Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

LAMTUMIRË IDAET (EDWARD) BUSHKA, FRYMA ATDHETARE E KOMUNITETIT SHQIPTAR NË WATERBURY

by

-Historia e Nacionalistit(Legalistit), vatranit, që për katër vjet bashkëpunoi me anglo-amerikanët për rrëzimin e diktaturës komuniste në Shqipëri…/

– Si arriti që të rikthehej në vendlindje dhe të shpëtonte familjen në vitin 1952…./

– Biznesmeni që bëri epokë në Amerikë …./

Përgatiti: Dalip Greca/

Idaet (Edward) Bushka ndërroi jetë në moshën 89 vjeçare me 17 Prill 2020, në Saint Mary’s Hospital –Waterbury, Connecticutt. Familja dhe miqtë humbën njeriun e dashur,Komuniteti shqiptar në Waterbury humbi njeriun që më së shumti i dha frymë atdhetar dhe mbolli farën e bashkimit, Komuniteti musliman humbi një ndër themeluesit dhe kontribuesin bujar, biznesi amerikan humbi një ndër biznesmenët më të sukesshëm, Legalistët humbën një nga ”mbretërorët” besnik. Pushoftë në Paqë shpirti i fisnikut Idaet Bushka.
Për shkak të pandemisë së virusit COVID-19, të gjitha shërbimet e nderimit dhe varrimit për zotin Bushka ishin private. Një ceremoni përkujtimore do të organizohet në një kohë të përshtatshme. Shërbimet funerale iu besuan Shtëpisë mortore: The Albini Family Funeral Home, 430 Chase Parkëay, Waterbury.
Në njoftimin mortor shkruhej: Në vend të luleve, kontributet përkujtimore mund të bëhen në kujtesën e Z. Bushka për: Boys & Girls Club of Waterbury.
….. ***

