Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

LUGINA E VJOSES ATY KU U KRYE DYLUFTIMI I FILIPIT V ME ROMAKËT

by

NGA GËZIM LLOJDIA*/

Vjosa dhe lugina e saj  ,  shtrihen në jug të vendit. Disa autorë italian kanë kryer studime me të dhëna historike.Vjosa (Voiussa) sipas autorit italian Roberto Almagià është lumi i Gadishullit Ballkanik, e cila u themelua nga një grup (Pindos) në territorin grek, një lumë malor, me një  kurs të  thiktë ku shpërndahen  me pellgje të vogla, hynë turmë e saj në territorin shqiptar Sarandaporos, dhe koka  në një luginë gjatësore, mjaft të madhe, tarracë  në këmbët e masivit gëlqeror e  të thatë  Nemerčka, më pas është  gryka  e ngushtë quhetKlisura(Klëcyra ) dhe lumi është rritur ndërkohë  me Dhrino(Drino), kontribues i madh i saj, i cili kalonpellgun e Gjirokastrës.

Duke gjurmuar të dhënat për luginën e Drinosit thuhet se :Lugina e Drinos ka një nga përqendrimet më të mëdha të vendeve të lashta në të gjithë Shqipërinë. Ajo ka qenë gjithmonë një zonë e pasur dhe pjellore, një rrugë komunikimi me ngulime të rëndësishme. Që nga zona e Selosë, Dropulli i Sipërm në kufi me Greqinë, Melani dhe Sofratika, deri ne Lekël afër Tepelenës në pjesën veriore të luginës

Një pak më tej dhe më  poshtë kalon Vjosa( Voiussa) në Tepelenë duke e lënë zonën gëlqeror, hyn në rajonine kodrave terciare dhe pastaj, në rrëzë të fshatit Karbunarë derdhet në fushë bregdetare, ku shtrati është shumë  i madhe dhe është e mbushur vetëm në mënyrë të plotë këtu është arritur nga lumi i Vlorës, Shushica( Suscizza ).Goja e lumit  ka lëvizur disa herë në kohë historike: duket se në kohët e lashta lumivrapoi përgjatë këmbëve  e kodrave të Peshtanit deri në Apoloni, pastaj është kthyer direkt në perëndim në det. Në fillim të Mesjetës do të shkojë në jug, ku shtretërit e lumenjve të vjetër janë ende të dukshme nëgryka, dega ku  rrjedha aktive është  rreth 4 km në veri.

Vjosa (Voiussa) ka një gjatësi prej 237 km  dhe kullon një sipërfaqe ujëmbledhëse prej 6592 km katrore, nga të cilat 4357 në territorin shqiptar .Lumi sjell shumë çrregullime sidomos me përmbytjet  në stinën epranverës, që konsiderohen  të dhunshme. Trungu ekstrem  i parë në një planë ishte i lundrueshëm në kohët e antikitet, por sot ajo nuk është përdorur si e tillë, por Vjosa ( Voiussa) me luginën e tij të gjatë është mënyra më e mirë për të hyrë  nga deti në Shqipërinë jugore, një rrugë  që ishte për pjesën më të madhe natyrisht.

Një autor tjetër italian Gaetano De Sanctis duke shkruar për lumin Vjosa me emërtimin e lashtë të kohëve të antikitetit Aos në enciklopedinë italiane  viti 1929 thotë se:  Lumi në pjesën veriore të Epirit, sot( Voiussa) u zhvillua një betejë midis mbretit Filipit V të Maqedonise dhe romakëve. Në fillim të pranverës dhe verës  të viti 198. Filipi, për të mbrojtur atë nga sulmet ,që romakët ishin të përgatitur nga bazat e tyre në Shqipërinë e sotme dhe në veçanti nga Apolonia, ai mori një pozicion mbrojtës në Vjosë  (Aoo) afër Antigonia,rrënojat e cilës  shtrihen pranë Tepelenës.

Disa të dhëna të qëmtuara për Antigonen ku si burim është parku kombëtar Antigone: Antigonea, qyteti i dytë i provincës Epiriote të Kaonisë, pas Foinikes, si nga përmasat edhe nga rëndësia, kontrollonte të famshmen Via Egnatia që lidhte Dyrrachium (Durrësin), Apolloninë dhe Orikumin, me malësitë e Janinës dhe Epirit Jugor. Për shkak të pozitës së rëndësishme gjeografike, në një kodër dominuese te quajtur Jerma, në mes të luginës së Drinos, Antigonea u bë e njohur si përfaqësuese e kulmit të zhvillimit ekonomik.Sqarim:Antigonea ka qenë një qytet i lashtë i ndërtuar në shekullin e III p.e.s.. Rrënojat e tij ndodhen në Shqipëri 14 kilometra nga qyteti i Gjirokastrës.Ishte një qytet jetëshkurtër që jetoi veç rreth 150 vjet. Themelimi i qytetit lidhet me një nga emrat më të famshëm të antikitetit, mbretin Pirro të Epirit. Në fillim të shekullit III p.e.s Pirro u detyrua të shkonte në luftë në Egjipt, ku aftësitë e tij tërhoqën vëmendjen e Berenices, gruas së mbretit Ptoleme të Egjiptit, e cila i ofroi atij dorën e së bijës, Antigoneas. Si mirënjohje për vjehrrën dhe gruan e tij të parë, Pirro vendosi të ndërtonte një qytet të ri me emrin Antigonea.)

