Sofra Poetike – Page 124 – Dielli

Agim Xh. Dëshnica ne Sofren poetike te “DIELLIT”

July 25, 2013 by dgreca

POEZI TE RINISE/

Nga Agim Xh. Dëshnica(Nje fotografi e rinise e poetit Agim Xh. Dëshnica)/

VITI I RI/

A të kujtohet vallë, ai çast?/

Po vinte Viti i Ri!…/

Deti i syve të tu/

përshkonte sytë e mi,/

hetonte shpirtin tim,/

dëgjonte pulsin,/

zemrën time!/

A të kujtohet/

si humbën festat,/

oh, ato vite miturie/

me ëndërra, fluturime?/

Ai ylber mbi urë,

ato përcjellje

dhe ato ëndje?

Dëgjoja zërin tënd,

vështroja sytë e tu,

buzët, dlirësinë ,

por brengë e kohës më trishtonte.

Mos vallë po iknin yjet,

në gjurmë të Plakut?

E shenjta pafajësi,

yje të rinj ëndërronte!

Vitin e Ri, pa hënë shkretëtire!

Diellin e shpresës,

pa zhgënjime!…

Tiranë, 31 dhjetor 1955

YJET DHE TI

A të kujtohet vallë?

Po shuhej dielli i skuqur

e humbte nëpër valë.

Me sytë drejtuar lart,

e flokët derdhur pas,

ngulmoje e rrëmbyer

me thirrma e plot gaz,

mbi hënë të vështroja

e yjet e shkëlqyer

me radhë t’i numëroja.

Por unë i hutuar

sodisja sytë e tu,

e ç’bukuri u mbetej

yjeve pa fund?.

Një poezi, më lusje,

për çka mban yjësia,

I lumtur pëshpërisja,

ti vetë je poezia!…

1952

VALET DHE TI

Ta dinje ti!

Sikur ta dinje!

Sonte mbi shkëmb

ndanë detit rri,

e ëndërroj veç ty.

I vetëm mbi shkemb,

përqark vjen errësira,

por valët sulen

nën dritë të hënës,

radhazi drejt bregut.

Shkumëzojnë e gjëmojnë.

Mendoj e shoh

ndër vezullime,

sytë e tu si Joni.

Dëgjoj të pafundmen

këngë të detit,

zërin tënd,

që vjen me valët,

errësira shkon

e mbetesh vetëm ti.

———-

ME VJEN NDER MEND

Më vjen ndër mend

kur prehem në qetësi,

e Jonin, një brilant të rrallë,

i mrekulluar e i magjepsur,

sodis nga lartësia.

Tek shndrin nën qiell jugor,

lodron me erën bredharake,

arrin në breg e shfryn e s’lodhet.

Gjëmon e shkumëzon.

Më vjen ndër mend,

ndërsa në largësi,

është veshur në të kaltërt,

e falet përëndimi.

Kur puthen me pasion,

të artat rreze shprese,

me retë që ndizen flakë

nga dashuri e diellit.

Më vjen ndër mend,

kur nata i ngjitet Çikës,

e hëna hedh mbi ujë argjend,

e dallgët radhë pas radhe,

vrapojnë drejt shkëmbenjëve,

me këngët shekullore.

Më vjen ndër mend,

po ti më vjen ndër mend,

pagjumësi e natës,

sy zanë e valëve…

———

Himarë 1960

MEDITIM YJESH

U shfaqën yjet

në qiell varg,

mbi detin e pafund,

në mjegull meditimesh,

ndër brigje lashtësish

mbi urë miqësish.

Po ti o yll, që shndrin më fort,

mbi flakë e vijë, në horizont,

ç’kërkon, ç’më thua,

me heshtjen dhe soditjen,

kur gjurmë e dritës tënde mbi ujë,

arrin këtu në breg

e hijen time përfton ?

O folmë !

Mos sheh atje në largësi,

në qiellin blu,

një flakadan,

që shndrin?

1960

JONI BLU

Joni jonë nën breg, bruz e blu,

hapet magjishëm me valë e zhurmë,

qilim smeraldësh shtron në fund,

në guva lahet me rreze e shkumë.

Në gjoks shkëmbejsh suvalat varg,

thyhen, rrëzohen me shfryrje të thella,

shtyhen mbrapsht, humbasin larg,

tundin, anojnë lundra e vela.

Avuj, stërkala, stoli të dritës.

Nga algat çohet ylberi hark

mbi drurë e ajër, në maj’ të Çikës,

shkëlqim e ngjyra shpërndan përqark.

Rrëshkasin retë nga Llogaraja

ndehen e shtillen në fluturime,

ndërrojnë pamjet si në përralla,

skuqen e digjen në flakërime.

Thirrje të lashta, jehona, vozitje,

larg brigjesh joshje, mirazh, habi.

Gjëmim i mbytur, një çast fashitje,

por diç në zemër, më sjell trazi.

Liri e fllad, freski gjithkund,

tisi i purpurt mbi gulfe e shkumë,

n’ horizont diell e muzg, bruz e blu,

ulen mendueshëm, bien në gjumë.

————-

ZERA NE JON

Ta dinje ti, sikur t’a dinje!

I vetëm sonte,

në shkëmb ndanë detit,

vetëm rri e ty të sjell ndër mend.

A fle a s’fle

e zëri i fshehtë i zemrës,

arrin në zemrën tënde?

Në shkëmb tek rri,

më ngjan se ty të shoh,

kur bredh me mjelmat e me valët.

Në ujë bien diamandë nga yjet,

shoh sytë e tu si Joni vetë.

Ndjej dorën tënde, kur vjen pranë meje,

ndër valë dhuratë më sjell nga hëna,

argjend e ar.

Përgjoj, mbaj vesh,

të pafundmin rënkim shkulmesh,

të ndrydhur guvash tek gjëmojnë.

Kap zërin tënd mes zhurmësh,

të fshehtin zë, nga buzë petalesh,

me përkëdheli, më fton për ikje…

Larg bregut, në krahë të shpresës

larg hijesh, në gjurmë të dritës,

larg dhimbjeve, drejt ëndjeve.

Shkreti e zulm i kotësive, më kot hetojnë,

kureshtjen, soditjen time, në vela e dallgë.

Si mundem thinjat, duart, bekimin,

fjalën e urtë, të shënjtërive të humbas

dhe shkretë të lë atë prag të dashur,

për lumturinë, larg mizorisë?

1960

FJALA

Shpërndahej poleni

nga lule pranvere,

trazonte flladi barin e blertë.

Fjala e ëmbël sillej mes nesh,

e pyet syri syrin kur ndesh.

Copëza ylberësh përmes shkëlqimit,

gurgull e gurgull uji i burimit.

Era rrëmbente gjethe ulliri,

shpirti harrohej në krahë zefiri.

Karaburuni hedh gurë e re,

rëndojnë degët, hijet mbi ne,

zemra rreh edhe fjala hesht,

fjala aq e dashur dhe e thjeshtë.

Vala puth bregun nën lartësirë

e ne shkëlqejmë në kaltërsirë.

Befas dëgjova nga buzët e tua,

përmes lotësh, fjalën të dua!…

Vlorë, Uji i Ftohtë 1954

SHI NE PRANVEREN E VONUAR

Re, re, re, hiqen zvarrë

në shtegun e humbur të yjev

me pelerinën e zymtë

të dimërimit.

Bie shi ëndërrimesh,

lot përmallimi,

kur tej dritares hetoj

pranverën e vonuar,

ndiej zhurmërimë oqeani,

zëra të largët,

kushedi se ku,

kushedi se ku…

Bie shi, bie shi, bora-akull

fle në skuta hijesh të ngrira,

rrjedhin ujra nëpër drurë,

çuditërisht të zhveshur!

Në gji gemash të lagur,

gonxhet struken e ankohen,

si ferishtet në djep,

asnjë lule, asnjë gjeth…

Shi, bie shi mendimesh,

mbi shtëpinë e ngrohtë,

muret e drunjtë spërkat,

si zog i hutuar çukit

në qelqet e dritares.

Mbrëmja troket në derë

me kujtime muzgjesh,

me trishtime, kur hëna

mbytej në mjegullnajë.

Bie shi, bie shi,

mbi shark bredhash e pishash,

psherëtijnë, kanë mall, presin

kthimin e bukurisë së luleve,

ashtu si unë erë vjollcash,

larg nga brigjet e dhimbjes sonë.

