Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Ç’duhet bërë për të rregulluar ligjet e imigracionit

by

Nga Rafael Floqi/

Përpjekjet për reforma të reja në imigracion e kanë detyruar  Presidentin Barak Obama të nderrmarrë një  fushatë për të siguruar mbështetje publike, për refomuar sistemin e imigracionit në Shtetet e Bashkuara. Presidenti ritheksoi angazhimin e tij për reformat në imigracion në fjalimin e tij javën e kaluar. “Rrugëtimi ynë nuk është i plotë deri kur të gjejmë një mënyrë më të mirë për të pritur imigrantët punëtorë, të cilët e shohin Amerikën si tokën e mundësive, deri kur studentë dhe inxhinierë të aftë të  përfshihen në forcën tonë punëtore, në vend që të dëbohen nga Amerika”.

Nderkohë ligjvënësit amerikanë po punojnë për një projekt-ligj me mbështetje dypartiake, e cila do t’u ofronte një mundësi legalizimi miliona shtetasve të huaj që kanë hyrë në Shtetet e Bashkuara në mënyrë të paligjshme, si dhe për të forcuar sigurinë kufitare në vend. Senatori republikan  John McCain deklaroi se “Nuk mund të vazhdojmë pafundësisht në kushtet kur 11 milionë vetë jetojnë në këtë vend nën hijen e statusit të  paligjshëm. Nuk mund të vazhdojmë pafundësisht në kushtet kur fëmijët që kanë  lindur këtu, apo që u sollën në SHBA  nga prindërit në moshë të vogël, të jetojnë gjithashtu në hije. Ka ardhur koha për veprim.

Megjithatë nuk ka marrëveshje të gjerë dypartiake që Amerika të ketë nevojë për një zgjidhje legjislative për politikën amerikane  të emigracionit që të jetë me të vërtetë “e plotë”.  Po qe se zgjidhja është vetëm administrative  që  rregullohet vetëm me një  “goditje të stilolapsit” nga ekzekutivi,  si urdhëri I Presidentit Obama  nuk  mund të shkojnë shumë larg. Krahu legjislativ Kongresi mund dhe duhet të luajë një rol të madh në reformën e imigracionit. Si një yll në rritje Republikane, Rubio mund shpresojë  për një fushatë presidenciale më 2016 nga drejtues të reformës së imigracionit përmes Senatit. Një grup dypartiak Senatit që përfshin Rubio arritur marrëveshje gjatë kësaj jave per një plan të gjerë të emigracionit që përfshin një dispozitë  të nështetësisë. Republikanët e tjerë janë duke lëvizur në këtë çështje. Një grup dypartiak në Shtëpinë është duke punuar në një propozim të ngjashëm. Javën e kaluar në Charlotte, NC, shumica e anëtarëve të Komitetit Kombëtar Republikan ranë dakord se GOP duhet të përmirësojë tonin e saj dhe mesazhin e mbi emigracionin. Ish guvernatori i Floridës Gov Jeb Bush, një anëtar me ndikim i partisë, përdori një pjesë të opinionit publik në Ëall Street Journal që ta nxisë kombin të “kapë momentin” bipartizan për reformën. Megjithatë, politika e emigracionit të mbetet e rrezikshme për ndonjë republikan.  GOP shikon rrezikun e tjetërsimit mbështetësve pasionante të linjës së ashpër  të politikave  të imigracionit. Përkundër Rubio  i mirë-pranuar në terren nga konservatorët si spikeri me influencë i radios Rush Limbaugh dhe Sean Hannity, janë në pozita kundërshtuese.
“Fatura e Rubios është asgjë tjetër , por veç amnistia,” shkruante kolumnistja konservatore Ann Coulter, duke iu referuar asaj si “një ujk në veshje qingji”.
Çdo zgjidhje e vërtetë, do të duhej të përmbante një minimum prej katër elementesh.

 

 

Që janë: 1. Rritja e sigurisë kufitare. 2. Dokumentimi  i të pa dokumentuarve. 3. Adresimi i mangësive të procesit aktual të emigracionit në SHBA . 4. Krijimin e një programi të fuqishëm punësimi sezonal.

Të gjitha këto elemente të reformës janë bërë më të lehtë për të zbatuar nga përparimet e teknologjisë. Çdo shtet duhet të jetë në kontroll të plotë  të kufijve të tij, dhe është e qartë se përpjekjet e bëra që pas  9/11 kanë përmirësuar aftësinë SHBA-ve  për parandalimin  e emigrimit ilegal  por jo sa duhet .  Në përgjithësi, qëllimi i reformës së emigracionit të vërtetë duhet të jetë që të tërheqë më të mirët dhe  më të zgjuarit në Shtetet e Bashkuara, ndërsa ende të ruajë  ndjeshmërinë e  mjaftueshme  si një komb  emigrantësh,  që të mos harrojmë  vlerat e  bashkimit familjar dhe mirë pritjes  me  dhembshuri të refugjatëve dhe emigrantëve.

Një efekt anësor i një sistemi më të sigurt kufitar, është se ai do ta  përmbante  popullatën që tashmë  është e  padokumentuar në SHBA.  Duke bërë që të mëos kishim drama të ndarjeve të dhimbshme të familjeve siç kanë për jetuar mjaft shqiptarët.  Kështu, ndërsa ne duhet të bëjmë më shumë për të mbajtur kufijtë tanë të sigurt, duhet të pranojnë gjithashtu se popullsia të padokumentuarve  tashmë është këtu dhe nuk po shkon askund dhe se duhet të trajtohet  në mënyrë efikase, efektive, dhe me dhembshuri. Kjo do të çonte në arritjen  e një zgjidhje konstruktive për legalizimin e të padokumentuarve,  duke e treguar e e kujdesshme për të lënë jashtë këtyre politikave elementë ndëshkues të tillë si gjobat tepër të mëdha,që të  ndalojnë mundësinë e  një rruge drejt natyralizimit, apo përpjekjet në tjetërsimin e doktrinës aktuale në lidhje me shtetësinë e fituar qysh në lindje në SHBA

Për fat të mirë, në kontrast me procesin e ndërmarrë në vitin 1986, prania e mjeteve te teknologjisë së lartë si smart fones, laptopët, dhe qasja në internet do ta bëjë më të lehtë  regjistrimin dhe përpunimin e një numër të madh njerëzish  për qëllime të  imigracionit. Kjo mund të bëhet ashtu sic  e bëjnë tani me  teknologjite e njohura on-line të  bankave, paraqitjen e taksave, dhe të shërbimeve të tjera.