Një tjetër luginë   e Vjosës ku bashkërrjedhje dhe Drino. Pozicioni i Filipit, i cili është përkufizuar nga Livio me frazën latine “quae ad Antigoneam fauces sunt, stena vocant Graeci”,, është kërkuar nga disa disi në rrjedhën e sipërme  e moderne  të bashkimit të dy lumenjve, në lindje i cili është më i afërt tek fshati Klisura( Këlcyra.) Por ky pozicion mund të anashkalohet lehtë, dhe nuk mbulojnë të gjithë rrugën nga Tepelena ku forcat  ushtarake të  udhëhequr në drejtim të Gjirokastrës, duke shkuar saktësisht në  rrjedhën e Drinos. Prandaj, pozita e Filipit për të gjetur disi më në veri, në afërsi të Tepelenën, në mënyrë që ai mund të mbulojë të dy rrugët brenda, atë që pasoi Drino dhe ai që pasoi  Vjosa (Aoo). Filipi u mbajt këtu në mbrojtje, NË front nga Publius Villio Tappulo, pastaj nga Titi Quinctius, Flamininus. Flamininus, pas dyzet ditëve të përdorura për të njohur vendin dhe përgatisin betejën se ai pretendonte të trajtohen të gjithë njohurit ushtarake, u përpoq  më një sulm frontal. Por, pasi në  këtë mënyrë nuk mund të merrte  sukses, duke pasur parasysh forcën e pozitës dhe llogoret të cilat u forcua kur ai  ka rinovuar sulmin, i dërgoi një departament të fortë prej rreth 5000 burrave në anashkalimin e pozicioneve të  armikut. Sulmi frontal është kryer me  kohë të ndryshme, kur Philipi kthjellët në pjesën e prapme vihet re shkëputja romake. Së shpejti urdhëroi tërheqje dhe ishte në gjendje për të shkëputur me pak viktima (rreth 2.000 meshkuj, gjatë një total prej ndoshta 20 ose 25 mijë ushtarë, shumë fuqi pothuajse të barabartë ose ndoshta më e madhe se ajo e dy legjionet e Flaminino), por duke e lënë kampin dhe të gjitha materialet e luftës në duart e armikut dhe  në depresion nga fitorja e ushtrisë, që romakët kishin treguar pothuajse pa asnjë plumb të shkrepur.

*Master.Anetar i Akademise Evropiane te Arteve

 

Jeta midis dy dashurive dhe kalvari i dhimbjeve i arkitektit korçar Rustem Myteveliu!

by

Nga Raimonda MOISIU/

Arkitekti i dëgjuar korçar Rustem Myteveliu ka lindur më 14 mars 1930, Ditën e Verës, në qytetin e Korçës, dhe pikërisht në të njëjtën shtëpi që ndërtoi dhe jetoi themeluesi i Korçës, Iljaz Bej Mirahor Myteveli. Është pinjoll i familjes së Mirahorit të Madh, një derë bejlerësh e njohur për traditat patriotike dhe kombëtare. Është në moshën 83 vjeçare, por është shumë i mbajtur dhe të jep përshtypjen se është një burrë rreth të 65-ve. Shumë punëtor dhe babaxhan njeri. Deri në moshën 75 vjeçe vazhdonte të punonte ekspert në zyrën e urbanistikës në Korçë. I rritur në një ambient tepër aristokratik, me rregulla strikte sipas riteve të fesë muslimane, në një shtëpi të madhe e të bukur ku rrethohej, me lule trëndafili dhe pemë dekorative, për arkitektin e ardhshëm korçar, për vëllezërit dhe motrat e tij do të kujdeseshin dy dado, -Tushe dhe Velihani. Të dyja dadot janë trajtuar në derën e bejlerëve Mytevelinj, si çupat e shtëpisë. Ato ishin jetime jetuan dhe u rritën në këtë derë të nderuar bejlerësh. Për arkitektin e ardhshëm korçar, në mënyrë të veçantë do të kujdesej, Dado Veliani dhe gjyshja e tij Gjylistani, që vinte nga dera e rilindasve Frashërllinj. Gjyshe Gjylistani kishte një kujtesë të admirueshme dhe dinte përmendësh vargjet e poezive të Naimit, Samiut dhe Abdylit, Ajo i edukonte nipërit dhe mbesat e saj me frymën e Rilindasve të shquar Frashërllinj, që ishin nipërit e saj. Ajo çdo natë në konakun e Frashërllinjve iu recitonte vargjet apo poezitë ku shprehej atdhetarizmi dhe patriotizmi shqiptar. Shtëpia kishte një dhomë që quhej Konaku i Frashërllinjve dhe Naimi, Samiu dhe Abdyli kur vinin në Korçë te halla e tyre, Gjylistani, ata qëndronin në këtë konak. Për njerësit e tjerë ihste krejtësisht e ndaluar të hynin apo qëndronin në atë dhomë. Kështu filloi të kultivohej te pinjollët Mytevelinj, ndjenja patriotike, atdhedashuria dhe krenaria e të qenit shqiptar. Më pas me pushtimin e Shqipërisë nga Italia fashiste e Benito Musolinit, dera e Mytevelinjve lidhet me luftën Nacional-Çlirimtare dhe vunë në dispozicion të luftës; shtëpinë, pasurinë, urrejtjen për armikun dhe dhanë një kontribut të pashoq në këtë luftë. Nga kjo derë është dëshmorja e atdheut, Floresha Myteveliu, ndërsa arkitekti korçar, Rustemi do të rreshtohej me debatikasit. Veprimtaria antifashiste e Mytevelinjve bie në sy dhe ata internohen në Porto Romano, Durrës. Disa pjesëtarë të tjerë të familjes hidhen në ilegalitet. Me çlirimin e Korçës e gjithë familja kthehet në Korçë, në shtëpinë e tyre. Tani për Mytevelinjtë do të fillonte një tjetër jetë. Përsëri Mytevelinjtë si njerëz punëtorë do të rreshtoheshin në rindërtimin e vendit të shkatërruar nga lufta. Rustemi fillimisht në vitet 1946-47 punoi si punëtor krahu në tharjen e kënetës së Maliqit. Në vitin 1947 Rustemi fitoi të drejtën e studimit në shkollën unike të Elbasanit. Në vitet 1948-52 vazhdoi politeknikumin “7 Nëndori” në Tiranë, ku edhe merr pjesë në shumë aksione për rindërtimin e vendit. Në vitin 1952 punoi në Rrugën e Dritës, në Shkopet.
Më pas informohet nëpërmjet gazetës “Zëri i Popullit”, se kishte fituar të drejtën e studimit për URBANISTIKË, në Bashkimin Sovjetik. Kështu Rustemi shkoi për të studiuar në Moskë. Gjatë kohës që studionte njihet dhe dashurohet me vajzën e bukur moskovite, bashkëstudenten, në të njëjtin kurs, rusen, Valentina. Në ato katër vjet të studimeve në Moskë studenti korçar edhe martohet me vajzën ruse dhe në vitin 1957-ë erdhi në jetë fëmija i parë i tyre, Iliri. Fëmijën e quajtën ILIR, se djaloshi korçar vinte nga toka e ilirëve. Fruti i parë i dashurisë djali i tyre Iliri, i studentit korçar me rusen lindi në kohën që ata mbronin diplomën. Rustemi mbrojti diplomën me rezultate të shkëlqyera, dhe po ashtu ai ndihmoi edhe bashkëshorten e tij, e cila sapo kishte lindur fëmijën. Mbas diplomimit Rustemi dhe Valentina së bashku me fëmijën e tyre Ilirin u kthyen në atdhe. Që të dy burrë e grua u emëruan të punojnë në Institutin e urbanistikës, pranë Ministrisë së Ndërtimit, Tiranë dhe në të njëjtën kohë merreshin me studimin e projekteve të plan rregullimit të qyteteve dhe qendrave të banimit, duke paraqitur projektet të ndryshme si arkitektë. Jeta vazhdonte mëse normale, dhe në vitin 1960 vjen në jetë fëmija i dytë i çiftit Myteveli, -Eleonora.
Por jeta e lumtur e çiftit nuk do vazhdonte gjatë. Trauma të njëpasnjëshme do të trondisnin familjen e arkitektit korçar. Me prishjen e marrëdhënieve me Bashkimin Sovjetik, Valentina filloi të shikohej nga regjimi si një agjente dhe pas presioneve e kërcënimeve të shumta detyrohet të lerë Shqipërinë dhe shkon në vendlindjen e saj, Moskë, duke marrë me vete vajzën Eleonorën 3 vjeçare dhe lë në Shqipëri Ilirin, 7 vjeçar. Por edhe në Moskë Valentina do të shihej me të njëjtin sy. Sistemi komunist kishte të njëjtën fytyrë kudo, hipokrizi.
Rustemin e thërresin në Komitetin e Partisë dhe e detyrojnë të bëjë divorcin e të ndërpresë korrespodencën me Valentinën dhe vajzën, nën pretekstin se letrat janë agjenturore dhe ndikojnë për rrëzimin e pushtetit në Shqipëri. Por Rustemi figuronte i martuar në gjendjen civile të Moskës dhe jo të Korçës, kështu që divorci nuk mund të bëhej. Duke ardhur nga një familje me tradita të shquara patriotike dhe që i kishte dhënë aq shumë atij sistemi komunist, nuk mundën ta burgosnin arkitektin korçar, Rustem Myteveliu. Ndërsa persekutimi do të vazhdonte në mënyra të ndryshme dhe i heshtur mbi Rustemin dhe djalin e tij Ilirin me nënë ruse. Ilirit i mohohet e drejta për të vazhduar studimet dhe Rustemi transferohet në punëra të ndryshme me ulje nga profesioni i tij.

