Interviste – Page 98 – Dielli

Ish ambasadori William Ryerson: Ja si e kujtoj Shqipërinë dhe shqiptarët

June 21, 2016 by dgreca

Intervistë e Mimoza Dajçit me ish Ambasadorin Amerikan në Shqipëri Z. William Ryerson/

–Përshëndetje Ambasador Ryerson!/

-Përshëndetje!/

-Gëzohem që pata rast t’ju takoj në SHBA. /

-Edhe unë gëzohem gjithashtu./

Ryerson, si e pritët detyrën e Ambasadorit në Shqipëri, duke patur parasysh izolimin e vendit dhe diktaturën e egër gati 50-vjeçare të saj?

Kur erdha për herë të parë në prill të vitit 1991, dija shumë pak për Shqipërinë. E kisha parë Shqipërinë kur punoja në Beograd, nga ana tjetër e liqenit të Shkodrës, aty ku ndodhen malet shqiptare. Nuk e kisha idenë që do të vija ndonjëherë në Shqipëri.

Çfarë detyre mbulonit në atë kohë në Beograd?

Isha në detyrën e Konsullit të Përgjithshëm për SHBA-së, për katër vjet në Beograd.

A kishit eksperiencë diplomatike më parë në vendet e lindjes që kishin përjetuar diktaturën komuniste si edhe Shqipëria?

Po, në Beograd, dhe tri vite në Poznan të Polonisë.

Zoti Ambasador, ju keni qenë prezent në Shqipëri në momentet më kyçe të vendit tonë, siç ishte vendosja e pluralizmit dhe rrëzimi i rregjimit komunist. A mund të ndalemi pak tek këto ngjarje madhore që kaloi Shqipëria?

Ishte kohë shumë e vështirë për shqiptarët në shumë aspekte, por edhe nga ana materiale. Ushqimi ishte shumë i pakët, i pamjaftueshëm për popullsinë vendase. Kishte rrezistencë të madhe nga rregjimi i vjetër karshi ndryshimeve qe po ndodhnin ne ato kohëra. Ju sigurisht ishit atje dhe e dini më mirë se unë. Megjithatë ishte e mahnitshme të shihje kurajon e shqiptarëve se si i rrezistonin asaj trysnie të madhe.

Në pranverën e vitit 1992, ne i patëm ofruar Shqipërisë pleh kimik artificial, që të ndihmonte rritjen e prodhimit në vend pa pasur nevojën e importimit të ushqimit, me kusht që të shitej në ankand. Zv. Kryeministri shqiptar i asaj kohe, insistoi duke thënë se ishte e pamundur të zhvillohej ky si proces në Shqipëri, pasi shitja me ankand ishte kundra ligjit. Për ta bërë këtë të mundur, duhej patjetër që pala shqiptare të binte dakord e të firmoste por me sa dukej, kishte rrezik që Shqipëria nuk do të pranonte. Një ministër tjeter po i asaj kohe, që besoj se ishte anëtar i Partisë së Punës, pati kurajon ta nënshkruante këtë kontratë, pasi mendoi se kjo ishte për të mirën e Shqipërisë.

Këto ishin situatat me të cilat po përballeshim ato kohë, ku individe të ndryshëm mundoheshin të bëheshin pengesë, ndërsa disa të tjerë kuptonin se këto ishin ndryshime pozitive për zhvillimin e vendit.

E vlerësoj edhe sot kurajon e atij ministri që e firmosi atë kontratë, pavarësisht se çfarë anëtari partie mund të ishte ai, nëse fanatik apo jo. Ndërsa unë nga ana tjetër po rrezikoja të humbisja punën, se nuk isha në gjendje të merrja firmat e duhura. Departamenti i Shtetit Amerikan më bëri një telefonatë ku mu tha se nëse kjo kontrate nuk realizohej me Shqipërinë, atëherë plehun kimik do ta nisnin në ndonjë shtet tjetër.

Në atë kohë besoj se patët rast të takoheshit me Ramiz Alinë. A keni biseduar me atë rreth situatës në të cilën ndodhej vendi?

E takova në pranverën e vitit 1991. Isha delegat, dmth ende pa marrë titullin e ambasadorit. Mbaj mend bisedën e parë tek kafeneja e parlamentit. Njerëzit më hapën rrugën dhe përkthyesja ime më tha: “Me sa duket ai do të takohet me ju”. Kështu që iu afrova. Pasi u përshëndetëm, sepse ai ishte president i Shqipërisë i thashë: “Z. President, ka ardhur koha që Shqipëria të ballafaqohet me të shkuarën e saj. Gjermania e ka bërë këtë. Unë kam qenë me shërbim diplomatik në Berlin, Bon, Vienë dhe jam familjarizuar me këtë proçes, prandaj them se duhet ballafaquar tashmë ajo e shkuar e tmerrshme edhe në Shqipëri”.

Ai më tha: “Jo, kjo nuk ka të bëjë fare me ne, pasi ne nuk jemi ashtu”. Ai mbase e besonte vërtetë gënjeshtrën që me tha, por e vërteta ishte se kishte ardhur koha që Shqipëria ta shikonte në sy të shkuarën komuniste.

Duke u kthyer tek parlamenti i parë shqiptar, ju si përfaqësues diplomatik i SHBA, nuk u lejuat fillimisht të asistonit në parlament, dmth si ambasada amerikane ashtu edhe ambasadat e tjera.

Ditën pasi mbërrita në Shqiperi, shkova tek Kryeministria dhe takova shefin e protokollit për një vizitë kortezie. I thashë: “Kam dëgjuar se parlamenti juaj ka refuzuar një kushtetute, por janë në biseda e sipër për një kushtetutë të re. Do të kisha interes të dëgjoja debatet e diskutimet”. Përgjigja e tij ishte: – Nuk mund të vish në Parlament. Atëherë e pyes: “Ç’do të thotë kjo? Përfaqësuesi juaj që do të shkojë në Washington, D.C., do të jetë në gjendje që të dëgjojë seancat e Kongresit Amerikan pasi zhvillohen në mënyrë të hapur”.

I thashë gjithashtu se dija vetëm për dy instanca ku Kongresi kishte mbajtur seanca me dyer të mbyllura, e para gjatë Luftës II botërore, ku u mbajt një debat për strategji lufte ku do të vendosej nëse Amerika do të ndërhynte më parë në Europë apo në Pacifik, dhe e dyta, më duket gjatë viteve 50-të, mbi energjinë atomike, ku kongresi mbylli dyert dhe diskutoi.

Por kur pashë që shefi i protokollit shqiptar më kundërshtoi përsëri thashë: “Protestoj!”.

Ai mu përgjigj përsëri: – Nuk mundesh.

Atëherë unë shtova: “Qeveria ime proteston!”.

Pasdite shkova në Hotel “Dajti” dhe përkthyesi më tha se aty ndodhej edhe Gramoz Pashko, e se mbase bëja mirë të flisja me atë. Unë ende nuk e njihja, por e takova dhe diskutuam gjerë. Ai më tha se shpresonte të më shihte në Parlamentin shqiptar së shpejti. I thashë se për fat të keq nuk varej nga unë. Pashko më tregoi se delegatët demokratë kishin një mbledhje atë mbrëmje dhe do ta ngrinin edhe këtë si çështje.

Të nesërmen më telefonoi shefi i protokollit të Kryeministrisë e më thotë se, mund të shkoja në Parlament dhe mund të sillja me vete edhe përkthyesin tim. Pasi shkova në Parlament, nisën të vinin edhe diplomatë të tjerë të huaj.

Pra ky ishte suksesi juaj, Ambasador.

Jo, ky nuk ishte sukses për mua, por për parlamentin shqiptar që të zhvillohej në mënyrë të hapur. Kjo gjë mbase erdhi si shtysë edhe nga ministri i jashtëm i asaj kohe. Ata mbase kuptuan se ajo gjendje nuk po i ndihmonte përderisa edhe kamerat televizive ishin të pranishme në parlament. Ndërkohë une fillova te vija re se kamerat fokusoheshin shpesh tek une e më filmonin. Më vonë e kuptova se përse e bënin këtë, pasi mësova nga një çift shqiptar – miqtë e mi, se kishte filluar të përhapej lajmi për mua se “amerikani” nuk e kalon kohën në kafene tek Hotel “Dajti”, por është duke bërë punën e tij dhe duke dëgjuar seancat në parlament. E me sa duket, pasi më dhanë OK-in mua, vendosën t’i hapnin dyert të gjithë trupave diplomatike.

Herën e parë që hyra në Parlamentin Shqiptar, më pritën dhe uruan mirëseardhjen një sërë trupash diplomatike të huaja si çekët, egjyptianët, etj. Përpara këtij evenimenti, diplomatët e huaj në Shqipëri nuk ishin të lejuar të bënin asgjë.

Më kujtohet një mbrëmje, isha duke bërë xhiron e zakonshme në Bulevardin e Tiranës, ku rastësisht takova përfaqësuesin e Ambasadës së Polonisë dhe bashkëshorten e tij. Biseduam së bashku në anglisht apo mbase polonisht. Kishin bërë pazar e dukeshin te lumtur. Në duar mbanin dy qese me perime, si spinaq, etj. Më treguan se i ishte dashur të mbanin rradhë në dyqan ashtu si edhe vendasit. I thashë: “Përse jeni kaq të lumtur, që mbajtët rradhë?” Dhe ai mu përgjigj: “Deri më tani, kur sapo na shihnin, na hapnin rrugën e rradhën nëpër dyqane si të huaj që jemi, që të bënim pazarin e të largoheshim sa më parë në mënyrë që të evitohej kontakti me të huajt. Ndërsa tashmë ne po trajtohemi si të gjithë njerëzit e tjerë.”

Dhe këto ishin ndryshime të vogla, por që filluan të viheshin re.

Po pritjen që i bëri populli shqiptar Sekretarit Z. James Baker, si e vlerësoni sot pas 25 vitesh? A ishte kjo një pritje e ngjashme me atë të Presidentit Kennedy në Berlin?

Po, ajo ishte një pritje e jashtezakonshme! Ashtu sikurse pritja e Presidentit Kennedy nga populli gjerman në Berlin, ku ai u prit si Perëndia. Besoj se keni parë foto të atyre ngjarjeve. Unë asistova aty, pasi detyra ime e parë e jashtme për Departamentin e Shtetit, ishte në Berlin.

Përpara vizitës së Baker-it në Shqipëri, mbaj mend se vazhdonin grevat e sindikatave. Autobusat e trenat nuk qarkullonin.

Bëra një llogari me veten, thashë: “Ok, kjo qeveri komuniste nuk ka për të më vrarë. Nqs do të bëjnë diçka karshi sindikatave, bota do ta marrë vesh, ose do të më heqin qafe mua, të më vrasin, por ata nuk do ta bëjnë këtë gjë. Kështu që shkoja përditë tek sindikatat për të parë se si qëndronte situata, sa kishte shkuar numri i grevistëve, etj.

