashkë. Studiuesi shqiptaro amerikan Tom Mrijaj ka shkruar një monografi për Marije Shllakun, emrin e së cilës mbajnë sot disa rrugë e shkolla në Kosovë e Shqipëri.

1946 – Katër anije luftarake britanike dalin nga Porti i Korfuzit, kalojnë nëpër kanal dhe ndeshin në mina; 44 marinarë britanikë u vranë, mbi 40 të tjerë u plagosën dhe dy anije u dëmtuan (njëra përtej riparmit). Britania e çoi çështjen në Gjykatën Ndërkombëtare të Hagës, duke e akuzuar Tiranën zyrtare se minat në ujërat e Kanalit të Korfuzit ishin vendosur nga Shqipëria; ose Shqipëria kishte dijeni se kush i vendosi dhe nuk tregoi; apo rojet bregdetare shqiptare duhet t’i kenë parë anijet që kishin vendosur minat dhe për mos-ndërhyrje për t’i ndalur mbajnë përgjegjësi penale. Pas shqyrtimit të çështjes, Gjykata e Hagës arriti në përfundimin se Shqipëria ishte fajtore për incidentin dhe duhej t’i paguante Britanisë dëmet e shkaktuara. Qeveria shqiptare nuk e pranoi vendimin dhe qeveria britanike kërkoi bllokimin e arit të gjetur në Gjermani mbas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, i cili do tu shpërndahej proporcionalisht shteteve që Gjermania u kishte grabitur thesaret e bankave kombëtare. Për dekada çështja mbeti ngërç dhe sasia e arit të caktuar për t’iu kthyer Shqipërisë, e bllokuar. Në vitin 1990, ndërsa Shqipëria po përpiqej të dilte nga izolimi 45 vjeçar, bisedimet mbi zgjidhjen e këtij problemi filluan mes diplomatëve amerikanë e britanikë dhe atyre shqiptarë, edhe pse të dyja palkët nuk kishin marrëdhënie diplomatike.(Albania, New York University Press, M. Vickers, J. Pettifer). Në maj të vitit 1992, delegacionet britanike dhe shqiptare u takuan në Romë ku firmosën një memorandum mirëkuptimi dhe për çështjen u arrit një kompromis mbi kthimin e arit dhe çështjen e dëmshpërbilimeve.

1964 – Jean-Paul Sartre nderohet me Çmimin Nobel në letërsi, “për punën e tij plot ide të mbushur me frymën e lirisë në kërkim të së vërtetës, duke ushtruar ndikim shumë të gjerë në epokën tonë”. Shumë njerëz u çuditën, kur Sartri e refuzoi çmimin, duke thënë se ai gjithmonë i ka mohuar nderimet zyrtare dhe se “një shkrimtar nuk duhet t’a lejojë veten që të shndërrohet në institucion”. Sartri (1905 – 1980) ishte filozof, dramaturg, novelist, skenarist, aktivist politik, biograf, dhe kritik arti. Në vitin 1946, fotografi i njohur shqiptaro-amerikan, Gjon Mili hapi një ekspozitë me fotografitë e tij në Paris. Zhan Pol Sartri, në rolin e kritikut e vizitoi ekspozitën dhe shkroi: “Para se t’a takoja Milin, kisha njohur vetëm fotografë që të nxjerrin në fotografi nisur nga një lloj zemërimi, si ai që vret. Mili nuk fyen; ai pëlqen çdo gjë: të ngrënët, të pirët, vallzimin. Harlemin e njeh më mirë se çdo i bardhë, Nju Jorkun, më mirë se kushdo tjetër. Ai është njeri i qeshur. Të vret – më keq akoma – kërkon të robërojë…, të mban në kurth të gjallë, në fotografinë e tij, dhe ti vazhdon të luftosh me veten, si peshku në rrjetë. Mili është njeri i kurtheve. Ai është plot marifete që të ç’armatosin; çdo fotografi e tij është provë, përpjekje. Për Milin, mënyrat për të fotografuar janë të shumta sa edhe njerëzit. Nëse të ka zgjedhur për të përfshirë në koleksonin e vet, ai jo vetëm që do të ngulë me thumb në tabelën e specieve të tij, të gjitha si të gjalla, por do të vëzhgojë a shqyrtojë për të njohur thellë e më thellë.Thuhet se banorët primitivë të deteve të Jugut nuk pranojnë të fotografohen, sepse besojnë se mund të bëhen përgjithmonë robër të fotografit. Për të kuptuar urtësinë e tyre ju duhet vetëm të shikoni disa nga portretet e Gjon Milit.”
(marrë nga “Photographs & Recollections” by Gjon Mili, 1980)