———

MBARIM DIMRI

Mbi kodër rri, mes hijeshive.

Mendime zgjimesh më mbulojnë.

Hapësirë e gjerë në tokë e qiell

zbulon magjinë e bukurinë.

Mbi fushe, nën Dajt, i vetëm rri,

vështroj e ndjek si grisen retë.

Nga majat poshtë dëbora shket

e rrjedh në hon.

Dimri po shkon, dimri po ikën!

Pranverë e bardhë e Perëdisë,

pranvera ime,

nga shportë e artë në fushë e kodër,

lule e bar e gjeth shpërndan.

Dimri po ikën!

Pranverë e blertë,

pranverë e mirë e verdhë e all,

e bardhë e blu,

i ngjitet malit në krah të dritës

me fluturim të erës.

Dimri po i kën!

Çohem më këmbë me brohori,

braktis vetminë.

Harboj i lirë,

pranë çiltërive

e shfrej mes bujës,

pranë burimesh, pranë magjive.

Sythet e ahut mos ulërijnë?

Po vjen pranvera e ndjej, e shoh,

në shpirt, gjithçka më vlon.

Po ikën dimri !

Pranvera, Pranvera…

Vallë ditë e bardhë,

po vjen e botën zgjon ?

Tiranë, 1986

LULET DHE ILUZIONI.

Oh! lulet, sa i dua,

nën fllad e mbi përrua.

Me gonxhe e petale,

të bardha, portokalle,

të verdha, ngjyrë alle,

si deti. O ç’aromë!

Nga vesa, faqenjomë.

Po, janë të bukura,

a janë të lumtura ?

Kjo vjollcë e mbetur shkretë,

nën degë e ferrë e s’flet,

hepohet mbi përrua,

se dielli i ngrohtë u zgjua .

Kur rryma zbret e nget,

mbi gurë dredhon, zhurmon,

ah! vjollcë e lumturuar,

mbi ujë e pasqyruar,

si flutur valëvitet,

larg ferrash malit ngjitet.

Oh sa i dua lulet!

Lulet, lulet, lulet…

Tiranë 1961

ARRATISJA E HIJEVE TE NATES

Mos fli, lëre ëndrrën,

dil e veshtro lart,

mbi hënargjendën,

kurorën e artë

yjet fërfëritës ,

nga buron veç dritë

nëpër kaltërsitë.

Mos fli mbaj vesh

atje, në brigje

ku mbarrojnë shtigjet,

ujrat shkumëzojnë,

hidhen e gjëmojnë,

vorbull e vorbull,

gurgull e gurgull.

Hijet e murme po arratisen

rrëzohen teposhtë shpatit,

Malet e fushat u mërtisen

me vellon e lehtë të flladit.

Mos fli, çohu!

Toka u zgjua, merr frymë qetë,

agimi i shpresës i praroi retë,

mbi shpate, gryka e maja,

mbi pisha e bredhnaja

mbi repe e shkozë

i përskuqi avujt

tutje mbi lëbozë*

———–

1990

* Lëbozë-horizont.

RRJEDHA DHE KENETA

Rrjedha e pastër

arratisur nga kroi në agim

nën qiellin e kaltër

përçon hare

tek zbret e ndritur

në liri

ndër shkumëzime

nga guri në gur.

Diku me zhurmë

më tej oshëtimë.

Mandej jashtë pyjesh

nëpër natë, pa hënë e yje

ah! shuhet, hesht dhe humbet,

në zymti, trishtim,

tutje në kënetë…

1997

U R A T

Mbi urë hapet harku i ylberit.

Shtatë harqe mbajnë në shpinë

një urë të gurtë.

Shtatë ngjyra lozin

ndër harqe lashtësie.

Brofin valët, shtyhen e ikin,

me murmurimë e uturimë,

me frymë gryka malesh,

me pasqyrime rrepesh,

bedenash e muresh epikë.

Me ritme kohe kalon në urë,

grupi i ndërtuesve

ngarkesa e këmbimit

varg i dasmorëve.

turmë qytetarësh,

karvan fshatarësh,

studentë e dijetarë.

Për miqësi u vemë të mirëve,

na mbrrin shpesh

ndihma e bujarëve.

Çdo urë.

lidh brigje dashurish,

si breg i zgjatur ngjan.

në tokë e ajër, jug-veri,

Ndaj sundimtari urat shemb,

kur vjen një çast paniku,

por rishtas ngrihen hijshëm lart

më lart se ngjyrat e ylberit

e marrin trajtë flatrash,

drejt dritës mbi tokë e oqean.

2005

NE VETMINE E HESHTUR

Në vetminë e heshtur,

më zu malli

për mikeshën

poezinë,

arratisur

matanë valësh

tej përflakjesh

në kërkim të krojeve

në gjurmë zanash

e sokolash.

lugjeve e maleve.

Çel dritaren e përgjoj,

befas era me duhi

largon perdet

hyn me yjet e thëllimin

shpërndan fletet,

rrëzon penën

shuan ëndrrat

ndez mendimet

mbush vetminë

me zëra largësish,

e fjalë mirësish.