Kur po diskutohej ardhja e Baker-it, sindikatat më thanë: “Mos ki merak, trenat e autobusat atë ditë do të funksionojnë dhe do të sigurohemi ne që t’i sjellim njerëzit”. Me sa mora vesh nga miqtë e mi, askush nuk kishte paguar për transportin publik atë ditë. Shoferët e autobusave dhe trenave i sollën njerëzit pa pagesë.

Baker-i medoi se e kisha organizuar unë pritjen e tij madhështore, por e vërteta ishte që atë e organizuan vetë shqiptarët.

Besoj se kjo tregoi në një farë mënyre dashurinë e popullit shqiptar për Amerikën, popullin amerikan dhe për respektin që krijuan për ju personalisht.

Cilido që do të ishte ambasadori i parë nga SHBA në Shqipëri mendoj se do të gjente këtë lloj konsiderate dhe respekti nga populli shqiptar. Shqiptarët ishin gati për një amerikan.

Në një intervistë keni thënë se me ardhjen e Sekretarit të Shtetit z.James Baker në Tiranë, mbajtët një takim tek Hotel “Dajti” ku morën pjesë edhe 10-të ish të burgosur politikë, ku ndër të tjera Z. Baker i tha atyre: “Duhet të jeni të bashkuar që komunistët mos të vijnë më në pushtet”. A mund të njohim lexuesin me emrat e tyre dhe disa prej përgjigjeve që ata dhanë në atë takim?

Ishin rreth dhjetë vetë në ate takim. I mbaj mend vetëm pjesërisht emrat e tyre pasi kanë kaluar shumë vite, e kujtesa bën punën e saj. Di që ka qenë prezent Pjeter Arbnori, Sali Berisha, një përfaqësues i Partisë Republikane, një nga udhëheqësit e grevës së përgjithshme të sindikatave të pavarura, një përfaqësues i minoritetit grek si dhe një grua që me sa mbaj mend, ishte e angazhuar me shpërndarjen e ndihmave ushqimore që ne sollëm në Shqipëri.

Sekretari Baker komentoi se ishte takuar me 4-5 disidentë në Moskë dhe vende të tjera, por kurrë nuk i kishte rënë rasti të ulej në tryezë bisedimesh edhe me një grua. Dhe unë i entuziasmuar thashë: “Atëherë ja arritëm këtu”.

Po ish i burgosuri politik Osman Kazazi ishte i pranishëm në atë takim?

Të them të drejtën, nuk e mbaj mend nëse ka qenë prezent Osman Kazazi në atë takim apo jo. Megjithatë më kujtohet një mesazh i rëndësishëm i Baker-it, ku ai mes të tjerave tha: “Bashkohuni dhe votoni që të mos zgjidhen më këta” (dmth komunistët).

Përfaqësuesi i Partisë Republikane, që në atë kohë ishte një forcë politike shumë e vogël u shpreh se nuk kishin marrë asistencën e duhur që i takonte nga qeveria si zyrë, makinë, etj. Baker-i pyeti: “Pse?” Dhe ai u përgjigj se nuk e dinte se pse. Taktikë puro komuniste mendova unë.

Dr. Berisha foli gjatë pasi kishte më shumë për të thënë. Ai iu drejtua Baker-it me një analogji në terma mjekësore si psh “komunizmi është kancer”, apo diçka e tillë….

Gjatë qëndrimit tuaj në Shqipëri, a patët rast të vizitonit ndonjë zonë – burg, ku vuanin dënimin shqiptarët e dënuar politik gjatë rregjimit komunist?

Jo, nuk kam patur rast të vizitoj ndonjë burg politik. Mbaj mend se jam takuar me disa ish të burgosur politik në Shkodër në janar të vitit 1992, gjatë një udhëtimi që bëra pasi u caktova ambasador. (Arrita në prill në Shqipëri, por pozicioni im si ambasador u aprovua e zyrtarizua vetëm në dhjetor të po atij viti.) Qëndruam në një ndërtesë e cila kishte qenë rezidencë e byrosë së PPSH. Hëngrëm drekë atje me ish të burgosurit politik, të cilët kishin ndihmuar në ndërtimin e asaj ndërtese gjatë kohës së tyre si të dënuar politike në burg.

Ishte një eksperiecë e jashtëzakonshme ku u preka pa masë, që ata ishin tashmë aty si mysafirë të lirë dhe jo si skllevër. Ndodheshim aty rreth 40-50 vetë si dhe përkthyesi im.

Dokumentat zyrtare kanë deklaruar se ju jeni survejuar nga sigurimi i shtetit i atëhershëm. Si mendoni ju, pse vazhdonin ata akoma me këto metoda?

Isha mësuar me këto situata survejimesh në Poloni e Beograd, (disi më pak në Beograd). Prisja të kishte mikrofona gjithandej. Njerëz që më survejonin se ku shkoja, sa do qëndroja atje, me kë flisja etj.

Pra ju ishit i ndërgjegjshëm se po përndiqeshit nga ish sigurimi i shtetit shqiptar?

Në fakt nuk kisha shumë interes për këtë fakt e nuk shqetësohesha shumë. Shikoja punën time, pasi kishte shumë punë për tu bërë. Isha shumë koshient që njerëzit të cilët flisnin me mua mund të ishin të rrezikuar, por unë jo. Një burrë, djali i të cilit kishte fituar Azil Politik në Amerikë, erdhi të më takonte tek Hotel “Dajti” nga jashtë Tiranës. Unë isha takuar me të birin e tij në SHBA. Atij i ishte dashur të ecte një orë deri tek staconi i trenit, mori trenin dhe udhëtoi për në Tiranë. Më kishte sjellë mbështjellur në një kaush gazete disa kokrra qershi të freskëta që i kishte vjelë vetë. Tek hyrja e “Dajtit” sigurisht e ndalen punonjësit e ish sigurimit stacionuar aty dhe e morën në pyetje.

Ju e dini se në atë kohë Hotel “Dajti” nuk ishte i hapur për të gjithë, nuk mund të frekuentohej nga gjithëkush. Njerëzit e Hotel “Dajtit” u mësuan me mua e me stafin tim dhe i porosita që dy përkthyesve të mi t’i jepej çelësi i dhomës time, pasi do të punonim shumë për tu përgatitur për vizitën e Sekretarit të SHBA James Baker.

Si e përzgjodhët stafin që punonte për ju, dhe si arritët të krijonit besim tek përkthyesit tuaj?

Për përkthyesit, u bazuam tek rekomandimi i gazetës “New York Times”, stafi i të cilës kishte qenë në Shqipëri përpara meje. Të them të drejtën ka qenë shumë e vështirë se kë mund të besoja në fillim. Nuk e dija kush ishin njerëzit e mirë dhe kush njerëzit e këqinj. Pra, nuk e dija nëse personi që kisha përballë ishte një nga torturuesit e atij sistemi apo kishte qenë i torturuar nga ai sistem. Dmth a kisha të bëja me dikë që i kishte shkulur thonjët njerëzve, apo atij i ishin shkulur thonjtë. Emra të personave të gjallë nuk dija përveç Ramiz Alisë. Kështu që shkova tek Osman Kazazi dhe i thashë: “Kemi nevojë të punësojmë një kuzhinier e dikë që të pastrojë rezidencën tonë. A mund të më rekomandosh dikë?” Mendova se njerëzit e ish persekutuar politikë meritonin një shans dhe njëkohësisht ishin më pak të mundur që të ishin spiunë komunistë. Kjo ishte le të themi mënyra ime e diskriminimit pozitiv, duke favorizuar kështu shtresën e persekutuar politike.

Kur vizituat Shqipërinë për herë të parë, jam e bindur që ju kanë rënë në sy edhe bunkerët e “famshëm”. Ç’farë shije ju lanë ato fortifikime betoni?

Në fillim më patën dhënë shifra të ndryshme se sa bunkere ishin dhe se ku gjendeshin nëpër Shqipëri. Kur nisa të udhëtoja pak, pata rast t’i shikoja me sytë e mi se ku ishin. Mësova më vonë se prodhoheshin në Tiranë e më pas transportoheshin nëpër kodra. Shpenzime të jashtëzakonshme! Më kujtohet një episod…. Ishte pranvera e ‘91 kur dikush më pyeti se sa do të ishte vlera militare e bunkerëve.. Përgjigja ime ishte: “Do të ishin me vlerë sa në një lojë me topa bore ose betejë kalorësish me shtiza (cavalry charge). Reagimi i tij më la të kuptoja që nuk ishin ende gati për shaka mbi këtë subject. U tërhoqa pasi mendova se duhet të tregohesha i kujdesshëm pasi humori nuk kuptohet gjithnjë njësoj në gjuhë të huaja. Më thanë se vlera e njërit prej tyre, mund të kishte mbuluar vlerën e një apartamenti modest. Nqs paratë nuk do ishin shpenzuar për ato bunkerë, por për ndërtime godinash banimi, atëherë nuk do kishte pasur problem strehimi. Strehimi në atë kohë, ishte shumë problematik në Shqipëri.

Diçka mbi marrëdhëniet shqiptaro amerikane në këto 25 vjet, si janë sipas jush këto raporte?

Më vjen mirë të them se këto marrëdhënie vazhdojnë të jenë të mira reciprokisht. Mund të jenë akoma edhe më mirë.

Me sa kemi dijeni ju ruani raporte shumë të mira me Shqipërinë dhe shqiptarët në SHBA. Duke qenë se këto kontakte janë të vazhdueshme, si e pritët lajmin se në Asamblenë e New Yorku-t u zgjodh edhe shqiptari Mark Gjonaj? Keni patur rast të takoheni me Z. Gjonaj?

Po, sigurisht kam dëgjuar për zgjedhjen e tij në këtë post. Unë e ndjek shypin shqiptar rregulllisht. Lexoj gazetën “Illyria”, ku jam i abonuar qysh nga viti 1992. Njoh Vehbi Bajramin dhe Ruben Avxhiun të cilët punojnë për gazetën “Illyria”. Nuk e njoh personalisht Z. Gjonaj por e kam takuar shkurtimisht gjatë vizitës së Kryeministrit Rama në Washington. Kishte shumë njerëz të pranishëm ndaj nuk kishte kohë për të folur. Megjithatë i dhamë dorën njëri-tjetrit dhe për këtë jam i lumtur.

Më 4 Shtator të këtij viti Shenjtërohet Nënë Tereza në Vatikan. Në New York, me nismën e Senatorit Golden, kjo datë është njohur si “Dita e Nënë Terezës”. Mendoni se ky është sukses për shqiptarët gjithashtu?