Një punë e rëndësishme në vetvete për qeverinë është  tëharrja nga ata që kanë kryer krime, parandalimi i mashtrimevet, dhe vlerësimi me kujdes i kërcënimeve potenciale ndaj sigurisë sonë kombëtare, si dhe marrja e vendimeve përfundimtare për të caktimin e personave  që do të largohen dhe  do të qendrojnë në SHBA.

Ashtu si çdo organ tjetër i së drejtës, edhe ligjet e imigracionit ne SHBA duhet gjithashtu të mbajnë ritmin e kohës  dhe të jenë mjaft fleksibël për t’u përshtatur me natyrën e ndryshueshme të lëvizshmërisë popullatës njerëzore  globale.

Shumë është thënë dhe shkruar rreth nevojës për viza sipërmarrëse për ta mbajtur Amerikën konkurruese dhe për të rritur ekonominë amerikane . Por ka fusha të tjera në të cilat sistemi ynë i tanishëm Imigracionit nuk jep zgjidhje në lidhje me situatat e zakonshme  te punësimit – të tilla si përkthyes të pavarur apo tëvetë punësuar që dëshirojnë të punojnë ligjërisht në SHBA për një periudhë të caktuar kohe.  Reformimi i ligjeve të imigracionit për të lejuar disa lloje të tjera të punësimit, si dhe vetë-peticionet do të na lejonin mundesi për të arritur më shumë nga përfitimet e aktiviteteve  ekonomike  të palicensuara që ne tashmë e dimë se ndodhin  brenda kufijve të SHBA..

Individët të cilët janë sjellë në sistemin formal të imigracionit nëpërmjet një programi me shkallë të gjerë të legalizimi, ose përmes opsioneve shtesë për statusin e punësimit do të bënin që të rriteshin aplikimet  për numra  sigurimesh  shoqërore, patenta, licenca biznesi, dhe dokumentet e tjera që të futen  “në sistem” nga ata që do të duhet  t’i përdorin në baza ditore.

Kjo është një gjë e mirë, sepse ajo do të sjellë  të ardhura të konsiderueshme  afatgjata (në formën e gjobave, tarifavet të aplikimit dhe të përpunimit taksave)  federale, shtetërore dhe të pushtetit lokal, si dhe dhe do të zgjerojë bazën tatimore në përgjithësi.

Sistemi amerikan i Social Security ka nevojë dëshpërimisht për të shtuar punëtorë të rinj në listat e veta tatimore. Vendi do të përfitojnë më shumë nga futja e  11.000.000-12.000.000 e më shumë njerëzve në sistemin tone formal ekonomik.

Per të kuptuar të ardhmen e reformës emigracionit,  është e dobishme që të shikojmë në të kaluarën e afërt. Në kohën kur Presidenti George Ë. Bush filloi mandatin e tij të dytë, reforma e emigracionit ishte gjithashtu në krye të axhendës. Puna e bërë, atëherë për të shqyrtuar një program shkëmbimi punëtorësh sezonalë  mund të sherbejë edhe  tani . Nje sistem i mirë i punesimit sezonal mysafir që përfshin dhënien e   kursimeve të stilit  401 (k) dhe të llogarive të  investimeve,  vetëm kur këta punëtorët zezonale të kenë dalë nga  SHBA  dhe jenë kthyer në vendin e tyre të origjinës, mund të ndihmojë në kapercimin e  hendekut mes nevojës se vendit për  krahë pune si dhe nje afat për të rregulluar popullsinë më të madhe të padokumentuar në mënyrë që si punëtori i kualifikuar dhe ai I  pakualifikuar të gjenë punë dhe të jenë në treg .

Procesetet ekzistuese e të  emigracionit SHBA  sjellin jo vetëm valë të freskëta të individëssh  të cilët jo vetëm që shtojnë ndryshueshmërinë  kulturore, talentin, dhe zellin e  sipërmarrës të popullsisë amerikane por edhe një shkallë të lartë e lindshmrie  në mesin e emigrantëve  gjë që ndihmon në mbajtjen e  shkallës e lindshmërisë së lartë në vend afër nivelit të zëvendësimit të popullsisë.

Në përgjithësi, qëllimi i reformës së emigracionit  të vërtetë duhet të synojë  tërheqjen e punonjësve  më të mirë dhe më te aftë në Shtetet e Bashkuara, ndërsa ende ka ndjeshmëri të mjaftueshme  për bashkimet familjare dhe trajtimin  me dhembshuri të refugjatëve dhe emigrantëve. Ashtu si energjia, emigracioni është një nga ato subjekte ku sa më  më i shume të kesh  më mirë është . Dhe tani është koha për ndryshime.

NJE RRUGE E RE MUND TE NXJERRE NGA IZOLIMI SHEKULLOR KRAHINEN HEROIKE TE PLAVE-GUCISE

by

Partia Drejtësi Integrim dhe Unitet kundërshton vënien në jetë të vendimit të Kuvendit Komunal të Plavë -Gucisë në Mal të Zi që synon ndarjen e kësaj komune dhe krijimin e komunës së Gucisë. Nëse zbatohet ky vendim komuniteti i vogël shqiptar që ka mbijetuar në trojet e veta edhe pas emigracionit dhe asimilimit masiv do të përçahet në dy njësi administrative dhe pesha politike e tij do të minimizohet dramatikisht. Prandaj PDIU shpreh solidaritetin me organizatorët dhe pjesëmarrësit e protestës popullore të datës 1 shkurt të cilët dolën para kuvendit komunal të Plavës për të kundërshtuar copëtimin e komunës Plavë-Guci.
PDIU u bën thirrje të gjithë aktorëve politikë shqiptarë kudo që ndodhen që të kthejnë vëmendjen tek bashkombasit tanë në krahinën heroike të Plavë-Gucisë dhe të japin mbështetje të pakufizuar që ata të gëzojnë liritë dhe të drejtat e tyre. PDIU beson se përshpejtimi i hapave për të ndërtuar një rrugë të re të kombit Deçan-Plavë-Guci-Vermosh-Shkodër do i nxjerrë shqiptarët e kësaj krahine nga izolimi njëshekullor, do të sjellë zhvillimin ekonomik dhe do i vërë fre vazhdimit të braktisjes së identitetit kombëtar shqiptar dhe largimit të mëtejshëm prej këtyre trojeve të trungut tonë etnik.(Deklarate nga PDIU)