Kartolina e parë nga vajza Eleonora
Në vitin 1986 Rustemi merr një kartolinë nga Frankfurti e cila i jepet mbas 6 muajve. Kartolinën ia dërgonte vajza e tij Eleonora Gerber Myteveli. Ajo i uronte ditëlindjen babait të saj të dashur dhe shprehej se ai i mungonte shumë. Rustemi edhe sot e kësaj dite figuron i martuar me Valentinën në regjistrin e Gjendjes Civile në Moskë. Letrat që Valentina dhe Eleonora i dërgonin investigoheshin dhe censuroheshin.

Takimi i Ilirit me nënën Valentina dhe motrën Eleonora mbas 28 vjetëve…
Mbas rënies së murit të Berlinit filloi një klimë e re politike, jo vetëm në Europë por edhe në Shqipëri. Djali i madh Iliri, i malluar për nënën e tij Valentinën dhe motrën Eleonora bëri të pamundurën dhe arriti të shkojë në Moskë pas 28 vjetëve. Vizën e merr në Budapest, se nuk kishte ambasadë ruse në Shqipëri atë kohë. Takimi ishte shumë prekës. Nëna jetonte vetë në Moskë, ndërsa Eleonora, e motra ishte martuar me një inxhinier gjerman në Ahn, të Gjermanisë. Ajo tashmë jeton në Ahn me burrin e saj, vajzën Tanja, por akoma njihet me emrin Eleonora Gerber Myteveliu. Po ashtu edhe Valentina edhe sot e kësaj dite njihet me emrin Valentina Myteveliu. Iliri qëndron një vit te nëna e tij dhe takohet edhe me motrën, Eleonora. Tashmë Iliri shkon lirshëm në Moskë, po ashtu edhe nëna e motra shkojnë në Greqi, për të parë Ilirin dhe familjen e tij.

Takimi i arkitektit korçar me gruan e tij, 
Valentina dhe vajzën, Eleonora, mbas 30 vjetëve
Valentina Myteveliu edhe sot figuron e martuar në Moskë me Rustem Myteveliun. Valentina i dërgon një garanci, bashkëshortit të saj, të noterizuar dhe legalizuar sipas rregullave, Rustemi mori një vizë në ambasadën ruse. Tashmë marrëdhëniet diplomatike midis Shqipërisë dhe Rusisë ishin rivendosur. Ai niset me itinerarin, Korçë-Selanik-Sofje-Bukuresht-Kiev-Moskë me tren. Një rrugë e gjatë për të takuar dashurinë e mohuar. Në stacionin e trenit Kievski Vogzall, Valentina bashkë me një miken e tyre bashkëstudente priste djaloshin korçar, që tashmë ishte burrëruar nga mosha dhe hallet. Emocione të forta, dridhje duarsh, trupi, dridhje zëri, sy të lotuar, përqafime, si nga vajza ruse dhe djaloshi korçar. Ai ishte 60 vjet, ajo 57 vjeçe. Valentina jetonte vetëm. Gjatë një muaji, që Rustemi qëndroi në Moskë u takuan me shumë bashkëstudentë të kursit të urbanistikës dhe mes tyre takuan, kryearkitektin e Moskës, mikun e tyre të ngushtë. Emocionet shtoheshin çdo ditë. Aty vjen dhe Iliri, U bashkua familja si dikur mbas 30 vjetëve. Çaste mallëngjimi, emocionuese, prekëse.