Mendoj që po. Kam pasur privilegjin ta takoj Nënë Terezën dy-tre herë, herën e parë disa javë pasi arrita në Shqipëri. Ajo kishte marrë përsipër të sillte disa mjekë nga Italia për një klinikë afat-shkurtēr dhe ishte e preokupuar për sigurinë dhe vendqëndrimin e tyre. Më duket se ishte folur në telefon me Zv. Kryeministrin Gramoz Pashko dhe nuk i pëlqeu se çfarë po i propozohej në lidhje me akomodimin e tyre. Nënë Tereza insistoi deri sa e arriti atë që kërkonte. Ajo ishte një Zonjë me karakter të fortë që nuk dorëzohej kollaj.Mbaj mend që isha në aeroportin e Rinasit një ditë, ndërsa prisja time shoqe. Rastësisht Nënë Tereza ishte aty dhe patëm rast të flisnim. Në atë kohë sapo i kishin njohur nënshtetësinë shqiptare si dhe e kishin pajisur me pasaportë, të cilën e nxorri nga xhepi e ma tregoi me shumë krenari. Dukej shumë e lumtur për këtë, si një vajzë e vogël 10-vjeçare që sapo kishte fituar konkursin e poezisë.Nuk e fliste mirë shqipen. Herën e parë që e takova e pyeta: “Nënë, a flisni shqip?”

“Jo, i dashur miku im – mu përgjigj ajo në anglisht, – e kam harruar tashmë”. Në anglishten e saj spikaste një aksent i mrekullueshëm i Kalkutës së Indisë.

Më pas ajo erdhi në Ambasadën Amerikane në Tiranë, pasi unë sapo isha emëruar ambasador. Erdhi për të na vizituar e falenderuar pasi ne kishim dërguar ndihma ushqimore nëpërmjet organizatës së saj në Shqipëri. Kjo zgjedhje erdhi natyrshëm sepse ne nuk i kishim besë qeverisë së atëhershme. Nënë Tereza u kujdes për shpërndarjen e ushqimeve për popullsinë shqiptare. Ajo fillimisht siguroi magazina në Itali për ruajtjen e përkohëshme të tyre, të cilat u shpërndanë sipas nevojave.

Përpara se të uleshim në dhomën e pritjes, zhvilluam së bashku me Nënë Terezën një tur të Selisë të Ambasadës tonë në Tiranë. Më la përshtypje të mirë fakti që, punonjësit tanë, shumica e të cilëve të fesë myslimane të trashëguar, (pavarësisht se për mua pak rëndësi kishte ky fakt pasi unë vetë nuk jam religjoz i madh) u treguan shumë entuziastë nga vizita e saj dhe donin ta përgëzonin për bamirësitë e saj e t’i uronin shëndet e jetë të gjatë.

Më pas u ulëm të bisedonim të tre, së bashku me time shoqe. I ofruam kafe sipas zakonit të mikëpritjes shqiptare, por ajo e refuzoi, i ofruam nje gotë ujë, por ajo përsëri refuzoi dhe na shpjegoi mua e sime shoqe se nëse do të pranonte diku qoftë edhe një gotë ujë, dikush tjetër do të përpiqej që të ofronte diçka më shumë. Një mësim i madh modestie ky! Jam i bindur se Nënë Tereza e dinte shumë mirë se një Ambasador Amerikan nuk do të rrënohej financiarisht thjesht duke i ofruar një gotë ujë dikujt, megjithatë ky ishte principi i saj. Jeta dhe misioni i saj e çonin nëpër vendet dhe shtëpitë më të varfëra dhe nëse ajo do të pranonte një gotë ujë diku, atëherë familja fqinje që ishte po aq e varfër, do ta ndjente se duhej edhe ata ofronin një gotë ujë apo mbase një lëng frutash, mbase edhe biskota, apo ëmbëlsirë, apo një drekë a darkë, apo qoftë edhe ekstravagancën e luleve. Nënë Tereza nuk pranonte asgjë nga askush, që të mos t’i inkurajonte njerëzit të shpenzonin paratë kot. Mësim i mrekullueshëm ky! Dhe këtë mesazh ajo arriti të na e përcillte shumë thjeshtë me atë mënyrën e saj, pa nevojën e ndonjë lekture apo sermoni të gjatë.

I nderuar Z. Ryerson, më lejoni t’ju komplimentoj për shqipen tuaj të shkëlqyer!

Faleminderit!

-Kur dhe ku filluat të mësonit gjuhën tonë, pasi e flisni pastër gjuhën letrare?

Fillova të mësoj gjuhën shqipe kur punoja në Beograd, pasi punësova një të ri shqiptar nga Kosova e më pas me gjuhëtarë të zotë të gjuhës shqipe në Tiranë.Si fillim, pata punësuar një të ri, i cili pati ardhur të më takonte tek Hotel “Dajti” për të pyetur për familjen e tij që jetonte në SHBA. Unë e punësova privatisht si mësues të gjuhës shqipe duke e paguar nga xhepi im, për një orë leksion cdo ditë në ora 7:00 deri 8:00 të mëngjesit.

Më pas në ambasadë, kisha një profesor që ishte shumë i zoti dhe fliste greqisht, italisht e anglisht. Quhej Thanas Shkurti, më duket se ishte i martuar me një të persekutuar politike. Pasi ai u emërua Ambasador i Shqipërisë në OKB, i kërkova të më rekomandonte një profesor tjetër për të zënë vendin e tij. Ai për çudine time, më rekomandoi një profesor që nuk fliste anglisht, e më tha se tashmë kishte arritur momenti që mund të vazhdoja leksionet në shqip-shqip. Z. Shkurti më inkurajoi edhe të jepja një intervistë në TV Shqiptar në shqip pa përkthyes. Dhe unë ja arrita.

Ja edhe sot po komunikojmë bashkë edhe në gjuhën shqipe dhe ja dolët mbanë.

Nuk jam shumë i bindur për këtë. (Qesh)

Cilat janë gjuhët e huaja që ju flisni?

Zotëroj shumë mirë gjermanishten, pasi kam qenë tre vite në Berlin, tre vite në Vjenë, dhe katër vite në Bon. Jam në gjendje të lexoj gazetën në polonisht dhe serbo-kroatisht. Gjuhën polake e kam pasur po aq mirë sa edhe gjuhën shqipe, gjuhën serbo-kroate gjithashtu.

Keni patur rast të vizitoni Kosovën?

Vetëm një herë kur isha ende në Beograd. Në fakt ato kohë, kisha bërë plan të shkoja në Prizren të shpenzoja dy javë atje, ku do t’i kushtohesha intensivisht mësimit të gjuhës shqipe. Takova një zotëri i cili do të më ndihmonte për gjuhën që në atë kohë e flisja shumë pak. Por për fat të keq, dy javë para se të nisesha, ai më tha: “Billy, më kanë dhënë urdhër mos të të shoqëroj në Prizren”. Për koincidencë në kohën që unë duhet të isha në Prizren, atje pati protesta, dhe jam i bindur se serbëve nuk do t’i kishte interesuar që në atë mes të gjendej edhe një diplomat amerikan i cili fliste rrjedhshëm serbo-kroatisht si dhe pak shqip. Jam i bindur tashmë se ato trazira të Janarit ‘90 në Prizren, ishin të planifikuara nga serbët.

Pastaj në Beograd mësuesi im i shqipes ishte një zotëri që përkthente tek asambleja e Republikës Serbe. Ai fliste serbo-kroatisht dhe shqip shkëlqyeshëm dhe pa asnjë aksent. Më pati treguar njëherë se e kishte gjetur veten në prezencë të një grupi të vogël serbësh, të cilët po komentonin me fjalë të ulëta shqiptarët, pa e ditur se ky zotëri ishte shqiptar – ai ishte nga Kosova…. Për të qenë i sinqertë, kur u largova nga Beogradi isha shumë i zhgënjyer nga serbët dhe nuk desha të kisha më të bëja me gjuhën serbe. Ndaj i vura qëllim vetes që të mësoja shqipen me çdo kusht, paçka se ata u munduan të ma vështirësonin këtë plan.

Çfarë do t’i uronit Shqipërisë dhe shqiptarëve?

Shëndet të plotë dhe jetë te gjatë. Pikë së pari i uroj paqe dhe ju lutem largoni prapambetjet e perandorisë osmane, zakonet një shekullore që u përforcuan edhe nga qeveria komuniste, favoritizmat dhe korrupsionin.

Faleminderit!

Ishte kënaqësi edhe për mua.

Ëndrra Kovaçi realizon ëndrrën- Miss inteligjenca dhe Miss World Albania 2016

June 20, 2016 by dgreca

PERSONAZH/ Flet Miss inteligjenca dhe Miss World Albania 2016, Ëndrra Kovaçi: Më duhet akoma shume punë që të krijoj lirshmëri me kamerat/

– Vera është e vetmja pije alkoolike që mund ta pi me qef/

– Lexoj libra me ide Ekonomike, Politike , Filozofike , Psikologjike/

– Më tërheq Konfuci, Donald Trump me “Rruga drejt majës”./

-Nga letërsia kam lexuar Tolstoin, Zvajgun , Dostojevskin, Bokacion dhe Gollsuorthin/

– Gjatë provave merrja shume kritika pasi isha shume e ngrirë shkak ky edhe i tipit tim serioz/

-Lexoj me dëshirë Kongolin dhe Kadarenë, më tërheqin poezitë e Xh. Spahiut, F. Arapit dhe M. Ahmetit/

Nga Albert Z. ZHOLI/

Ajo ka një emër që gjithkush që e dëgjon për herë të parë shtanget, Ëndrra. I duket si emër artistik. Por jo, është emri i saj i vërtetë. Është studente e vitit të 3 bachelor në degën e Financës, fakulteti Ekonomisë në UT. Që në fëmini ndiqte me interes konkurset e bukurisë si dhe pasarelat por pa hequr dorë nga mësimet. Duke ndjekur nga afër çdo zhvillim në këtë fushë u rrit dhe me dëshirën për të studiuar në degën e ekonomisë. Një degë e vështirë por e bukur. Në konkurs bukurie mori pjesë për herë të parë në Miss Universe Albania 2016 ku fitoi dy çmime, Miss inteligjenca dhe Miss World Albania.

Shqipëria dhe modelingu?

-Shqipëria nuk të ofron mundësi në shumë fusha, jo veç në modeling dhe pse-ja kryesore mendoj se është moszhvillimi i potencialeve vendore e kombëtare.

Çdo dite has me agjenci modelingu dhe vajza që përgjithësisht bëjnë pjesë në to. Janë shumë vërtet. Mendoj se pa një ekonomi te forte dhe te qëndrueshme edhe tregu i modelingut do të jetë në vazhdim i vakët dhe ende shume i ngushtë, sepse konsiderohet si luks.