1972 – Lufta e Vietnamit: Në Saigon, Henry Kissinger dhe presidenti i Vietnamit të Jugut, Nguyen Van Thieu takohen për të diskutuar një propozim për armëpushim që ishte hartuar midis amerikanëve dhe vietnamezo-veriorëve gjatë bisedimeve në Paris. Në fakt, projekt-amerrëveshja ishte përgatitur nga vetë Henry Kissinger, këshilltari kryesor për politikë të jashtme të Presidentit Richard Nixon, në bisedime sekrete në Paris me homologun vietnamezo-verior Le Duc Tho. Edhe pse veprimtaritë e shumta diplomatike krijuan spekulime rreth një fundi të mundshëm të Luftës së Vietnamit, luftimet në terren vazhdonin me ashpërsi.

1997 – Vdiq arqipeshkvi i Shkodrës, Frano Ilia. Lindi në Juban, pranë Shkodrës më 1918; u shugurua meshtar më 1943; shërbeu në Tiranë, Shkodër, Milot e rrethina. Kur Shqipëria komuniste u shpall ateiste më1967, Frano Ilia u arrestua; më 1968 u dënua me vdekje; dënimi iu kthye në burgim të përjetshëm. 25 vjet pas këtij dënimi, do të shugurohej ipeshkëv nga vetë Papa Gjon Pali II. (shkoder.net). Dom Frano Ilia, ishte edhe etnograf. Më 1993, ai botoi librin me materiale të grumbulluara me ndërprerje e prej dekadash lidhur me të drejtën zakonore në krahinën e Kurbinit, dhe zonat për rreth të Shqipërisë mesme. Libri e quajti “Kanuni i Skënderbeut” sepse heroi kombëtar bëri disa ligje kanunore të veçanta në krahinat e veta apo nën ndikimin e tij, që përbënin Arbërinë, prandaj disa thonë se Kanuni i Skënderbeut mund të quhet edhe Kanuni i Arbërit.

2002 – Nëna mbretereshë e shqiptarëve, Geraldina vdiq në Tiranë nga një semundje në mushkeri dhe pas 3 goditjeve në zemër. Ajo ishte konteshë hungareze, para se të bëhej princeshë me 1937, kur u fejua me mbretin Zog; dhe mbretereshë nga prilli 1938, kur ata u martuan. Në dasmën e çiftit mbretëror morrën pjesë ose dërguan urime a dhurata shumë diplomatë dhe personalitete të larta të kohës, si Musolini e Hitleri – ky i fundit i dërgoi çiftit mbretëror automobil, model sport Mercedes-Benz. Por Geraldina, ose siç e quanin, “Trendafili i bardhë i Hungarise”, mbretëroi më pak se një vit – në prill 1939, së bashku me mbretin dhe djalin dy-ditësh, ikën. Mbreteria e saj ishte pushtuar nga Italia. Kështu i shkoi jeta, shpërngulje nga vendi në vend, pranë mbretit Zog, mes shqiptarëve të oborrit mbreteror. Kur mbreti Zog vdiq në Hauts-de-Seine, Francë, në vitin 1961, djali i tyre, Princi i Kurorës Leka, u shpall Mbreti Leka I nga qeveria monarkiste në mërgim dhe Geraldina filloi të quhej Nëna Mbretëreshë. Në qershor 2002, ajo u kthye nga Afrika e Jugut për të jetuar në Shqipëri, pas shfuqizimit të ligji që i kishte ndaluar prej dekadash hyrjen në vend. Nëna Mbretëreshë Geraldinë vdiq pesë muaj më vonë, në moshën 87 vjeçare, në Tiranë, ku u varros me nderime të larta shtetërore.