Nga Atlantiku në Pacifik, me një Ford të vjetër

July 22, 2013 by dgreca

Nga Pëllumb Kulla/

Të udhëtosh me një veturë ligavece, pe bregut të Atllantikut në atë të Pacifikut matanë, pa ditur as edhe njëzë frazë anglishte të pakëputur, vetëm Zikja mund ta bëjë! Vetëm një shqipo si ai, që është, o shumë i mbarë, o shumë i marrë!
Mezi ia pata mësuarë të ngiste veturën. Mezi ia patnë dhënë lejën të merrte në dorë timonin, në provim të shtatë, ngaqë në provimin e parë për patentë, i pat thyerë fenerët makinës të policisë rrugore që kish sjellë nja dy oficera, që do të vëzhgonin provimin!
Ama, me të marrë patentën, kish blerë për tetëqind dollarë një Ford të tetëdhjetedyshit, që nuku shihej me sy! Ish kaqë e varfër dhe e rrjepur vetura, sa i zoti i ri, sikurse dhe ay i vjetri, nuku e kyçte kurrë. Hajdutëve të veturave u therrnin sytë, sa herë u dilte përpara Fordi i Zikes dhe ndërronin drejtim, siç ndërrohet udhë, kur të del macja e zezë!
Zikja kish zgjedhur një targë nga ato që paguhen kripur, nga që shkruan në to ç’të do zemra. Do të shkruash “pirdhu”? Ashtu ta stampojnë e ta japin targën! Do që të shkruash “Na, prapanicën” që shoferët e tjerë të ta lexojnë kur t’i parakalosh? Po ama do të ta kuptojnë vetëm shqiptarët! Shkruaje, se amerikanët nuku zemërohen, se s’ta dinë gjuhën.
Kurse Zikja e kish bërë targën shprehje dashurie: e kish mbushur atë me një thes me gërma: MILKA BR 1991, pe të cilave, pesë të parat bënin emrin e së shoqes, dy të tjerat, kujtonin Beratin dhe numrat në bisht, shënonin vitin e martesës.
Brenda, makinës i punonin të tërë matësat, veç atij të shpejtësisë, që pat fiksuarë vetëm miljet që pat shkelur. Shifra kish mbetur aty tek 250 mijët. Veç nuku dihej, se kur kish pushuarë së numëruari, në cilin vit dhe nën cilin president.
Në Amerikë gjendet një kompani e madhe që shënohet me tri “A” të mëdha. Kjo “AAA”-ja të bën anëtar të sajin me pesëdhjetë dollarë dhe ka për borxh të të gjëndet pranë, sa herë mbetesh në rrugë. Vjen e ta ngre makinën me vinç e ta dorëzon në rregull, sa herë t’i telefonosh. Zikja u bë menjëherë anëtar dhe numërin e telefonit të asaj kompanie e thotë në gjumë e sipër mbi tri herë në natë, meqë ka raste që e thërret për ndihmë tri herë në ditë! Kompania “AAA” ka fitime të mëdha, sepse mbulon tërë Shtetet e Bashkuara dhe ka ajo ca anëtarë, që vdesin pa e thirrur asnjëherë. Llogaritë asaj filluan t’i prishen, që kur iu abonua Zikja.
Zikja e thërret kompaninë “AAA” edhe kur i bie goma. E ata të gjorët janë të detyruarë të vijnë. I thërret t’ia sjellin Fordin nga supermarketi, nga kinemaja, nga klinika e t’ia plasin në trotuar, para billdingut, ku e le të kalojë natën, ngaqë s’i gjen dot një strehim. Ka njerëz që kanë pare vinçat e “AAA”-së të vinë t’ia lëvizin makinën Zikes dhe nga trotuari që ka patur orar pastrimi, për t’ia shpënë në trotuarin karshi.
Ja, me këtë palo Ford, pa vajtur akoma asnjëherë në aeroport, rruga e parë e largët që mori përsipër të bëjë Zikja, ishte të çante Amerikën tejpërtej, nga Atllantiku në Pacifik. Që kur qe ndarë nga i kushuriri Nikollaqi, kish mbetur pa punë e pa mbështetje. I qe larguar kushos dhe desh t’i rrinte larg sa më tej.
– Më pret një shok në San Diego, – përsëriste. Ka në San Diego të Kalifornisë punë edhe për qorra, më thanë.
More de! Jo, do vete! More na, se do të bëhesh loloja i gazetave! Jo, do vete! E
po, prapa diellit! Në të sat’ëme vafsh! Akoma këtu ti,o?!
Një të vënë, i biri i botës, valixhet palë në bagazh, një të marrë e ngjeshur në sedilen pas, fustanët e së shoqes, nja pesë jastëkë me pupla dhe nja dy velenxe me thekë Tepelene; një të marrë Milkën, që pat veshur një rrobë kuq e zi, sikur do ngjiste Everestin në emër të Shqipërisë; një t’i plasur asaj mbi gjunjë një derro Atllas të Amerikës; një të ndezur radion, nga e cila nuku kuptonte një fjalë, as ai e as e shoqja; një të futur në folezë një kasetë, që kish vetëm këngën “Psherëtita, dolli flakë” e u nis.
U nis oreeee! Kur mos i kem tërë! “AAA”- ja qe ngritur në tërë Amerikën në gadishmëri numër një!
Zikja kish mbushur xhepet me monedha njëzetepesë centëshe, që të më merrte mua në telefon e ta ndihmoja, po të duhej të flisja si ndërmjetës me ndonjë amerikan gjatë rrugës. Dhe u bë erë.
Sapo Zikja kaloi tunelin e Linkolnit, ai ndaloi në një benzinatë e më bëri telefonatën e parë. Mua më dolli mbi ekran të telefonit prefiksi 201 dhe unë njoha shtetin e Nju Xhersit, pa ma thënë ai.
– Gjer këtu, mirë! – tha. Gjysmëora e parë, premton.
Prit, prit, thashë me vete, do të ta shoh bythkën më vonë. Janë tetë ditë rrugë për të bërë!
– Ecim si breshka, bre! Kështu, unë i bie ta zë Kaliforninë vitin që vjen! Sa kilometra i bie po ta ngasësh me dyqindenëntëdhjetepesë milje në orë? Le që ky Fordi im nuk i nxjerr dot aqë!…
– Do të të zerë policia, hajvan! Ç’punë ke me dyqindenënëtëdhjetepesën ti?
– Aqë thonë tabellat për shpejtësinë këtej!
– Nuk tregojnë shpejtësinë ato tabella, ore! Tregojnë numrin e autostradës.
– Ç’thua, mo! Mirë që nuku e provova. Do isha përmbysur.
Kish kaluar Nju Xhersin e të nesërmen nuku më harroi, po ma bëri thirrjen që pe një vendi diku andej nga Virxhinia.
– Alo?! Sapo u zgjuamë me Milkën, në një motel shumë të mirë. Tashi do vazhdojmë rrugën.
– Mbarë e paçi, – ia këtheva.
– Mos harroni të na bëni një vizitë në Kaliforni, Peçkë!
– Pse jo?! – thashë. Po arritët dot të vini ndonjëherë gjer atje, nuku ju lemë pa vizituarë!
Një ditë më pas, më telefonoi gjene prapë.
– Asnjë problem gjer tashi, – më tha.
– Po ç’problem do më shumë ti, mor gomar i *****! – i ulërita. Ti je kthyerë gjene në Nju Xhersi! Prefiksi i Nju Xhersit, më dolli tashi në ekran të cellularit!
Zikes sikur i ra pika.
– Vërtet, thua?!!! Po këtu autostradat dhe anët që i kufizojnë, bëhen tëra njëlloj, o u bëfsha tëmat! – ia bëri ay. Do jem ngatërruarë kur dola nga ajo benzinata e në vend që të merrja perëndim, mora gjene lindje! Ama po thoshja unë: çne, djelli, që mua gjer tashi më binte prapa qafës, nisi të më bjerë në sy! Ikë mo, se nuk do ta le pa blerë një busullë. Si i thonë busullës, o?
Dhe me një topkë busulle e me hartat e Shteteve të Bashkuara në prehër të Milkës, Zikja nisi të lundronte në hapësirën e gjërë, në fund të së cilës San Diegoja s’e kish hiç në defter këtë shqiptar kokëshkëmb.
Kaloi ai, pyje e shkretëtira, kapërceu ura, lumenj e thatësira, sa nuku pat parë në tërë jetën e tij!
Më merrte ndonjëherë në telefon, ky Kristofor Kollombi i San Diegos e më tregonte që kënga “Psherëtita, dolli flakë”, pas shtatë ditësh u qe mërzitur e pas kësaj radion e kishin mbyllur fare. Pa le që edhe hapur ta mbanin, as që do i kishin kuptuarë lajmet, që udhëzonin se për dy ditë, nuku duhej të dilte makinë në rrugë, se pritej një uragan, nga ata që kur shfryjnë, palosin katrash fshatrat e qytetet amerikanë, që gjejnë përpara. Ama, nuku shihte makinë atë mëngjes Zikja, as me sy e as nga pasqyrkat. I dukej sikur ajo autostradë qe, e tëra, e minuarë dhe ja-ja, do hidhej në erë! Zikja shtërngonte timonin, Milka bënte buzkat me të kuq e Fordi i vjetër hungërronte mbi xhade, nën një qiell të nxirë pus. Xhan-xhin, njeri përreth! Atyre u dukej sikur Amerika qe boshatisur e tëra, amerikanët ia kishin mbathur me soj e sorrollop dhe ua kishin lënë dorëzim kontinentin, Zikes e të shoqes! Patën bërë mënjanë në një benzinatë dhe u pat ardhur zemra në vend, kur kishin parë shitësin të zgjohej nga gjumi e t’u shërbente dyke u thënë ca fjalë, që as burri as gruaja nuku i kuptuanë. Në fund kur kishin ikur, ai shitësi paskësh zgjuarë dhe dy shokë të tjerë, që kishin shfaqur sytë e çakarritur prapa xhamave. Ata kishin ndjekur me lebeti Fordin, gjer sa xbriti udhishten e u fut gjene në autostradë, me hundë drejt Kalifornisë.
Pika që s’u bie, sikur nuku kanë parë femër këtyre viseve! – ia kish bërë Milka dyke nxjerrë pasqyrkën e saj për të shpjeguarë se çfarë ishin ato vështrimet me sy të shqyer të amerikanëve, që nuku guxonin të dilnin përjashta.
Pas kësaj pat filluarë dasma, uragani që pritej. Një erë e marrë ua kish ngritur një herë maqinën nga një krah, pastaj ua kish mbërthyerë mu në mes të autostradës, kur u kish plasur kryq mu te parakolpi trupat e dy palmave të mëdha. Milka pat ulëritur si e lojtur, kurse Zikja pat mallkuarë ditën që patën marrë vizat amerikane.
Beratasi i gjorë rrëfente, se si u kish rënë përsipër një qilim i lagur që era e tërbuarë e pat rrëmbyer me frymën e saj nga ndonjë shtëpi e rrafshuarë. Qilimi u kish zënë të tëra xhamat dhe që nga ay çast, i ziu burrë, shikonte vetëm sytë e çapluarë të gruas.
Se sa kish zgjatur kjo katrahurë, asnjëri pe tyre nuk e mbante mend. Njeriu u mësuake me llahtarën. Kjo kishte qenë për ta nata më e gjatë amerikane, se rrëshqitjet e dheut kishin sjellë një baltë të hollë rreth e qark Fordit të Zikes dhe niveli i saj qe ngritur mbi çati të makinës.
Ditën e tretë i pat nxjerrë nga balta një vinç i policisë rrugore. Ata kishin hapur dyertë dhe kishin gjetur çiftin tonë në një gjëndje, që nuku e imagjinonin dot: gruaja bënte buzët me të kuq, kurse burri pat ulur volumin e një kënge të panjohur beratase dhe u kish thënë atyre të ndihmës së shpejtë:
– No inglish!
Ishin habitur Zikja me Milkën, se si qenë mbledhur aty menjëherë një ushtëri e tërë gazetarësh, kamera të televizionit, me vinçierë të “AAA”-së dhe përfaqësuesa të prodhimit të Fordit. Gazetarët rriheshin me grushte, kush e kush t’i afrohej atij Fordit të vogël, me ngjyrë të zezë.
Mua më ra telefoni, sapo Zikja u kish zgjatur policëve numërin tim të cellularit.
I përktheva të tëra, ç’u thosh Zikja: që kish ardhur me rrugë legale, që nuku gjente dot punë në Nju Jork dhe i kishin premtuarë në San Diego, që Fordin e kish të blerë nga një që do ta hidhte dhe nga gjërat e makinës, të prodhuar pas tetëdhjetedyshit, kish vetëm patentën.
Zhurma që dëgjoja në cellular, po bëhej gjithnjë edhe më e madhe. Zikja, ja ai teleshmeni, që mezi kish marrë patentën dhe kish nisur tërë atë rrugë, si i lojtur që ish, si pa dashur, qe bërë i famshmë. Tërë gazetat e muarë dhe e vunë në faqe të parë aventurën e beratasit, që psherëtiu sa psherëtiu, po vërtet nxorri flakë, ama! Titujt e gazetave të vrisnin sytë nga gërmat e mëdha: COAST TO COAST!, që do të thotë “pe bregut në breg!” Ky titull u vinte i pari në mend tërë gazetarëve, për të përshkruarë odhisenë e atij shqiptarit, i cili për të gjetur punë, çau Amerikën mes për mes.
“AAA”-ja e bëri Ziken anëtar nderi të përjetshmë, pa pagesë. Në makinën e vjetër, që tregonte veç ato 250 mijë miljet e para, megjithë baltën që e kish mbuluarë, nuku pat hyrë as një currilkë uji dhe motori u ndez me të shkrepurën e parë. Nuku kish rekllamë më të mirë për Fordin dhe firma e shfrytëzoi! Qendra e prodhimit i dhuroi Zikes një veturë të re, akull dhe – ajo më e madhja – bordi drejtues i kompanisë vendosi të financonte një film mbi këtë ngjarje, për një emigrant që çan Amerikën me një Ford të vjetër. Zikja u kish kërkuarë të luanin në film, tok me Milkën rolet e tyre, por ata u kishin thënë që nuku bënin për këtë punë. Demek, ju e bëtë këtë punë, po ajo aventurë tashi u ka lezet artistëve të Kalifornisë, Tom Hanksit me shokë! Zikja i kish sharë nga nëna ç’mbanin pragjet e Hollivudit, po sa para bënte! Ia mbyllën sqepin me Fordin e ri!
Edhe Milka nuku mbeti duarbosh. Një firmë e madhe kozmetike i dërgoi njëmijë kalema buzësh dhe i premtoi, që cilido të qe prodhim i parë i firmës, do kalonte menjëherë falas mbi tryezat e nuses pe Berati.
Po hë bre, nuku të vjen të pëlcaç?! Një i mënçur nuku e bën kurrë punën që bën budallai! E prandaj të mënçurit mbeten trokë. Me një të lëvizur të bishtit, fati i fali Zikes shtëpi, punë e makinë. E po çfarë do më shumë një shqiptar normal, që merr rrugën e mërgimit?!
Nuku bien në tokë Zikja me Milkën! Unë e mora nja dy herë në telefon Ziken, po ai nuku ma zgjati shumë, se e prisnin kamerat, për intervista! E po të kesh dy barqe: një ta çash e një ta mbash, se të duhet! Tani unë nuku i bie më numërit të tij, se Zikja vajti lart shumë! E kur shokët e mij venë lart… Vuaj ca unë, kur më bëhen shokët të famshmë!
Të fundit herë që i bëra një zile, më kërkoi ndjesë, se kish një punë, që nuku priste.
– E po, Zike, gurë zënç me dorë, florinj t’u bëfshin! – i thashë dhe po mbyllja telefonin me një të sharë nëpër dhëmbë.
– Çfarë the ashtu, çfarë? – nxitoi të më pyeste, me një nuhatje pe qeni. Më shave, a?
– Po, – ia ktheva. Një çiçkë!
– Pa thuaje gjene!
– Në të sat’ëme, të veç!
Dhe ia përplasa telefonin me një inat që, kur mos i kem tërë, akoma nuku më ka dalë!
(Marre nga libri I Pellumb Kulles “Rrëfenja nga Amerika”