Kur daton konkurrimi parë dhe si do at cilësosh atë?

-Sfilata e parë ka qenë në kohën që unë u bëra pjese e konkursit Miss Universe Albania 2016. Ka qene shume e vështirë, pasi hera pare për këdo e tille është. Unë kisha shkuar atje te mësoja rreth modelingut e sfilatave për një botë që po më josh gjithnjë e më shumë. Mbaj mend që gjatë provave merrja shume kritika pasi isha shume e ngrirë shkak ky edhe i tipit tim serioz, por vetëm dëgjoja dhe përpiqesha te përmirësohesha gjithsesi unë e di që më duhet akoma shume punë që të krijoj lirshmëri me kamerat. Tek Missi isha mes shume vajzash që kishin përvojë në modeling, por me ngushëllonte fakti që kisha edhe konkurrente që merrnin pjesë për herë të parë në sfilata dhe konkurs bukurie.

Veshjet e preferuara?

– Veshjet e mia të preferuara janë ato sportive për vetë faktin se jam studente, por gjithmonë kujdesem t’i përshtatem mjedisit që frekuentoj.

Synimet?

Synimet u përshtaten objektivave afatshkurtra që vendos. Fillimisht dua të përfundoj me sukses studimet në financë, pasi jam ne përfundimet e nivelit bachelor dhe të përgatitem për Miss Ëorld 2016 që do të mbahet në këtë fundvit ne Angli. Gjithashtu sivjet pres të filloj studimet Master shkencor në degën informatike ekonomike pranë UET-it , sepse m’u akordua bursë studimi ngaqë fitova edhe çmimin Miss Inteligjenca në këtë kompeticion.

Mendoni se puna në të ardhmen do të jetë e sigurt?

– Shpresoj që mos ta kem të vështirë punësimin në profesionin tim si financiere.

Një përkufizim për dashurinë?

– I quaj me fat ato njerëz që ushqejnë dashuri reciproke për njeri-tjetrin dhe nuk mund të them me shume për diçka qe akoma s’e kam provuar.

Lidhjet me librin?

– Lexoj jo vetëm gjate pushimeve, por edhe kur gjej kohë të lirë lexoj. Përveç literaturës shkollore kam lexuar kolonën e botimeve “Pejad” me vëllimet 50 Ide Ekonomike, Politike , Filozofike , Psikologjike. Më tërheq Konfuci, Donald Trump me “Rruga drejt majës”. Nga letërsia kam lexuar Tolstoin, Zvajgun , Dostojevskin, Bokacion dhe Gollsuorthin. Lexoj me dëshirë Kongolin dhe Kadarenë, më tërheqin poezitë e Xh. Spahiut, F. Arapit dhe M. Ahmetit , kjo fale edhe ndikimit familjar, por për t’u çlodhur gjate stinës së verës shfletoj edhe romane të lehta e komerciale.

Më shumë keni shokë apo shoqe?

Kam shokë dhe shoqe. Kuptohet që ndihem mirë atje ku bisedat mes miqsh i përshtaten tipit tim, ku argëtohem dhe me përcjellin pozitivitet tek unë.

Një trup perfekt, mireni me sport apo mabni dietë?

-U bënë ca vite që merrem me palestër dhe kam filluar të ha shëndetshëm jo se mbaj dietë, frutat dhe perimet janë çdo dite. Nga ëmbëlsirat dhe brumërat nuk e privoj veten por me masë shumë pak.

Konsumoni pije alkoolike?

Vera është e vetmja pije alkoolike që mund ta pi me qejf.

SERVETE KASTRATI, PASIONI PËR PUNIMET ARTISTIKE TË ARTIZANATIT ME MOTIVE KOMBËTARE SHQIPTARE

June 15, 2016 by dgreca

Bisedë e Prof.Murat Gecaj asrtisten e pasionuar pas punimeve artistike të Artizanit me motive Kombëtare Shqiptare, Servete Kastrati/

Në Foto: Servete Kastrati, e gjashta/

Pyetje: Siç mund ta dishë dhe ti, me punën tende jam njohur sadopak, kur përgatitëm e botuam bashkërisht një bisedë, përmes Internetit, me Luljeta Avdiun-Cura, mësuese dhe veprimtare e dalluar e kulturës në Ulqin…Megjithatë, së pari, a mund të tregosh diçka për jetën tende?

-Po, falemnderit! Kam lindur në qytetin e Gjakovës. Por, fatkeqësisht, babai më la jetime, pa mbushur ende një vit! Pastaj, nëna u martua në një fshat të Rahovecit, ku kam jetuar dhe jetojmë deri sot…

Pyetje.Sigurisht, jeta në fshat bëri që t’i dashurosh veshjet popullore. Kur e nise punën e dorës?

–Vërtetë ashtu është. Kur ende isha e vogël, i shikoja me shumë kujdes gjyshen dhe nënën e mundohesha që t’i imitoja,kur bënin punë dore ose në vegje. Unë jam brezi I tretë, që merrem me kete punë. Shpresoj që edhe nga nipat e mbesat e mija ndonjëri ta vazhdojë këtë profesion dhe të bëhet artist i vërtetë….Kështu, pakengapak, më lindi dëshira dhe m’u shfaq pasioni për punime të tilla. Më kujtohet se isha në klasën e tretë fillore, kur na kërkuan punëdore. Unë u ula dhe me vëmendje e durim, punova një bluzë, si për kukulla, me dy ngjyra. Puna e parë nuk më pëlqeu dhe e prisha. Pastaj e vazhdova punën më me vëmendje,duke ia qepur pullat vetë dhe me kujdes. Që nga ajo kohë, kam nisur edhe të vizatoj shumë bukur. Pastaj, në moshën 12-vjeçare kam arritur të kryej çdo punim, që e bënin edhe femrat e rritura. Nisa të punoja edhe në vegje dhe pastaj mësova të bëj zhguna (shajak). U mësova të punoja edhe pëlhura për çarçafë, deri 10-12 metra në ditë.

Pyetje: Po më tej, si e vazhdove këtë veprimtari kaq interesante, që në vetëvete ishte punë artistike?

–Me vullnet të fortë e vendosmëri, mësova të bëja edhe çorape të ndryshme e të qëndisja. Shpejt arrita që t’i realizoja të gjitha llojet e qëndisjeve dhe, më së shumti, me motive kombëtare shqiptare. Të tilla ishin ato me shqiponjën në flamur, në shumë modele. Gjatë punës në rrobaqepësi, që nga viti 1974, thurja triko të ndryshme me motive popullore.

Mbas martesës dhe lindjes së katër fëmijëve, iu kushtova punimit të veshjeve të tyre me motive tona kombëtare. Në çdo manifestim ata shkonin me ato rroba veshur. Gjithnjë ua kam theksuar atyre se, vëshje të tilla, na dallojnë ne si shqiptarë, ndryshe nga të huajtë.

Pyetje: Kam parë në profilin tën, në FB, se aty shënohet “Tradita Kolektion”…Pse është quajtur ashtu?

-Këtë emër e përdorëm në sfilatën time të parë me veshje popullore kombëtare, e cila u organizua në Prishtinë dhe ishte e para në tërë Kosovën. Këtë emër ma propozoi producenti, Ilir Geci dhe unë e pranova me kënaqësi. Kështu na njohin më mirë edhe kur marrim pjesë në venprimtari të tilla jashtë vendit tonë. Po përmendi vetëm një rast…Vitin e kaluar, kur u organizua një veprimtari në Prishtinë, gazetares së nderuar Bardha Mançe dhe Sokol Demakut, nga Qendra Kulturore “Migjeni”, në Boras të Suedisë, u tërhoqën vëmendjen fotografitë e shumta me punimet e mia. Pastaj, më ftuan në qytetin Goteborg të atij vendi skandinav, në veprimtarinë e organizuar me rastin e festës së 28 Nëntorit, “Ditës së Flamurit Kombëtar Shqiptar”. Aty unë paraqita gjithësej 25 veshje të bukura popullore shqiptare. Ato u panë me kanaqësi dhe, në përgjithësi, e kaluam shumë mirë. Me atëtë rast, QKSH “Migjeni” më dha “Mirënjohje”…Përsëri tani, i falënderoj përzemërsisht ata, si për ftesën dhe vlerësimin, që më bënë atje!

Pyetje: Si ka ndikuar ky profesion në jetën tënde?

–Puna bëri që unë mos ta ndiej asnjëherë vetën jetime. Se puna e mban gjallë njeriun. Prandaj kam shumë respekt për të gjitha femrat punëtore artizane ose të profesioneve tjera. Me pak fjalë, mua puna më kaliti e më bëri njeri të respektuar në shoqëri, ajo më mbajti e më mban në jetë, të frymëzuar e të motivuar.

Pyetje: Faleminderit për sa më tregove deri tani, Servete! Po, a mund të më shpjegosh edhe pjesësmarrjen tuaj në veprimtaritë e ndryshme, që janë organizuar me punimet e artizanatit, që ke bërë vetë ose shoqet tua?A ishit ju në “Panairin Mbarëkombëtar të Artizanatit”, që u organizua në Ulqin dhe si u vlerësua pjesëmarrja juaj?

–Kam qenë e ftuar edhe në manifestimin e organizuar në Shas të Ulqinit, nga Shoqata Shqiptare atdhetare-kulturore “Ana e Malit”, me kryetare Luljeta Avdiun-Cura. Aty paraqita 24 veshje tonat popullore, nga disa treva shqiptare. Veprimtaria ishte organizuar shumë mirë dhe la mbresa të pashlyera te shikuesit e shumtë. Për paraqitjen aty të veshjeve të bukura popullore, mua më vlerësuan dhe më nderuan me “Mirënjohje”.

Pyetje: A dëshiron që të shtosh ndonjë diçka tjetër, në mbyllje të kësaj Bisede, për të cilën të falënderojmë përzemërsisht?

-Po, kam për të shtuar… Për këtë punë, që bëj, gjithmonë jam motivuar e frymëzohem, duke shikuar edhe Televizionin Shqiptar (TVSH). Aty i shikoja me vëmëndje të posaçme këngëtarët, me veshjet dhe muzikën e pastër shqiptare. Kështu, gjatë punës sime ua imitoja kostumet atyre dhe këtë gjë e bëj përsëri edhe tani.

…Ja, pra, ky eshte profesioni im, të cilin e dua kaq shumë. Çdo njeri, i cili e merr një profeson, të cilin e do vetë, aty asnjëherë nuk do të mungojnë arritjet dhe ai do të fitojë kënaqësinë e punës së ndershme…Ju falëmnderit për këtë Bisedë, që zhvilluam bashkë!