IDAET(EDWARD) BUSHKA, HISTORIA E BIZNESMENIT DHE ATDHETARIT

Idaet (Edward) lindi në Shqipëri më 5 korrik 1930. Ishte djali i të ndjerit Halil dhe Haxhire (Fazo) Bushka. U lind në Pilur të rrethit të Korçës, në Shqipërinë Jug-Lindore, rreth 22 Km larg
nga kufiri me Greqinë.Në vitin 1950, pesë vjet pas ardhjes në pushtet të diktaturës komuniste të Enver Hoxhës, Idaet(Edward) Bushka, asokohe 19 vjeç, dhe babai i tij Halili, të privuar nga liria, të kërcënuar nga burgosja, u detyruan të arratiseshin në këmbë përmes maleve të Pindit në Greqi.Familja Bushka ashtu si familjet Kulla ishin shpallë armiq të diktaturës, si mbështetës të Mbretit Zog. Ftamirsisht të dyja familjet u sinjalizuan në kohë për rrezikun e arrestimit dhe ata arritën që të arartiseshn. Grupi me të cilin u arratisën Idaeti me babanë Halilin përbëhej prej 25 vetash. Natyrisht që familjet Kulla dhe Bushka lanë “peng”njerëzit e tyre të dashur, në pamundësi për t’i marrë me vete, por që një ditë Idaeti do të kthehej dhe do ta shpëtonte pjesën më të madhe të familjes së mbetur.
Idaeti me babanë Halilin u detyruan të linin në shtëpi nënën dhe motrat e vëllanë, Skënderin. Ky ishte pengu që e mundoi dhe e shqetësoi shumë Idaetin. Kur mbërritën në Greqi, babë e bir, nuk i lanë bashkë, por i dërguan në kampe të ndryshme. Idaeti u intervistua nga shërbimet inteligjente amerikane-angleze dhe u pyet nëse ishte i gatshëm që të luftonte komunizmin, nëse mund të guxonte të hynte në Shqipëri në mënyrë ilegale.  
Agjensia e shërbimeve sekrete interesohej që të merrte sa më shumë të dhëna nga Shqipëria, përfshirë informacionin mbi forcën dhe lëvizjet e trupave ushtarake, vendndodhjen e rrugëve të furnizimit dhe listat e azhurnuara të shqiptarëve të burgosur ose të vrarë. Duke qenë i ri në moshë, i mbushur me mllef kundër diktaturës komuniste, Idaeti, dhe një pjesë prej grupit pranuan të aktivizoheshin. Shpesh herë ata kapërcyen kufirin duke udhëtuar natën, fshehtasi mes malesh dhe legalisht lëviznin nëpër Shqipëri për të grumbulluar të dhëna, duke rrezikuar jetën. Në një nga aksionet ai rrezikoi veten duke vendosë një bombë me rastin e një mitingu të udhëheqësve të lartë komuniste në Korçë, por që nuk shpërtheu. Idaet Bushka realizoi rreth 15 misione në Shqipëri për rreth katër vjet. Tre nga dhjetë pjestarët e grupit të tij u vranë duke tentuar të merrnin informacione nga Shqipëria. Vetë Idaet Bushka u qëllua disa here në aksionet e tij, por arriti të mbijetonte, duke marrë thjesht disa gjurmë kujtimi, vrimat e plumbave që shpuan pallton që mbante veshur. Misioni i tij më i rëndësishëm u bë në vitin 1952, kur ai drejtoi një grup illegal, që kishte si qëllim hyrjen në Pilur për të marrë motra e vëllezër të mbetur ”peng”. Pë vëllanë e vogël 5 vjeçar, i cili së bashku me një motër 8 vjecare, nuk mund ta përballonin udhëtimin e vështirë ndër male,gjeti një gomar dhe i vuri mbi të dhe i shpëtoi nga kthetrat e diktaturës. Por sërish i mbeti dhe një peng. Mjerisht ai nuk mundi të merrte nënën e tij Haxhire dhe vëllain Skënder, të cilët komunistët i kishin lëvizur larg Pilurit. 
Idaeti dhe pjesa tjetër e familjes së tij nuk u ribashkuan me nënën dhe vëllanë e tyre deri në vitin 1991, kur regjimi u shemb përfundimisht. Idaeti dhe babai i tij Halil ishin ndarë menjëherë pasi mbërritën në Greqi, kur Halili u transferua në një kamp tjetër refugjatësh. Të dy nuk e kishin parë njëri-tjetrin për dy vjet, dhe Halili nuk e kishte idenë se djali i tij po kryente misione të inteligjencës sekrete. Babai nuk kishte informacion se i biri e kishte shpëtuar pjesën më të madhe të familjes. Babai i tij nuk mund të besonte kur bashkatdhetarët në kampin e refugjatëve i thanë që familja e tij kishte mbërritur në Greqi. Ai nuk mund të besonte se ata do të ribashkoheshin dhe se të gjithë ata ishin sjellë përtej kufirit përmes maleve.
Idaeti dhe pjesa e familjes së shpëtuar erdhën në Shtetet e Bashkuara në 1954 dhe u vendosën në Waterbury, ku jetonin disa prej të afërmve të tyre.
Idajeti u martua me Margarita Priftin në vitin 1959 dhe lindën e rritën pesë fëmijë, katër prej të cilëve punojnë në biznesin familjar dhe nëntë nipër e mbesa.
Ai ishte njëri prej biznesmenëve më të suksesshëm në Waterbury për më shumë se 40 vjet. E nisi biznesin e moblijeve dhe pajisjeve të kuzhinës me 2 javë mësim dhe me 10 mijë dollarë të huazuara nga xhaxhai i tij, duke shfrytëzuar bodrumin e shtëpisë së tij në William Street, ku jetonte, dhe për 40 vjet me radhë e rriti biznesin dhe u bë numri 1 në rajon.
Idaeti dhe katër vëllezërit e tij më të vegjël hapën Mobilerinë “ Bushka” në Fairfield Avenue, një biznes që të katër vëllezërit e administruan së bashku për 40 vite. Në vitin 1994, familja Bushka kuptoi se kishte ardhur koha që biznesi të zgjerohej e të riorganizohej. Kështu, vëllai i tij Stiven qëndroi në “Bushka Lumber”, vëllai tjetër Jimmy hapi një kompani të lëndëve të drurit në Naugatuck, dhe Edward, djali i Idaetit dhe vajzat e tij hapën një tjetër – Millwork Amerikan në Wolcott Street në Waterbury.
Edward drejtoi biznesin e tij të rrethuar nga familja e tij siç bëri që nga momenti kur vuri këmbën në Amerikë. Ai ishte një baba krenar, një biznesmen i suksesshëm dhe një shtyllë e komunitetit të tij. Ai ishte një njeri i shquar. Edward ishte pjesë e bordit të drejtorëve të Bankës Mattatuck në Waterbury, ishte pjesë e bordit të Stoppers Crimeb Waterbury për disa vjet. Ai është nderuar me shumë çmime, si person i vitit nga Shoqata e Tregtarëve të Përpunimit të Drurit të Connecticut në 2012.
Idaeti ishte krenaria e Komunitetit Shqiptar. Ai është përzgjedhur Kryetar Nderi i Ditës i Bashkisë në Waterbury në Ditën Shqiptare të Pavarësisë, me 28 Nëntor, në nder të tij u ngrit Flamuri kuq e zi i kombit të Tij. Idaet (Edward) Bushka është vlerësuar me çmimin e arritjes së jetës nga komuniteti Mysliman Shqiptaro Amerikan në vlerësim të shërbimit dhe përkushtimit të tij për shumë vite.Duke qenë një biznesmen i suksesshëm, z.Bushka ndërtoi disa projekte tregtare dhe banesore në të gjithë qytetin e Waterbury. Ai ishte besnik i qytetit në të gjitha përpjekjet e biznesit të tij.
Idaeti ishte i dashuruar me qytetin dhe lagjen e tij, e cila e priti me respekt e krah hapur që kur hodhi këmbët aty si një emigrant 20-vjeçar me arsimim minimal. Ajo lagje i besoi atij dhe e lejoi të hynte në shtëpitë e tyre duke e ndihmuar të ndërtonte biznesin e tij gjatë 40 viteve. Dhe ai nuk u kursye, bëri gjithçka që të ndihmonte njerëzit. Ai sponsorizoi shumë herë bashkëqytetarët, i ndihmoi për ngritjen e bizneseve. Mirëpriti bashkatdhetarët e shumtë.Kjo buronte nga shpirti i tij, ishte trashëgimia e tij dhe e familjes. Ai iku nga kjo jetë si një njeri i madh, vetëmohues. Do t’u mungojë të gjithëve.
Pushoftë në Paqë shpirti i Tij!
Ngushëllime Familjeve Bushka dhe Kulla!

MARJAN CUBI DHE VATRA NGUSHËLLOJNË FAMILJEN JAKAJ

by

Një ndër viktimat e COVID-19 në Queens, New York, është edhe Mark Jakaj, djali i dajës i Marjan Cubit, arkëtar i Vatrës. 

Vatra dhe gazeta e saj Dielli, bashkohen me Marjanin dhe familjen e tij, duke i përcjellë ngushëllimet më të sinqerta familjes Jakaj dhe miqëve për humbjen e njeriut të tyre të Dashur.

      Mark Jakaj ndërroi jetë të Mërkurën me15 Prill në moshën 51 vjeçare, duke mos e përballuar betejën me virusin e padukshëm COVID-19.

      Duke iu përgjigjur urdhëresave të shtetit për moslejimin e grumbullimeve në funeral dhe në pamundësi për të pritur ngushëllime, familja do të organizoi varrim privat. 

Lutemi bashkë me familjen!

Markut i pushoftë shpirti në Paqë!

