Mesazhi strategjik i Edward P. Joseph dhe imperativi i diplomacisë së përgjegjshme.
Nga Prof. Dr. Fejzulla Berisha
Deklarata e analistit të njohur amerikan Edward P. Joseph, se qeveria aktuale e Republikës së Kosovës duhet të heqë dorë nga qasjet populiste përçarëse dhe të përfitojë nga dobësimi relativ i pozitës së Aleksandar Vučić, përbën një mesazh me peshë të jashtëzakonshme diplomatike dhe strategjike për të ardhmen e shtetit të Kosovës. Kjo deklaratë nuk duhet të lexohet si kritikë e zakonshme politike, por si një sinjal i drejtpërdrejtë për institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës.
Në kohë të ndjeshme gjeopolitike, shtetet maten jo vetëm me fuqinë e argumentit juridik, por me aftësinë për të lexuar saktë momentin historik dhe për ta kthyer atë në kapital diplomatik.Pikërisht këtu qëndron thelbi i momentit aktual për Kosovën.
Dritarja strategjike që nuk duhet humbur
Dobësimi relativ i pozitës së Beogradit në arenën ndërkombëtare duhet të shihet si një dritare strategjike për avancimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës. Historia diplomatike njeh raste të shumta kur shtetet e vogla kanë ditur të përfitojnë nga dobësimi i rivalëve të tyre.
Komperacion ndërkombëtar: Kroacia dhe Sllovenia në vitet ’90
Një shembull i qartë është Kroacia dhe Sllovenia në fillim të viteve 1990. Në momentin kur ish-Yugoslavia po dobësohej institucionalisht dhe politikisht, këto dy shtete shfrytëzuan me mençuri momentin për të konsoliduar njohjen ndërkombëtare dhe për të forcuar subjektivitetin e tyre shtetëror.Kosova sot ndodhet para një logjike të ngjashme diplomatike.
Shteti mbi retorikën politike
Në kohë sfidash historike, retorika partiake duhet t’i lëshojë vendin arsyes shtetërore.Kjo është një normë e njohur në teorinë kushtetuese dhe në praktikën e diplomacisë krahasuese.
Komperacion: Estonia, Letonia dhe Lituania
Pas shpërbërjes së Soviet Union, Estonia, Latvia dhe Lithuania ndërtuan konsensus të gjerë institucional dhe politik për çështjet strategjike.Pikërisht uniteti institucional i lejoi këto shtete të integrohen me shpejtësi në NATO dhe European Union.Ky është një mësim i vlefshëm edhe për Kosovën. Qeveria aktuale e Republikës së Kosovës duhet ta vendosë interesin shtetëror mbi interesin ditor politik.
Dimensioni kombëtar dhe historik
Kjo nuk është vetëm çështje e qeverisjes së ditës.Kjo është çështje që prek vetë projektin historik të shtetformimit të Kosovës.
Komperacion: Irlanda dhe procesi i paqes
Një rast tjetër krahasues është Ireland në raport me procesin e paqes në Irlandën Veriore.Institucionet shtetërore atje kuptuan se momentet historike kërkojnë unitet, kompromis dhe mençuri diplomatike.
Rezultati ishte Good Friday Agreement, që ndryshoi historinë politike të rajonit.Kosova duhet të mësojë nga këto modele krahasuese.
Mesazhi i Edward P. Joseph duhet të shërbejë si një kambanë reflektimi për qeverinë aktuale të Republikës së Kosovës.
Komperacioni ndërkombëtar dëshmon qartë se shtetet që dinë ta lexojnë momentin historik përfitojnë dhe konsolidohen.Ata që e humbasin këtë moment, paguajnë kosto historike. Për Kosovën, koha për veprim të mençur, diplomaci aktive dhe unitet institucional është tani.