Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909
7th Annual Gala Concert, a special evening celebrating Kosovo’s Independence and the Ancient Albanian Musical Heritage.
This concert is more than music, it is a tribute to freedom, identity, and the timeless melodies passed down through generations. Renowned Albanian-American artists come together in New York to honor our shared heritage and unbroken spirit.
Join us for an unforgettable night of tradition, remembrance, and celebration.
Tickets:
We would be honored to have you with us.
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 18 janar 2026
Gazeta australiane “The Lithgow Mercury” ka botuar, të mërkurën e 8 majit 1929, në faqen n°5, një rrëfim asokohe për gratë e Shqipërisë, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :
Gratë e Shqipërisë
Në një ditë me diell, vështirë se mund të mos e vësh re pamjen e një gruaje shqiptare. E gjatë dhe hijerëndë, ajo lëviz me hijeshi ; busti i saj i ngushtë prej kadifeje është i mbuluar me monedha ari, stoli argjendi, tokëza të smaltuara me ngjyra të ndezura dhe vargje rruazash shumëngjyrëshe. Mbulesa e kokës — zakonisht një kapuç i kuq prej mëndafshi, i ngushtë pas koke — është e qëndisur me fije ari dhe argjendi, dhe rreth e rrotull i janë qepur monedha të rënda ari.
Ato jetojnë në një vend me male të zymta dhe lumenj të errët e të rrëmbyeshëm, megjithatë lulet e mrekullueshme dhe qielli blu i thellë u kanë mësuar vlerën e vërtetë të ngjyrës. Këtë dashuri për ngjyrën e sjellin në veshjet e tyre dhe në shtëpitë e pastra e të rregullta. Me gishta të shpejtë e të shkathët, krijojnë motive të zgjuara e të papritura në pantallonat e kuqe dhe jeshile të ndezura që veshin burrat dhe djemtë e tyre. Ato kujdesen shumë që rrobat e meshkujve të familjes të jenë në harmoni me veshjen e tyre vezulluese.
Jeta e tyre është plot rrezik dhe pasiguri. Si komb, shqiptarët nuk duan asgjë më shumë se luftën “për një kauzë të drejtë”, dhe gratë e tyre mësohen që në moshë të vogël të përdorin hanxharin dhe të mbajnë pushkën mbi supe. Jeta në shtëpi të ngjeshura mes maleve ose të ngritura në maja të rrezikshme i ka forcuar si duart ashtu edhe zemrat e grave shqiptare. Të ëmbla janë buzëqeshjet që u dhurojnë miqve, por sytë e tyre të errët mund të shpërthejnë në një tërbim që nuk premton mëshirë për armikun.
Edhe pse, si popull, ata pohojnë besimin islam, gratë shqiptare gëzojnë një liri të paimagjinueshme në vendet rreptësisht myslimane. Ato dalin me fytyrat e tyre të bukura të pambuluara dhe nuk shmangin të huajt. Megjithatë, në jetën familjare mbizotëron ligji mysliman dhe burri është zotëria dhe sundimtari suprem i shtëpisë. Por, ndryshe nga myslimanë të tjerë, ato nuk heqin dorë nga vera.
Paja e nuses përbëhet kryesisht nga monedha të lashta ari. Një nga zakonet më të çuditshme të martesës është ceremonia në të cilën nusja tërhiqet me forcë drejt shtëpisë së dhëndrit nga vëllezërit ose xhaxhallarët e saj. Edukata e mirë kërkon që ajo të tregojë rezistencë të dhunshme gjatë gjithë rrugës dhe, nëse nuk ulërin mjaftueshëm, kjo merret si shenjë se jeta e saj martesore nuk do të shkojë mirë.
Federata Panshqiptare e Amerikës “VATRA” – Dega Boston me Prof. as. Dr. Jonela Spaho, Dekane e Fakultetit të Edukimit dhe Filologjisë
Universiteti “Fan S. Noli”, Korçë
Këtë të Diel, më 28 dhjetor 2025
Ora 1:00 PM
Adresa: 245 D St., South Boston, MA 02127, te Kisha “Shën Trinia” në jug të Bostonit!
Tema e takimit:
• Jeta dhe vepra e Kristo Floqit
• Themelues i “VATRA”-s dhe i gazetës Dielli
• Themelues i komedisë shqiptare
• Poet, dramaturg dhe erudit i shquar
Prezantim librash:
Libër studimor mbi jetën dhe veprën e Kristo Floqit si dhe botim shkencor me komedi të Kristo Floqit dhe autorëve si Mihal Grameno, Filip Postoli, Ilo Mitkë Qafëzezi, etj., të sjella sipas teksteve origjinale dhe të shoqëruara me aparat kritik!
Një aktivitet i veçantë kulturor, organizuar gjatë një vizite të shkurtër të autores në SHBA.
Të ftuar janë të gjithë anëtarët e komunitetit shqiptar, intelektualë, studiues dhe dashamirës të kulturës shqiptare.
Sakrifica, rezistenca dhe doktrina morale e lirisë shqiptare.