15 qershor, 2016

Flet sekretarja e Vatres ne Tampa, bamiresja, Zamira Rubjeka, Ekonomiste ne Banken Amerikane

June 14, 2016 by dgreca

Motua e saj eshte – Nënë Tereza thotë “Jep duart për të shërbyer dhe zemrën për të dashuruar”/

Histori suksesi nga Dr.Liliana PERE/

Zamira Rubjeka e lindur dhe e rritur ne Tirane jetoi në Shqipëri deri në vitin 1997. Zamira është me prejardhje nga Tirana me gjenerata.Per shume arësye te njohura per shqiptarët në vitin 1997 prindërit e Zamirës vendosën te largoheshin nga Shqipëria me ndihmën e Konsullatës Polake, ku punonte i ati. U nisën me gjithë vëllain e saj të madh në rrugët e mërgimit pa ditur se çfarë i priste në Poloni dhe pastaj në Gjermani.Fatmirësisht, po atë vit, Zamirës iu aprovua kërkesa për Green card dhe emigroi sërish, por tani në SH.B.A. Ky ishte fillimi i një jete të re por të ponjohur, shoqëruar me dhimbje per shqipërinë dhe vështiresi te mëdha momenti më i vështirë, shpjegon Zamira, ishte kur u tha lamtumirën të dy prindërve të saj të shtrenjtë..

Zamira e edukuar me dashurinë për kombin, me virtytet më te mira, urtësine , ndjenjën e përgjegjësisë ndaj punës, sinqeritetin, dashurinë për njerezit ,humanizmin, e brumosen Zamiren për të bërë vepra te mira në jetën e saj.

Diplomohet ne fakultetin Ekonomik ne Universitetin e Tiranes .Fillon karierën e saj në Bankën e Kursimeve të Tiranës duke ju dedikuar totalisht punës, me dashuri e devotshmëri per tu bërë nje bankiere e aftë profesionalisht.

Fillon punë ne Banken amerikane ne SHBA ne vitin 2002 si Këshilltare e operacioneve duke asistuar departamente të ndryshme në dokumentimin e processeve të punës dhe krijimin e procedurave dhe regulloreve të brëndshme në akordim me ligjet shtetërore.

Dëshiradhe objektivi i saj në te ardhemen e saj profesionale është Real Estate që ajo është e licensuar dhe në të ardhmen dëshiron të kete kompaninë e saj të investimeve të pronave private dhe komerciale.

Sot ajo eshte sekretare e degës së Vatra Tampa dhe anëtare e Këshillit Drejtues në Vatra NY, iniciatore e bashkëpunimit me Albanian American Women, Organization “Motrat Qiriazi”, me zonjën e nderuar Ana Kohen.

Zamira Rubjeka është një aktiviste, nje grua me formim te admirueshem, nje atdhetare pateriote humane, ruan dhe përcon vlerat me te mira njerezore atje ku jeton ne Amerike, ne komunitetin Shqiptaro -Amerikan.

Merret me çështje bamirëesie dhe eshte anëtare e bordit të degës së Vatra Tampa chapter në Clearwater, Florida (FL).

Edukata, Bukuria, humanizmi i saj shkojnë sinkron me shpirtin e saj te madh patëriotik, si dhe tradita familjare e ndihmes dhe bamiresise së mirë qe është ndjekur dhe nga prindërit e Zamirës gjatë luftës së Kosovës, ku në shtëpinë e saj u strehuan 17 vëllezer e motra kosovare me gjithë fëmijet e tyre.

Te gjitha keto jane jane motive të forta , per Zamiren per të cur përpara

Kjo traditë familjare po ndiqet dhe nga Zamira, me kurajon, pasionin dhe dëshirën për të kontribuar në komunitetin e Clearwaterit ku ajo punon dhe jeton së bashku me familjen e saj ne SHBA

Zamira është nje qytetare e hershme nga Tirana me gjenerata. Gjyshërit e Zamirës nga ana e babait kanë jetuar në zonën e Medresesë që tiransit e vjetër e njohin si Mëhallja e Kukjve. Gjyshërit nga ana e nënës janë nga zona e Ishmit të Durrësit. Një influencë positive ka qenë dhe mbetet gjyshi nga ana e nënës që ishte i njohur për patriotizëm, pajtime gjakrash dhe si plaku i mencur i asaj zone. Gjyshi (Haxhi Karepi) ka qenë pjesmarrës në mbledhjen e Mukjes.Nje familje që ka bërë histori ne historinë e kombit Shqiptar.

Familja e gjysherve , oxhaku i kësaj shtëpie i kishte hapur dyert çdo shqiptari në kohën e luftës dhe ndihmuar të vobektit, të semuret e kohës së luftës pa marrë parasysh se cilit krah politik i përkisnin.

Gjate emigrimit ne Gjermani Zamira jetoi me durim disa muaj në kampet e refugjatëve dhe pastaj u punësua në një restorant pranë Hanoverit ku punonte mbi 12 orë punë të rëndomta për të kursyer të holla për ëndrrën e saj të madhe, Amerikën.

Fatmirësisht, po atë vit, Zamirës ju aprovua kërkesa për green card dhe emigroi sërish, por tani në SH.B.A.

Ky ishte fillimi i një jete të re por të ponjohur. Zamira njihte në Amerikë vetëm vëllain e shoqes së saj të ngushtë që e priti për herë të parë në aeroportin e Nju Jorkut.

Shkëputja nga Shqipëria për të dytën herë ishte akoma me e dhimshme dhe renqethëse. Këtë radhë ishte matanë oqeanit në një vend që nuk e kishte shkelur kurrë dhe nuk fliste gjuhën angleze.

Ajo e dinte që nuk kishte kthim mbrapa dhe momenti më i vështirë, shpjegon Zamira, ishte kur u tha lamtumirën të dy prindërve të saj të shtrenjtë.

E kujton si sot atë moment dramatik, kur vendosi të mos kthente kokën pas dhe përtypi lotët nga shkëputja familjare, vendi që e lindi dhe i rriti.

Edhe sot e kësaj dite i mbushen sytë me lot kur e kujton atë moment.

I tërë udhëtimi për në Amerikë ishte fillimi i një etape të re me shumë të panjohura.

Zamira arriti në Amerikë vetëm me $2000 që kishte kursyer duke punuar në Gjermani.

Jetoi disa muaj në Cunnecticut dhe lëvizi përsëri në shtetin e Floridës.

Aty me ndihmën e disa shqiptarëve u punësua në një fabrikë komputerash në Saint Petersburg, ku punonte me orë të zgjatura dhe 7 ditët e javës pa pushim derisa arriti të blinte një makinë të përdorur dhe apartamentin e saj.

Vështirësitë ishin të natyrave të ndryshme, nga mosdija e gjuhës, paragjykimi në komunitet si një vajzë që kishte emigruar vetëm deri aty ku jetoi si endacake për disa ditë.

Ajo ishte e bindur që do t’ja dilte mbanë dhe nuk ngurroi të vinte në provë njohuritë që kishte fitur në Shqipëri në fushën e financës.

Tani ajo ka mbi 13 vjet që punon në një ndër bankat më të mëdha në SH.B.A me një eksperiencë të madhe në huat bankare dhe analiza financiare.

Në vitin 2010, Zamira u trondit shumë nga lajmi që nëna e saj u diagnostikua me kancer. Ajo bëri të pamundurën, për të ndihmuar nënën e saj që vuante nga dhimbjet.

Pasi arriti ta sillte në Amerikë dhe me vite me sakrifica duke luftuar me jetën, nëna e Zamirës i mbijetoi kancerit dhe gëzon shëndet të plotë.

Kjo eksperiencë e vështirë por me një fund pozitiv bëri që Zamira të jetë më e ndjeshme kundrejt njerëzve me nevoja dhe të sëmurëve.

Për herë të parë në bashkëpunin me z. Semsedin Yasar nga Shkupi, ajo punoi për të mbledhur fonde per djalin e vogël shqiptar, Andi Cali. Historia e këtij djali të vogël ia rrëmbeu zemrën dhe nuk ngurroi të kërkonte fonde nëpër biznese të ndryshëm dhe individë shqiptarë.

Me ndihmën e disa vullnetarëve të tjerë u organizua mbrëmja e bamirërisë ku shumë shqiptarë vunë dorën në zemër dhe kontribuan finaniciarisht me gjithë shpirt për Andin (ëngjëlli me flokë të kuq), që fatkeqësisht humbi jetën 3 muaj më pas.

Ndihmesën në mbledhjen e këtyre fondeve e dhanë dhe aktivistë që kishin kohë që punonin në komunitet; Z. Ismet Gjeloshi dhe Z. Isuf Spahijaj me informacionet dhe ekpertizën e tyre.

Ky lloj sensibiliteti e preku Zamirën akoma më shumë dhe nuk ngurroi të kontribonte në ndihmë të një vajze fatkeqe në Shqipëri, Ela Mustali që kishte nevojë për implant veshkash.

Ndiqni bashkëbisedimin me Zamirën.

Pyetje: Zonja Zamira, ju falenderoj për këtë intervistë dhe ju përgëzoj për aktivitetin tuaj si bamirëse për njerëzit në nevojë ne komunitetin Shqiptaro-amerikan. Jeni larguar shumë e re nga Shqipëria e megjithatë shpirtin duket se e keni lënë në vendlindje. Si janë lidhjet dhe nostalgjia me vëndin e lindjes?

Zamira: Është e vërtetë shprehja popullore “Trupin e kemi këtu po kokën në Shqipëri”. Çdo shqiptar emigrant ka përjetuar vuajtjet dhe varfërinë sikurse mungesën e mundësive, por në të njëjtën kohë vleresimi i gjesteve të vogla, jeta e thjeshtë dhe dashuria për njeri-tjetrin na ka ndihmuar të mbijetojmë si komb. Këto tradita na kanë mbushur shpirtin me gëzim si ajo rrezja e diellit që depërton në një dhomë të errët.Më mungojnë shumë njerëzit dhe rrugët e Tiranës, ambjentet ku kalonim kohën me shoqërinë, shëtitja në bulevard etj etj. Gjithmonë kur vij në Shqipëri vizitoj vendet ku kam jetuar dhe kam nostalgji.

Pyetje- A mund të na thoni diçka më shumë mbi prejardhjen tuaj familjare dhe çfarë cilësish trashëguat nga prindërit? A keni pasur mbështetjen e tyre në rrugëtimin tuaj dhe në se po, a ka qenë kostante kjo mbështetje?

