Katër ambasadorë nga vendet ballkanike, Shqipëria, Bullgaria, Maqedonia dhe Kosova,  diskutuan në Panelin : “Marrëdhëniet Ndërqeveritare midis vendeve të Ballkanit dhe Bashkimit Evropian”. Kurse, Serbia, e bojkotojë atë si shkak i pjesmarrjes së Republikës së Kosovës /

Nga Beqir SINA/

NEW YORK : Në qytetin e New Yorkut,  “Peace Islandas Institute”, Qendra për Çështjet Globale – mbajti një diskutim për :”Marrëdhëniet Ndërqeveritare midis vendeve të Ballkanit dhe Bashkimit Evropian” , i organizuar nga ky institut me pjesmarrjen e studenteve të gazetarisë dhe pedagogve, dhe diplomtave ballkanik akredituar në OKB.

Në diskutim folën përfaqësues të Bullgarisë, Shqipërisë, Maqedonisë dhe Kosovës dhe ekspertë për çështjet e Ballkanit. Pjesëmarrësit në diskutimin me temë: “Marrëdhëniet Ndërqeveritare midis vendeve të Ballkanit dhe Bashkimit Evropian” , ishin të një mendimi, se të gjitha pasojat e trazirave në Ballkan – (luftrat) gjatë këtyre dy dekadave të fundit erdhën si shkak e sundimit të egër komunist, të cilat aplikuan gjatë sundimit të tyre në këto vende ndarjet e tmershme mes popujve të Ballkanit, madje si në Shqipëri egzistojë ndarja e thellë edhe mes vetë shqiptarëve të njërës anë të kufirit me anën tjetër. Sipas tyre çdo gjë në këto vende u finalizua me atë regjimit ultranacionalist të Millosheviqit. Zbatimi i demokracisë në Ballkan, ekonomia, shteti dhe rendi janë një faktor përcaktues i përparimit të vazhdueshëm të këtyre vendeve drejt Bashkimit Europian – forcimit të urave të lidhjes, mes vendeve Ballkanike”.

Diskutimi Paneli 2 për “Marrëdhëniet  Ndërqeveritare midis kombeve të Ballkanit dhe Bashkimit Evropian ”  trajtojë gjithashtu integrimin e vendeve të Ballkanit në Bashkimin Evropian , kohezionit politik për përfitim reciprok , zhvillimit të qëndrueshëm social-ekonomik dhe ruajtjen e paqes së gjatë, dhe të qëndrueshme në rajonin e Ballkanit dhe të kontributeve të këtyre vendeve tek paqja botërore . Është gjithashtu e rëndësishme për tëpërmendur se diskutatët adresuan në kumtesat e tyre nevojën e bashkëpunimit rajonal për tranzicion demokratik , performancat financiare , dhe modelet e tregtisë, duke përfshirë sektorin privat në vendet Ballkanike, marrëveshjet ndërshtetrore dhe ndërkufitare që janë arritur për këtë qëllim”.

Diskutantët folën për rolin e qeverive të këtyre vendeve, si dhe rolin e popujve tek një forcim lidhjesh dhe marrëveshjesh ndër-ballkanike, sfidat para dhe pas antarësimit në familjen Europiane – Bashkimin Europian aty ku të gjitha këto vende, thonë se e kanë qëllimin e tyre dhe mënyrat se si komuniteti ndërkombëtar mund të ndihmojë për zhvillimin ekonomik të këtyre vendeve”.

Eshtë e rëndësishme të ceket se ky ishte i pari diskutim i këtij lloji – që u mbajt në Nju Jork, të mërkurën mbi Bakllanin dhe Bashkimin Europian mes këtyre vendeve, ku për herë të parë mori pjesë edhe Kosova, ndërkohë, që Serbia e bojkotojë atë si shkak i pjesmarrjes së ambasadorit të Republikës Kosovës . Megjithatë, ishin katër ambasadorë nga, Bullgaria, Shqipëria, Maqedonia dhe shteti më i ri Kosova që përfaqësojnë diplomacinë e vendeve të tyre në Kombet e Bashkuara, të cilët për tre orë iu bashkuan diskutimit në Institutin “Ishujt e Paqes” në panelin  2 : ” Marrëdhëniet  Ndërqeveritare midis vendeve të Ballkanit dhe Bashkimit Evropian”

Diskutimin e moderoi Dr Aras Konjhodziç President dhe CEO nga Federata e Shoqatave Amerikane  – Ballkanike Amerikane, ndërsa mbajtën kumtesa : H.E. Stephan Tafrov Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm i Bullgarisë në OKB , H.E. Ferit Hoxha Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm e Shqipërisë në OKB, , H.E. Goce Karajanov Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm e Maqedonisë në OKB, H.E. Bekim Sejdiu – Konsulli i Përgjithshëm i Kosovës në Nju Jork.

Kurse mirëseardhjen ua uroi mikëpritësi i këtij diskutimi Professor Mehmet Kilic Drejtor i Qendrës për Çështje Globale nga Instituti “Ishujt e Paqes” në New York.