Takimi me vajzën Eleonorën, mbas 33 vjetëve…
Mbas takimit me të dashurën e zemrës, Valentinën, -Rustemi shkoi në Gjermani për tu takuar me vajzën e tij Eleonora, tashmë 33 vjeçe, e martuar me inxhinierin gjerman dhe me vajzën e tyre, Tanjën, 7 vjeçe. Momente tepër mbresëlënëse, mallëngjyese, prekëse, në aeroportin e Dusseldorf-it. Rustemin e pritën vajza, dhëndri, mbesa dhe Valentina, kjo e fundit, për herë të dytë. Teksa dilte nga plateja e aeroportit Rustemi do të dëgjonte zërin e një fëmijë që thërriste në shqip: ”Gjyshi” dhe akustika e aeroportit ushtonte dhe e çonte ngado atë zë të ngrohtë fëminor e mallëngjyes. Drejt tij u pa të vraponte vajza e mitur 7 vjeçe. Ndër duart e saj të njoma shtrëngonte fort tufën me lule karafilash nga më të bukurat që i kishte zgjedhur për gjyshin e saj. Në krah të fëmijës ndodhej Valentina e cila iu tregonte mbesës dhe vajzës Eleonorës, gjyshin e saj dhe babanë, ndërsa ai zbriste shkallët e platesë… Tanja e vogël iu hodh gjyshit në qafë dhe e pushtonte fort sikur ajo e njihte atë prej kohësh… ”Oh sa qe rritur Eleonora!… Sa e bukur është bërë!, i ngjet shumë Valentinës kur ishte e re, si në atë kohë kur u dashuruam për herë të parë dhe u martuan”-mendonte Rustemi teksa përqafonte të bijën mbas 33 vjetëve. Për arkitektin korçar, djaloshin që diktatura me atë “humanizmin hipokrit” i kishte ndarë pjesët e shpirtit, të trupit e të zemrës së tij ishte një nga momentet më të dhimbshme dhe të vështira në jetën e tij. Por jeta traumat e jetës e kishin bërë të fortë shpirtërisht dhe moralisht Rustemin, i kishin dhënë forcë dhe kurajo, që t’i përballonte situata të tilla prekëse dhe këtë po e transmetonte te Eleonora, Valentina, Tanja, të cilat i kishin munguar aq shumë në jetë. Gjatë gjithë kohës që qëndroi në Gjermani me familjen e gjetur pas 30 vjetëve, mbesa Tanja nuk i ndahej gjyshit asnjë moment. Ata komunikonin rusisht. Rustem Myteveliu është njohës 4 gjuhëve të huaja në një nivel të admirueshëm; rusisht, italisht, frëngjisht dhe turqisht. Rustemi ende vazhdon të mbajë korrespodencë me familjen e tij në Rusi dhe Gjermani. Ai, Valentina, Eleonora, Tanja dhe Iliri, takohen njëherë në vit në Athinë, Greqi, aty ku Iliri është vendosur përfundimisht me familjen…

Martesa e dytë në Shqipëri, mbas largimit të Valentinës
Jeta e beqarit do të ishte shumë e vështirë për arkitektin korçar. Rustemi ra shumë shpirtërisht dhe psikollogjikisht për ndarjen e detyruar që i bëri rregjimi komunist me familjen. Njerëzit e tij të afërm e këshilluan të martohej dhe kështu ai mund të qetësonte disi shpirtin e trazuar dhe të lënduar. Kështu Rustemi martohet me një vajzë fisnike në shpirt dhe temperament nga një derë bejlerësh të Beratit. Ajo do i qëndronte dhe vazhdon t’i qëndrojë në krah Rustemit me fjalët e saj të ngrohta, duke e përkrahur dhe kuptuar burrin e saj, jo vetëm në punën e tij si arkitekt, por edhe në ndjenjën e dashurisë njerëzore. Rustemi figuron i martuar në Moskë me Valentinën dhe në Korçë me vajzën fisnike beratase. Nga martesa e dytë Rustemi ka 4 fëmijë, tre vajza dhe një djalë. Fëmijët e Rustemit nga martesa e dytë kanë marrëdhënie të shkëlqyera si motra dhe vëllezër të vërtetë prej një nëne, me Eleonorën dhe Ilirin. Ata me këtë sjellje shpirtërore e tejet njerëzore tregojnë dashurinë që kanë për prindin e tyre, por edhe kujdesin për babanë e tyre, që e vuante aq shumë ndarjen e familjes së parë. Biles, vajza e Rustemit, Floresha, nga martesa e dytë, studion në Gjermani për shkenca sociale dhe çështjet e Ballkanit. Ajo ka lidhje mjaft të mira me motrën e saj Eleonorën dhe kalon me të e familjen e saj shumë kohë në shtëpinë e motrës Eleonorë.

Ankthi në familjen e dytë natën e Vitit të Ri…
Ishte dhjetor kur Rustemi u takua me Valentinën dhe Eleonorën mbas 30 e kusur vjetëve. Muaji po ikte dhe po afronte Viti i Ri. Ankthi në familjen e dytë në Shqipëri shtohej nga dita në ditë; se a do kthehej babai në gjirin e familjes?! Rustemit i kërkohet nga Valentina dhe Eleonora të qëndrojë me ato përgjithmonë, por arkitekti korçar ashtu si dinte të bënte planimetritë e rregullimit të qendrave të banimit, do të dinte të konsolidonte marrëdhëniet e tij familjare të dyfishta, si një njeri me zemër të madhe ku kishte vend për shumë dashuri prindërore dhe bashkëshortore. Ja si shprehet Jetona Myteveliu, vajza e Rustemit nga martesa e dytë, ish-dekane e Fakultetit të Infermierisë në Universitetin Fan Noli të Korçës, Jetona një vajzë e gjallë, energjike, e bukur dhe tepër ekspresive: “Ankthi ishte torturues në familjen tonë për kthimin e babait në gjirin e familjes. Ishte Viti i Ri dhe nëna kishte besim se ai do kthehej, e njihte mrekullisht shpirtin dhe karakterin e burrit të saj. Na qetësonte duke na thënë herë-pas here, na përqafonte e lëmonte flokët, e na pëshpëriste:-AI DO VIJË!Por edhe Valentina, Eleonora kanë nevojë për të, edhe ato kanë pjesën e tyre në zemrën e Rustemit, ashtu sikundër keni edhe ju! Nëna vazhdonte të përgatiste darkën e Vitit të ri. U habita me kurajon, shpirtin, sjelljen fisnike të nënës time. Më vinte mirë që nëna ime e kuptonte babain aq mirë. Babai im për arsye të caktuara jetike nuk mund të na linte ne jetimë me baba gjallë. Jo, jo e njihja mirë atin tim dhe zemrën e tij e dija se ai nuk mund të përsëriste historinë e kalvarin e dhimbjeve. Ishte ora 9 e mbrëmjes. Bie zilja e telefonit. Ngrita receptorin. E njoha, ishte babai me zërin e tij të dhembshur prindëror. Edhe ai e njohu zërin tim-vazhdon Jetona rrëfimin e saj emocional me sy të lotuar mallëngjyes dhe më thotë:-Jetona, bija ime! Jam në kufi me Greqinë, në doganën e Kapshticës, për 30 minuta vij në shtëpi. Shtroni darkën e Vitit të Ri. Dora më dridhej, lotët përzierë me mall dhe brengë, gëzim për kthimin babait në shtëpi, nuk më mbaheshin. Duke qarë dhe qeshur nga gëzimi thërras sa kisha në kokë në tërë shtëpinë: -Babai erdhi përsëri midis nesh! Mbas 30 minutash troket dera dhe hyn në shtëpi babai me Ilirin!-përfundon Jetona.
Kjo është historia rozë e arkitektit të dëgjuar korçar Rustem Myteveliu, që me shpirtin e tij babaxhan di të falë shumë dashuri. Respekt për ju, për jetën tuaj, kurajon e zemrën tuaj të madhe, që ka aq shumë vend për dashuri njerëzore, -i nderuar ARKITEKT!