– Prindërit e mi dhe familja ime kanë pasur gjithmonë vision per jetën dhe më kanë dëgjuar me vëmendje për pasionet dhe ëndrrat e mia.Ky raport që kam me prindërit , shpjegon faktin që vendimi im për të ikur në Amerikë u mbështet megjithëse ishte në një kohë kur paragjykimi ishte shumë i theksuar dhe opinioni i të tjerëve akoma ndikonte në jetën tonë.Ata kurrë nuk u bënë pengesë për të ardhmen time, por më dhan bekimin e tyre edhe pse syri dhe zemra e tyre qau për largimin tim. Ata janë shumë krenarë që ia dola mbanë vetëm por edhe që

Unë kontriboj dhe aderoj në radhët e Vatrës duke shpërndarë gjithmonë vizionin dhe misionin e shenjtë të të parëve tanë, Vatrës shekullore dhe rolin e saj të fuqishëm ne diasporë.Aktualisht jam sekretare e deges ne Tampa.Prindërit e mi janë të kënaqur që traditat tona dhe dashurinë për Shqipërinë po ja kaloj dhe vajzës sime Angelina që lindi ne USA. Ajo pëlqen muzikën por më shumë i tërheq vëmendjen mitologjia Shqiptare dhe me krenari flet për Shqipërinë dhe u thotë miqve te saj që edhe ajo është një “Eaglet- Shqipe e Vogël”.

Pyetje: Besoj se do të ishte me interes për lexuesin të na tregoni diçka më shumë për profesionin tuaj dhe motivet që ju shtynë për të përzgjedhur profesionin e ekonomistit, dhe dhe a po e ushtron profesionin jashtë atdheut, aty ku jeton në Amerike?

-Unë kam lindur dhe u rrita në lagjen Ali Demi në Tiranë dhe jetova në Shqipëri deri në vititn 1997. E fillova karierën time në Bankën e Kursimeve të Tiranës duke ndjekur dhe studimet e financës ne Universitetin e Tiranës . Kjo ishte një periudhë e errët dhe tejet e vështirë për mua, kur unë po formohesha jo vetëm nga ana profesionale por edhe si femër , por dhe një fatkeqësi kombëtare.Kur ika në Amerikë mendova të mos punoja më në bankë për të evituar stresin e përgjegjësisë që ky profesion shkakton.Këtu m’u desh të punoja punë të ndryshme dhe të rëndomta për të mbuluar shpenzimet e jetesës. Në fillim pastroja tavolina në një kazino dhe më vonë në një manifakturë elektronike, por punët ishin të lodhshme dhe me pagesë të ulët. Me aq sa fitoja nuk mundesha të krijoja dot familje apo të ndihmoja familjen në Shqipëri.Nuk e gjeja dot vetveten dhe isha gjithmonë në kërkim pune duke u përqendruar në përparimin e gjuhës së folur por edhe gjuhës së biznesit.Meqenëse këto punë nuk ishin natyra ime, aplikova në Bankën e Amerikës në 1999. Kalova testet por kur më intervistuan nuk pëlqyen theksin tim dhe më refuzuan. Kjo më vrau shumë shpirtërisht por nuk hoqa dorë duke kërkuar punë.Mbas 3 vjetësh përpjekje dhe me referimin e një vajze shqiptare hyra po tek ajo bankë që u refuzova në fillim. Që nga ajo kohë kanë kaluar plot 13 vjet që punoj në këtë bankë duke arritur në pozicione të ndryshme, që nga procesimi i dokumentave dhe aprovimi i huave bankare dhe analiza financiare të kompanive që bëjnë biznes me këtë bankë.Vitet e fundit jam specializuar si Këshilltare e Operacioneve duke asistuar departamente të ndryshme në dokumentimin e processeve të punës dhe krijimin e procedurave dhe regulloreve të brendshme në akordim me ligjet shtetërore.Dëshira ime profesionale është Real Estate që unë jam e licensuar dhe në të ardhmen dëshiroj të kem kompaninë time të investimeve të pronave private dhe komerciale.

Pyetje:-Jeni një grua me shumë ambicje që keni treguar se vështirësitë kalohen me durim, punë të palodhur dhe në fund rezultatet arrihen. Në punën tuaj, çfare sadisfraksioni ndjeni, dhe a ndjenheni e realizuar?

-Them se po , arritjet nuk kane fund– Puna me jep sadisfraksion sepse është profesioni im , por në të njëjtën kohë justifikon dhe mbulon nevojat e mia personale.Ndjej kënaqësi për zhvillimin tim personal në këtë fushë, por kam të njëjtën kënaqësi edhe kur ndihmoj dhe jap pa pritur të marr dicka mbrapsht.Është një ndjenjë e veçantë dhe gratifikim kur sytë e vujatur të një të varfri dhe pa shtëpi të shohim me admirim, të uron nga thellësia e shpirtit dhe të falenderon. Kjo më prek në shpirt dhe ma shton dëshirën për të kontribuar më shumë. Ka raste që merzitem kur nuk kam mundësi të jap më shumë.Këto gjëra më ndihmojnë të kujtoj nga erdha dhe ku është origina ime. Siç thotë nënë Teresa “Jep duart për të shërbyer dhe zemrën për të dashuruar”

Pyetje: Ju beni bamirësi keni nje shpirt te madh dhe sens pateriotik.A mund të na tregoni si ka lindur tek ju deshira për t’u marrë me bamirësi dhe të na thoni për hapat e parë në këtë drejtim?

–Familja ime ka qenë gjithmonë humane dhe e gjindshme tek personat në nevojë, si gjatë Luftës së Dytë Botërore po ashtu gjatë luftës së Kosovës. Këtë humanizëm gjyshërit e prindërit e mi na i kaluan edhe ne fëmijve. Por pika e fillimit tim personal në këtë fushë, ishte diagnostikimi i nënës sime ma kancer ne vitin 2010.U përpoqa shumë duke e sjellë në Amerikë dhe ajo sot gëzon shëndet të plotë. Ishte një luftë e vështirë që nëna ime e fitoi falë forcës së saj por mbi të gjitha mundësisë së kurimit në Amerikë.Nga ai moment kur dëgjoja për persona të sëmurë që s’kishin mundësi mjekimi në Shqipëri, më dhimbte në shpirt dhe fillova të kontaktoj me persona e biznese shqiptare në Amerikë për t’i ndihmuar këta njerëz.

Pyetje: Ju lutem, një koment tuajin mbi mendimin apo më mire të themi paragjykimin e shoqërisë për gruan dhe profesionin e saj, evolucionin dhe një mesazh për botën e gruas shqiptare.

-Jam në korent të eventeve në Shqipëri sidomos tani që mediat janë më të fuqishme se kurrë; lajmet e mira apo të këqija shpëndahen shumë shpejt nëpërmjet shkrimeve, fotove apo vidiove. Reagimi im nga media Shqiptare është shokuese, jo edukuese dhe përçon mesazhe shumë negative për brezat e rinj. Përsa i përket gruas shqiptare, ne kemi trashëguar shumë tradita të bukura që na kanë ndihmuar të jemi femra të veçanta, mund të thoja.Veti të tilla si, besnikëria, dashuria, ambicja e mirë, sikurse besimi në vetvete, veti të një gruaje të fortë dhe me ndjenja të buta që na veçojnë nga grate e komuniteve të tjera. Këto veti spikatëse kanë ndihmuar në progresin e gruas në Shqipëri dhe në diasporë.Gruaja është boshti i shoqërisë, është edukuesja direkte e brezit të ri dhe të së ardhmes. Përqëndrimi dhe dhënia e mundësive për mbështetje të grave është vitale për shoqërinë e sotme sepse trajtimi i gruas është pasqyrimi i një familjeje , i një kombi dhe parashikimi dhe përcaktimi i së ardhmes. Një grua, një nënë e edukuar me vlera të larta morale nuk do të bëjë gjë tjetër veçse të prodhojë një njeri me karakter të lartë, të sukseshëm me të njëjta vlera morale.Ajo që i bëj thirrje grave shqiptare është që të vazhdojnë të kultivojnë këto vlera për veten e tyre dhe fëmijëve, të jenë krenare për keto vlera që na dallojnë nga gratë e tjera.Vlerat njerëzore janë më të fuqishme sesa vlerat materiale apo fizike. Lufta e përditshme është distancimi nga jeta fallco e diktuar nga mediat, nga artistët pa talent dhe të pashkolluar që ofrojnë një realitet të rremë duke kopjuar dhe duke dëmtuar origjinalitetin kombëtar.Gruaja dhe vajzat shqiptare duhet te punojne shume te ndërgjegjësohen, per rolin qe kane.Kjo do t’i beje të kenë më shumë respekt për veten e tyre, ambiciet profesionale, trupin e tyre dhe për personalitetin e tyre dhe shpresoj që ajo ditë të jetë e afërt.

Pyetje: Zonja Zamira e them me sahume krenari dhe bindje se ju jeni një grua e bukur, fisnike, plot energji e ide zemërgjeresi …A ka ndonjë ide të pa realizuar mirë dhe që i takojnë të ardhmes? Cilat janë projektet tuaja në vazhdim?

-Përmirsimi personal nuk është vetëm në suksesin professional por dhe atë shpirtëror.Sa herë që rutina më rrëmben, kthehem në thëniet dhe këshillat e disa grave që janë kthyer në legjenda dhe janë mësueset më të mira;Idhulli im mbetet nënë Teresa. Nuk besoj se egziston një grua e dytë si ajo, por këshillat e saj janë aq të fuqishme dhe më ndihmojnë në çdo hap. Kam 2 vjet që jap kontributin tim në një kishë ku ushqehen të pastrehët në qytetin e Clearwater, FL. Nj ë ditë lexova këtë thënie nga nënë Teresa:“Njerëzit në park, alkolistët apo të pastrehët po të shikojnë ty. Mos u bëj si ata që shikojnë, por nuk shohin. Shiko dhe shih, shiko dhe vepro, mos qendro indiferent. Çdokush shikon me sy por duhet të shikosh më thellë, duhet të shikosh me mendje dhe zemër , më thellë se etiketat, titujt apo diplomat, në thellësi të shpirtit njerëzor”.

Pyetje: Sigurisht që është një thënie e mrekullueshme e nënë Terezës për të dhënë kontributin personat për njerezit në nevojë. Po komunikimi dhe kontributi juaj për Shqipërinë dhe bashkatdhetarët tanë diçka me teper ju lutem?

-Në çdo moment, kudo që ndodhem gjej mundësine t’u them njerëzve për Shqipërinë dhe shqiptarët.Në ditën e falenderimit në USA, që bëhet në Nëntor, unë dhe mikja ime Helena Shabani shtruam një drekë për kolektivin e Bankës së Amerikës ku punonim me ushqim special shqiptar si mënyrë falenderimi dhe mundësi për të ekspozuar zakonet dhe traditat tona.Ne bëmë një prezantim të ushqimit, ekspozim të figurave dhe ikonave Shqiptare së bashku me shqiptaro-amerikanët e suksesshem në Amerikë.U veshëm me kostum shqiptar dhe drekën e shoqëruam me muzike shqiptare.Ajo drekë ishte e rallë dhe ne të dyja morëm shumë përshtypje të larta për punën tonë krijuese dhe për Shqipërinë si vend interesant dhe kaq i pasur me tradita.