Ambasadori i Bullgarisë Tafrov,  tha se roli i Bullgarisë në Ballkan, duhet ndjekur me shumë vëmendje dhe duhet t’i kushtohet rëndësi edhe nga vendet e tjera të Ballkanit, vende këto që aspirojnë për në Bashkimin Europian. Tafrov me një karrierë të shquar diplomatike, i kushtojë vemendje të veçantë gjatë diskutimit të tij – ndarjes një herë e përgjithmon nga e kaluara komuniste të Bullgarisë, me reformat në vend që e çuan atë drejt integrimit të saj Europian, duke e bërë Bullgarinë anëtare të Bashkimit Europian.” Bullgaria ishte e para që e ka njohur Kosovën – në Ballkan, dhe ishte me fat që qëndroi larg luftërave Ballkanike gjatë dy dekadave të fundit, duke dhënë kontributin e saj për të shërbyer vetëm paqes dhe sigurisë në Ballkan”.

“Unë jam shumë i kënaqur për këtë mundësi , tha në fillim të fjalës së tij Ambasadori Ferit Hoxha Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm e Shqipërisë në OKB, për të pasqyruar një ekspoze të gjerë, dhe sa më shumë të jetë e mundur fotografia e marrëdhënieve tona me BE-në dhe perspektivat e gjetjes së rrugve për të qenë sa më afër BE-së . Dhe për këtë do të doja të falënderoj Institutin Ishujt e  Paqes që na e sigurojë këtë platformë të diskutimit tonë”.

Ajo që ka ndodhur dhe ku jemi tani, tha ambasadori Hoxha është se  : “Shqipëria është pjesë e Stabilizim  Asociimit – ose , i njohur ndryshe si :”Versioni i shtrirë i procesit të zgjerimit të BE-së”, ku Shqipëria si çdo vendi shkon drejt BE-së nëpërmjet një seri hapash , ku secili është i kushtëzuar në përparimin në reformat që është monitoruar nga afër nga Komisioni Evropian .

Rajoni ynë, tha ambasadori Hoxha,  është plot me histori , por nuk është “tretur” plotësisht, duke na bërë ne të gjithë më të pjekur , mbasi ne të gjithë kemi mësuar nga e kaluara dhe ne të gjithë shikojmë me besim në të ardhmen; “Perspektiva e përbashkët të integrimit të BE-ja. E cila na ka ndihmuar në masë të madhe për të kapërcyer sfida të ndryshme dhe historike dhe padrejtësitë “.

“Kjo është ajo që ne e quajmë fuqia transformues të BE-së . kjo është pra, e qartë se Ballkani nuk mund të zhvillohet plotësisht në paqe dhe harmoni pa BE-në , BE-ja , nga ana tjetër , nuk do të ndjehen plotësisht e plotë dhe e sigurtë dhe pa Projektin e saj të krijimit të një zone të tërë evropiane të paqes, stabilitetit dhe prosperitetit, e cila nuk do të kompletohet pa Ballkanin Perëndimor . Ballkani Perëndimor nuk është oborrin e shtëpisë të Evropës , por ajo është padyshim një pjesë përbërëse e tij . Procesi i integrimit nuk mund të zvarritet përgjithmonë . lodhja nga zgjerimi mund të marrë një taksë e rëndë në procesin e reformave dhe për të prodhuar një lodhje të reformës në rajonin . Procesi duhet të jetë konkretë , me objektiva të matshme dhe të jenë të arsyeshme në kohë të përshtatur . BE-ja ka qenë dhe duhet të mbetet një motor i fuqishëm për zhvillimin ekonomik , qeverisjen  e përmirësuar , dhe përparimin në sundimin e ligjit në të gjithë zonën e Ballkanit Perëndimor .”

Në fund të diskutimit të tij Ambasadori Ferit Hoxha Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm e Shqipërisë në OKB, konkludoi se ” Është e rëndësishme për të shmangur ndarjen e rajonit në dy nivele . BE duhet , për të hapur negociatat e pranimit sa më shpejt të jetë e mundur , me të gjitha vendet – pa marrë parasysh se sa kohë procesi mund  do të marrë – bazuar në faktin e njohur se negociatat e pranimit kanë vetëm një ndikim të vërtetë transformues në institucionet shtetërore ”

Për Ekselencën e tij Ambasadorin Bekim Sejdiu – Konsulli i Përgjithshëm i Kosovës në Nju Jork.   Instituti Ishujt e Paqes meriton një kredi të veçantë për organizimin e këtij debati për Ballkanin , këtu në Nju Jork .