AH SIKUR…!

July 22, 2013 by dgreca

-Gënjeshtra- /

Skicë-esé nga DRITA LUSHI/

Na gënjejnë qysh në lindje.

Po, po!

Me një biberon gënjeshtër (rrens), mamatë na “mashtrojnë”,e na bëjnë të besojmë se kemi gjirin e tyre në gojë.

E ne, as motakë, në abc-në e vetëdijes sonë hapvogël themi :

“Ah sikur!”

“Sikur të kishte qumësht, ky “gji”, atëherë do të ishim më mirë, sa të qetë do flinim!”

E këtë, e themi me sytë, qe ia ngulim mamave tona, të cilat mendojnë se nuk kuptojmë, e vazhdojnë punën të qeta.

Ndonjëherë zemërohemi aq shumë, sa qajmë.

Kjo, është protesta jonë e vetme ndaj “gënjeshtrës” që na bëjnë, sapo lindim.

Po edhe ne gjithashtu, gënjejmë fëmijët tanë. Po, po, i gënjejmë në të njëjtën mënyrë.

Një “gënjeshtër” që na e mësuan të tjerët qysh në lindje, e zbatojmë edhe ne, jo pa kuptuar, por me vetëdije.

Nis kështu “riciklimi” i gënjeshtrës, dhe trashëgimi i saj.

Ne një moshë pak më të madhe, kur i pyesim mamatë tona se, si lindëm , asnjëherë nuk na kanë treguar te vërtetën.

Por ndonjëherë, edhe kur u themi të vërtetën, fëmijët s’besojnë.

Pasi i thashë vajzës sime, që e kisha lindur me operacion, filloi dyshimi i saj, se mos ndoshta, ish’ e birësuar, për faktin se është e vetme.

Disa gënjeshtra, i marrim për të vërteta, e disa të vërteta i marrim si gënjeshtra.

Natyra e njeriut, është sa e komplikuar aq edhe e pafajshme.

Ndonjëherë na pëlqen të na gënjejnë.

Ndonjëherë, na gënjejnë, dhe ne, bëjmë sikur besojmë.

Ndonjëherë na gënjejnë dhe s’e kuptojmë kurrë, gjithë jetën

Na kanë gënjyer edhe në shkollë.

Na kanë gënjyer librat, kur shkruanin, se ishim vendi më i lumtur dhe i lirë në botë, paçka se i binim derës së komshiut në fund të pesëmbëdhjetëditëshit, për huanë e zakonshme.

E ne, i gëzoheshim të lumtur kësaj “mrekullie” që natyra ia kishte dhënë vetëm vendit tonë të bekuar.

(Oh, ç’gënjeshtër e bukur!Të mundësh të jetosh e mbijetosh nga një mashtrim!)

E na dhimbsej bota e “shkretë” e njerëzit e saj të uritur e të varfër!

Në njëfarë mënyrë na gënjyen edhe mësuesit qe na i spjeguan këto libra.

Mësuam të gënjejmë, për mësimet, për notat e për ndonjë gjë të vogël.

Gënjyem dhe kur dolëm me ndonjë djalë, deri në ditën që ai, u bë dhëndërr shtëpie.

Po Sot?

Gënjeshtrat sot, janë kthyer në murlan që fryn nga të katër anët.

E ne, të çoroditur mundohemi të mbrohemi, të strukemi,e herë-herë të vëmë në punë imunitetin që organizmi ynë ka mundur të fitojë nga përballja, me thurje e ndërthurje, kompozim e dekompozim të viteve të gënjeshtërt e gënjeshtrat e sa e sa viteve.

Sot gënjeshtra, ështe modernizuar.