Mendim i ditës
“Një betejë është e humbur kur mendon se e ke humbur”.
Zhan Pol Sartri

(Kortezi:VOA)

97 vjet më parë, kur Vatra stërviste vullnetarët shqiptarë

October 20, 2013 by dgreca

INTERVISTË ME FAN NOLIN DHE KRISTO DAKON/

Shkruan: ILIR IKONOMI/Studiues*

Në vitin 1916, në paradat me rastin e 4 Korrikut, në qytetet e verilindjes amerikane u panë të parakalonin dhjetra njerëz me uniformë ushtarake nën emblemën Shoqëritë Shqiptare të Stërvitjes. Këta ishin kryesisht të rinj të fuqishëm, të pamartuar, të cilët stërviteshin ushtarakisht për një qëllim që shumë amerikanë vështirë se e përfytyronin: Të ishin gati për të ndihmuar vendin e tyre pasi të kishte marrë fund lufta botërore.

Gjatë kësaj lufte, që kishte filluar më 1914, Shqipëria ishte pllakosur nga fatkeqësi të panumërta. E shkelur nga ushtritë e disa shteteve, ajo ishte bërë shesh betejash. Sipas shqiptarëve të Bostonit, vështirë të gjeje ndonjë fshat në Shqipëri që të mos ishte prekur nga lufta. Njerëzit kudo vuanin nga uria. Në vitin 1915, me kërkesë të shqiptarëve të Amerikës, autoritetet federale amerikane lejuan që shqiptarët të cilët vinin në Amerikë të klasifikoheshin si refugjatë e jo si emigrantë, siç ishin trajtuar deri atëherë në Ishullin Ellis të Nju Jorkut, pranë Statujës së Lirisë.

Sipas gazetës The Boston Globe Sunday të datës 9 korrik 1916, pas Luftës Ballkanike, në Shtetet e Bashkuara kishin ardhur jo më pak se 60 mijë shqiptarë dhe rreth 15 mijë prej tyre ishin vendosur në shtetet e Anglisë së Re (siç quhet verilindja amerikane), ku punonin kryesisht në fabrikat e tekstilit dhe në ferma.

*(Te plote do ta lexoni ne numrin special shumfaqesh te Diellit te printuar)

Histori: Çfarë ka ndodhur më 20 tetor?

October 20, 2013 by dgreca

Nga Astrit LULUSHI/

1781 – Monarkia austriake e Habsburgëve miraton të ashtuquajturën “Patenta e Tolerancës” e cila zgjeroi, por jo shumë, liritë fetare të të krishterëve jo-katolikë që jetonin në territorin e perandorisë, duke përfshirë luteranët, kalvinistët, dhe ortodoksët grekë. Sipas “Patentës së Tolerancës”, besimtarët tani lejoheshin ligjërisht për të ushtruar privatisht fenë e tyre, por në kisha klandestine.

1803 – Senati i Shteteve të Bashkuara ratifikon Blerjen e Luizianës, duke i paguar Francës rreth 234 milionë dollarë (me vlerën sotme të dollarit). Franca e kishte kontrolluar këtë zonë të gjërë nga viti 1699 deri më 1762, kur ia dha Spanjës, aleate e saj. Më 1800, nën Napoleon Bonapartin, Franca e mori përsëri territorin me shpresë për të krijuar një perandori në Amerikën e Veriut. Por revoltat në Haiti dhe një luftë e pashmangshme me Britaninë e detyruan Francën t’i braktisë këto plane dhe t’ia shesë të gjithë territorin Shteteve të Bashkuara, edhe pse qeveria amerikane kishte menduar fillimisht vetëm për të kërkuar blerjen e Nju Orleansin dhe tokave rreth tij.