Impresionet e Zamires per Vatren?

-Pjesëmarrja në radhët e Vatrës më jep një kënaqësi shpirtërore dhe mundësinë për të dhënë sado pak kontributin tim, edhe pse fizikisht ndodhem në dhe të huaj.Nëpërmjet Vatrës jam njohur me njerëz shumë të mirë që kanë nostalgji për atdheun dhe kanë të njëjtin pasion dhe dëshirë në zemër.Patjetër, që puna ime do të ishte shumë e vogël dhe minimale nëse nuk do ishte prania dhe ndihma e shumë patriotëve që aderojnë në bordin dhe radhët e Vatrës.Ata dedikojnë kohë nga jeta e tyre, kontribojnë financiarisht, moralisht dhe shpirtërisht. Ndihmat janë nga më të ndryshmet , ndihmojmë shqiptarët që vijnë për herë të parë në Amerikë, duke sistemuar fëmijët në shkolla, për punësim apo edhe kontribut finaciar për ditë të vështira dhe fatkqësi. Dega e Vatra Tampa është akoma e re por qysh në krijimin e saj nuk ka munguar ndihma financiare e shumë anëtarëve të shoqatës dhe të bordit.Organizimi i eventeve me tema të ndryshme ndihmon në bashkimin e shqiptarëve dhe demonstrim të kulturës sonë, sidomos mundësinë për të festuar festat kombëtare së bashku. Vatra Tampa bashkëpunon me organizatat shqiptare në Tampa Bay dhe në të gjithë Floridën.

Pyetje: Zonja Zamira desha te di sa interes e vëmendje u kushtoni zhvillimeve sociale e shoqërore shqiptare si një grua e ndjeshme, e interesuar per mbarevajtjen e shoqerise , dhe atdheut tuaj?

-Më shqetëson shumë gjendja ekonomike sikurse politike në Shqipëri. Këto probleme ngadalësojnë realizimin e ëndrrës dhe proçesin e bashkimit të Shipërisë me Kosovën.Unë mendoj se si popull duhet ndërgjegjësohet duke u përqëndruar në zhvillim dhe evituar konfliktet dhe kritikat ekstreme, te pafunda që nuk janë gjë tjetër veçse përcarje dhe varfëri. “ Fjalët e tepërta janë fukarallëk”. Pse e them këtë?Historikisht njihemi që i vëmë fajin perandorise turke, Zogut, Enver Hoxhës dhe tani krerëve të sotshëm, duke harruar që këto krerë u zgjodhën me votën e këtij populli.Historia përsëritet derisa ne të mësojmë prej saj dhe të ndryshojmë rrugën. Kur ne mësojmë dhe reagojmë nga gabimet tona si komb, kaosi, negativiteti dhe korrupsioni nuk do kenë mundësi të mbizotërojnë dhe lulëzojnë.

Pyetje:- Së fundmi, pas një bisede kaq konstruktive dhe intersante, më thoni diçka edhe për kontributin tuaj në Vatër nje emer qe na zgjon shume respect dhe emra te nderuar dhe figura te shquara te kombit Shqiptar?

– Sot jam sekretare e degës së Vatra Tampa dhe anëtare e Këshillit Drejtues në Federatën Panshqiptare të Amerikës”VATRA’ me qendër në New York dhe degë në shumë shtete të Amerikës dhe në Kanada, iniciatore e bashkëpunimit me Albanian American Women, Organization “Motrat Qiriazi”, me zonjën e nderuar Ana Kohen.Në të ardhmen do të punojmë më nga afër edhe në organizimin e gruas në Florida.

Zamira:Ishte një kënaqësi komunikimi me ju zonja Liliana duke më dhënë mundësinë të flas e të tregoj për projektet e mia personale në ndihmë të njerëzve në nevojë dhe të punës së madhe së Vatrës.Punë të mbarë edhe ju për t’i dhënë zë grave shqiptare në çdo cep të botës.

Liliana:Ju falenderoj shumë në emrin tim dhe në emër të Organizatës që unë drejtoj,për bisedën e ngrohtë dhe mbresëlënes per mesazhet e cmuara qe jep. “shpreh kenaqesine dhe vlerësimin tim per arritjet dhe sukseset e tua si dhe shpirtin e madh patëriotik qe keni ne ndihmë te bashkëkombësve tuaj. Ju uroj suksese te mëtejshme . Faleminderit

-Bisedoi për gazetën DIELLI në SHBA Dr. Liliana Pere

President: International Organization.

Albanian Woman in the World

Peace Missionary & Honorary Advisor of DMPP

NDËSHKIMI I KRIMEVE TË LUFTËS DHE STABILITETI I BALLKANIT

June 11, 2016 by dgreca

Intervistë me Fetnete Ramosajn, bashkëpunëtore profesionale në Institutin për Hulumtimin e Krimeve të Luftës (IHKL)*/

Zonja Ramosaj, Ju merreni me hulumtimin e gjenocidit serb kundër shqiptarëve. Na tregoni, Ju lutem, për projektet Tuaja të reja në këtë drejtim dhe sidomos për ekspozitën.

– Para se të përgjigjem në pyetjet Tuaja, më lejoni t’u falënderoj që na e keni dhënë mundësinë për këtë intervistë, t’u falënderoj juve, stafin e portalit obshtetstvo.net dhe lexuesit.

Është fakt i pamohueshëm se terrori dhe gjenocidi që e ka ushtruar shteti serb mbi popullin shqiptar jo vetëm gjatë luftës së fundit në Kosovë por edhe më herët, veçanërisht që nga vitet 1876/1878, duke filluar me gjenocidin e ushtruar mbi shqiptarët e Sanxhakut të Nishit e të Toplicës e deri më sot, ka përmasa shumë më të mëdha sesa që e tregojnë të dhënat dhe hulumtimet që janë bërë deri më tani. Periudha e fundit e okupimit serb (23 mars 1989 – 12 qershor 1999) është një nga periudhat më tragjike për popullin shqiptar të Kosovës, i cili u ballafaqua me vrasje, burgosje, helmimin masiv të mijëra nxënësve, dëbimin masiv të punëtorëve shqiptarë nga puna, spastrimin etnik, kolonizimin, etj. Veçanërisht në periudhën e luftës frontale (1998-1999), dhuna, terrori dhe gjenocidi i Serbisë në Kosovë, mori përpjesëtime të tilla sa që e rrezikonte ekzistencën fizike të shqiptarëve, të cilët e përbënin popullsinë shumicë të Kosovës, me mbi 90 për qind të popullsisë së përgjithshme të vendit.

Në dhjetor të vitit të kaluar në kuadër të Institutit për Hulumtimin e Krimeve të Luftës, i cili vepron në kuadër të Ministrisë së Drejtësisë, e kam hapur ekspozitën “Terrori dhe gjenocidi i Serbisë në Kosovë 1998-1999”, ku janë të përfshira mbi 200 fotografi e faksimile. Ekspozita fillimisht është hapur në Prishtinë (në dhjetor të vitit të kaluar me rastin e shënimit të Ditës Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut), në muajin prill të këtij viti është hapur në Tiranë. Këto ditë po ekspozohet edhe në Korçë, në Muzeun Kombëtar të Arsimit, e më pas do të vazhdojmë edhe në qytetet evropiane. Dëshmitë faktografike të paraqitura në këtë ekspozitë, janë vlerësuar lartë prej vizitorëve të shumtë shqiptarë dhe atyre të huaj. Shumica e vizitorëve kanë deklaruar se nuk i kanë pasur të njohura krimet dhe gjenocidin serb në këto përmasa që janë paraqitur këtu dhe shumë prej tyre kanë pyetur se si është e mundur që njeriu t’ia bëjë këtë njeriut?! Si është e mundur që këto krime të mbeten të pandëshkuara dhe të padënuara?!

Pritet në gjysmën e dytë të vitit Gjykata speciale të fillojë me aktakuzat e para kundër luftëtarëve të UÇK-së. A do të angazhohen institucionet e Kosovës në mbrojtjen e tyre?

– Siç dihet e ashtuquajtura Gjykatë Speciale për krime lufte, e vetmja e këtij lloji në vendet e ish-Jugosllavisë, është themeluar që t’i gjykojë në mënyrë selektive vetëm ish-pjesëtarët e UÇK-së. Siç dihet nga ajo që është bërë publike deri më tani, kjo gjykatë nuk e ka në mandatin e saj të merret me trajtimin e përgjithshëm të rasteve të krimeve që kanë ndodhur gjatë luftës në Kosovë. Pra, nuk i trajton krimet e kryera nga forcat okupuese serbe, por i trajton vetëm rastet e krimeve të pretenduara se janë kryer nga shqiptarët. Një mekanizëm i tillë ndërkombëtar mendoj se është i paprecedent, i padrejtë, i njëanshëm, racist, e mbi të gjitha një veprim jo juridik, por veprim skajshmërisht politik i ndikuar nga Serbia dhe Rusia dhe si i tillë përbën shkelje të rëndë të lirive dhe të drejtave të njeriut dhe njëkohësisht e cenon rëndë sovranitetin e shtetit të Kosovës.

Fatkeqësisht deri te kjo situatë kemi ardhur edhe për shkak të neglizhencës dhe mosdenoncimit nga organet kompetente të shtetit të Kosovës për krimet e kryera nga forcat serbe gjatë luftës në Kosovë, por edhe para e pas luftës. Për shumicën dërmuese të krimeve që i kanë kryer forcat serbe gjatë luftës në Kosovë, duke vrarë e masakruar mbi 12 mijë civilë shqiptarë e duke përdhunuar mbi 20 mijë femra shqiptare (madje edhe fëmijë të moshës 7-vjeçare), përjashtuar gjeneralët serbë të dënuar në Tribunalin e Hagës, gjykimet dhe dënimet për këto krime janë mospërfillëse. Ka edhe mjaft raste kur vetë serbët i kanë vrarë njerëzit, jo vetëm nga radhët e shqiptarëve por edhe turq, boshnjakë, egjiptianë, madje edhe serbë e malazezë, por për të arritur qëllime të caktuara i paraqesin si viktima të shqiptarëve. Mjafton të përmendim këtu rastin e vrasjes së gjashtë të rinjve serbë në kafenenë “Panda” në qytetin e Pejës, në dhjetor të vitit 1998. Për këtë akt terrorist të kryer gjatë luftës, Serbia i akuzoi shqiptarët, dhe e përdori si shkas për t’i akuzuar shqiptarët për terrorizëm, për të ushtruar terror në shkallë të gjerë kundër popullsisë civile në Pejë e më gjerë, për të rifilluar ofensivat ushtarake dhe për ta shtuar numrin e forcave ushtarake në Kosovë. Vetëm pas 15 vjetësh, kryeministri serb Vuçiq e zyrtarë të tjerë, e pranuan publikisht se vrasja e të rinjve serbë në Pejë nuk është kryer nga shqiptarët, por është kryer nga Njësia Speciale JSO, me urdhër të Shërbimit Sekret Serb (RDB).