Prof. Dr. Fejzulla Berisha
Historia e kombeve nuk ndërtohet vetëm nga traktate, konferenca dhe marrëveshje diplomatike. Ajo ndërtohet, mbi të gjitha, nga gjaku i derdhur për liri, nga njerëz që në çastet më të errëta të historisë zgjedhin të mos heshtin. Marie Shllaku i përket pikërisht kësaj kategorie të rrallë njerëzish, për të cilët jeta personale ishte më pak e rëndësishme se fati i kombit.
Ajo ishte e re në moshë, por e pjekur në vetëdije kombëtare. Ishte e re në vite, por e përjetshme në ideal. Në këtë kuptim, Marie Shllaku nuk është vetëm figurë historike – ajo është koncept moral i rezistencës shqiptare.
Fjalët e saj, të shqiptuara me qetësi dhe dinjitet përballë vdekjes, janë ndër dëshmitë më të fuqishme të ndërgjegjes kombëtare shqiptare:
Këto thënie nuk janë vetëm emocionale. Ato janë tezë politike, akt akuzues ndaj shtypjes dhe program moral për brezat që vijnë.
Sakrifica si akt i vetëdijshëm politik: rasti Marie Shllaku
Në dallim nga viktimat e rastësishme të dhunës, Marie Shllaku ishte luftëtare e vetëdijshme për pasojat e zgjedhjes së saj. Ajo veproi në një kohë kur shqiptarët e Kosovës dhe viseve të tjera etnike përballeshin me represion të egër, ndjekje politike, burgosje, ekzekutime dhe mohimin sistematik të identitetit kombëtar.
Rasti i saj është i krahasueshëm me:figurat e rezistencës polake kundër nazizmit,rezistencën franceze,dhe lëvizjet çlirimtare të Evropës Lindore,ku individë të rinj pranuan vdekjen për të mos pranuar robërinë.
Ashtu si këto figura, Marie Shllaku e kuptonte se heshtja do të thoshte bashkëfajësi, ndërsa rezistenca – edhe me çmimin e jetës – ishte detyrim moral.
Dimensioni juridik: e drejta për rezistencë kundër shtypjes
Në aspektin juridik dhe të së drejtës natyrore, veprimtaria dhe flijimi i Marie Shllakut përfaqëson një formë të hershme të asaj që sot njihet si e drejta e popujve për vetëvendosje.
Në kohën e saj:shqiptarët nuk gëzonin barazi politike,nuk kishin përfaqësim real,dhe nuk kishin të drejtë të vendosnin për fatin e tyre.
Sot, kjo e drejtë është e sanksionuar në:Kartën e Kombeve të Bashkuara,Deklaratën Universale për të Drejtat e Njeriut,dhe praktikën ndërkombëtare të dekolonizimit.
Marie Shllaku luftoi për një të drejtë që ende nuk ishte shkruar në ligje, por ishte e gdhendur në ndërgjegjen njerëzore.
Gruaja shqiptare në vijën e parë të historisë
Rasti i Marie Shllakut rrëzon një stereotip të vjetër historik: se gratë kanë qenë vetëm prapavijë e historisë. Ajo dëshmon se gruaja shqiptare ka qenë aktore e drejtpërdrejtë e rezistencës, jo vetëm nënë e motër e luftëtarëve, por luftëtare e vetëdijshme.
Në këtë aspekt, Marie Shllaku qëndron përkrah figurave si:Shotë Galica,Tringë Smajli,dhe heroinat e mëvonshme të rezistencës shqiptare.
Ajo mishëron lidhjen midis emancipimit kombëtar dhe emancipimit shoqëror, duke treguar se liria nuk ka gjini, por ideal.
Mesazhi i saj në kontekstin e Kosovës së sotme
Në Kosovën e pasluftës, shpesh flitet për lirinë si status politik, por më pak për përgjegjësinë morale që ajo sjell. Marie Shllaku na rikujton se:liria nuk është pronë e elitave,nuk është dekor ceremonial,dhe nuk është e përhershme pa drejtësi.
Rasti i saj është paralajmërim se shteti që harron martirët e vet rrezikon ta humbë shpirtin e vet.
Nga një jetë e re në përjetësi kombëtare
Marie Shllaku vdiq e re, por ajo nuk u shua. Ajo u shndërrua në përjetësi kombëtare, sepse sakrifica e saj u bë pjesë e themelit moral të Kosovës dhe të çështjes shqiptare.
Kosova jeton sot edhe sepse dikur, një vajzë e re, me bindje të palëkundur, zgjodhi të mos jetojë në robëri. Dhe për këtë arsye, emri i saj nuk është vetëm kujtim – është detyrim historik.
Sadiona Abazaj/
Pjesëmarrja në seminarin dyditor të organizuar nga Këshilli Koordinues i Arsimtarëve në Diasporë (KKAD), më 6 dhe 7 dhjetor, përbënte një përvojë profesionale dhe njerëzore me vlerë të veçantë. Ky aktivitet mblodhi së bashku mësues të gjuhës shqipe nga diaspora, pedagogë dhe studiues, autorë tekstesh shkollore, si dhe përfaqësues të institucioneve arsimore dhe diplomatike të Shqipërisë dhe Kosovës, duke krijuar një hapësirë të përbashkët dialogu dhe reflektimi.