1818 – Britania dhe Shtetet e Bashkuara nënshkruajnë konventën që përcaktoi vijën kufitare midis Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara. Dy vendet ranë gjithashtu dakord për zotërim të përbashkët të territorit të Oregonit për 10 vjet; dhe pastaj e vazhduan këtë zotërim edhe 10 vjet të tjera deri më 1838. Pas kësaj, çështja se kush e zotëronte Oregonin u bë gjithnjë e më e diskutueshme, sidomos kur filloi migrimi masiv amerikan në vitet 1840. Disa politikanë amerikanë filluan të kërkonin konfiskimin e Oregonit, dhe në vitin 1844, demokrati James K. Polk kandidoi me sukses për president me platformën “Oregonin ose luftë”. Por as presidenti Polk dhe as qeveria britanike nuk donin një luftë të tretë anglo-amerikane, dhe më 15 qershor 1846 i dhanë fund këtij problemi me kompromisin, që njihet në histori si Traktati i Oregonit.

1900 –

“Vdiq Naimi, po ç’të gjeti,

O moj Shqipëri e mjerë!

Vdiq Naimi, po kush mbeti?

Si Naimi s’ka të tjerë.”

Me këto vargje, Çajupi qau kur mësoi se vdiq Naim Frashëri; gjithkush sikur humbi një pjesë nga vetja; dhe Poeti qante për gjithë. Pa Naimin si poet pak mund të thuhet se ndjenja e zgjimit kombëtar do të kishte arritur deri tek shqiptari më i thjeshtë – nga fshatari i robtuar deri tek “nizami” që luftonte pa ditur pse në dhera të huaj ndërsa vend për vete s’kishte. Por nuk ishte vetëm Naimi; ai ishte 1/3, sepse Vëllezërit Frashëri i ngjajnë trinisë, pa njërën prej të cilave njeriu a kombi nuk mund të qëndrojë në këmbë e as të jetojë – Abdyli luftëtar (Trupi); Samiu dijetar (Mendja); Naimi poet (Shpirti); së bashku ndihmuan a sollën rilindjen; u dhanë shqiptarëve kyçin për të rigjetur veten duke përdorur forcën, mendjen dhe ndjenjën – së bashku a në harmoni.Naim Frashëri (nga Çajupi)

“Vdiq Naimi, vdiq Naimi,

moj e mjera Shqipëri!

Mendjelarti, zemërtrimi,

vjershëtori si ai!

Vdiq Naimi, po vajtoni

shqipëtarka, shqipëtarë!

Naimnë kur ta kujtoni,

mos pushoni duke qarë!

………..

Vdiq Naimi, që këndoi

trimërinë, Skënderbenë,

vdiq Naimi, që lëvdoi

dhe nderoi memëdhenë!

Vdiq Naimi, po ç’të gjeti,

o moj Shqipëri e mjerë!

Vdiq Naimi, po kush mbeti?

Si Naimi s’ka të tjerë….”

Naim Frashëri lindi në vitin 1846 në Frashër të Përmetit. Në vendlindje ai mori edhe mësimet e para. Më 1865 familja u shpërngul në Janinë, ku bashkë me vëllanë më të vogël Samiun, mbaroi gjimnazin grek “Zosimea”. Më vonë punoi pak muaj në Stamboll, si nëpunës në zyrën e shtypit, por iu shfaq tuberkulozi dhe u kthye në vendlindje për klimë më të mirë. Në fillim ishte nëpunës në Berat e më pas doganier në Sarandë (1872-1877). Në këtë periudhë Naim Frashëri shkroi edhe pozitë e para në shqip. Nën ndikimin e ngjarjeve historike, sidomos të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit – njëri nga udhëheqësit e së cilës ishte Abdyli, vëllai i tij më i madh, dhe nën ndikim e veprimtarisë kulturore patriotike të Shoqërisë së Stambollit, në krye të së cilës ishte Samiu – Naim Frashëri iu kushtua tërësisht letërsisë shqipe. Në Stamboll, Naimi ishte ndër botuesit kryesorë të revistës “Drita”, më pas “Dituria” (1885), ku ai botoi edhe shumë prozë e vjersha të tij, prej të cilave:

Pellazgët-shqiptarët

(Naim Frasheri)

Ishte një ditë/Që pellasgjitë/Posi një dritë/Mbuluan dhenë/Duall ng’ Asia/Si mizëria/Dhe me ania/E hodhë denë.

Pas pakë herë,/Duke përzjerë /Ca me të tjerë,/Bënë elinët, /Dhe duke ndarë /Syresh një farë,/Si ka të ngjarë,/Bëri llatinët.

Edhe të tjerët/E më të ndjerët,/Të papërzjerët,/Pellasgjinj mbenë/Maqedhoninjtë/E ilirinjtë/E mollosinjtë,/Gjith’ ata qenë.

Dhe ata janë/Prindërtë tanë,/Pastaj na thanë/Na shqipëtarë/Mundim të themi/Ne ata jemi,/Atë gjak kemi,/Si dhe shtyparë.

Thot’ Herodoti,/Në Tomor zoti/Shtëpi qëmoti/Kishte Dhodhonë/Eshtë m’e vjetër/Ngaha çdo tjetër,/Shumë më tepër,/Kjo gjuha jonë.

Ne kurdoherë/Burra të ndjerë/Edhe të vlerë/Jemi treguar;/Me grekërinë/Dhe me Persinë,/Me gjith’ Asinë/Kemi lëftuar.

Me Lekën vamë,/Muntmë Daranë,/Datën i dhamë/Gjithë Asisë /Burr’ u dëftyem,/Të gjith’ i thyem,/Përmbys e kthyem/Fron’ e Persisë.

Të tërë dhenë,/Den’ e sterenë,/Sa kombe qenë/Në këmb i vumë/Dhe mbretëruam/Kudo që shkuam,/Tekdo lëftuam,/Vëndin e zumë.

Me Pirron vamë/Romës i ramë,/Llatint’ i vramë/E i tmeruam;/Me Skënderbenë/Tyrqve sa qenë/U dhamë dhenë/Dhe i dëbuam.

Kush i goditi/Posi petriti/E i cfiliti/Tyrqit, barbarët?/Bota s’kuxonte/Që t’u qëndronte,/Po kush lëftonte?/Ne shqipëtarët.

Pastaj u ndruam,/Se s’kupëtuam/Dhe nuk e çquam/Të mirën tënë/Gjaknë për botë/E derthmë kotë,/Njeri ç’të thotë?/Nuk ishte thënë!

Mbajtmë Tyrqinë,/Ngjallmë Greqinë,/Ndihm’ Italinë./Po Shqipërinë?/Pse s’u munduam?/Për kë lëftuam?/Neve ç’fituam?/Ç’kemi taninë?

1947 – Komisioni mbi aktivitetin anti-amerikan fillon hetimin rreth infiltrimit komunist në Hollivud, duke rezultuar në një listë të zezë që pengoi disa aktorë, regjisorë e skenaristë të njohur për të punuar në industrinë e filmit për vite me rradhë.

1968 – Ish-zonja e parë Jacqueline Kennedy martohet me manjatin grek të anijeve Aristotle Onassis.

2011 – Lufta civile në Libi: Forcat rebele të Këshillit Kombëtar Kalimtar kapin diktatorin e rrëzuar libian Muammar Gaddafi në qytetin Sirte dhe e vrasin menjëherë.