Bashkimi kombëtar si shpëtim

by

NGA GANI QARRI/ Zyrih/

Në vitin e keq të përmbushjes së një shekulli ndarje e copëtimi të trojeve tona kombëtare, Serbia me urdhrin e Ivica Daçiqit-kryeministër aktual dhe ministër i brendshëm i saj i cili tanimë akuzohet hapur për bashkëpunim me klanet më të mëdha kriminale serbe të drogës dhe larjes së parasë në Ballkan, që nga vjeshta e vitit 2008,derisa ishte ministër i brendshëm dhe zëvendëskryeministër i Serbisë,para heshtjes sonë kombëtare dhe asaj ndërkombëtare,ai me xhandarët e tij vetëm pak ditë më parë hoqi nga “Sheshi i Dëshmorëve” në Preshevë, simbolin e vetëm të nderimit ndaj të rënëve për liritë dhe të drejtat e shqiptarëve autokton atje. Rreth një javë para se të mbahej përkujtimi i 13 vjetorit të shpërthimit të kryengritjes së shqiptarëve në Kosovën lindore për liri dhe të drejtat e tyre njerëzore e kombëtare, më 20 janar të vitit 2013,xhandarmëria serbe,hoqi e qet dhe pa zhurmë e asnjë siklet-kundërshtimi, sado i vogël qoftë ai, madje le të ishte edhe tërësisht paqësor, përmendoren me emrat e atyre që si Guri i traditës-peshonin më së RËNDI, aty ku u takonte amshimi-në tokat e të parëve dhe vend të vet! 

Ndaj, jo vetëm emrat por edhe eshtrat e 27 dëshmorëve dhe heronjve kombëtar të rënë për tokat e tyre nën pushtim, edhe një herë sikur u tranden bashkë me heqjen e përmendores.

Ajo nuk ishte më shumë se një simbolikë përkushtimi kombëtar dhe “kulm” strehimi,e cila ishte ngritur ti ruante këta emra nga dhëmbi i kohës,sikur mos ti shkatërronte atributet e përkujtimeve njerëzore shqiptare, ironia dhe dhuna e ri-orkestruar serbe, mbi këto troje tonat etnike.

Përmendorja vet, nuk ishte pengesë as kërcënim ndaj askujt, por ata që nuk do me asnjë kusht ti ketë aty Serbia, janë rreth 90% e bashkëkombësve tanë-banorëve të vjetër autokton, të cilët popullojnë Preshevën, kurse fshatrat përreth saj deri edhe 100%, në shumë vendbanime të Kosovës Lindore, ndaj ndodhë edhe ky vazhdim cinik i diskriminimit të kamotshëm serb, të ripërsëritur kohët e fundit, i cili është i njohur për mëse një shekull nga shqiptarët nën pushtim.

Por,një gjë nuk duhet harruar as Serbia,se edhe para 12-13 vitesh, shkak i shpërthimit të kryengritjes dhe fillimit të luftës në Kosovën Lindore,nuk ishte jetesa e mirë dhe e barabartë e shqiptarëve me kombet tjera,por ishte politika diskriminuese serbe ndaj shqiptarëve autokton, ajo që në janarin e vitit 2000,ngriti në këmbë luftëtarët e bashkuar kombëtar në fshatin Dobrosin, nën emblemën e lavdishme të UÇPMB-s,për liritë dhe të drejtat e tyre që u takonin si njerëz dhe komb.

Kjo kryengritje e përgjakshme,u përmbyll më 21 Maj të vitit 2001, pas rreth një viti e gjysmë luftimi, kur me ndërmjetësimin e bashkësisë ndërkombëtare do të nënshkruhej edhe një marrëveshje ndërmjet palëve ndërluftuese e cila parashihte amnistinë e kryengritësve dhe liri e të drejta më të mëdha për shqiptarët.

Megjithatë, shtetet pushtuese me të kaluar kriminale si Serbia,edhe pas lidhjes së marrëveshjeve, nuk shuajnë orekset e tyre për pushtime. Ndaj ato shfrytëzojnë çdo rast dhe mundësi për likuidimin e kokave kryesore që kanë udhëhequr luftën, me të cilat herëdo-kurë, ajo llogaritë se mund të ulen sërish në tavolinën e bisedimeve.

Pasi që ata edhe njihen si njerëz të pa kompromis ndaj padrejtësive të cilët asnjë herë,për asnjë çmim dhe me asnjë lloj shantazhi a frikësimi, nuk bëjnë lëshime në kurriz të popullit që përfaqësojnë,pushtuesit gjithmonë kërkojnë mënyra të sofistikuara për likuidimin e tyre. 

I tillë ishte edhe udhëheqësi i bisedimeve dhe komandanti më i njohur i luftës në Kosovën Lindore – Ridvan Qazimi, të cilin më 24 Maj të vitit 2001, pra vetëm katër dit pas arritjes së marrëveshjes së Konqulit të 21 Majit të atij viti, për ndërprerjen e luftimeve,do ta vrisnin snajperët serb të vendosur enkas përlikuidimin e tij nga soldateska serbe, pabesisht dhe në mënyrë tinëzare në një pritë të organizuar në fshatin Tërnoc të komunës së Bujanocit.

     Kurse,siç patëm rastin ti shihnim edhe tani,pa drojë as shqetësim,pa asnjë zhurmë apo trazime sado simbolike, ngadalë dhe krejt për qejfi, plotësisht të qetë dhe sikur të vepronin sipas ndonjë marrëveshje të arritur(ndoshta “konspirative”),në Agimin e freskët të 20 Janarit 2013,i cili përgatitej të zbardhonte mëngjesin e asaj dite të zymtë për shqiptarët,xhandarët serb nxinë edhe një herë “Sheshin e Dëshmorëve” në Preshevë, duke hequr Përmendoren e ngritur në nderim të të rënëve të UÇPMB-së, në mesin e të cilëve figuronte edhe emri i nderuar i komandant Lleshit-Ridvan Qazimit.

Ndaj,akti i fundit që bëri Serbia, ishte edhe një vrasje sërishmi e 27 dëshmorëve si dhe sprovë tejet provokuese e mbytjes me dhunë të kujtimit kombëtar, luftarak e familjar ndaj të rënëve të luftës së Kosovës Lindore, për liri dhe të drejta të shqiptarëve atje.