Gënjeshtrat, veshin fustanet e shekullit të njëzet e një, minifunde të blera on line.

Gënjeshtrat ecin me vetura të shtrenjta, jetojnë në apartamentpallate.

Gënjeshtrat s’dalin lakuriq, nuk prostituojnë.

Ato kanë pronar/e që i mbajnë fort, me fanatizëm e xhelozi.

Gati-gati, të vjen t’a kesh “zili” gënjeshtrën.

E ç’bejmë ne, kur kjo lartohet kaq bukur e hijshëm para syve tanë?

Nisim edhe ne, të gënjejmë veten.

A nuk është gënjeshtër ndaj vetes, kur s’duam të pranojmë diçka që ndodh konkretisht,por “ënderrojmë” mënyrën që do të donim ne?

A nuk genjejme veten,kur nuk arrijmë dot atë që duam, kur nuk arrijmë synimin, postin, njeriun që pëlqejmë, mirëqenien, paratë, kur s’mundemi t’i blejmë fëmijës atë që do?

Ne keto raste, ndërgjegjia dhe vetëdija naivizohen me dashje prej nesh, per t’ia lënë vendin fantazisë së gënjeshtert, që ne të mos ndiejme shumë zhgënjimin e mos arritjes së qëllimeve tona.

Në çastin që fillojmë të gënjejmë veten, e i shohim ndodhitë, njerëzit, me syrin që do na pëlqente, tashmë, megjithese të rritur, ashtu sikurse motakë përsëri themi:

“Ah, Sikur!”

E thirrja dëshirore, vihet në punë me nxitim, larg vetëdijes që s’do të na lejonte të pranomin gënjeshtrën si trampolinë, për të arritur atë që do të donim.

“Ah, sikur!”- themi në a-b-c-në tonë motake.

“Ah, sikur!”- themi ne y-z-zh-në tonë maturë.

E pavarësisht se na gënjejnë e gënjejmë, pavarësisht nga timbrimi i bukur në të shqiptuar i “ah, sikur!”, gënjeshtra më e keqe është ajo ndaj vetes.

Zgjidhja më e mirë është ndarja me të, për të mos qenë të droguarit-vartës të saj.

Të jesh i lirë, e të shohësh me sy hapur, nuk është dhe aq e vështirë, paçka se mund të jetë dhe e dhimbshme, paçka se diku mund të ketë shumë diell, e diku shumë shi…

“Ah, sikur!”…të mos kishte lindur kurrë gënjeshtra!

Poezia e Migena Arllatit vjen si një balerinë poetike që stis art në ritmin e lëvizjeve

July 19, 2013 by dgreca

Nga Adem Gashi/*

Po e nis diskursin përurues për poezinë e Migenës me një vaki të natyrës redaktuese. Një prej autorëve të shumtë që unë kam redaktuar, kishte vite që ngulmonte t’ia redaktoja një vëllim me poezi. Duke ditur se autorët kanë shumë kërkesa, unë ngula këmbë në vetëm një kusht. I thashë: në çastin që e marr dorëshkrimin, unë harroj autorin. Migenës nuk ia vura as këtë kusht sepse nuk e njihja dhe as kisha lexuar gjë nga ajo. Dorëshkrimi i saj më bindi se nuk ishte e papërvojë në fushën e krijimtarisë letrare, se mbi të gjitha autorja ishte e begatë me kulturë gjuhësore, sepse gjuha është mjeti i domosdoshëm për këtë lloj krijimtarie. Natyrisht, edhe kjo autore kishte një kërkesë këmbëngulëse, shifrën njëqind. Në dorëshkrim qenë njëqind e dy poezi (një fatmirësisht e përsëritur dhe vetëm një për viktimizim). Megjithatë e pranoj se kërkesa nuk qe e natyrës thjesht formale, ngase libri do të botohej në kuadër të nëntorit të njëqindtë të pavarësisë së Shqipërisë. Poezitë pa përjashtim ishin të realizuara në gjithë paramentrat estetikë për botim, madje edhe ajo e viktimizuara. Në këtë punën e strukturimit formal të librit, duke gjetur lëvizjen si emanacion të përmbajtjes, i rekomandova autores titullin “Midis ritmeve”, por me të drejtën autoriale, ajo nxorri si argument arkivin e saj artistik, stisur shumë kohë më parë, sa në kornizën e mbamendjes, po aq edhe në kohën e shkrimit të tyre. Njëqind lirikat e Migenës dëshmojnë se ajo vjen në botën poetike me verbin e saj, sa origjinal në plan perceptimi të botës e jetës, po aq edhe në plan të realizimit artistik pa ndrojtje dhe pa pozë dukjeje. Njësia e parë që përthekon këtë cikël poezish, “Orët e jetës time”, mëqaket me motive loti, kolovajze, vdekje kali, vetmi hëne, ecje së prapthi, krejt si një lojë fëmijërie. Reminishenca që brumëzojnë lirika të ndjeshme. Njësia e dytë “Më trembin orët kur jam pa ty”, ngre në fron motivin e përjetshëm të dashurisë, motivin e kurorës të kësaj lirike i cili nga përmasa universale ngre fole në botën intime individuale dhe anasjelltas. Në këtë cikël poezish Migena jo vetëm ndihet e sigurtë por ka guximin që të bëj flirte formaliste duke provuar akrostikun, rimën e brendshme, bashkëbisedimin ose dialogun midis vetjeve si sekuenca dramatike të mbushjes shpirtërore. Herë- herë ajo i vë në funksion subjektesh edhe shenjat e pikësimit, një animizëm a metonimi që i bën të flasin pikëpyetjet, edhe presjet, edhe shenjat e tjera. Tek njësia e tretë “Koha që s’ecën”, regjistri i motivacionit vjen më i ngrysur, më i rënduar, më cerebral. Në fjalësin e saj poetik bëhet popullimi me nocione që dalin nga togfjalëshi habitor: Kujtimet qenkan lagur, si ikje, ndjekje, vdekje, vuajtje, bosh, mërzi, lodhje, ëndrra, e të tjera. Por pavarësisht amullisë së kohës që nuk ecën, ajo ruan ekuilibrin duke i shndërruar xhevahiret e zeza në gjerdan poezie. Njësia e katërt “Vdekje indiferencës” përmbledh lirikat që ashpërsojnë shqiptimin e ndjenjave, marrin referencë nga e vërteta, vetëdija dhe arsyeja, duke dëshmuar se Migena di të rebelohet e të ngrejë zërin e protestës, jo duke u kamufluar pas subjektit lirik po drejtpërdrejtë nga vetja. Motivet e atdhetarisë, shpesh të folklorizuara këtyre ditëve dhe sidomos vitin që shkoi, tek ajo janë zëvendësuar me motive qytetarie, duke u përmbajtur me një disiplinë e kulturë arti nga butaforia vrasëse skematike. Mendoj se konstatimi vlerësues që i rri më pranë kësaj lirike është kapja e jetës në lëvizje, aty ku koha dhe hapësira shkrihen në ritme, midis të cilave galon qenia e dashuruar. Natyrisht, nuk mungon as kundrimi ironik i dramave jetësore që, kur e kur, merr intonim thuaja sarkastik. Në perceptimin e lexuesit, poezia e Migenës vjen si një balerinë poetike që stis art në ritmin e lëvizjeve. Fundja, a nuk është Lëvizja fundament i materies?! Duke respektuar ritualin përurues për librin në kuadër të festës poetike të Gjakovës, Mitingut të 49-të të poezisë, nuk më bëhet të përfundoj fjalën time pa kapakun e florinjtë konstatues: Libri i Migenës është nga librat e rrallë më poezi që ruan në mënyrë të qëndrueshme ekuilibrat, pa amplituda rrënuese. Më ka rastisur të lexoj vëllime poetike ku nga një poezi antologjike në një faqe, në faqen tjetër shfaqet një skarto, një hedhurinë thuaja e palexueshme. Merreni këtë libër të autores Arllati. Hapeni në cilën faqe të doni, si ta sjellë rasti dhe do ta gjeni pa asnjë drojë lirikën e pastër me vulën e shprehjes së lëngshme e me musht jete të Migenës.

* Redaktori i librit

Migena ARLLATI, vëllimi me 100 poezi “Mendime në kornizë”

1. KONCEPT I GABUAR KOHE

Ndodh që ditët

të më duken vite,

ndodh që çastet

të më bëhen të palëvizshme,

ndodh që jetën

ta ndërroj me një orë.