 

Tragjedia e quajtur Krushë

by

Nga Gani QARRI/

Për të satën herë u përkujtuan ata që për shumë vite të gjithë neve na mungojnë. Të pagjeturit mbeten përherë të pa harruar në kujtesën e popullit tonë,për të cilët kërkesat e vendosura për gjetjen e tyre,me të drejtë edhe më tej vazhdojnë. Familjet krushjane , ashtu si të gjitha familjet e të kidnapuarve dhe bashkëfamiljarëve të humbur anë e kënd Kosovës,nuk pushuan kurrë së kërkuari nga faktorët relevant -kombëtar dhe ndërkombëtar, një informatë apo shenjë ekzistence,për fatin e më të dashurve që nga paslufta e këndej.

Ndaj, gjendja e tyre e rënduar, duhet kuptuar drejtë dhe ndihmuar nga secili me mundësitë që ka,sepse dhembja e ngrirë dhe e mbetur pezull për kaq vite pritjeje, jo vetëm për ata,por për të gjithë ne, e bënë këtë ngjarje tejet të padurueshme. Për fat të keq,kjo tragjedi e rëndë, gjatë gjithë jetës do ti lëndoj plagët e pa shëruara të të mbijetuarve, që nga humbja e dhembshme e bashkëfamiljarëve të tyre në masakrën e 26 Marsit të vitit 1999, kur me fatin e banorëve shqiptar të Krushës luhej drama shekspiriane, për jetë a vdekje. Atëbotë, pjesa më e madhe e grave dhe fëmijëve të mbijetuar dhe ndonjë mashkulli, nga të rrallët të shpëtuar nga Krusha, do të gjenin strehim të përkohshëm në Has. Ata jo vetëm se njiheshin në mes vete, por ishte forcuar edhe shpirti human si dhe dinjiteti njerëzor e kombëtar,i cili në ato çaste të vështira që kalonte vendi, mbante gjallë popullin e rrezikuar shqiptar në këto troje.

Tanimë për të gjithë do të vinin kohë të vështira, më të vështira se kurrë më parë, kur lufta po trokiste pa paralajmërim në çdo derë dhe familje shqiptare, ndërsa fushata e forcave okupuese serbe për spastrimin etnik dhe shfarosjen e etnisë sonë nga trojet stërgjyshore, po zhvillohej gjithnjë e më e ashpër, duke mbjellë vdekjen në shumë vendbanime shqiptare, gjithandej Kosovës. Ndaj, fytyra e vërtetë e krimit sllav,do të shihej edhe një herë më tepër me 26 Mars të vitit 1999,në masakrën e Krushës së vogël, njëjtë siç kishte ndodhur para dhe pas kësaj date edhe në shumë fshatra dhe familje tjera shqiptare, anembanë vendit tonë të okupuar.

Ekspedita e soldateskës kriminale serbe,nuk njihte pardon! Ajo do të kidnaponte dhe masakronte edhe fëmijë të moshës 12 e 13 vjeçare,duke i ndarë ata me forcën e plumbit nga nënat dhe më të dashurit e tyre, për të mos i parë më kurrë.

Meshkujt e Krushës së vogël,nga 12 deri në 70 e më tepër-vjeç, do të mbylleshin në një shtëpi një katëshe të fshatit për tu vrarë ,djegë e shkrumbuar,ku pas tragjedisë do gërryhej thellë dhe hiqej edhe dheu i shkrumbuar e gjakosur nga aty, në mënyrë që të fshiheshin gjurmët e krimit dhe zhdukeshin trupat e të masakruarve për të mos u gjetur më asnjëherë deri më sot.

Kurse,gratë dhe fëmijët e frikësuar, të shastisur nga trishtimi i krimeve serbe në Krushë të Vogël,pasi që nuk kishin mundur ta kalonin ujin e rrëmbyeshëm të Drinit,të vuajtur e dëshpëruar do të uleshin pranë valëve të turbullta për të vajtuar me sa zë kishin, tragjedinë e ndodhur atë ditë në vendlindjen e mbetur shkret.Ushtima e vajit të tyre do të dëgjohej deri në fshatrat e Hasit,përtej Drinit të bardhë, banorët e të cilit me të kuptuar se ç`po ndodhte,do të vraponin për tu dalë në ndihmë me gjithçka kishin dhe shpëtuar ata që ishte e mundur, duke bartur gratë dhe fëmijët e mbetur buzë ujit turfullues,për ti sjell dhe strehuar në shtëpitë dhe vatrat e tyre.

Por para se të hynin brenda, nga andej do të vinin edhe një herë krismat e kobshme të vdekjes të cilat paralajmëronin se ç’po ndodhte në ato momente të rënda me djemtë dhe burrat e kidnapuar të Krushës së vogël.Ndaj vaji dhe britmat në ato çaste nga më të vështirat që përjetonin gratë dhe fëmijët e dëbuar të këtij fshati ,do të vazhdonin pareshtur,ndër këta dëshmitarë të gjallë të vuajtjes e dhembjes dhe tragjedive të paharruara në atdheun e tyre.

Ditët e strehimit ishin të numëruara edhe këtu, ngase për shqiptarët e pambrojtur nuk kishte më siguri askund. Kështu që banorët e Hasit bashkë me gratë dhe fëmijët e strehuar nga Krusha,do të detyroheshin me forcë nga okupuesi sllav,që ta braktisnin vendin e tyre dhe Kosovën e robëruar për të kërkuar shpëtim në Shqipëri.

Ndërsa pas lufte,ndër të parët që do të ktheheshin në vendlindjet e djegura dhe tërësisht të shkatërruara ishin familjet e të zhdukurve, të cilat do të nxitonin që ti kontaktonin sa më parë organizatat e vendit dhe ato ndërkombëtare, shtetërore dhe humanitare,me shpresë për zbulimin e fatit të më të dashurve të tyre dhe lehtësimin e traumave të pësuara nga masakrat dhe gjenocidi serb, gjatë luftës në Kosovë.Edhe pas kthimit,tronditjet më të rënda i pësuan gratë dhe fëmijët e Krushës të cilët me të arritur në vendlindjen e tyre,përveç zhdukjes së më të dashurve, nuk do ti gjenin më as shtëpitë dhe gjërat që kishin dikur,përveç vendit të djegur dhe mbetur shkret, i cili medoemos duhej ringjallur sërish,me mundësit e tyre të pakta.