 Heqja e përmendores, nuk ishte thjeshtë vetëm zhvendosja me forcë e një Pllake përkujtimore të rënësh për liri por edhe një porosi e rrezikshme dhe paralajmërim trishtues për zhbërjen e pjesëtarëve të kombit tonë në tërësi, nga trojet e tyre stërgjyshore të mbetura nën Serbi.

Serbia dhe institucionet e saj, asnjëherë nuk i deshën as respektuan liritë dhe të drejtat e shqiptarëve,ndaj ky akt vandal nuk atakoi vetëm banorët e këtyre trojeve tona etnike, por të gjithë pjesëtarët e kombit tonë kudo.

 Madje,përkundër një diskriminimi të tillë të pa parë askund tjetër,kryeministri aktual serb-Daçiq, si moto veprimi politik ka përzgjedhur ti fyej kolektivisht shqiptarët me përbuzje kombëtare dhe sulme shoviniste kundër tyre,duke mos hezituar që ata ti quaj edhe Al-Kaidë e terrorist…

 

 

Bile, për të qenë çudia edhe më e madhe , jo vetëm ai (Daçiq), por edhe Bashkësia Evropiane-(BE), tërheqin vërejtjen se Shteti i Kosovës nuk guxon të interesohet për shqiptarët e pjesëve të saj të mbetur nën Serbi,me arsyetimin e paturp, se gjoja problemet e shqiptarëve të Kosovës Lindore,na qenkan fund e krye vetëm punë e brendshme e shtetit serb,kurse interesimet e Serbisë për serbët e Kosovës në veri,përkundër akteve të tyre kriminale, barrikadave,pengimit të shtrirjes së ligjshmërisë dhe bllokimeve të gjithfarllojëshme në atë pjesë të shtetit tonë,konsiderohen të ligjshme,dhe vazhdimisht kërkohen lëshime të reja e të pa fund deri në autonomi substanciale për ta në Veri.Por, pa marrë parasysh se çfarë thonë dhe mendojnë të tjerët, pjesëtarët e kombit tonë në Kosovën lindore si të gjithë shqiptarët kudo- për ne janë Një! Ata për jetë të jetëve do të mbeten shqiptar dhe pjesë e gjakut tonë që nuk falet.

 Ndaj,pas akteve të fundit vandale serbe në Preshevë,me çdo kusht duhet të shtrohet në tavolinën e bisedimeve për zgjidhje të përhershme dhe njëherë e mirë problemi i tyre, jo duke u lutur dhe rënë në gjunjë para pushtuesve, por duke e kushtëzuar Serbinë me reciprocitet dhe kushte e të drejta të barabarta për shqiptarët në Kosovën Lindore, njëjtë si ato që ajo dhe BE, pretendon për serbët në veri të vendit tonë.

 Përndryshe është e ditur botërisht se siguri të plotë për pjesëtarët e popullit tonë në tokat e mbetura jashtë kufijve të shtetit kombëtar nuk ka dhe kjo as nuk mund të arrihet as garantohet, pa bashkimin e përhershëm të të gjitha trojeve tona në një shtet të vetëm kombëtar.

 Ndaj është koha që përfaqësuesit e popullit tonë, akademitë tona, organizata, intelektual dhe diplomat,përfundimisht t`ua bëjnë me dije BE-së dhe OKB-së, se ose duhet të vlejnë të drejta të njëjta dhe të barabarta për të gjithë,përfshi edhe bashkëkombësit tanë nën sundimin e shteteve fqinje ose duhet të realizohet sa më parë që të jetë i mundur-bashkimi kombëtar edhe për shqiptarët,në mënyrë që njëherë e përgjithmonë të ketë qetësi dhe stabilitet edhe në Ballkan.

 

 

THJESHT ATDHEDASHURI – TË JEMI BIJ TË ATDHEUT, TË MOS JEMI VAMPIRË TË ATDHEUT

by

NGA SKËNDER BUÇPAPAJ/

Ta duam atdheun aq sa ai është, ta duam as më të madh se është, as më të vogël se është. Më parë se të jenë fjalët e mia, këto janë fjalët e François-Marie Arouet (Voltair), nga vepra e tij “Fjalori filozofik”. Filozofi i madh optimist francez i shekullit XVIII është shembull i intelektualit krijues të papajtuar me politikën, i cili mbahet mend si kryqëzues i tiranisë e dogmatizmit dhe për aftësitë e tij të mprehta satirizuese dhe kritike ndaj shoqërisë së kohës.

Pra, thjesht atdhedashuri. Për ne shqiptarët kjo do të thotë ta duam atdheun tonë në të gjithë shtrirjen e tij hapësinore, ta duam atdheun tonë në pesë gjashtë shtetet ku ai ndodhet në vijimësi të pandërprerë gjeografike, në vijimësi të pandërprerë historike prej disa mijëvjeçarësh. Ta duam Republikën e Shqipërisë dhe të mos e duam Republikën e Kosovës, kjo nuk është atdhedashuri. Dhe anasjelltas: Ta duam Republikën e Kosovës dhe të mos e duam Republikën e Shqipërisë, kjo nuk është atdhedashuri. Ta duam Myzeqenë dhe të mos e duam Luginën e Preshevës (Kosovën Lindore), kjo nuk është atdhedashuri. Dhe anasjelltas: ta duam Luginën e Preshevës dhe të mos e duam Myzeqenë, kjo nuk është atdhedashuri. Ta duam Tropojën dhe të mos e duam Bujanocin, kjo nuk është atdhedashuri. Dhe anasjelltas: ta duam Bujanocin dhe të mos e duam Tropojën, kjo nuk është atdhedashuri. Me pak fjalë: Ta duam atdheun tonë në të gjithë hapësirën e tij, në të gjitha nënhapësirat e tij, në të gjitha qytetet dhe fshatrat e tij, pavarësisht se në cilën njësi shtetërore ndodhen sot. Ta duam njëri-tjetrin pavarësisht nëse është shqiptar i Shqipërisë, shqiptar i Kosovës, i Maqedonisë shqiptare (hapësirës shqiptare të Maqedonisë), i Malit të Zi shqiptar (hapësirës shqiptare të Malit të Zi), pavarësisht nëse ai është myzeqar, lab, malësor, dibran, tetovar, kumanovas, ulqinak, preshevar, çam pavarësisht ku ka lindur, pavarësisht ku jeton apo ku ndodhet. Kjo është atdhedashuri. Është atdhedashuri e kulluar, e dlirë, e kthjellët. Është në të mirën tonë dhe në dëmin e askujt.