GËZIMI I TË RINGJALLURIT

by

–(Përsiatje rreth Letrës së Papë Françeskut të datës 17 prill 2020)/

Fra Gazmend Tinaj, ofm/

Shkruan: Fra Gazmend Tinaj, ofm/

Ditë më parë Papa Françesku, në një Letër drejtuar bashkësisë së Kishës, shpalos pamjen që shquan gëzimi i Ngjalljes, i cili përbën njëmendësinë e  jetës në Kishë, si një mundësi e re për t’u përballur dhe me rrethanat e pandemisë që bart Covid-19. (Shih: Papa Francesco, “Il coraggio di una nuova immaginazione del possibile”,  në Osservatore romano, dt. 17. 04. 2020). Gjithë përmbajtja e Letrës merr shkas nga Gëzimi që buron nga Misteri i Mishërimit dhe i Ngjalljes së Jezu Krishtit. Një përfytyrim i një mundësie të re.

Përshëndetja e të Ringjallurit: “Gëzohuni – χαίρετε” (Mt 28, 9), është e njëjta folje me të cilën Engjëlli Gabriel i drejtohet dhe Marisë: “Gëzohu – Χαῖρε” (Lk 1, 28). Janë fjalët e para të Lajmërimit të Mishërimit që i drejtohen Marisë, që në të njëjtën kohë janë dhe fjalët e para të të Ringjallurit pas vdekjes, që Ai ua drejton grave tek varri.

Në Lajmërim, Engjëlli i Zotit zbret nga qielli dhe takon një grua, duke i sjellë Lajmin e gëzueshëm. Pas ringjalljes është vetë i Ngjalluri, që i takon dy gra tek varri dhe ua shpall Lajmin e gëzueshëm të Ngjalljes së Tij. 

Në Lajmërim Maria ngjiz në kraharor Fjalën dhe bëhet djep i saj. Pas ringjalljes së Jezu Krishtit, Trupi i tij bëhet Djepi i ri, i jetës së amshuar.

Në Misterin e Lajmërimit përshëndetja e Engjëllit, zgjedhohet përmes foljes në vetën e dytë njëjës të kohës së tashme, në mënyrën urdhërore, pas ringjalljes, e njëjta folje zgjedhohet në shumës, në të njëjtën kohë dhe mënyrë, por nga numri njëjës: “ti” kalon në shumësin e bashkësisë: “ju”. Nuk mbetet pra, një përshëndetje që përfshin vetëm njërin, por bëhet domosdoshmëri e gëzimit, që përfshin të gjithë, ashtu siç përhapen rrezet e dritës, por që Rrezja e re e Dritës vjen nga Ngjallja e Krishtit, që dhuron Ditën e re, e cila nuk njeh as lindje as perëndim. 

Lotët e grave, prej dhimbjes së vdekjes së Jezusit, bëhen lotët e gëzimit të ringjalljes, nga shpërthen thirrja: “Gëzohuni”. Ngjallja bëhet ngushëllim. Pra, kur mendohej se çdo gjë ka përfunduar, lind ngushëllimi dhe drita, e cila mendohej se mbaroi, bëhet dritë shprese e jete, që përflak zemrën në gëzim të Jetës se re, në Krishtin e Ngjallur.

Edhe sot në ditët tona, shkaku i lotëve përballë varreve janë të shumta, sepse duket sikur fjalën e fundit e ka virusi i quajtur: Kovidi-19, një hije e vdekjes, që nuk lejon të gëzohemi, të marrim frymë lirshëm, të përqafojmë të dashurit tanë, të përcjellim në varreza të afërmit tanë. Profetët e ditëve të sotme duket se janë virologët. Të gjithë varemi nga fjala e tyre duke pritur ndonjë fjalë shprese, që do shpallë mbarimin e  këtij virusi. 

Nga ana tjetër, janë ekonomistët që shpallin falimentime me përmasa të mëdha që përkthehen në varfëri dhe vdekje. Gjithçka duket, sikur guri që zë frymën e jetës në grykën e varrit, e jo vetëm që është tejet i rëndë, por thuajse nuk mund ta shmangë askush. Pesha e tij rëndon tepër në jetët tona dhe kërcënon ashpër të ardhmen. Nevojitet pra, DIKUSH që ta heqë këtë gurë (Mk 16, 3). 

Pra, nuk duhet t’i harrojmë fjalët ngushëlluese të Jezusit: “Tani jeni të trishtueshëm, por prapë unë do të vij t’ju shoh e zemra juaj do të galdojë dhe askush nuk do t’ua marrë gëzimin tuaj” (Gjn 16, 22).

Gratë, simbol i nxënësve dhe i Kishës, nuk rrinë të mbyllura, nuk dorëzohen përballë pasigurisë. Ato lëvizin, shkojnë tek varri, nuk kanë frikë vdekjen dhe nuk mbyllen nga frika (Shih: Ungjilli i të dielës së II të pashkëve). Nuk ngurrojnë as nga tmerri, as nga rreziku, ose nga ndonjë urdhër i jashtëm. Kjo s’do të thotë që ato janë mospërfillëse, por janë bartëse të vajit erëmirë, që e ruan trupin nga të kalburit edhe në varr. Besnikëria e dashurisë së tyre për Dhëndrin, bëhet forca lëvizëse për t’i shkuar në takim Atij edhe në varr prej nga Dhëndri i tyre i Ngjallur, shuguron mbarë krijesën me lavdinë dhe shkëlqimin e Ringjalljes. 

Sikurse edhe gratë, dishepulle të vërteta, morën me vete vajrat erëmirë, ashtu edhe Kisha është e ftuar të marrë me vete vajin erëmirë të Ungjillit për të lyer, jo trupin e Krishtit të vdekur, por plagët e Krishtit në njerëzimin e plagosur e të vuajtur (Lk 10, 34). Ky vaj nuk është vetëm shenjë balsamosjeje dhe dorëzimi ndaj vdekjes, por është vaj shërimi i trupit, i mendjes, i zemrës dhe i shpirtit, që mbjell në botën tonë Gëzimin e të Ringjallurit dhe jetën e re që i Ngjalluri solli. Vaji erëmirë është balsami që bartin gratë në varr, por Krishti i ringjallur e kthen vajin e tyre në burim të vajit të Gëzimit dhe të Shpresës së Jetës së re, vaj i cili e shndërron dhe e tejfiguron veprimin tonë. Gëzimi që vjen nga i Ngjalluri, nuk infektohet nga asnjë virus, është gëzimi i vërtetë që ushqen shpresën e sigurt në Atë i cili e mundi vdekjen dhe vdekja nuk ka më pushtet mbi të. 