Këto familje mbetur plotësisht të vetme dhe në gjendje fare të pa shpresë, pa asnjë pasuri dhe mbështetje, para atij trishtimi të pashembullt njerëzor dhe mjerimi aq të madh ekonomik, edhe ashtu,duhej të fillonin një jetë të “re” të pa provuar asnjëherë më parë.

Nëna dhe gra të veja, duhej rimëkëmbur atë që ishte e mundur dhe rritur fëmijët e tyre jetimë përkundër një mbijetese aq të mundimshme,pas gjithë atij tmerri dhe përjetimeve që nuk mund të përshkruhen nga goja e njeriut. Ndaj, përballimi i orëve të para pas kthimit- ishin momentet më prekëse,tejet të rënda dhe shumë të vështira për të gjithë të mbijetuarit.

Megjithëse,pas përjetimit të një realiteti si ky dhe gjendje të tillë kaq të pa shpresë,njeriu humbet çdo forcë dhe besim në vetvete, gratë e veja krushjane, të cilat për jetimët u shndërruan në Nën dhe Baba, fakti i mbijetesës së fëmijëve dhe shpresa për rritjen e tyre,do ti bënte ato edhe më të forta se guri.

Ndaj,falë sakrificave të panumërta të këtyre nënave, një pjesë e ish jetimëve të luftës të pjekur para kohe nga kushtet e rënda dhe mbijetesa e zorshme,tanimë janë bërë burra dhe kryefamiljarë të denjë, të cilët kanë ringjallur shpresën, gati të shuar në këtë fshat, nga tragjedia kriminale serbe, dhe ripërtërirë jetën e cila me gjithë vështirësitë edhe këtu, sot vazhdon e re dhe e sigurt, si kudo tjetër në Kosovën tonë të lirë. Gani Qarri Cyrih, 26 Mars 2013

 

NJË NËNË NUK NA KA BËRË- PO NJË VEND KEMI TË TËRË

by

NE PERGJIGJE TE PYETJES:KUSH E KA QEVERISUR VLOREN QE NGA VITI 1900?/

NGA GËZIM LLOJDIA/

1.Kur gërmëzojmë emrin e qytetit tonë. Silueta e qytetit. Ndër kohët e lashta. Historia përmend  trazimet ndër shekuj, që kanë qenë shtysa për të treguar qëndresën e tij. Shpallja e pavarësisë në këtë qytet si fakti që ,dielli në lindje agon. Lufta e Vlorës dhe lufta e dytë e përbotshme. Paslufta nxori regjimin, që u vendos në gjysmën  e Evropës. Gjurmët e tij ende të pafshira janë dëshmi, që do të ruhen ndër breznit tonë. Si një plagë, që kullon nga e pëgëra lindje.

2. Me kokën në pragun e historisë,  breg më breg ,shkulmë nxjerr në zemëratën dimërore. Kërkimi im ka një pikënisje. Qyteti ynë ka pasur administratën dhe drejtuesit e tij ndër kohëra ç’praj shekullit të shuar janë një numër figurash të pazakonta,me kontribute. Historia ruhet me dëshmi .Rojtarë janë dëshmitarët. Në listën e madhe të mos harresë janë emrat e kryetarëve të bashkisë, që kanë drejtuar qytetin. Ata kanë qeverisur qytetin tonë ndër vite të brishta të trazuara ishin vitet dhe ja dolën, që qyteti ynë të mirë administrohet ndër të gjithë kohët e shekullit të shkuar ndër më të vështirët shekuj në historinë tonë.

3. C’praj vitit 2008,kohë kur u bë propozimi në Këshillin e Bashkisë  Vlorë janë fshirë rreth 5 vite.Asnjë bust nuk është vendosur sot në qytet për kontributin e kryetarëve të bashkisë.Një nënë nuk na ka bërë- po një vend kemi të tërë. Vendi  i tyre për kontributin e dhënë duhej të ishte në një ndër lulishtet e qytetit. “Ku gjenden ata që i dhanë emër dhe krenari qytetit ndër kohët e vështira?Në varreza si gjithë të tjerët,por me një kontribut të madh në dallim nga të tjerët. Mungesa e fondeve është shkaku madhor.Shteti duhet të kishte krijuar  një fond të vecantë për të vlerwsuar kujtimin e tyre ndër pervjetorët, që kryhen. Shteti duhet të krijojë një fond,për të përjetësuar emrat e ndritur të të gjithë patriotëve shqiptarë, në Vlorë,Korcë,Shkodër,Tiranë e gjetkë. ”Mëma jonë,Shqipëri,-Sa shenjtorë mbanë në gji?Këta shenjtorë të fjalës,të pushkës,penës u larguan nga kjo botë ngase të gjithë janë të vdekshëm. Mirëpo harresa jonë për p veprën e tyre të pavdekshme mbetet e pafalshme.Një fond i veçantë duhej krijuar. A mos duhej administruar nga MTKRS për të realizuar bustet dhe monumentet e një sërë figurash atdhetare anembanë vendit? Mendimi i   një studiuesi për  ngritjen e një këshill për vlerësimin dhe ngritjen e memorialëve të tyre është mëse i drejtë. Pyetja mund të shtrohet më thjeshtë. A do të ngrihet ndonjëherë ky këshill? Dhjetëra figura patriotësh ende nuk kanë një varrë,nuk kanë një pllakë përkujtimore.Godina apo banesa historike janë aktualisht të harruara, të shkatërruara gjithsesi ,që nuk  tregojnë  vlera qytetërimi.

4.Cilët ishin emrat ,që do të kishin një bust ndër lulishtet e Vlorës?Në mos sot nesër sigurisht do ta kenë. “Ku gjenden ata që i dhanë emër dhe krenari qytetit ndër kohët e vështira?Në varreza e trishtuara  të harruar në kohë prehjen e madhe dhe të përhershme.Nga siti i bashkise sjell të gjithë të dhënat e tyre.Disa të dhëna për disa kryetarë bashkie të këtij qyteti. Janë figura si Nuredin bej Vlora,I biri Ferit Pashë Vlores, ish kryeministër i Turqisë ne vitet 1902-1908. Nuredin beu një nga personalitetet e shquar te familjes Vlora. Me kulture te gjere, njohës i shume gjuhëve te huaja. Ne vitin 1925 u zgjodh Kryetar i Bashkise se Vlorës.