Atdhedashuri është një term i brumit të mirëfilltë shqip. Duket se është i vetmi term që i shkon fjalorit tonë. I kam dëgjuar në media dhe i kam lexuar shumë nga teorizimet që këto kohët e fundit i bëjnë, kryesisht në Tiranë, të ashtuquajturat mendje të kombit. Këto teorizime janë absolutisht pakaluese, janë frut i mungesës së ndjeshme të dijes në fushën përkatëse. Në vend që ta ndriçojnë një objekt të shenjtë, siç është atdhedashuria, siç është çështja aq e përbërë shqiptare, këta, qoftë nëpër studio, qoftë nëpër tribuna, vetëm sa e errësojnë, e komprometojnë dhe e ndotin këtë objekt. Kjo e bën të domosdoshme që të heqim dorë nga përdorimet fjalëve të huaja (termave ndërkombëtarë), por edhe nga përdorimet e fjalëve tona me parashtesa apo me prapashtesa të huaja. I njëjti term ndërkombëtar, nëse përdoret nga një i huaj çfarëdo, tingëllon shumë më butë dhe shumë më pranueshëm se kur ai është i shqiptuar nga një shqiptar, qoftë në një jubile, qoftë në një përvjetor të thjeshtë, në një festë zyrtare apo private, në një bisedë në një studio, në një kollonë anash faqes së një gazete.

Ta duam atdheun do të thotë të ndërtojmë një raport të drejtë me atdheun. Të jemi bij të tij dhe jo sundues të tij. Të jemi përkushtues ndaj tij, të jemi shërbyes ndaj tij dhe jo ta vëmë atdheun tek këmbët tona. Të mos e shikojmë atdheun si çifligun tonë, që mund t’ia zhveshim malet nga pyjet, mund t’ia gërryejmë shtretërit e lumenjve, që mund t’ia nxjerrim në shitje për gati kurrgjë pasuritë dhe thesaret e tij të dhuruara nga Zoti apo të krijuara nga njeriu në mijëvjeçarë. Ta mendojmë atdheun jo vetëm si atdhe të brezave bashkëkohës, por edhe si atdhe të brezave pasardhës, ta mendojmë atdheun jo vetëm si atdhe të atyre që e banojnë përkohësisht, por edhe si atdhe të atyre që janë detyruar të largohen prej tij dhe ndodhen nëpër botë, duke e mbajtur me bukë shumicën e popullit shqiptar që ndodhet ende në atdhe. Ta duam atdheun do të thotë të rritim mirëqenien e të gjithëve dhe jo vetëm të një grushti të vogël njerëzish.

 

Të jemi bij të atdheut. Të mos jemi vampirë të atdheut. Hypja në karrike, jetesa me lugë floriri, nuk të jep të drejtë që ta katandisësh atdheun në zhele. Nuk do të thotë ta ndjesh veten gjel dhe atdheun ta ndjesh plehun mbi të cili ti vikat. Të jesh vampir i atdheut do të thotë t’i grumbullosh për vete miliardat dhe të tjerëve, anekënd, t’ua lësh vetëm morrat. Pse sot, pas njëzet vitesh të hapjes ndërmjet shqiptarëve, të hapjes së tyre ndaj botës, nuk ka pasanik që të guxojë ta bëjë transparente pasurinë e tij të vënë në këto njëzet vite? Sepse këta janë vampirë të atdheut dhe nuk janë bij të atdheut.

Paradoksi tjetër është se pikërisht këta, pikërisht vampirët e atdheut, janë ata që bëjnë retorika të mbrapshta se shkrihen krejt për atdheun, për kombin, për shqiptarët. Dhe nuk bëjnë gjë tjetër veçse e komprometojnë çështjen më të shenjtë në botë, çështjen shqiptare.

Duke qenë te kjo pikë e temës sonë, le të kthehemi tek Voltairi (Volteri). Tek fjala Atdheu, ai shkruan: “Një atdhe është i përbërë nga më shumë se një familje; e si rëndom përkrahet familja jote thjesht për dashuri, kur nuk ke një interes të kundërt, kështu thjesht për dashuri përkrahet qyteti yt ose fshati yt që quhet atdhe. Sa më shumë që ky atdhe rritet aq më pak duhet, sepse dashuria e pjesëtuar dobësohet. Është e pamundur që të duhet një familje tepër numerike që sapo e ke njohur.

Kush ka ambicjen të jetë prijës, tribun, udhëheqës, diktator bërtet se e do atdheun, ndërkohë që e do vetëm veten e vet. Secili ka dëshirë të mund të flejë në shtëpinë e tij pa pasur dikush tjetër pushtetin që ta marrë dhe ta çojë të flejë diku tjetër, secili dëshiron të jetë i sigurt për pasurinë e tij dhe për jetën e tij. E kështu, meqë të gjithë kanë të njëjtat interesa, dhe nga interesat e veçanta përbëhet interesi i përgjithshëm: i përkushtohemi republikës, kur në fakt jemi duke iu përkushtuar thjesht vetes sonë.”

Në epokën e integrimeve perëndimore, në epokën e integrimeve globale, në epokën që kërkon më shumë se kurrë integrim, dashuri midis njerëzve, për ne shqiptarët është e pamundur ta gjejmë veten në rajon, në kontinent, në botë, pa e gjetur më parë tek njëri-tjetri. Është e pamundur që interesat tona të jenë të përputhshme me të tjerët, pa qenë të përputhshme mes njëri-tjetrit. Është e pamundur të jemi bindës për të tjerët, kur nuk kemi mirëkuptim dhe mirëpajtim, kur nuk kemi dashuri të mjaftueshme për njëri-tjetrin. Është e pamundur që retorikat tona të mos tingëllojnë të zbrazëta, të pabazuara, prandaj të dëmshme për veten tonë dhe të tjerët. Ata që janë kundër çështjes shqiptare, vërtet bëjnë edhe ata retorikë, por retorika e tyre është pjesë gati e papërfillshme e veprimit të tyre. Kështu çëshjen shqiptare e dobësojnë kundërshtarët e çështjes sonë dhe, njëkohësisht, e dobësojmë ne vetë. Prandaj miqtë dhe aleatët na këshillojnë ne të heqim dorë nga retorikat, të shohim punën tonë, ta përparojmë punën tonë, ta realizojmë çështjen tonë në të gjithë përbërësit e saj dhe në tërësinë e saj. Kështu do ta ndihmonim veten tonë, kështu do të na ndihmonin miqtë dhe aleatët, kështu do të na ndihmonte vetë Zoti. Atdhedashuria jonë, atdhetaria shqiptare, në shenjtërinë e saj, është absolutisht e paparagjykueshme, është absolutisht qytetare, është absolutisht e pandalshme drejt triumfit të saj. Siç do të thoshte vetë Voltaire- ajo është qytetare e botës.