Janë gjithmonë aktuale fjalët e Ezekielit profet, të cilat Zoti ia drejton Izraelit (në hebraisht fjala Izrael është në gjininë femërore): “Ti kur linde […] s’qe mbështjellë me shpërgënj. Asnjë sy s’pati dhembshuri […] as s’pati mëshirë, por ditën e lindjes sate të përbuzur të hodhën përmbi faqen e dheut. Ndërsa unë po kaloja të pashë duke u zhgërryer në gjakun tënd e të thashë ndërsa ishe ende në gjakun tënd: Jeto! […] por ishe lakuriq dhe e mbuluar me turp. Kalova përbri teje e të pashë. E hodha mbi ty mantelin tim dhe e mbulova lakuriqësinë tënde; atëherë unë t’u përbetova dhe lidha besëlidhjen me ty ‑ thotë Zoti Hyj ‑ e ti u bëre e imja. Unë atëherë të lava me ujë dhe ta pastrova gjakun dhe të leva me vaj”(Ez 16, 4-9).

Kisha është Trupi mistik i Krishtit, Nusja e Qengjit. Mbarë gjymtyrët e saja të shtrira tek secili njeri, bëhen pjesëmarrëse e kësaj Besëlidhje dashurie të amshuar dhe Kisha është e thirrur të pastrojë e të lajë Trupin e Krishtit me ujë e me vaj tek secili njeri.

Sot njerëzimi ngjan në njeriun e shtrirë përdhe, të cilit Samaritani ia lidhi plagët dhe ia shëroi me vaj. Etërit e Kishës, shohin në këtë lidhje: fenë, shpresën dhe dashurinë, përmes të cilave Kisha lidh plagët e njeriut dhe njeriun e lartëson në Besëlidhjen e re të dashurisë që vjen nga Krishti i Ngjallur.

Duke ia larë me vaj e me verë plagët, njeriu lyhet, shugurohet dhe bëhet Mbret. Plaga e tjetrit është tabernakulli i pranisë së Krishtit në mesin tonë. Vera është Fjala e Zotit, Lajmi i gëzueshëm, simboli edhe i eukaristisë, i gjakut të Krishtit që i lanë mëkatet dhe lejon Shpirtin e Zotit të banojë në ne. Ky vaji i ri i dhuruar nga Dhëndri hyjnor, duhet shpërndarë në plagët e tjetrit.

Pas gjithë kësaj që po ndodh, është e nevojshme të nxjerrim dritën nga rrezet e Shpirtit të Zotit, që të kthehemi me mendje, zemër dhe shpirt të ri, të ngjizur tashmë me farën e Ringjalljes, që dhuron gjithmonë hov dhe zell të ri, e që nuk lejon asnjë lloj rastësie e improvizimi, por bindje feje të rrënjosur në Lajmin e Mirë të Ngjalljes. 

Me siguri nuk do të mungojnë lajthitjet që përcjellin frikën përballë tjetrit, si të ndonjë armiku që duhet shmangur se e kërcënon jetën tonë, si i infektuar, (i gërbuluri Mt 8, 2). Do të shpikin luftëra reale apo virtuale për të thënë dhe bindur, që kjo është gjëja e duhur që duhet bërë. Do të pushtojnë çdo hapësirë publike dhe private, deri që të na mbyllin në unin tonë. 

Mos është ky njeriu i ri? Jo, ne nuk jemi bijtë e territ, por bijtë e ditës dhe të dritës, të njeriut sipas imazhit dhe përngjasimit të Atij që e krijoi, e deshi dhe e dha jetën për ne. Njeriu i ri është Krishti. Kush pranon Krishtin e Ngjallur, përqafon edhe jetën e re përmes Tij në secilin person. Përgjigjja jonë si gjymtyrë të trupit të Krishtit është dashuria dhe zotimi për një qytetërim të dashurisë. Vetëm dashuria është infektimi më i përsosur që sjell jetë dhe jo vdekje. Vetëm dashuria është ajo që sjell gëzimin e vërtetë. Këtë gëzim, shpresë dhe siguri nuk do të na e marrë askush dhe asgjë nga zemra jonë. Është limfa e jetës sonë.

Në Ditën e Krishti të Ngjallur, Kisha këndon nëpërmjet psalmistit: “Zoti e bëri këtë gjë, sa mrekulli në sytë tanë (Ps 118, 23). Pra, “galdo bija e Sionit […] gëzohu me gjithë zemër bija e Jerusalemit” (Sof 3, 14). 

Krishti i Ngjallur është galdimi ynë dhe shpresa e jetës së re. 

“Misteri i Pashkëve është i ri dhe i vjetër, i amshuar dhe i përkohshëm, i shkatërrueshëm dhe i pashkatërrueshëm, i vdekshëm dhe i pavdekshëm. I vjetër sipas Ligjit, i ri sipas Fjalës; i përkohshëm në figurë simbolike, i amshuar në hir; i shkatërrueshëm për flinë e qengjit, i pashkatërrueshëm për jetën e Zotit; i vdekshëm për varrosjen e tij në dhé, i pavdekshëm për ngjalljen e tij prej të vdekurve. Ligji është i vjetër, por Fjala është e re, e përkohshme është figura, i amshuar hiri; i shkatërrueshëm është qengji, i pashkatërrueshëm është Zoti, i cili u flijua porsi qengji, por u ngjall porsi Hyj […] Pra, flija e Qengjit, kremtimi i Pashkëve dhe Shkrimi i Ligjit patën për qëllim Krishtin Jezus. Në Ligjin e vjetër gjithçka ndodhte duke parashikuar Krishtin. Në rendin e ri, gjithçka përkon para së gjithash, me Krishtin. 