Abedin Nepravishta.U lind 1889 ne Kuç te Kurveleshit. Me 1931 prefekt i Vlorës dhe  1 muaj zevendesisht kryetar i bashkise. Më 1 tetor 1930 emërohet prefekt ne Korçe. Me 1931 – 1933 prefekt ne Vlore. Me 11 shtator 1933 – 9 dhjetor 1935.

Arshi Halili. Ne legjislaturën 1925-­1928, pas vdekjes se deputetit Elmas Xhaferi u zgjodh deputet. Dhe pastaj Krvetar i Bashkise se Vlores. Emrat e tjerë Ali,Asllani , Abaz Mezini,Qazim Kokoshi,Ibrahim Abdullai etj.

KRYETARET  E BASHKIVE TË QYTETIT BREGDETAR DERI PAS CLIRIMIT

Sistemi i bashkive ne Shqiperi ka patur here pas here ndërprerje ne kohe. Qysh para 1912 kane funksionuar”Kryekatundaret”ose Kryetaret e Bashkive. Ky sistem vazhdoi deri ne fund te 1944 kur u vendosen Komitetet Ekzekutive dhe rifilloi ne vitin 1992.Ne fillim te shekullit XX Vlora kishte një popullsi prej 8.000 banoresh dhe administrohej nga Kryekatundari, qe sot quhet “Kryetar i Bashkise” : Nder te paret qe njohim si Kryekatundare apo Kryetar Bashkie jane: Shahin Kolonja, Ali Spahiu, Abas Mezini dhe Ibrahim Avdullahu te pasuar nga Osman Haxhiu i cili njihet edhe si prefekt i Vlorës. Ne 1918 me emrin “Kryetar Bashkie” është Ali Asllani i cili ne 1920 ia la vendin Qazim Kokoshit. Ne vitin 1925 Kryetar i Bashkise u zgjodh Nuredin bej Vlora e pas tij Arshi Halili {Xhindi}.

Ne vitin 1934 përsëri Ali Asllani deri ne prill te 1939. Pas një ndërprerje, ne 1943 Kryetar Bashkie perVloren u caktua Myhedin Haxhiu. Pas lufte, nuk ka Bashki, këtë rol e luante Kryetari i Komitetit. Rexhep Sulejmani dhe Avdul Agal­liu ishin teparet Kryetare te Komitetit Ekzekutiv te Qytetit.

Shahin Kolonja, 1900

Ishte kryetar i pare i Bashkise se Vlores, ose kryekatundar, siç quhej ne atë kohe.

Ali Spahiu (Skrapari) 1903-1908.Kishte kryer shkollën e larte ne Stamboll, anëtar i klubit”Bashkimi”Stamboll.

1-Abas Mezini, 1908 – Mars 1909

Familja Mezini eshte nje nga familjet me te vjetra te Vlorës dhe me nje aktivitet te shquar patriotik. Ne Komisionin përgatitor për shpalljen e Pavarësisë Abas Mezini ishte shume aktiv, ne shtepine e tij bëheshin mbledhjet me te rëndësishme. Kryekatundari mbështeti fuqimisht Ismail Qemalin dhe qeverinë e tij. Ne te gjitha aktivitetet e kohës merrte pjese Abas Mezini.

2-Ibrahim Avdullahu 1912-1914

Ka kryer shkollën e larte per Drejtesi ne Stamboll. Një nga themeluesit e Klubit Labëria”dhe drejtues i tij, për ketë arsye Ibrahim Avdullahu, Elmas Xhaferi,Mu~o Sharra, Durro Shaska dhe Ali Beqiri u kapen nga turqit, ne vitin 1908, u shpunë ne Stamboll dhe rrezikonin denimin me vdekje. Kur u kthye ne atdhe vazhdoi aktivitetin dhe ishte një nga njerëzit me te afërt te Ismail Qe­malit Pas shpalljes se pavarësisë është Kryekatundari i Vlores. Ne mars te 1914 shkon ne France si përfaqësues i Vlorës për tu këshilluar me Ismail Qemalin Ne 1914 kryeson negociatat me rebelet për te shpëtuar Vlorën nga shkatërrimi. Kryengritësit kerkuan largimin e tij si kryetar i katundarisë. Një nga personalite­tet me me influence ne Vlore. Ne vitin 1923 vuri Kandidaturën për deputet.

3-Osman Haxhiu (Nenprefekt i Fierit)

Pas largimit te Ibrahim Avdullahut si Kryekatundar u vendos qe administrimin e Vlorës ta merrte Osman Haxhiu ne emrin e prefektit. I biri i Miftiut te Vlorës Haxhi Muhametit dhe një nga familjet me te pasura te Vlorës. Shume aktiv qe ne fillim te shekullit, një nga mbështetësit kryesor te Ismail Qemalit. Me vone do te këtë një karriere te shkëlqyer, Kryetar i Komitetit “Mbrojtja Kombëtare” te Luftës se Vlorës, delegat ne Kongresin e Lushnjes, deputet ne parlamentin shqiptar.

4-Ali Asllani – 1918.Personalitet shtetëror, diplomat, poet i shquar i Vlores. Mbaroi shkollën e lart Politiko-Juridike-Administrative ne Turqi ne vitin 1906. Shërbeu ne administratën turke ne Janine e Bulu, deri ne shpalljen e pavarësisë. Punoi si sekretar i Ismail Qemalit,nënprefekt i Fierit, sekretar i administratës se Vlorës, sekre­tar shteti. Dy here Kryetar Bashkie ne Vlore, përfaqësoi shtetin shqiptare ne Trieste, ne Sofje dhe Athine. Shkroi shume poema dhe poezi. U zgjodh anëtar i Institutit te Shkencave ne vitin 1913. Zotëronte gjuhet: turqisht, persisht, gre­qisht, italisht dhe frëngjisht.

5-Qazim Kokoshi – 1920.Me aktivitet te shquar patriotik e politik. Firmosi aktin e pavarësisë, ne shtabin e Luftës se Vlores, senator, deputet, ne 1920 u zgjodh Kryetar i Bashkise Vlore.