Shfrenimi i Zotave Perëndi

Do të lumturohej si asnjëherë.

1. NËPËR ËNDËRRA ZGJUAR

E luta laureshën

të ma falte këngën,

ta këndonte për mua,

gjumi të më lodhej

e sytë të më mbylleshin.

Nënstrehët e dritareve

roje gati-tu qëndrojnë,

e lëshohen ultratinguj

që kujtesën time ndjekin.

Këngë e laureshës…

jo kaq fort,

kapërceje refrenin,

jo kaq fort!

Magjirat më ndjell

dhe endjet nëpër çaste gëzimi.

Ti, o këngë që më kënaqe,

ti, o këngë që të mirëpres,

ti, o këngë që ma largove fjetjen!

2. LOTË

U lodha së numëruari

dyqind pika loti

që nesër katërqind

presin të bëhen.

Si rrjedhin lotët?

Katërqind, tetëqind, dymijë e dyqind pika lot.

Sa e sa mijëra të tjera lot

që s’quhen më pika

po hauze, dete e oqeane sot.

Siç rrjedhin pa pushim

mes pllajave-faqe

të mjafta për përmbytje jo të një qenieje

po të një bote të tërë në paqe.

3. HËNA DHE TI

Nuk kam ëndërruar hënën të ulur mbi mua,

nuk kam ëndërruar lumin të shkojë lart,

po edhe nëse i kam ëndërruar

ato janë ashtu siç janë

në trajtën e tyre të origjinës.

Ty,

kam ëndërruar të të njoh,

dhe të të dua pa skaj,

pas dashurisë, dihet pastaj.

Sot ëndërroj të të takoj

pavarësisht të gjithave.

E ç’më duhet hëna mbi krye

kur mbi çdo gjë ti je,

e ç’më duhet të shoh lumin në ajër

kur mendjet tona takohen në re!

4. VEÇ KURORËN

Pa titull është kënga ime,

këndojeni si të doni!

Pa kuptim është fjala ime,

le ta shajnë gjithkund!

Dhe vështrimet pa drejtim janë,

le t’i marrë kush të dojë!

Dhe qiellin nuk e dua,

ndajeni mes jush atë që më takon!

Veç ti, o mbret

falma kurorën

një çast para vdekjes!

5. LUMTURIA

Lumturia,

kjo përrallë jetësh

më kujton sythin e palidhur,

ende të padalë

këputur nga djersa,

kalloja,

cingërima…

Lumturia,

në një barsoletë shekujsh

është kthyer!

6. PËR NE TË DY

Mirë qofshim edhe në jetën që na pret,

Bizhuteri në zemra varur,

Idili i dashurisë mëkatare

E sjelltë mes nesh të bukurën parajsë!

Gënjehet jeta me kalendarë,

Hiret tona botën vrasin

Etyde me yjet duke thurur çdo natë.

A do jemi të tillë edhe nesër, vallë?

Netëve të ndjera u bëfshim serenadë!

Ravijëzohet buzëqeshja lart mbi bust.

A do të jemi gjithmonë kështu vallë?

7. DASHURI MATEMATIKE

Po qe se: një edhe një

bëjnë dy

atëherë kuptohet: unë dhe ti

formojmë një çift.

Ç’shprehje abstrakte!

Një njësh i njehsuar në një

dhe një dysh i dyzuar nga vetë fjala.

Po unë dhe ti të tillë jemi,

a mos përqafim i errësirës

pasuar nga një puthje e vjedhur,

na kanë shtuar delikatesën?!

8. TERS

Cili është tersi nga ne të dy,

unë apo ti,

ti apo unë,

ne, të dy

apo askush nga ne?

Kur bie nata ti më pëshpërit:

“Të dua shpirt!”

Kur zbardh dita, ti më pëshpërit:

“Të dua e dashur!”

Tersi s’mund të jetë

në fjalor dashurie.

Unë të puth çdo ditë,

çdo mbrëmje, çdo mëngjes.

Tersi s’mund të ngjitet pas puthjesh.

Të dua shumë –

në mos qoftë kjo për ters!

9. PA POEZI

Shkruaj një rresht, një fjalë

si në një abis

në fletën e bardhë shkarravis

Përsëri shkruaj e fshij,

e fleta,

si vetë jeta

lëmsh e tëra,

s’u bëka dot poezi.

10. KUFOMË E GJALLË

Nëse vdes

mos më varrosni,

mishin kapërthyer ndër vete

jashtë ma lini!

Do të flasë ai më shumë

se ç’kam folur me heshtjen unë.

Do flasin ato që krimbat,

me zor të tjerëve nga dheu ua nxjerrin,

dhe bashkë me dhera lagështie

marrin dheun.

Nëse vdes,

dua të jem e pavarrosur,

një kufomë e gjallë që flet.

11. PËR TY

(Nënës, në ditëlindjen e saj)

Që prej dyzet vjetësh

ke ardhur në jetë,

e që prej njëzet vjetësh

mua më ke sjellë në jetë.

Sikur ta dija

sa mundime do të sillja

jetën s’do ta kisha dashur

sepse lotët e tu

shpirtin me brenga ma kanë izoluar.

Fjalët e tua

ujëvarë mendimesh tek unë kanë formuar.

Një çikëz buqëqeshje jotja

dëshirën për jetë

qindra fish ma shton,

e për të të parë të lumtur

bashkë me magjinë e fjalës “nënë”

Diçka me zemër sot të dhuroj.

12. NËNËS

Si nata kredhur në qetësi

më vijnë fjalët e tua, nënë

e jastëku i bardhë, i butë si bora

janë duart e tua që më ledhatojnë

kur flas me rrudhat e tyre.

Flokët, ato thinja ari

t’i dua më shumë se çdo vallëzim në botë,

e margaritarët e shpirtit thurur kurorë

mbi krye do të t’i vë,

shpërblim për dramën jetësore.

13. S’JAM MANEKIN

…se s’jam manekin

indiferencës t’i bëj strehë.

Kam mish e gjak e kockë

dhe ndiej,

se si damarëve të mi

ka një rrjedhë

që jep e merr jetë,

pavarësisht se fustanet

i vesh e i zhvesh vetë.

Ndaj

manekin s’dua të jem.

14. PAS PUTHJES SË PARË

Nga puthja e parë

çdokush veten jo mirë e ndjen,

paçka se me një zë thosh

“Jam mirë dhe shumë mirë”,

Një luleshtrydhe e këputur nga dikush

pastaj e futur në gojë tek ti.

Luleshtrydhja gjak e tëra ish

kullonte e magjepsje e saj shëmbëllente,

mbushur nga pritja e zemrës në vite

një çudi: si nuk shpërthente ?!

Më vonë,

mësuar me këputje luleshtrydhesh të tilla

të duket se lëndina do mbarohet,

por jo,

mbijnë të tjerë: trëndafila.

15. MOSPËRFILLJE E GËNJESHTËRT

Kur na akuzojnë për xhelozi

shpejt tezën e kundërt paraqesim,

mosinteresi del e përpihet

nga ai lumë i marrë fjalësh.

Jo vonë në vorbullën më të lehtë mbytet

sepse i gënjeshtërt është argumenti,

e mendimi xheloz sërish don të fshihet

nën tymin e cektë të mospërfilljes

duke treguar padashur një fakt:

DASHURI!

16. MES RITMEVE

Ritmi i tingujve

zemrën nga gjumi ma zgjon,

ritmi i tingujve

zemrën peshë ma çon.

Ritmi i tingujve,

ritmi i muzikës.

Ndoshta aty është fshehur Bet’hoven,

Ndoshta Iglesias,

Xhekson ndoshta,

Ndoshta është fshehur,

Emri delikat i jetës.

17. ORË

Orët e jetës sime

nisin atje ku mbarojnë.

Orë të zgjatura tërkuzë,

Orë të shtyra me zor,

Orë të pritura me ankth,

Orët e orëve të ditës.

Diku më duket se ka ngecur akrepi,

Atje tek orë e seminarit.

Orët e prishura duhen ndrequr,

përsëri prishen e ndreqen sërish

për t’u prishur e mos u ndrequr më kurrë.

18. INVERS

Trupën e një shfaqjeje cirku

kam nisur të shoh në kuzhinë,

ditën e një pranvere

gabimisht e ndiej në dimër,

dhe pulsin që lehtë rreh mbi damar

në flokë e ndiej gjithmonë e më shpesh.