Ligji u bë Fjalë dhe nga Ligj i vjetër u bë Ligji i ri, por të dytë dolën nga Sioni dhe Jerusalemi. Rregullorja u shndërrua në hirin, figura në të vërtetën, qengji në Birin, delja në njeriun dhe njeriu në Hyjin.” (Melitoni nga Sardi,  Nga “Predikimi i Pashkëve”. Në: Liturgjia e Orëve, II, f. 467). 

Shkodër, 19 prill 2020

KOALICIONI i SHOQATAVE TË PRONARËVE PËRMES VATRËS KERKOJNË NDIHMËN E DEPARTAMENTIT TË SHTETIT

by

PRONARËT NËPËRMJET SHOQATES VATRA, KËRKOJNË NDIHMËN E DEPARTAMENTIT AMERIKAN TË SHTETIT. PËR TË NDALUAR KLANET E OLIGARKISË POLITIKE QË PËRVETËSOJNË PRONËN E TYRE TË TRASHEGUAR/

Për popullin Shqiptar sot në 2020, veç pandemisë covid 19, që po ikën, problemi më i madh dhe më thelbësor është problemi  i pronës së trashëguar që është vjedhur dhe ngatëruar me ligjet që ka mirtura në këto 30 vjet Kuvendi i Shqipërisë. 

Gazeta Dielli, vlerësohet shtyp i lirë, i pavarur nga politika, pasi redaksia e saj ka mbrojtur pa kompromis parimet themelore të lirive dhe të drejtave të njeriut. P[rmes k[saj gazete, i drejtoj këtë shqetësim që ma dërgojnë kryesia e koalicionit të shoqatave të pronarëve për Kryetarin e Shoqatës Patriotike Panshqiptare  Vatra,  zotit Elmi Berisha. Pronarët e ligjëshëm kërkojnë ndihmë për ta transmetuar këtë shqetësim në Departamentin Amerikan të Shtetit.  Këto shqetësime mi kanë paraqitur edhe miq dhe bashkëfshatarë të mij dhe i lutem Zotit që ligji dhe e drejta të fitojë. Jam i bindur se shqetësimi për mos respektimin e pronës së trashëguar, është i njëjtë edhe për të gjithë shqiptarët në emigracion kudo ku ata jetojnë, dhe se zoti Elmi Berisha,  Kryesia e Shoqatës Vatra dhe çdo njeri i ndershëm nuk pajtohet me përvetësimin e pronave nga oligarkia politike dhe klanet e tyre. Po ashtu jam i bindun se kërkesën e pronarëve, Kryesia e Vatr[s do ta përjelli në Departamentin e Shtetit do të sensibilizojë edhe personalitete të tjera.dhe do ta ndjeki problemin deri në zgjidhje

Prona fitohet me mjete të ligjeshme dhe që nuk prek të drejten e tjetrit  Ndër burimet e pronës është blerja dhurimi  trashëgimija natyrore e cdo personi, se njeriu për të jetue, duhet të mirembaje  frutet e saja po ashtu si kujdeset për jetën dhe shëndetin e tij. Njeriu nga natyra ka dhunti dinjitet dhe fisnikëri, kur Shteti e mbron pronën private dhe pronën e komunitetit në përputhje me normat morale, që janë të shprehura në Kushtetutë dhe në normat ligjore të shtetit të së drejtës. Ligji nr 20/2020 duhet të ishte plotësuar me vërejtjet e pronarëve, pasi zgjidhja e sigurtë dhe e qëndrueshme realizohet vetëm nëpërmjet vlerësimit të origjinës së pronës dhe Kushtetutës në fuqi. 

Në bindjen time mentaliteti komunist, ka drejtuar dhe komanduar në rrugë të mbrapsht, që me demagogji, duke folur për paqe dhe barazi dhe mbrojtje të shoqërisë, por me këtë ligj për pronën në realitet   ka maskuar një mizori në të cilën jeta e individit shfytyrohet e lirija shkaterrohet.  Zgjidhja që ka dhënë Kuvendi me ligjin nr 20/2020, që datë 16.04.2020, u miratua duke mos marrë në konsideratë Kushtetutën, kerkesat e GJEDNJ dhe arsyetimet e pronarëve, është përgjegjësi e Kryeministrit Edi Rrama. Edhe këshilltarët e tij dhe juristën në Kuvend, kanë përgjegjësi për shkatërrimin e ekonomisë, të drejtësisë dhe të stabilitetit social në Shqipëri. Sipas ankesave të shoqatave të pronarëve, ligji i fundit, Nr.20/2020, sanksionon regjistrimin në zyrën e Kadastrës edhe të pronave që janë përfituar me akte të fallsifikuara që dihet se janë NUL, që nuk kanë asnjë bazë ligjore, pa folur për detyrimet që përcakton neni 181 i Kushtetutës dhe vendimet e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, që ky ligj i shkel . Në formën e miratuar ligji do shtojë problemit egzistuese por vlen për momentin sa për ti raportuar BE se problemi i pronave u zgjidh.

Kryeministri Edi Rama me k[t[ ligj nuk krijon siguri të investimeve të huaja, stabilitet ekonomik dhe social të qendrueshme për të ardhmen. Në mënyrë që pronarët të mos dynden në Gjykatën e Strasburgut për shkak të këtij ligji dhe të akteve Nul që justifikon ku ligj,  Gjykata Kushtetuese duhet t’a bllokojë dhe ta korrigjojë këtë ligj që ai të vijë në përputhje me kërkesat e nenit 181 të Kushtetutës në fuqi. 

Nga Loro Stajka SHBA/

Në vijim ju paraqis kopjen e kërkesave të koalicionit të pronarëve drejtuar Kuvendit, që nuk u morën në konsideratë.