Mendim i ditës “Gjithçka që kam mësuar për jetën mund të përmblidhet në dy fjale: Ajo vazhdon”.Robert Frost

13 TETOR 1943-70 VJETORI I BOMBARDIMIT Të TIRANëS(2)

October 18, 2013 by dgreca

TRE NUMRA 13: 13 Tetor, ora 13 e 13 minuta…/

Fritz RADOVANI: Pjesa II/

Mbas një viti nga bombardimi i Tiranës, me 29 nandor 1944, u vesh me të zeza e gjithë Shqipnia! Aleatët bane bombardimin e dytë, tue zhytë jo vetem Tiranën, po gjithë Shqipninë në gjak dhe terror. Trojet e lirueme Shqiptare në vitin 1941 nga italianët dhe gjermanët u ripushtuene nga jugosllavët komunistë të Titos, tue i shtue atyne Trojeve edhe Shqipninë nanë e mbetun nga viti 1913, në dokumentat nderkombtare…

Thirrja e parë e terroristit Enver Hoxha, nepermjet dokumentave të PKSh, që kje formue nga mercenarët jugosllavë të Titos ishte: “Përpara, gjithënjë përpara që të fitojmë e të Hakmerremi!” E nder rrugët e Shkodres ndigjohej kanga: “Hakmarrje…rini!”

Po, “hakmarrje” ndaj forcave nacionaliste në Jug, dhe “hakmarrja” vazhdon në Malet e Veriut kunder Prekë Calit, tue vra mbi 118 Burra Malësorë nga Kelmendi ynë, dhe trupat e Tyne tue i tretë nder prroska ashtu si kishte urdhnue “shoku” komandant.

E bishat partizane me “yllin e kuq” në ballë fillojnë vrasjet, kontrollet e shtëpive, magazinat e tregtarëve, plaçkitjet e mallit e deri tek arkat e grave shkodrane. Vetem në qytetin e Shkodres në vitin 1946 funksionojnë 26 hetuesi, podrume torturash, rrahjesh, masakrash, dhunimesh, shnderimesh, vrasjesh, hudhje nga dritaret, mbetje burrash nder korrente elektrike, sjellje në hell mbi zjarrin e vdekjes per me zbatue porosinë e PKSh dhe udhëheqësit të saj barbar, katil dhe anadollak “hakmarrje” ndaj Veriut… Atij Veriu që partizanët i këndonin edhe kangen e tyne kur kanë hy në Shkoder me 29 nandor:

“…Luaje Emine këmbën, se do t’ ia q…Gegës nënën!”…dhe vazhdonin vrasjet…

Vetem nga viti 1944 e deri në dhjetorin 1945 deklaron avokat Paulin Pali, janë vra nder këto qendra masakrash mbi 500 vetë në qytetin e Shkodres, pa shenue këtu ata fatzezë që janë pushkatue e vra nder male, në luftë kunder okupacionit komunist.

Filloi plaçkitja e dyqaneve të Pazarit të Vjeter të Shkodres, torturimi i tregtarëve, marrja e rrezervave të arit dhe mallit dhe kalimi i tij tek pronarët e rijë në Beograd dhe në Moskë, ku kujtohen nder dyqanet e tyne mallnat tona me firmat “Ulqinaku” etj…

E ndoshta, ky mall nuk ka aspak vlerë perballë veprave të artit, muzeumeve dhe bibliotekave të marruna me dhunë nder familjet e kenuna shkodrane apo objektet e kultit fetar, që u rrafshuen perdhe nga urrejtja e fanatizmi me parullen “hakmarrje”!