 

GJAKU I DËSHMORËVE BËN KUJTESËN HISTORIKE DHE KOMBËTARE TË SHQIPTARËVE

by

       Nga Prof. dr. Nusret PLLANA/*

Universiteti i Prishtinës/

Prishtinë/

Të nderuara familje të dëshmorëve të kombit, të  nderuar  pjesëmarrës  të Institucioneve tona, lokale e qendrore të Republikës së Shqipërisë, Kosovës, viseve etnike të Maqedonisë, Kosovës Lindore e të gjitha trojeve tona etnike,

H y r j e/

Na ka mbledhur  sot këtu në Gjakovën e martirizuar gjaku i 25 dëshmorëve të kombit tonë, të cilët sot e 14 vite më parë në një pritë të organizuar nga UDB-ja, fatkeqësisht të ndihmuar edhe nga elementë tradhtarë shqiptarë, bien heroikisht 16 luftëtarë të lirisë, luftëtarë vullnetarë të UÇK-së, si dhe 9 martirë, për  të mbetur  të përjetësuar në altarin e Lirisë së Atdheut.

Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ka hapur procese të mëdha historike në jetën e popullit shqiptar, kudo që jeton ai. Përveç kësaj, Dëshmorët e Kombit të rënë në këtë luftë, janë bërë e do të bëhen shenja të kujtesës historike dhe të kujtesës kombëtare të brezave të shqiptarëve. Shqiptarët, në të gjitha sprovat e historisë, pas Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, do të gjejnë përherë shëmbëllimin e kërkesave të tyre për të mundësuar realizimin e përpjekjeve edhe të krijimit të kombit modern shqiptar. Sepse, siç dihet, dhe siç e ka provuar Lufta e UÇK-së, nuk ka komb modern evropian, pa gjeografi kombëtare, pa liri kombëtare, pa bashkim kombëtar, që nënkupton korrigjimin e padrejtësive historike që u janë bërë shqiptarëve, edhe me ndihmën e fuqive të mëdha evropiane, të cilat në fillim të shekullit njëzet ishin nën trysninë e madhe të Rusisë cariste, kurse Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ende nuk ishin krijuar superfuqi botërore.

Lufta e UÇK-së, prandaj, duke hapur këto procese të mëdha historike, ka krijuar nivel tjetër të bërjes së lirisë, siç ka krijuar edhe nivel tjetër për të krijuar shenja të kujtesës historike, pa të cilat vështirë se hiqet nga jeta jonë mendësia e psikologjisë së robit, pasojë kjo e një robërie më shumë se njëshekullore.

Duke na mësuar që të ecim vertikalisht, Lufta e UÇK-së na ka mësuar edhe ta ribëjmë dinjitetin tonë kombëtar.

Vetëm për këto vlera, Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, është njëra nga periudhat më të dhimbshme, por më të ndritshme dhe më krenare  të historisë së re shqiptare.

 Përmasa kombëtare e rënies së dëshmorëve/

Kur flasim për rënien heroike të Dëshmorëve të Kombit pra edhe të Dëshmorëve që po i kujtojmë sot, është më se e qartë, se për lirinë ata kanë dhënë dëshminë supreme, sepse janë bërë pjesë e përjetësisë sonë, prandaj për ata, fjalët janë më së paku të nevojshme. Mirëpo, këtij obligimi moral ne të gjallët nuk mund t’i ikim, sepse duke i kujtuar dhe duke i nderuar të rënët për lirinë tonë, ne bëjmë përpjekje të përmbushim amanetin e tyre. Edhe nëse ndonjë i “krisur” nga raca jonë, bën përpjekje për t’i ikur kësaj përgjegjësie, dëshmi mbi dëshmitë për përjetësinë e heronjve tanë është gjaku i derdhur lum për çlirimin e Kosovës dhe bashkimin e tokave shqiptare. Për lirinë dhe për tokat, ngase tri luftërat çlirimtare të bijve dhe bijave tona më të mira nga të gjitha trojet tona etnike që u bënë në pjesë të ndryshme të gjeografisë sonë kombëtare, e që e kishte të vetmin kuptim, rikthimin e tokave të pushtuara shqiptare që na ishin marrë me forcë nga armiqtë tanë shekullorë, me bekimin e po kësaj Evrope, e cila edhe përkundër faktit që Serbia fashiste ka bërë disa luftëra gjenocidale, dhe jo vetëm mbi shqiptarët, duke lënë të vrarë , të masakruar, të dëbuar e të dhunuar më shumë se gjysmë milioni njerëz civilë të pafajshëm, ajo(Serbia pra) fatkeqësisht vazhdon të trajtohet edhe sot e kësaj dite, sikur ajo të ishte e përkëdhelura e Evropës në këtë Ballkanin tonë historikisht të trazuar.

Shtrohet vetvetiu pyetja: A mund të nderohen të rënët për lirinë e atdheut, vetëm nëse i përkujtojmë dhe u bëjmë atyre homazhe vetëm  një herë në vit, e nuk bëjmë asgjë më shumë për ta dhe për familjet e tyre?!! Doemos, kësaj i shtohet edhe një fakt tjetër, gjë që, për të qenë hipokrizia edhe më e madhe, edhe pas 14 vitesh të përfundimit të Luftës së UÇK-së në Kosovë, edhe më tutje Ligji për vlerat e Luftës Çlirimtare as nuk është miratuar e as nuk është jetësuar në praktikë, duke i lënë një numër jo të vogël të luftëtarëve të lirisë në gjendje të rëndë sociale, pa punë, pa strehë e pa kushte elementare për jetë, pa e gëzuar asnjë të drejtë nga shteti, i cili po krijohet pas kësaj lufte çlirimtare,  pjesë e lirisë së atdheut për të cilin kanë rënë. Që ana tragjike e jetës, për të qenë edhe më e rëndë, dhjetëra djem dhe vajza të luftës, për shkak të gjendjes së rëndë sociale, për shkak të pamundësisë që të trajtohen nga traumat e luftës, kanë bërë vetëvrasje, duke mos pasur forcë t’i shohin fëmijët e tyre pa asnjë perspektivë për një jetë normale.