Rekuiem këndohet në dasëm,

me puthje luftojnë ushtarët.

Thonë se Toka rrotullohet.

Asgjë më tepër !

19. ME KADARENË

Dy pika shiu ranë mbi qelq

dhe unë për ty seç ndjeva mall,

i dashur pritmë lart në qiell

do vijë ajo ditë dalëngadalë.

Do takohemi sërish mbi të vyshkurat lule

të përqafuar me mall të dukemi si në fotografi

dhe ujdhesat i shtrenjtë do marrim tutje

si dikur: ti plak e unë fëmijë.

Dhe më shumë kujdes

me mustaqet t’mos më bezdisësh,

dhe me shumë kujdes

gjymtyrët e plogëta të t’i fërkoj,

e bastunin në dorë unë fëmija

ta mbaj si t’isha perandor.

Dy pika zjarr ranë mbi zemër

E dashuri seç më ngjallën.

20. SYZE PËR QIELLIN

Për qiellin

do të blija një palë syze,

të shtrenjta, të shtrenjta

sa t’i dridhej fytyra kur t’i vinte.

Dhe në vendndodhjen e ylberit

vendin do ta kishin,

aty kur sytë tanë dot nuk shohin,

aty ku vështrimi s’na arrin,

aty ku as s’mund të përfytyrojmë.

Për këtë,

i bleva syze qiellit.

21. KËTU BËN FTOHTË

Këtu është ftohtë

ndaj gjithnjë kruspull rrimë.

Këtu është ftohtë

e mishi të rrënqethet.

Është ftohtë!

Temperatura e zemrës nën zero,

gjaku i kthyer në ujë,

palca në stalagmite të bardhë.

Këtu është ftohtë

këtë e dinë të gjithë,

Është ftohtë

ndonëse fjalët shkrihen mbi kaloriferë,

e mendja punon si për dreq.

E dinë të gjithë që këtu bën ftohtë

por ajsbergu vetëm majën ka lart.

22. MUNGESË E GJATË

Që në shpirt ka të mirë e të keqe

këtë e di engjëlli dhe djalli,

se një ekuinoks tokësor

është më i shkurtër se një përtëritje.

I kapur në dremitje

një zog i mirë, i gjorë,

rrëzon petalet e lehta të borës

nën qiellin e rrafshtë të gjetheve.

Një shkëndijë përplaset

e në personifikim të durimit është kthyer,

dhe një tjetër llomotit

me gjuhën krejt zbathur.

Sa herë dolën sonte ?

Një për mua,

një për ty,

E mbi akuj shëtisim,

pa u parë,

të vetëm, të verdhë

të mbetur pa diell !

23. HESHTJE VARRI

A mund t’heshtë një varr

me një skelet brenda ?

Edhe gjethet e rëna mbi të

bëjnë më shumë zhurmë se vetë heshtja.

Një unazë (e florinjtë ?)

pajton besnikërinë e fundit.

Klithma sorrash

prishin serenatën e shelgjeve.

Me ç’mall do ta donin heshtjen !!

24. … SEPSE

E desha jetën

sepse…

E dashurova atë

sepse…

E fala buzëqeshjen time

sepse…

Besoj se tani

keni një ide për preferencat e mia.

Për pak harrova:

E shkrova këtë poezi

sepse…

25. KËNAQEM ME TY NË LIBRA

Sonte s’më punoka mirë stilolapsi

dhe kolla për dreq, fillon e më nget.

E nga t’ia nis për të arritur tek ti,

tek çasti i idilit vdekës me ty ?

Ti s’di se dje jam puthur me ajrin,

se lamtumirën dot, jo, nuk ia dhashë,

i padukshëm është,

hej, ç’ligj duhet të ndryshojë vallë ?!

Ti s’di diçka më të bukur

se dashurinë në libra po provoj

se mall i Kadaresë, Pushkinit,

balsam për shpirtin, që të gjithë njësoj.

Dhe, nëse më i natyrshmi gëzim

ty do të të ngazëllejë,

dije se nga larg ta sjell unë

me lutjet kthyer në postierë.

26. DJERSË TË VETES

Më pëlqen të dal shëtitje

e të ec duke numëruar hapat e mi.

Ç’tjetër mund të bëj

për të parë gjurmët në kthim ?

Më pëlqen të jem vetëm ,

qoftë edhe me një bastun imagjinar

edhe të ec, të ec,

duke u lodhur së kontrolluari njësitë,

duke imituar bezdinë e atij

që ka për grua një mësuese gjuhe;

Jo ‘s’ por ‘z’,

jo pikëpyetje por reticensë.

E kështu të lodhem,

të lodhem në kontrollin

e një shëtitjeje solo,

aq më tepër nga vetja.

27. LOZONJARE, SI VAJZAT

Fryn era dhe gjethet e pemëve lodh,

Lëvizin të gjorat dhe fëshfërimë formojnë.

Sa bukur !

Si të veshura me minifunde

në një parakalim mode spërdridhën

padukshmërisë së ajrit.

Si lozonjare

që joshin djemtë t’u vijnë pas.

Po ç’kuptojnë ata

pas vajzave me ose pa minifunde

mahnitur.

Gjithet rrinë e qeshen të dëshiruara .

ç’faj u ka trungu

që ato janë aq larg ?!

28. MYKU I VETES

Një djalosh të buzëqesh atje

e ti ul kokën e turpëruar,

sikur patriarkalizmi shekullor

në trupin tënd të ketë kulluar.

E nga ky kullim

një rreze çiltërsie venitet.

Simpati e çastit ?

Dashuri e përnjëhershme ?

S’ka rëndësi.

Përballë saj

ti ke vënë mykun e stërlashtë,

për të thënë diçka më tepër,

je mbyllur brenda

në një guackë.

29. DËSHIRË E RE

Dua të shfryj si era

Me tallazat pafund të shpirtit.

Dua

të përplasem, vritem,

gjakosem, nxehem.

Dua

të shfryhem

të mos ngjaj si ballon brengash,

të lutem me pemët,

pallatet, njerëzit,

të shoh ç’formë zbrazëtie marr,

të ngatërrohem pafundësisht,

të puthem me lulet e parqeve,

të krihem me telat e korentit.

Dua…

Sa dua t’jem si era !

30. MYSAFIR PAS SHIUT

Në asfaltet e lagur

pluhuri ka ngjitur mrekulli,

e keqe e tij njësh me të është bërë.

Ne me këmbë e puthim

për ta sjellë si mysafir të rastit

në shtëpitë tona.

TË FTUAR NË SOFRËN POETIKE TË DIELLIT

July 18, 2013 by dgreca

Të ftuar në këtë publikim të Sofrës poetike të Diellit janë: Julia GJIKA- Massachusetts, Vullnet MATO, Shqipëri, Gani Qarri-Zvicër/

JULIA GJIKA/

MUZGU THEPISET/

Qielli zbras me shtamba shiun e dëndur./

Brenda meje, curg rjedh një tjetër shi trishtimi./

Muzgu thepiset./

E harruar, si një spirancë e vjetër buzë detit,/

mes tokës e qiellit, diku buzë ujrave frymoj/

duke pritur diten e re, qe vjen monotone/

si ajo qe dje shkoi./

Bota hesht rreth meje, përvidhet./

Varg valësh përparojnë, tërhiqen.

Pastaj marin vrull të paparë, përparojnë

për t’u ngritur lart dallgë perceshkumë.

Lëkundem mes tokës dhe dallgësh, me sy nga qielli.

Zogjve të detit u kam lënë supin tim.

Të shplodhen në këtë braktisjen time.

Takohem kështu me mirënjohjen,

që ecën në kah të kundërt me botën e shurdhër.

Muzgu thepiset.

Tingulli që përhap sqepi i zogut të shpresës, më përmend

se në këtë gjithësi ka njerës,

që si kulprat e egra, i ngjiten trungut të shëndetshëm të pemës,

për t’i marë frymën.

Sopata e druvarit nuk arin dot në kohën e duhur.

Nuk gjej dot me mendjen time arsyen, pse?

Borxh të kërkoj një tjetër mendje, nuk më përgjigjet.

Kaq e errët errësira që ndehet para meje!

Dhe duket kaq e qetë.

Ka qenë errësirë për kohë të gjatë

dhe nuk e paskam vënë re.