Diskutimet e zhvilluara gjatë seminarit u përqendruan në çështje thelbësore që lidhen me mësimin plotësues të gjuhës shqipe jashtë atdheut.
U trajtuan roli dhe përgjegjësia e mësuesit në nxitjen e interesit të fëmijëve, përshtatja e metodave didaktike me realitetin e diasporës, përdorimi i teknologjisë dhe projekteve kreative, si dhe rëndësia e ndërtimit të një bashkëpunimi të qëndrueshëm mes mësuesve, prindërve dhe institucioneve mbështetëse. Falë drejtimit profesional dhe energjik të moderatoreve Aurela Konduri dhe Anita Duriçi, seminari mori formën e një forumi të hapur profesional, ku përvoja individuale u kthyen në njohuri kolektive dhe ide konkrete për të ardhmen e mësimdhënies së gjuhës shqipe në diasporë.
Dita e parë e seminarit u zhvillua më 6 dhjetor 2025, në oraret e mbrëmjes, përmes platformës Zoom, nën temën: “Rrugëtimi i klasave të gjuhës shqipe në diasporë: nga entuziazmi i fillimit te qëndrueshmëria dhe cilësia e mësimit.” Në këtë takim virtual morën pjesë anëtarët e KKAD-së, mësues nga vende të ndryshme të botës, përfaqësues të QBD-së, si dhe diplomatë nga Shqipëria dhe Kosova.
Gjatë diskutimeve u theksua se, ndonëse fëmijët shqiptarë në diasporë ruajnë një nivel relativisht të mirë njohjeje të gjuhës dhe kulturës kombëtare, ekzistojnë sfida serioze që kërkojnë koordinim më të madh institucional. Faktorë si mungesa e ambienteve mësimore, oraret e kufizuara, distancat e gjata, kushtet e vështira të transportit, motivimi i ulët i nxënësve dhe mungesa e mbështetjes financiare ndikojnë drejtpërdrejt në uljen e numrit të nxënësve në mësimin plotësues.
Megjithatë, u nënvizua fakti se angazhimi i mësuesve në këtë fushë mbetet një mision vullnetar dhe kombëtar, i mbështetur mbi ndjenjën e përgjegjësisë morale ndaj gjuhës dhe identitetit shqiptar.
U theksua gjithashtu domosdoshmëria e përfshirjes më aktive të dy shteteve shqiptare në mbështetjen e mësimit plotësues, në mënyrë që të sigurohet cilësi, profesionalizëm dhe trajnim i vazhdueshëm i mësuesve, si dhe certifikim i bazuar në përgatitje akademike dhe pedagogjike. Punimet e seminarit vijuan më 7 dhjetor, nga ora 16:00 deri në 20:00, sërish në platformën Zoom. Dita e dytë u hap me një kolazh artistik me recitime nga nxënës të shkollave shqipe në diasporë, të cilët u cilësuan si dëshmi e gjallë e punës së palodhur të mësuesve dhe e vazhdimësisë së gjuhës shqipe përtej kufijve.
Gjatë kësaj dite u trajtuan tema që lidhen me planifikimin e vitit shkollor, ndërveprimin midis gjuhës zotëruese dhe gjuhës shqipe, rolin kyç të prindit në procesin mësimor, si dhe sfidat e mësimdhënies në klasa dygjuhëshe dhe kolektive. Ligjëruesit sollën shembuj konkretë nga përvoja e tyre profesionale, duke theksuar rëndësinë e lojës, projekteve, fantazisë dhe teknologjisë në zhvillimin e të menduarit kritik dhe motivimit të nxënësve.
Një vëmendje e veçantë iu kushtua përdorimit të projekteve si qasje didaktike, ku nxënësi vendoset në qendër të procesit dhe gjuha shqipe përdoret në mënyrë praktike dhe funksionale. Po ashtu, u theksua se familja mbetet baza e parë e edukimit gjuhësor, ndërsa shkolla dhe mësuesi ndërtojnë ura bashkëpunimi që e forcojnë këtë proces. Në kumtesën time theksova dimensionin emocional të gjuhës shqipe, duke e cilësuar atë si gjuhën e zemrës dhe identitetit. U ndala në rëndësinë e përdorimit të mjeteve digjitale dhe aplikacioneve edukative, si forma bashkëkohore për ta afruar gjuhën shqipe me realitetin e fëmijëve në diasporë.
Seminari u përmbyll me fjalën përshëndetëse të kryetarit të KKAD-së, z. Mustafë Krasniqi, i cili falënderoi ligjëruesit, mësuesit dhe përfaqësuesit institucionalë për kontributin e tyre, duke theksuar nevojën për vazhdimësi dhe organizim më të shpeshtë të aktiviteteve të tilla, që shërbejnë si platforma shkëmbimi, reflektimi dhe mbështetjeje për mësuesit e gjuhës shqipe në diasporë.