Këtu fillon demagogjia e kësaj politike, e atyre bartësve dhe bërësve të kësaj politike të ditës, të cilët zëvendësojnë shenjat e mendësisë dhe gjëllimit shpirtëror të popullit, me interesa dhe lakmi të llojllojshme, pa zgjedhur mjete e metoda, duke bashkëpunuar me klane e grupe, qëllimi i të cilëve në radhë të parë është përfitimi personal dhe grupor, të cilët, jo vetëm kanë harruar vuajtjet e popullit, por me veprimet e tyre, kanë ndikuar që të ketë fare përparim ekonomik, i cili është baza themelore për krijimin e mundësive për jetë normale.

Si gjithmonë në histori, si dhe si gjithmonë në të gjitha sistemet kur klasa politike është shkoqur nga interesat e popullit, prapë se prapë çdo gjë bëhet në emër të popullit, duke krijuar iluzionin se çdo gjë lidhet me popullin dhe çdo gjë bëhet për  popullin. Edhe në këtë rast është e pashmangshme pyetja: “A ka njeri që nuk e do jetën”? Mirëpo, që jeta të ketë kuptim, që të jetë e lirë e të njerizohet plotësisht, ajo kërkuaka gjakun e atyre që e duan shumë jetën. Vetëm të tillët janë në gjendje të sakrifikohen. Sakrifica  sublime e Dëshmorëve të Kombit, siç janë Agim Zeneli e Luan Smajli, siç janë Kasem Shala e Sahit Krasniqi, siç janë të gjithë të tjerët që po i përkujtojmë sot, kanë krijuar shenjat e bërjes së një mendësie të re në jetën tonë, edhe historike (se vetëm popujt historikë e kanë këtë privilegj), edhe shpirtërore (sepse vetëm popujt që kanë kujtesë kombëtare, kanë atdhe), të shqiptarëve kudo që janë.

Sot, 14 vjet pas rënies së tyre, liria po rritet në Kosovë, por Kosova ende është pjesë e ndarë e atdheut. Rënia e këtyre Dëshmorëve të Kombit që po i përkujtojmë sot, nesër do të jenë me siguri, shenja të jetës së shqiptarëve që po rriten pa psikologji robi, shenja të kujtesës historike të shqiptarëve dhe, në fund, shenja të mbamendjes sonë kombëtare, sepse pa këtë mendësi të bërjes së kombit modern, rruga e bashkimit kombëtar mund të jetë ende e largët.

Që të fillohet rruga e krijimit të kombit modern shqiptar, ashtu siç e kishin  ideal luftëtarët e lirisë dhe Dëshmorët e Kombit, në mesin e tyre, edhe Dëshmorët e Kombit, të rënë më 27, 28 dhe 29 janar të vitit 1999, të cilët po i nderojmë dhe po i kujtojmë sot, kjo pjesë e vendit që quhet Kosovë, duhet ta shtojë prodhimin e vet ekonomik, të ndërtojë fabrika, ku do të realizohej e drejta themelore e njeriut, mundësia për ta realizuar veten si qenie shoqërore, të investojë shumë më tepër në zhvillimin modern të bujqësisë me të gjitha degët e saj, e cila është e mira natyrore që i ka rënë hise kësaj pjese të gjeografisë së atdheut, në mënyrë që të krijohen kushte të domosdoshme për rritjen e kujdesit ndaj të rinjve për t’i shpëtuar nga sëmurjet e kohës moderne, siç janë droga, konsumimi enorm i duhanit, e të tjera.

 Përmasa kombëtare e luftës për liri dhe e luftës për tokat e humbura/

Jo rrallë herë, me rastin e promovimit të librit tim TERRORI I SERBISË PUSHTUESE MBI SHQIPTARËT 1844-1999,  nëpër Evropë dhe botë, folës të ndryshëm, dijetarë të profesioneve të ndryshme, e kanë thënë se, është fatkeqësi për Ballkanin, Evropën dhe më gjerë se, ngase dy popuj që nuk e kanë të zgjidhur çështjen e tyre kombëtare, shqiptarët dhe serbët, sa duket, kanë edhe defekte gjenetike. Shqiptarët, harrojnë shpejtë, andaj kanë probleme me kujtesën e tyre historike, kurse serbët e kanë dhe e kultivojnë urrejtjen patologjike ndaj shqiptarëve. Kështu thoshin folës të ndryshëm dhe, pa marrë parasysh kanë apo nuk kanë të drejtë, mund të thuhet se për shkak të këtyre defekteve, të dy popujt po paguajnë “haraq” edhe në kohën kur Evropa po e bën një shekull që i ka lënë luftërat prapa krahëve të saj dhe po merret me zhvillimin ekonomik, kulturor e arsimor të saj. Në anën tjetër, edhe nëse nuk pranohen këto gjykime të folësve të ndryshëm nëpër Evropë dhe botë, është fakt i pamohueshëm historik se

Shqiptarët kanë humbur jo më pak se 570.000 njerëz të vrarë nga regjimet e vazhdueshme barbare serbe, në periudhën e viteve 1844-1999.

Fatkeqësisht psikologjia e robit të një populli që ka jetuar më shumë se pesë breza njerëzor në robëri, nuk e mund aq lehtë harrimin. Prandaj, këtu është fatkeqësia tjetër se, kjo psikologji robi, krijon mundësi edhe të stërkeqjes së çdo shenje të luftës.

Së pari, duke e zvogëluar deri në mosqenie luftën e djemve dhe vajzave të tij.

Së dyti, duke e identifikuar luftën për liri dhe për tokat e humbura të popullit, me keqbërës dhe matrapaz të të gjitha ngjyrave.

Së treti, insistimi i barazimit të matrapazëve dhe rrahagjoksëve për meritat që na i paskan për lirinë e këtij populli, me ata që kanë dhënë jetën për këtë liri dhe për këto toka.

Së katërti, nëpërkëmbja e gjakut të dëshmorëve, ende pa u varrosur mijëra të rënë për lirinë e këtij populli, është gjëja më e shëmtuar për një popull kaq liridashës.