“Ballkani ka rënë gradualisht nga axhenda politike ndërkombëtare dhe ajo është duke u bërë gjithnjë e më shumë një çështje rajonale, përkatësisht [ështje e BE-së dhe NATO’s, tha ambasadori Sejdiu duke shtuar se kjo është kryesisht për të mirë , sepse tregon se rajoni ynë ka bërë një rrugë të gjatë , që nga koha e luftërave të tmerrshme , gjenocidet dhe spastrimit etnik , në një moment tjetër ku çështja më e rëndësishme në agjendat politike të vendeve të rajonit, është përmbushja e standardeve për procesin e anëtarësimit në BE”.

Përshtypja, tha më tej ai është se ” Ballkanizimi “, term ky i përdorur për të përshkruar fragmentimet të përgjakshme politike përgjatë vijave etnike , i kanë lënë hapësirë “Evropianizmit” një koncept ky që mishëron procesin e integrimit në BE përmes përqafimit të standardeve politike të demokracisë dhe ekonomisë së tregut”.
Gjatë pesëmbëdhjetë viteve të fundit, raportet e progresti tëe Komisioni i BE-së,  lëshuar çdo vit duke janë bërë një pikë referimi për matjen e transformimit të suksesshëm politik dhe socio – ekonomik të shoqërive ballkanike . Megjithatë, theksoi ai sfidat janë të mëdha dhe pikat e nisjes , unë do të thoja , nuk janë të njëjta tha ambasadori Sejdiu, ne të gjithë kemi kaluar ose jemi duke kaluar nëpër tranzicion.

Ai përmende faktin se Republika e Kosovës i takon një grupi vendesh , të Ballkanit, e cila kishte për të kaluar nëpër një tranzicion të trefishtë : 1 . Nga komunist në një sistem demokratik ; 2 . Nga të shkatërruar nga lufta në një shoqëri të pasluftës ; 3 . Nga para- pavarësisë me status të pavarur politik, në pavarësi dhe shtet të lirë dhe sovran .

Rruga jonë e lirisë dhe pavarësisë ishte e vështirë dhe e dhimbshme ceku Konsulli i Përgjithëshëm i Kosovës, në Neë York.

Ai tregoi më pasë se ku jemi sot ? “Kosova, tha ambasadori Sejdiu festoi gjashtë vjetorin e pavarësisë së saj javën e kaluar . Gjatë gjashtë viteve të fundit si shtet i pavarur , Kosova ka treguar vizion, kapacitet dhe angazhim për të përqafuar dhe për të avancuar standardet e demokracisë , multietnicitetit , të drejtat e njeriut dhe ekonominë e tregut të lirë. Me politikën tonë të fqinjësisë së mirë dhe orientimin e fortë Evro-Atlantik, ne treguam se jemi një shtyllë e fortë e stabilitetit dhe përparimit në rajonin tonë . Me 106 anëtarë të OKB-së, të cilat  kanë njohur pavarësinë e Kosovës  dhe të tjerë që pritet të njohin , Kosova në mënyrë të pakthyeshme është duke marrë vendin e saj të plotë në familjen e kombeve sovrane” .

Integrimi Euro – Atlantik për Kosovën është një aspiratë kombëtare dhe rrjedhimisht një objektiv politik i dorës së parë i shetit të Kosovës . “Në perspektivën tonë , kjo përfshin anëtarësimin në BE dhe NATO . Pra , edhe pse BE-ja dhe NATO janë dy organizata të pavarura , ne shohim ato si dy shtylla të një ombrellë të vetme euroatlantike ” ka potencuar në diskutimin e tij H.E. Bekim Sejdiu – Konsulli i Përgjithshëm i Kosovës në Nju Jork.

Ai më tej ka dhënë katër arsye të përgjithshme që e bëjnë projektin Evro-Atlantik të pazëvëndësueshën për Kosovën dhe rajonin. Zoteri Sejdiu iu referua edhe integrimit te pakicës serbë në Kosovë si dhe dialogut Kosovë-Serbi. Për këtë të fundit, ai potencoi se populli i Kosovës ka vuajtur shumë, në vite dhe dekada, nën pushtim dhe politika shtypëse dhe shfarosëse. Ai nënvizoi se historia nuk mund të ndryshohet, siç nuk mund të ndryshohet as realiteti gjeografik, përktësisht se Kosova dhe Serbia janë shtete fqinjë dhe si të tilla ato duhet të normalizojnë marrëdhëniet si shtete fqinjë dhe të barabarta.

Diskutantët ju përgjigjën edhe pyetjeve të pjesëmarrësve. Një prej tyre ishte dhe ambasadori Maqedonas në New York, Goce Karjanov, i cili iu përgjigjë pyetjes së veprimtarit Uk Gjonbalaj mbi shqetësimin e devijimit të lumit të Radikës. “Me sa dije unë tha ambasadori maqedonas ende nuk ka një planë për Radikën, duke shtuar se me vjen keq por unë nuk kamë kompetencë të falsë për këte çështje, megjithatë do të jemë më se i kënaqur të ju njoftojë në të ardhmen mbi këtë çështje” tha në përgjigjen e tij H.E. Goce Karajanov Përfaqësues i Përhershëm Misioni i Përhershëm e Maqedonisë në OKB.