Cudi si errësira është kaq e qetë,

ndërsa mendja zhurmon, bluan, bluan si një mulli.

Përpiqem t’a thyej, por është kaq e madhe.

Nuk mund të nxjer zë, më duket se do të më trembë zëri im.

Fjalët më mbeten në grykë,

të burgosura, nuk kanë fuqi të luftojnë për të drejtën e tyre.

Sa shumë hije lëvizin përreth.

Zgjaten në forma të papara,

afër kaq afër, para fytyrës, me ngjiten në lëkurë,

ashtu si kulprat e egra që u përdridhen trungut të pemës,

më marin frymën.

Muzgu është thepisur.

Po shkon mesnata. Edhe pak do të agojë. Shiu ka pushuar.

Ditë e re zgjohet, me nuanca të reja shumë ngjyrëshe

sekondë pas sekonde, njëra tjetrën do të mohojnë.

Ashtu si bejnë gratë kur ndrojnë ngjyrat e shalleve

për të qënë në harmoni të reme me stinën .

***

Vullnet Mato/

O NËNA IME, MOJ !…/

(Elegji në përvjetorin kur mbylli sytë)/

Kam ardhur sot të thërres: O nëna ime, moj!…

Siç thërrisja kur ishe gjallë te pragu i portës.

Të derdh petale malli mbi mermerin ku lotoj,

siç lotoje, kur kthehesha nga largësitë e botës.

Te kjo varrezë e pikëlluar, buzë detit me valë,

ku mbylle sytë e prehesh, si në sënduk nusërie,

më vetëtiu kujtesën, ajo ditë kur kishe dalë,

më prisje te porti, të kthehesha me anije…

Më kish zënë deti dhe ti faqet ngjyrë vrer,

më puthje si nizamin e kthyer nga Qabeja.

Ndonëse kishe nën pupla pesë zogj të tjerë,

të digjej shpirti për zogun e ikur nga foleja.

Doje kurdoherë të na kishe të gjithë pranë,

dhe s’na lije kurrë të na rrëmbenin zënkat.

Na thoshe,“Sa herë grindet vëllai me vëllanë,

nënës suaj i shkulen copa nga zemra”…

Na ushqeje urtësi dhe në pjatën e racionuar,

me atë barazi, që s’na lije fjalë për të thënë.

Ah, sa të ëmbla dilnin nga buzët fjalët e tua,

kur me to dhe të uritur, na bëje të ngrënë.

Ti mbretëroje deri ku zienin sherret e mëhallës,

dhe me zërin tënd u vije kapakun e pajtimit.

Më duket sikur dhe këtu afër, ku grinden dallgët,

dëgjoj zërin tënd, që u lutet të zbutin zemërimin.

Fjalët e tua ishin më të buta nga çdo butësi,

por me një fortësi magjike, aq të fuqishme,

sa matrapiku që thyen gurët e malit përbri,

s’do i thyente dot si ti, hallet tona të përditshme.

Na mëkove, si çdo nënë me qumësht perëndie,

por dhe me oksigjeni e mirësisë që kishe në gji.

Ndjesitë na i thure me frymë dhembshurie,

sikur ishe motra e vogël e shenjtores Mari!…

Oh, ajo dorë e shenjtë, kur më lëmoje kokën!

Ndjeja sikur gishtat e tu, më bëheshin flatra

dhe ëndërroja të fluturoja në të gjithë botën,

të sillja atë begati që s’të erdhi kurrë te vatra.

Të ndriste dielli fytyrën, kur vija nga mërgimi,

dhe të breronte shiu, sa herë ndaheshim bashkë.

Tek më përcillje, në çastet kur afrohej largimi,

puthje xhamin e ftohtë të autobusit nga jashtë.

Sikur të isha bërë miliarderi më i pasur i botës,

dhe paraja të kish fuqi të çonte njeriun nga varri,

do falja të gjitha miliardat, si kokrrën e mollës,

të ndizej prapë ai syri yt me vezullim margaritari.

Por meqë jeta dhurohet veç një herë për çdo njeri,

dhe unë dhuratën tënde gjer në fund po e harxhoj,

do vij të trokas sërish, te porta e qiellit, ku je ti,

të thërres me zërin e shpirtit: O nëna ime, moj!…

***

GANI QARRI/

TË FITOJË SHQIPËRIA /

Shqipëri o Nënë e madhe
Paske pasur shumë Hambare
Të kullosnin grek e sulltana
dhe do nga djemët, që lindi nëna

Eh, sa të kullosnin osmanlia
dridhej populli nga uria
hanin grekët e romakët
të pacipët matrazapët

se që i ngrisnin turinjët
meshtarët, priftërinjët
helmuesit, gjarpërinjët
të ndëshkonin me tatim e fe
të rrëzuan për dhe

Shqiptari nuk pranoj kurrë robërim
Por i duhej prirës dhe kushtrim

E fati qëlloj me ne
ishte një prijës i zjarrt për Atdhe
I madhi Skënderbe
kokat turqëve ua pati pre

Pas tij prinë djalë pas djali
pushtuesëve kurrë luftën súa ndali
deri te Ismail Qemali
Për bashkim luftën se ndali

Pas këtyre sakrifica e vlerash
lindi një shtet bunkerash
i veshur me petk të varfërimit
me ide të carit e Stalinit

Lavde thurnin nga nëntoka
Shqipërinë e ndanë në copa
e kurthe i bënin vëllaut
për hirrë të grekut e shkjaut
Kështu lëngoj Shqipëri nënë shkreta
deri në vitet e 90-ta,
të ngrirë nga ndarjet, skamja e uria
thanë po vjen demokracia
U hodhën në këmbë shumë sorollap
me gënjeshtra mbi popullin bënë jotak
thonin jemi demokratë

Premtuan parajsë, vend pa të meta
nuk kishin ndryshuar, veç ndërronin xhaketa
ato xhaketat me yll, në dry i kishin mbyllë
vishnin xhaketa të kuqe, rrinin nëpër kolltuqe
populli i uritur, disa refugjatë, tjeret në burgje

Betoheshin do të ndërtojmë Shqipërinë
e së bënin as ndonjë uzinë
popullit nuk i ndaleshin haraqet
krerët vazhdonin mandatet
Shaheshin në parlament e kuvend
popullit i shitshin mend
rraheshin si kalamajt
të ndarë në të djathtë e të majtë

Eh Shqipëri, nënë Shqipëria
populli vuan, e gëzon paria
thuaj djemave, prekne kokën
kush gënjen, mos i jep votën

Njëqind vjet, shtet po kremtohesh
mbete e vockël, nuk po shtohesh
nëse don të ndritësh e të rritesh
zgjidh më të mirët, bijët e shqipes

Veq kërkoj, se shumë i ke
Si ka ditë me lindë ky dhe
si të madhin Kadare
Ke do të mira, që gufon trolli
mund i gjenë te Devolli
që si trembi as Anadolli
shumë të tjerë sikur Agolli

burra të shejtë, koka intelektuali
ka Shqipëria djalë pas djali
janë të rrebtë sikur shkëndija
me ta do fitojë Shqipëria

LAMTUMIRË NËNË

Lamtumirë nënë
po iku, unë biri yt
sa më vjen rëndë
Po shpirti më ka ardhë në fyt

Lamtumirë vëllezër
e të dashur miq
për hirrë të kafshatës
duhet të ikim të ligj

Idashuri atdhe
kurrë nuk të kthyam shpinën
Ishim përbetuar ne
të ndjekim katilen

Të zinjët e ullirit e hoqëm
e kurrë nuk u ngopëm
Qëndruam në skamje e uri
vetëm për pak Liri.

Gjaku i të rënëve gufoj
ja lirinë ua pruna
asgjë nuk ndryshoj
na mungon buka e puna
shpirti na ka ardhë te hunda

nuk na ndihmoj shkolla,as grykëholla
sdi çka po ndodhë
nga skamja jemi lodhë

Digjemi si urnë
për një vend punë
për një kafshatë
ikim refugjatë

Eh, jemi të fortë si lisa
kalojmë kufij pa viza
me ne tregëtojnë sllav e rumun
nuk na duan askund

Jemi një grumbull Rini
botën e kemi marrë në sy
shkojmë, s´dijmë nga jemi nisur
na shpërndau, kjo varfëri e krisur

Edhe sa kohë
edhe sa vjet?
I duhen shqiptarit
të mos braktisë vendin e vet!