KOALICIONI i SHOQATAVE TË PRONARËVE 

TË ZONËS TURISTIKE VLORË-SARANDË

Drejtuar:

KRYETARIT TË KUVENDIT TË SHQIPËRISË z. GRAMOZ RUÇI

KRYETARIT TË KOMISIONIT PËR ÇËSHTJET LIGJORE z. HULUSI MANJA

KRYETARIT TË KOMISIONIT TË VEPRIMTARISË PRODHUESE z.NIKO PELESHI 

Tiranë, me 30.03.2020

Lënda: Kërkesë që në tryezat e komisioneve parlamentare, që do të shqyrtojnë kërkesat e Presidentit të Republikës për rregullimet konform Kushtetutës në ligjin Nr 20/2020, të jenë i ftuar 3 përfaqësues nga Koalicioni i Shoqatave të Pronarëve të zonës turistike Vlorë-Sarandë, për të argumentuar kërkesat e pronarëve të mirfilltë, për të drejtën e pronës konform Kushtetutës dhe vendimeve të GJEDNJ.   

Zz. deputetë,

      Presidenti i Republikës z. Ilir Meta, duke kërkuar mirëkuptimin e deputetëve, me dekretin Nr. 11457 dt 26.03.2020, i ktheu Kuvendit ligjin Nr. 20 dt. 5.03.2020 “Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë”  për plotësim konform Kushtetutës. 

      Presidenti në dekretin e tij është ndalur në nenet 12, 24, 33, 48, 49, 59, 60, 65, 68, 69, 71, 78 dhe 82. Vërejtjet e Presidentit. nuk janë të plota dhe nëse ato do plotësohen, e drejta e pronës konform Kushtetutës do vazhdojë të shkelet dhe situata jo vetëm që nuk do të përmirësohet ashtu siç pretendohet, do përkeqësohet në tërësi sepse ligji konsolidon anarkinë institucionale. Siç sqaroi publikisht, ish gjyqtari i GJEDNJ  z. Ledio Bianku, anarkia thellohet kur ligji del mbi Kushtetutën dhe mbi vendimet e GJEDNJ dhe ky ligj është rasti konkret. Ky ligj, duke na mohuar pronën e trashëguar, na mohon atdheun dhe na fut në konflikte  dhe nuk mund të justifikohet me aprovimin nga “Opinioni i Komisionit të Venecias” apo me pohimin se për këtë ligj është punuar me specialistë të huaj. Me Komisionin e Venecias diçka nuk shkon. 

      Komisioni Parlamentar i Ligjeve, e ka filluar procesin e konsultimit, për këtë ligj që në muajin Nëntor 2018, por shoqatat e pronarëve, që duhet të thireshin me herët u thirën në Komisionin e ligjeve me dt. 25 Shkurt 2020, d.m.th. 10 ditë përpara miratimit të ligjit dhe asnjë nga vërejtjet që i paraqitëm të detajuara nen për nen, nuk u morr në konsideratë, pasi çdo gjë ishte e vendosur. 

      Me vërejtjet tona, qëndrojnë në faktin se ligji, duke maskuar origjinën e pronës, krijon tituj të rinj pronësie dhe standarde të dyfishta. Sipas këtij ligji do të regjistrohen pa asnjë verifikim AMTP (aktet e marje së tokës në pronësi) edhe kur ato janë akte pa bazë ligjore ose NUL (në raport me ligjet e kohës në fuqi) dhe siç është bërë publike në media këto raste përbëjnë shumicën e AMTP-ve, në zonat turistike.  Ligji nuk përcakton se cilat prona duhen të kompensohen, në mënyrë që kompensimi të përputhet me nenet 41 dhe 42 të Kushtetutës. Masa e kompensimit, sipas këtij ligji bie ndesh me vendimet e GJEDNJ. Ajo Gjykatë me vendime të përsëritura ka vendosur si dysheme çmimin jo më pak se vlera e vitit 2008. Ky ligj justifikon korrupsionin masiv, veçanërisht me pronat në zonat me përparësi zhvillimin e turizmit, ku pronarët e ligjshëm që presin nga Shteti zbatimin e detyrimeve kushtetuese. Ky ligj favorizon oligarkinë politike dhe klanet e tyre mbështetëse që kanë abuzuar dhe përvetësuar pronat tona . 

       Zgjidhja e shpejtë dhe më e mirë është që prona ti regjistrohet pronarit sipas dokumentave të akteve të shpronësimit nga sistemi i diktaturës, ashtu siç është bërë për zonat e veriut. Këto dokumenta janë të plota në Arkivin e Shtetit dhe ne zyrat e kadastrës. Pronarët asnjëherë nuk e kanë kundërshtuar kompensimin për pronat e tyre, që janë tjetërsuar për nevoja publike. Kompensimi nuk mund të jetë më pak se vlera e hartës 2008 sepse këtë dysheme e ka kanë vendosur vendimet e GJEDNJ. 

      Në mënyrë që të mos vazhdojë abuzimi me metodën e “faktit të kryer”, ky ligj, duhet të saktësojë në mënyrë të qartë se regjistrimi në ZRPP, do bëhet pas verifikimit të AMTP dhe anullimin për pjesën e paligjëshme ose totalisht të paligjëshme të aktit të AMTP. Minimalisht në zbatim të ligjit “Për kadastrën”, ASHK duhet të verifikojë AMTP, për rastet që  ka ankesa nga subjektet e shpronësuar dhe siç e kemi kërkuar, Av. Shtetit nëpërmjet procesit gjyqësor me praninë e palëve të interesuara, të anullojë rastet kur akti bie ndesh me nenet 41 dhe 181 të  Kushtetutës në fuqi . Kështu prona i kthehet të zotit dhe shpallen Nul, ato AMTP, që do të rezultojnë të nxjerra në shkelje të ligjeve. Kështu zgjidhet dhe shqetësimi i ngritur nga Komisioni i Venecias dhe Presidenti i Republikës, për aktet që quhen pritshmëri ose garanci juridike dhe në anarkinë dhe korrupsionin e pas vitit 1991, persona të tretë, i ka përfituar ato padrejtësisht. Në këtë rast drejtësinë e vendos Gjykata.  Me këtë ligj prona zgjidhet me standarde të dyfishta  dhe në shkelje të Kushtetutës. Në këto kushte pronarët do të dynden në Gjykatën e Strasburgut, ku do marrin fitimin e munguar, ashtu siç e kanë fituar ata shtetas që janë ankuar dhe në një kohë tjetër Shteti do detyrohet të kthejë me ligj dhe konform Kushtetutës, pronën e grabitur. Ne jemi të bindur që GjEDNJ, nuk mund të korruptohet apo të marri vendime me standarde të dyfishta.