6- Nuredin bej Vlora .I biri Ferit Pash Vlores, ish kryeministër i Turqisë. Nuredin beu, një nga person­alitetet e shquar te familjes Vlora dhe te Vlorës. Me kulture te gjere, njohës i shume gjuhëve te huaja. Ne vitin 1925 u zgjodh Kryetar i Bashkise se Vlorës. Gjate mandatit te tij pruri makinen per te lar rrugët e Vlorës, vendosi sirenën për orarin e punës dhe te shkollës. Ishte i ndjeshëm ndaj te gjithë atyre qe vuanin.. Iku jashtë shtetit dhe vdiq ne Hajdenberg te Gjermanisë ne vitin 1964

7-Arshi Halili (Xhindi)legjislaturën 1925-1928, pas vdekjes se deputetit Elmas Xhaferi u zgjodh deputet. Dhe pastaj Kryetar i Bashkise se Vlorës.

Gjate luftës u rreshtua familjarisht me forcat antifashiste. Djali i tij ing.Mynyr Xhindi ishte nje nga udheqesit e partisë komuniste te qarkut te Vlorës. Per rivalitet ndërmjet udhëheqjes komuniste, Mynyri u vra pabesisht nga shoket e tij. Pas lufte Arshi Halili dhe djemte e tij Fejziu dhe Murati vuajtën dënime te ndryshme neper burgjet e diktaturës. Vdiq ne Shkodër, pran djalit te tij dr. Batjarit.

8-Abedin Nepravishta.U lind 1889 ne Kuç te Kurveleshit. Mbaroi gjimna­zin dhe Shkollën e Larte Administrative “Mylkie” te Stambollit me 1911. Shërbeu si sekretar ne Ministrinë e Financave te Perandorisë Osmane, atashe ne vilajetin e Janinës e Prefekturën e Beratit, dhe si profesor i matematikes ne gjimnazin e Beratit.Me 1922 prefekt ne Elbasan, Shkodër. Me 19?2 – 1923 prefekt ne Durrës. Me 1925 – 19?4 prefekt Shkoder. Me 1925 drejtor i Banke Kombëtare re Shqipërisë. Me 1926 -19?8 prefekt ne Durrës. Me 1929 se bashku me disa tregtare durrsake formojnë shoqërinë ndërtuese “Krahu”, qe e drejtoi deri me 1 tetor 1930,  u emërua prefekt ne Korçe. Me 1931 prefekt i Vlorës dhe i muaj zevendesisht kryetar i bashkise. Më 1 tetor 1930 emërohet prefekt ne Korçe. M 1931 – 1933 prefekt ne Vlore. Me 11 sht:ator 1933 – 9 dhjetor 1935 .

Kryetarë të tjerë të bashkisë së Vlorës kanë qenë:/

Myhedin Haxhiu/

Lindi ne Vlore ne 15 maj 1909 dhe vdiq ne 1 janar 1979 ne Filadelfia. Studimet e larta i kreu ne Vjene, ne fakultetin e shkencave diplomatike. Punoi ne administrimin e pasurisë se madhe te familjes se tij. Kur gjermanet erdhën ne Vlore, fundi i vitit 1943, kërkuan nga paria e Vlores qe te vendosnin një kryetar Bashkie, ne te kundërt komanda ushtarake gjermane do te merrte përgjegjësin për çdo gjë ne Vlore. Ne kushtet e luftes dhe nen komandën gjermane, detyra e kryetarit te bashk­ise ishte shume e vështire, Myhedini e pranoi detyrën pas nje deklarate qe i beri parisë se Vlorës për te shpëtuar c’te mundem ne Vlore, po sakrifikoj Myhedini”… U përpoq dhe beri aq sa mundi. Hebrenjtë qe banonin ne Vlore i pajisi me dokumente dhe i coi ne Trevllazer, per t’i shpëtuar nga raprezaljet gjermane. Ne nëntor 1944 shkon ne Itali dhe ne 1948 ne Turqi, ku dha mësimin e gjermanishtes ne Stamboll dhe Izmir. Zotëronte gjuhet gjermane, angleze, turke dhe italiane. Ne vitin 1956 shkon ne Amerike. Behet anëtar i federates Vatra. Vdiq ne Filadelfia.

Xhemil Vlora, 1909-1912.Ka qene kryekatundar i Vlorës ne nje periudhe e cila dominohej nga administrata turke dhe lëvizja popullore për pavarësinë nga Turqia.

 

ARKIV- NE FUSHATEN E VATRES TE 3 QERSHORIT 1917 KONTRIBUAN EDHE SHQIPTARET E ARGJENTINES

by

Një nga punët e mëdha të Federatës Pan Shqiptare të Amerikës është organizimi i fushatë për “Shpëtimin e Shqipërisë”. Vendimi u mor nga Komisioni i Vatrës, i cili i zhvilloi punimet në dy ditë, 19 dhe 20 maj 1917. Pasi komisioni kishte lexuar raportin e delegatit të saj Mehmet Konica në Londër, si dhe letrën e delegatit tjetër në Zvicër dr. Mihal Turtulli, që e shoqëronte letrën e tij me 1000 mijë dollarë kontribut,dhe kërkonte hapjen e fushatës për Shpëtimin e Shqipërisë. Komisioni vendosi që fushata të hapej me 3 Qershor dhe të quhej ”Fushata për Shpëtimin e Shqipërisë”. Vatra u nis me mendimin që të mblidhte rreth 40 mijë dollarë që për kohën ishte një shumë marramendëse, por entuziazmi i vatranëve ishte i paparashikuar; shifra shkoi në më shumë se 150 mijë dollarë. Të mos harrojmë se në atë kohë nuk kishim asnjë biznesmen shqiptar, vetëm punëtor të thjeshtë. Dielli bëri propagandë të madhe për fushatën. Poezia e Fan S Nolit”Jepni për Nënën”  bëri një efekt të jashtzakonshëm.Ne kete fushate kontribuan edhe shqiptaret e merguar ne Argjentine.Po sjellim nga arkivi listen e dhurueseve nga Buenos Aires:    KOLLONIA  BUENOS  AIRES,  ARGJENTINË,  AMERIK’  E  JUGËS

Zefro  Pasho  Vlora  pesa  7

Vëll.  Grigori  dhe   pesa      5

Filip  Thomas  Korça

Jorgji  Kosmas  Përmeti  pesa 5

Dailan  Rapush  Vlora  pesa 5

Kosma  Dimitri  Berati  pesa 5

Ali  Bajram  Sinanaj  Tepelena pesa 3

Mehmet  Sulejman  Radhima pesa 2

Nikolla  Kirxhalli  Hoçishti pesa 5 Nikolla

D.  Karafili  Hoçishti pesa 5

Lazi  Thimi  Berati            pesa 5

Filip  Spiridon  Durësi  pesa  2

Mihal  Burri  Berati  pesa 2

S(h)uma  e  ndihmave  pesa 51, të  cilat  bëjnë  $ 22.45.