Deri më tani, shteti i Kosovës e zë vendin e fundit sa i përket përkujdesjes për qytetarët e vet të cilët janë akuzuar për krime lufte, ndonëse shumica prej tyre pas qëndrimeve disavjeçare në burgje janë liruar të pafajshëm. Ligjet e miratuara nga Kuvendi i Kosovës përkitazi me Gjykatën Speciale parashohin një përkujdesje për të akuzuarit e mundshëm, por se si do të rrjedhin gjërat mbetet të shihet. Përderisa në njërën anë, Kuvendi i Serbisë ka themeluar grupe të veçanta për t’u marrë me hartimin, analizën dhe mbledhjen apo thënë më mirë fabrikimin e akuzave kundër pjesëtarëve të UÇK-së për të gjitha zonat operative, në anën tjetër, ne si Kosovë nuk mund të themi se e kemi bërë mjaftueshëm punën tonë. Kur i kemi parasysh faktet se si ka arritur Serbia të amnistohet për të gjitha ato krime që i ka kryer gjatë luftës, por edhe para e pas saj, që edhe sot e kësaj dite është e pa penduar dhe e pandëshkuar për gjenocidin e spastrimin etnik kundër popullit shqiptar në Kosovë, se si ka arritur të barazohet xhelati me viktimën, fatkeqësisht gjendja reale del të jetë e mundur nga fabrikimet dhe propaganda fiktive e Serbisë, edhe pse realiteti në terren është krejt tjetër.

A ka ndërmarrë Serbia hapa më aktivë për përndjekjen e kriminelëve të luftës, të cilët kanë kryer krime kundër shqiptarëve?

– Serbia nuk ka bërë shkëputje nga e kaluara. Ajo me fanatizëm vazhdon t’i mbrojë kriminelët serbë të luftës, tek e fundit ata i kanë zbatuar urdhrat e shtetit serb, të parapara në detaje përmes platformave dhe strategjive shtetërore kundër shqiptarëve. Hapat që i ka ndërmarrë deri më tani Serbia për ndjekjen e kriminelëve të luftës, të cilët kanë kryer krime kundër shqiptarëve, lirisht mund të themi se kanë qenë “shumë zhurmë për asgjë”, përkundrazi u ka ofruar mbrojtje shtetërore. Të gjitha arrestimet e kriminelëve serbë dhe gjykimet për krime lufte që i ka bërë deri më tani Beogradi zyrtar, i ka bërë gjithnjë kur i janë dashur privilegje nga Bashkimi Europian, por edhe në këto raste dënimet kanë qenë minimale dhe shumë fyese për viktimat e luftës dhe për drejtësinë përgjithësisht. Ka fare pak aktgjykime të plotfuqishme, janë amnistuar përgjegjësit e rangjeve të larta dhe janë akuzuar e gjykuar niveli më i ulët i përgjegjësisë, aq më tepër në të gjitha rastet është tentuar që krimet, masakrat dhe spastrimi etnik të pasqyrohen si veprime të kryera nga grupe të pakontrolluara nga shteti, gjë që nuk është e vërtetë. Për këtë mjafton të kemi parasysh gjykimet e organizuara në Beograd në rastin e masakrës kundër familjes Berisha të Suharekës, rastin e shtetasve shqiptaro-amerikanë tre vëllezërve Bytyqi, rastin e gjykimeve për masakrat e kryera në fshatrat e Pejës: Qyshk, Pavlan, Zahaq, Lybeniq, etj.

Në varrezat masive në Serbi, që nga qershori i vitit 2001 janë gjetur shumë varreza masive me kufoma të shqiptarëve, ku dyshohet se ka edhe disa të tjera. Deri më tani në varrezat masive në Serbi janë gjetur mbetjet mortore të mbi një mijë shqiptarëve, pikërisht në bazat e ushtrisë dhe të policisë serbe, si në: Batajnicë, Petrovo Sello, Peruçac, Rudnicë etj. Megjithëse përgjegjësit dihen dhe kanë pozita në larta në institucionet shtetërore të Serbisë, askush nuk është nxjerrë para drejtësisë. Për shembull, përmendim rastin e shefit aktual të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Serbisë, Dikoviq, kur dhjetëra mbetje mortore të viktimave të shkaktuara nga forcat ushtarako-policore serbe nën komandën e tij në zonën e Drenicës gjatë kohës së luftës, u gjetën në varrezën masive në Rudnicë të Rashkës (2014), pikërisht në vendqëndrimin e njësive ushtarake të Brigadës së tij, të cilën e ka komanduar gjatë luftës. Ai është përgjegjës edhe për vrasjen e tyre (por edhe të shumë të tjerëve në masakrat e Rezallës, Qirezit, Izbicës, Abrisë etj.) edhe për fshehjen e kufomave, por Serbia jo vetëm që nuk ka marrë masa ndaj tij, por e mbron me fanatizëm…

Fitorja bindëse e Vuçiqit dhe angazhimi i tij për anëtarësi në BE a ndikon për shpërbërjen e strukturave ekstremiste të Serbisë në Kosovë?

– Fitorja e Vuçiqit dhe angazhimi deklarativ i tij për orientim proeuropian, duke i parë zhvillimet e deritanishme prej se Vuçiq ka ardhur në krye të Qeverisë së Serbisë, janë të paqëndrueshme, sepse Vuçiq vetëm sa i ka forcuar dhe unifikuar strukturat ekstremiste të Serbisë në Kosovë, duke përdorur mjete dhe metoda të ndryshme, apo thënë më mirë duke e përdorur fuqinë e shtetit që e drejton. Pothuajse të gjitha kokat e krimit të organizuar që veprojnë në veri të Kosovës e më gjerë, janë sponsorë dhe njerëz të afërm të Vuçiqit dhe të partisë së tij. Besoj se mjafton të përmendim vetëm rastin e të ashtuquajturës “Mbrojtje Civile”/ “Civilna Zastita”, e cila sipas marrëveshjes së Brukselit ishte paraparë të shpërbëhej. Madje, ajo u shpërbë formalisht në shtator të vitit 2015 dhe qindra pjesëtarë të saj edhe pse të implikuar në krime të shumta u amnistuan dhe u inkuadruan në institucionet e Kosovës, mirëpo në anën tjetër del se “Mbrojtja Civile” vazhdon të veprojë papengueshëm, madje ka rekrutuar pjesëtarë të rinj edhe përmes konkurseve publike!

Në kontekstin e perspektivës evropiane a mund të ketë zhvillime pozitive te statuti i shqiptarëve në Luginë dhe garantimi i të drejtave të tyre?

– Në këtë kontekst duhet të vlejë raporti i reciprocitetit. Shqiptarët dhe të tjerët në Serbi, si boshnjakët, hungarezët, bullgarët, rumunët etj., duhet të kërkojnë të drejtat e tyre. Për garantimin e të drejtave njerëzore e kombëtare duhet të bëjnë më shumë shtetet amë. Aq sa ka të drejta pakica serbe në Kosovë, duhet të ketë të drejta edhe pakica shqiptare dhe pakicat tjera në Serbi. Është i padrejtë dhe i papranueshëm lejimi i zbatimit të standardeve të dyfishta. Dihet se në Luginën e Preshevës (në Kosovën Lindore) Serbia po vazhdon t’i shkelë në mënyrë drastike të drejtat e shqiptarëve. Për ta spastruar etnikisht nga shqiptarët këtë rajon, përveç faktit se nuk e ka mundësuar kthimin e mbi 80 mijë shqiptarëve të zhvendosur nga lufta, Serbia ka kohë që shqiptarëve po ua pasivizon edhe vendbanimet në Medvegjë, Bujanoc e Preshevë, me çka shqiptarëve u mohohet e drejta për të nxjerrë dokumente personale dhe të drejtat e tjera, si shërbimet sociale dhe mjekësore, shkollimi dhe e drejta e votimit, pra po i bën inekzistentë!

A ka rol Serbia në destabilizimin e Maqedonisë dhe si mund të zgjidhet kriza politike atje?

– Roli i Serbisë, por edhe i aleates së saj Rusisë, në destabilizimin e Maqedonisë është i dukshëm. Me këtë udhëheqje të shantazhuar dhe të manipuluar, për të mos thënë edhe proserbe, vështirë se mund të gjendet zgjidhje e qëndrueshme në Maqedoni, aq më tepër kur shërbimet sekrete serbe e ruse kohëve të fundit kanë paralajmëruar fillimin e një lufte të re në Maqedoni dhe po investojnë e po influencojnë vazhdimisht për ta mbajtur një vatër aktive të krizës atje. Kriza politike mund të zgjidhet kur udhëheqësit e atjeshëm të përcaktohen qartë për rrugën euro-atlantike, të mendojnë dhe të punojnë për interesat e popullit dhe të vendit të vet pa dallim etnie.

Si mendoni, a mjafton zbatimi i Marrëveshjes së Ohrit për integrimin e shqiptarëve në Maqedoni apo janë të nevojshme edhe ndryshime të tjera kushtetuese dhe ligjore, si edhe negociata të reja mes partive shqiptare dhe maqedonase në kërkim të një zgjidhjeje të qëndrueshme?

– Marrëveshja e Ohrit meqë nuk është zbatuar në afatin e paraparë që të zbatohej, tash pas shumë viteve nuk e di sa mund të jetë efektive të kërkohet të zbatohet si e tillë, kur dihet se ligjet dhe veprimet shtetërore në Maqedoni janë tejet diskriminuese në raport me shqiptarët edhe pse është popull shumicë në këtë shtet. Sa më parë që në Maqedoni shqiptarët trajtohen në pozita të barabarta, trajtohen si popull shtetformues e jo si armiq, zgjidhja është më e lehtë dhe e qëndrueshme. Në të kundërtën, nëse nuk ndalen dhe nuk përmirësohen padrejtësitë e bëra ndaj shqiptarëve, kur dihet se qindra shqiptarë mbahen në burgje nëpërmjet proceseve të montuara gjyqësorë si rasti “Monstra”, “Sopoti”, “Kumanova” etj. dhe u mohohen të drejtat kombëtare e njerëzore, duke i konsideruar si popullsi të kategorisë së dytë, Maqedonia si e tillë nuk mund të ketë të ardhme.

Ju faleminderit!

*(Kjo intervistë botohet me lejen e redaksisë së uebfaqes www.obshtestvo.net, ku është publikuar më 4 qershor 2016. Për më shumë shih linkun: http://obshtestvo.net/?p=13106)