      Nenet 181/1 dhe 181/2 dhe nenin 41 që përcaktojnë qartë se ç’është prona dhe si fitohet prona por vendimi unifikues i GJEDNJ, Manushaqe Puto etj/2012,  nuk janë  cituar në asnjë nen të këtij projektligji, çka bie ndesh, me titullin, me objektin dhe me qëllimin e ligjit. 

Në formën aktuale ligji konsolidon anarkinë e tuitujve të pronësisë dhe mbështet mafien e pronave që në këto 30 vjet në bashkëveprim me oligarkët e politikës ka dhunuar detyrimet kushtetuese. 

      Me bindje se maxhoranca ka vullnetin për të zbatuar detyrimet kushtetuese, kuptojmë se se kthimi i ligjit nga Presidenti i Republikës i jep mundësi Komisionit të Ligjeve, që duke marrë në konideratë vërejtjet tona, të bëjë çdo plotësimet që e përafron këtë ligj me kërkesat e e Kushtetutës dhe kompensimin në përputhje me vendimet e GJEDNJ. Në këtë mënyrë Komisioni Ligjeve ka mundësinë të realizojë një zgjidhje të shpejtë problemit të pronës , pa patur nevojë për fonde financiare, pasi çdo trung do marri pronën e tij sipas Kushtetutës.

Në përfundim: Me bindje se do të gjejmë mirëkuptimin tuaj, për të zbatuar Kushtetutën dhe vendimet e GJEDNJ, duke  analizuar vërejtjet e Koalicionit të Shoqatave të Pronarëve të Zonës Turistike Vlorë-Sarandë, kërkojmë të vendosni që në tryezat e komisioneve parlamentare, që do të shqyrtojnë kërkesat e Presidentit të Republikës për rregullimet konform Kushtetutës dhe vendimeve të GJEDNJ në ligjin Nr. 20 dt 5.03.2020, të jenë të ftuar tre përfaqësues të pronarëve për të argumentuar nen për nen vërejtjet dhe sugjerimet tona të përmbledhura në vijim.

Në emër të Koalicionit të Shoqatave të Bregdetit

Sekretari i Koalicionit

Adrian Gjoka

gjoka.adrian@gmail.com

Mobile+ 355 68 215 2663 

REAGIMET NDAJ PLANIT TRE FAZOR TË PRESIDENTIT TRUMP DHE PLANI I CUOMOS PËR TESTIMET

by

–Protestat në Miçigen, Ohajo, Karolinën Veriore, Minesota, Utah, Virxhinia dhe Kentaki,janë në krah të presidentit që po lufton për zhbllokimin e konomisë/

NGA DALIP GRECA/

 Edhe dita e Premte kishte oshilacionet e veta në shifra për ecurinë e koronavirusit në Shtete e Bashkuara të Amerikës, por pozitiviteti qëndron në treguesin e lehtësimit të spitaleve dhe uljen e numrit të të shtruarëve të rinj. Statistikat e infeksionit dhe numrit të viktimave ende janë të larta. Numri i të vdekurëve regjistroi shifrën ditore 2 mijë e 535, duke e çuar numrin e të vdekurëve në 37 mijë e 158, ndërkohë që të infektuar të rinj u raportuan 32 mijë e 165, duke e rritur numrin total të të infektuarëve në 710 mijë 021. New Yorku pat një prapaktheu në ditët e këqia për numrin e viktimave, regjistroi 1 mijë e 25 të vdekur(nga 606 një ditë më parë), duke e çuar numrin e përgjithshëm të të vdekurëve në 17 mijë e 131, ndërsa shifra ditore e të infektuarëve ishte  7 mijë e 753, me një shifër totale 233 mijë e 951. New Jersey raportoi shifrën ditore të 322 të vdekur (numri i përgjithshëm i viktimave 3 mijë e 840), ndërsa të infektuar të rinj ditorë 3 mijë e 175 (shifra në total e të infektuarëve 78 mijë e 467). Massachusetts raportoi 159 të vdekur gjatë ditës së Premte, Michigani 134, Pannsylvania 120, Kalifornia 90, Ilinois 62, Florida 58, Georgia 51,Connecticut 65 etj.

                                  ***

Edhe pse kjo tablo shifrash duket e zymtë, gjithandej po flitet për hapjen e ekonomisë. Madje në disa prej shteteve ka pasur demonstrime që vënë nën presion qeveritë e shteteve. Protestat, në të cilat u është bërë thirrje autoriteteve për t’i dhënë fund izolimit janë zhvilluar në Miçigen, Ohajo, Karolinën Veriore, Minesota, Utah, Virxhinia dhe Kentaki.

Presidenti Donald Trump, i cili duket se i përkrah këto protesta, po përcjell udhëzimet që shtetet të fillojnë të hapin ekonomitë e tyre të mbyllura nga pandemia e koronavirusit.

Plani që u bë publik të enjten,dhe që u komentua gjërsisht të premten, përfshin tre faza. Ky plan u jep qeveritarëve autorizimin të marrin vendime se si shtetet e tyre do të procedojnë në javët dhe muajt e ardhshëm për një hapje graduale.