Prandaj është koha të shtrohen dhe të thuhen kudo këto çështje, në akademitë për dëshmorët, apo në sesione shkencore e kulturore, siç është edhe kjo veprimtari e sotme, me rastin e ngritjes së lapidarëve dhe pllakave përkujtimore për ta, ngase, së paku deri tash, për ndonjë Konferencë shkencore, në nivel shteti, apo në  nivel të institucioneve qendrore shtetërore të veprimtarisë shkencore, siç është Akademia e shkencave, sa duket as nuk ka kohë, as gatishmëri. E për fat të keq, institucionet tona shkencore, nga Akademia e Shkencave e tutje, nuk kanë kohë e gatishmëri të merren me këto çështje, pasi që u kanë dalë përpara punë shumë më të rëndësishme, duke bërë vrap, cili para tjetrit, për ta dëshmuar lojalitetin ndaj organeve të pushtetit.

Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, është thënë sa herë, që ka përmasë kombëtare. Tashti më, siç po shihet për çdo ditë, edhe nëpër dritën e diellit, janë kthyer në skenën e jetës historike Kosova Lindore, ose siç i thonë me gjuhën e ushtarakëve, Lugina e Preshevës, dhe viset etnike shqiptare nën Maqedoninë. Nesër do të kthehen në këtë skenë edhe tokat shqiptare nën Malin e Zi dhe ato të Çamërisë. Një ditë do të kthehen në skenën e historisë për të gjetur zgjidhje edhe tokat e lënë djerrë pas dëbimit të shqiptarëve në Kazanë e Toplicës dhe të Nishit. Sepse, kanë thënë gjatë historisë, vetëm gjaku dhe prona nuk vjetrohen kurrë.

Më tutje, pa marrë parasysh mendësinë tonë të përgjysmuar, në të ardhmen nuk do të ketë mundësi të hartohen as programe shkollore, as tekste historie, as të hartohen enciklopedi dhe fjalorë enciklopedik,           (përmes të cilëve komunikon bota me ne), për pjesë të caktuara të gjeografisë sonë kombëtare. Një ditë kjo do të ndodhë, siç ndodhi kohë më parë me unifikimin e abetares shqiptare. Një ditë, e kjo do të ndodhë doemos, falë luftës çlirimtare të UÇK-së, e cila deshëm a nuk deshëm ne, ka përmasë kombëtare, pra një ditë, nuk do të flitet me: ne-ata, ose ata-ne, apo ne kosovarët dhe ju shqiptarët, e shpikje të ngjashme hibride, por do të flitet për kulturën shqiptare, për arsimin shqiptar, për popullin shqiptar, për kombin modern shqiptar.

Nuk ka atdhe pa përmasën e gjeografisë kombëtare

Kjo luftë me gjithë shtrirjen e saj, në Kosovë, në Shqipëri, në Kosovën Lindore, në tokat shqiptare nën Maqedoninë, ishte dhe është luftë për liri, por edhe lufta për toka të okupuara dhe të marra me dhunë. Bile shembulli i Toplicës dhe Çamërisë dhe viseve tjera të copëtuara etnike shqiptare derisa të rikthehen janë plagë e pashërueshme për kombin tonë. Shkenca shqiptare këtë çështje duhet ta shtrojë më zëshëm se kurrë, së pari para shqiptarëve e pastaj edhe para botës. Ka një rregull të pashkruar historik në jetën e popujve: gjërat që i merren një populli, gjërat që i okupohen, në jetën e atij populli kthehen po përmes rrugës që janë zhbërë. Do të thotë, popujt lëvizin nëpër shenjat e gjakut.

Kështu ka ndodhur në historinë e të gjithë popujve që kanë luftuar për liri. Kështu ka ndodhur edhe në jetën e  popullit shqiptar, e kështu do të ndodhë edhe në të ardhmen. Atëherë, kjo luftë, e përmasave të këtilla kombëtare, ngase për herë të parë pas një shekulli, pra, pas mundjes ushtarakisht të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, kthen  në rend dite të historisë, jo vetëm padrejtësitë e përmasave historike në jetën e shqiptarëve, siç është humbja e territoreve, që sot administrohen, si t’i kishin gjetur në mall të gjyshit, a të babait, nga xhuxh shtete të këtij Ballkani kaq të trazuar.

Kjo nuk është thirrje për luftë, as nuk është krijim i urrejtjes ndaj të tjerëve. Ky është një realitet historik në jetën tonë, që është krijuar me gjakun  e bijve dhe bijave tona më të mira, me luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, me luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës lindore dhe luftën e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Kush i mohon këto fakte, do të thotë, nuk ka kohë dhe kurajo të merret me kujtesën historike dhe me shenjat e mendësisë kombëtare të shqiptarëve. Të këtillë ka mjaft, qoftë nga shtete dhe mekanizma ndërkombëtarë, qoftë edhe nga shqiptarët që për një arsye, apo për një tjetër, janë gjetur në të njëjtën rrjedhë të veprimit. Mirëpo, gjaku i dëshmorëve që janë shenja e parë e luftës dhe e lirisë nuk e duron një mendësi të këtillë dhe përmbys iluzionet e këtilla.

Gjaku i dëshmorëve, kurdo që kanë rënë dhe kudo që ka rënë për çlirimin e Kosovës dhe bashkimin e tokave shqiptare, siç është edhe gjaku i dëshmorëve që po i përkujtojmë sot, në përvjetorin e 14-të të rënies së tyre heroike.

 LAVDI E PËRJETSHME DËSHMORËVE TË KOMBIT!

Agim Zeneli, Agron Rama, Agush Gjocaj, Bahtiar Morina, Daut Kelmendi, Emrush Çeta, Gëzim Ademaj, Gaspër Karaqi, Prend Lleshi, Memë Lleshi, Hamdi Berisha, Haxhi Kleçka, Ilir Merturi, Kasim Shala, Luan Smajli, Naim Dreshaj, Naim Gashi, Sejdi Rama, Sahit Krasniqi, Valon Gashi,e Vesel Avdyli – janë dëshmia më e mirë se vula e gjakut të tyre të njom do të mbetet vulë e përjetshme në kujtimet tona, dhe në kujtimet e brezave që do të vijnë pas nesh, për ta kuptuar dhe mësuar se sa i shtrenjtë ka qenë ardhja e Lirisë!

* Kumtese e mbajtur ne pervjetorin e Masakres se Rogoves se Hasit