Vinin partizanët e kontrollonin shtëpinë deri nder hatlla, merrnin çka donin ata, dhe pa kalue java vinte letra e shtetizimit shtëpisë, tokës apo edhe e daljes nga prona… Arrestimet dhe burgjet ishin “pusat” ku shkonte vlera e mallit mbetun pa u shtetizue. Ishin “pusa” që perpijshin gjithshka në pafundsinë e tyne mbi 30 apo 40 vjeçare nder mjaftë shtëpi, një prej të cilave asht kenë edhe truelli i Babes tim, viktimë bombardimi po, por edhe i dënuem mbas vdekjes nga komunistët, që edhe pse la tre jetima të mitun, ma i madhi fëmijë Alfonsi, 11 vjeç (në vitin 1943), nuk perfitueme asnjë ditë pension dhe u trajtuem të deklasuem e shpeshë edhe në shenjester të “hakmarrjes” komuniste!

Po, sa familje ishin të tilla në gjithë qytetin e Shkodres? – As nuk mund të dihen kurrë ata që u perfshinë në “luften e kllasave” dhe ishin objekti i “hakmarrjes”…

***

Kur Nana u kthye në Tiranë me marrë plaçkat e shtëpisë, kishte gjetë oren e rame permbys dhe të thyeme tek dhoma e fjetjes… Kishte mbetë në momentin e bombardimit dhe hagrepët tregonin se,… ishte kenë fiks 13 e 13 minuta, e datës 13 Tetor 1943…

Dhe, me të vertetë ajo “13”… na ka ndjekë per 47 vjetë…

●“Historianët” tanë nuk duhet të jenë dakord as me këte 13 – të…

13–ta, e parë asht ajo e Esad Pashës, që na kujton 100 vjetorin e tradhëtarëve..

●Filloi në 1913, kur Esad Pashë Toptani ua shiti Shkodren malazezëve…vazhdoi me Haxhi Qamilin, tue thirrë: “Duam babën…!”, dhe mbas 13 vjetësh tjera, Ahmet Zogu mbasi nenshkroi “marrveshjen me Pashiq”, i “dhuroi” Jugosllavisë “mike” Vermoshin e …Shën Naumin, “marrveshje” që u “rifreskue” me 14 Tetor 1926, edhe sot në fuqi!

Në vitin 1941, komunistët e Titos gjetën një tjeter kallep terroristi anadollak, që ua rikthej Trojet Shqiptare të Lira të atij viti, që në nandorin e 1944, tue fillue nga Ulqini, Hoti, Gruda, Kosova dhe Maqedonia…dhe, me Ta edhe Shqipninë e vitit 1913…që edhe sot nuk e kuptoi pse quhet me emnin “Shqipni”, kur per 100 vjetë, per aq pak vite sa ishte e “Lirë”, pothuej, nuk asht drejtue asnjëherë nga Shqiptarët!

Me 1 korrik 1946, Tito shperblei Enver Hoxhen me dekoraten “Hero i Popujve të Jugosllavisë”, me motivacionin e njohun “Tradhëtar i Popullit Shqiptar”!

Motivacion që vazhdon me kenë edhe sot mbi varrin e tij…

Asht po, ajo “dekoratë” që KGB – ruse, dhe presidenti rus, Vladimir Putin, me anen e ambasadorit Vladimir Tokin, në Tiranën e “kuqe”, me 21 prill 2005 dekoroi Ramiz Alinë, me rastin e 50 vjetorit si agjent i saj!

Tradhëtari Ramiz Alia dekorohet në 50 vjetorin si agjent i KGB-së, me 21 prill 2005..Ishte edhe 50 vjetori i Masakres së Tivarit, ku roli i tij nuk duhet mohue…

Frano Jakova, i vëllaj i Tuk Jakovës, kur ishte i interrnuem nga vitet 1959, i ka tregue At Frano Kirit se: “Kur Tuk Jakova, e ka pyetë Ramiz Alinë: Po pjesa tjetër e kosovarëve që sollet nga Kukësi, ku ishte vendosë gjatë rrugës për në Shkoder?

– Ramizi i ishte pergjegjë: ‘I vramë si qentë rrugës dhe i hodhëm në Dri e prroska, …ishin të gjithë kunder nesh!”…

Po Aleatët ku janë!?…

(vazhdon Pjesa III)