Udhëzimet ” Riapja e Amerikës” u njoftuan të enjten në Shtëpinë e Bardhë pas një komunikimi me guvernatorët e të 50 shteteve dhe u komentuan gjërsisht të premten. Presidenti u jep shteteve autoritetin të marrin vendime se si të procedojnë. Trump kishte thënë në fillim të javës se ishte autoriteti i Tij, që do të vendoste se kur do të pushonin kufizimet, por gjatë javës ai u tërhoq nga ky pretendim duke pasur kundër, jo vetëm guvernatorët, por edhe figura të njohura republikane.

“Disa shtete do të hapen më shpejt se të tjerët”, sepse nuk kanë të njëjtën situatë, argumentoi presidenti Trump, duke sjellë shembuj krahasimor.

       Plani tre fazor nuk do të fillojë derisa shtetet të kenë 14 ditë rresht ulje të rasteve të koronavirusit dhe të kenë kryer testime masive si dhe të kenë siguruar aftësi spitalore për t’iu përgjigjur ndonjë goditjeje të COVID-19. Udhëzimet e mbylljes aktuale të përcaktuara nga grupi i punës i Shtëpisë së Bardhë përfundojnë më 1 maj, por disa shtete si ato të Verlindjes, kanë përcaktuar 15 majin.

Plani Tre fazor i presidentit ka patur mbështetje dhe kundërshtime. Dy mjekë nga Harvardit vlerësuan natyrën graduale të planit të Presidentit Donald Trump për rihapjen e vendit, por të dy thanë se kombi duhet të forcojë aftësitë e testimit. Barry Bloom, profesor i shëndetit publik dhe William Hanage, profesor i asociuar i epidemiologjisë, e quajtën planin “të menduar”. Hanage theksoi se problemi, që duhet zgjidhur qëndron tek Testimi.

Shumë guvernatorë kanë deklaruar se kufizimet do të përfundojnë në maj; disa janë bashkuar në aleanca rajonale për planet e rihapjes. Presidenti Trump duket se dëshiron të sigurojë të paktën një kornizë ligjore Kombëtare për mënyrën se si vendi do të rihapet, përkundër paralajmërimeve nga të gjitha anët se kapaciteti i testimit për koronavirus është ende shumë i vogël.

Një numër i guvernatorëve u shprehën se ndërsa do të merrnin në konsideratë udhëzimet e presidentit, ata do të jenë të kujdesshëm të lëvizin gradualisht.

Disa nga guvernatorët, i pari ai New Yorkut, kanë dhënë alarmin për çështjet e pazgjidhura, si mungesa e testimit në masë.

Testimet janë të domosdoshme dhe të dobishme ,- tha Guvernatori demokrat i Connecticut, Ned Lamont, të premten në TV NBC.

Guvernatorja e New Meksikos, Michelle Lujan Grisham, ndërsa pranoi sugjerimet e Shtëpisë së Bardhë, u shpreh në mënyrë figurative tek tha se “fakti i qartë thelbësor është se ne nuk mund ta vendosim karrocën para kalit.”Ajo u shpreh se ekspertët e shëndetit publik kanë paralajmëruar se New Mexico nuk ka arritur ende në pikën e sigurisë për rihapje, nëse do të vepronim para kohe, do të rrezikonim shumë njerëz.

Gjithësesi Plani “Trump” kërkon që para hapjes shtetet të përmbushin disa kritere si : rënie e rasteve të COVID-19,rënie e shtrimeve spitalore për një periudhë dy javore etj. Nëse i kanë këto, shtetet mund të fillojnë hapjen e bizneseve, restoranteve dhe shkollave në faza të ndryshme. Guvernatorët kanë fjalën e fundit se si shtetet e tyre do të rifillojnë hapjen.

Guvernatori republikan i Maryland Larry Hogan, njëkohësisht dhe kryetar i Shoqatës Kombëtare të Guvernatorëve, tha që përpara se qeveritarët të fillojnë të lehtësojnë kufizimet e vendosura për të kontrolluar përhapjen e koronavirusit, shtetet e tyre, duhet të kenë aftësinë për të testuar më shumë njerëz, si dhe të kenë aftësi për të kryer gjurmimin e kontaktit. Spitalet gjithashtu duhet të kenë pajisje të përshtatshme mbrojtëse personale për punonjësit e kujdesit shëndetësor, tha ai në një deklaratë të Premten.

Presidenti Trump duke shigjetuar në distancë guvernatorin e New Yorkut Andrew Cuomo, tha se përgjegjës për testimet janë vetë shtetet. Më herët Presidenti kritikoi qeveritarët e New Yorkut se kishin bërë kërkesa të fryra për hapsira spitalore, shtretër dhe ventilatorë, më shumë se ç’ishin nevojat. Nga ana e tij guvernatori i New Yorkut replikoi, duke ia hedhur fajin zyrtarëve të presidentit që parashikuan shifra të fryra.

Gjithësesi Guvernatori Cuomo, krahas ankesave dhe kërkesave për më shumë fonde nga Qeveria Federale dhe duke ia hedhur asaj topin në fushë për të siguruar materialet testuse, ka thënë se do të lëshoi Urdhrin Ekzekutiv, që iu drejtohet të gjithë laboratorëve publik dhe privat të NYS për të koordinuar me Departamentin e Shëndetit të Shtetit për t’i dhënë përparësi Testimit Diagnostik të Koronavirusit.

Ky veprim është pjesë e përpjekjeve të Shtetit për të shtuar testimet. Urdhri Ekzekutiv do të ndihmojë në bashkëpunimin e 301 laboratorëve dhe spitaleve në shtet, që janë të liçensuar për të kryer analiza të tilla.

Guvernatori përsëriti gjithashtu thirrjen e tij për qeverinë federale të sigurojë fonde të pakufizuara për shtetet për të ndihmuar në stabilizimin e ekonomisë dhe t’i lejojë shtetet të kryejnë funksionet e tyre për rihapjen.