Prof.dr. Pal Nikolli/
Nëse dikur kolonizimi bëhej me ushtri, sot ai mund të ndodhë edhe pa u dëgjuar asnjë e shtënë arme. Mjafton që një vend të humbasë njerëzit e tij, të humbasë kontrollin mbi pasuritë e veta dhe të mos jetë më zot në shtëpinë e vet.
Kjo është dilema që sot ngrihet për Shqipërinë.
Për më shumë se tri dekada, vendi ka përjetuar një emigrim të vazhdueshëm. Qindra mijëra shqiptarë, veçanërisht të rinj, mjekë, inxhinierë, mësues dhe profesionistë, kanë zgjedhur të ndërtojnë jetën e tyre jashtë vendit. Fshatra të tëra janë boshatisur, qytetet po plaken dhe lindjet bien nga viti në vit. Një komb nuk dobësohet vetëm kur humbet territor; ai dobësohet edhe kur humbet njerëzit e tij.
Në të njëjtën kohë, pasuritë natyrore, minierat, nafta, burimet ujore, bregdeti dhe toka, janë dhënë shpesh për shfrytëzim përmes koncesioneve ose investimeve të huaja. Investimet e huaja janë të mirëpritura kur respektojnë ligjin dhe krijojnë mirëqenie për vendin, por ato nuk duhet të zëvendësojnë interesin kombëtar. Kur fitimi largohet, ndërsa qytetarët largohen bashkë me të, lind pyetja se kush po përfiton realisht nga pasuritë e Shqipërisë.
Ndërkohë, vendi po bëhet gjithnjë e më tërheqës për shtetas të huaj që blejnë prona, investojnë ose vendosen për të jetuar. Ky është një fenomen normal në një ekonomi të hapur. Megjithatë, ai kërkon politika të mençura që të mos krijohen pabarazi, spekulime me pronat apo ndryshime të pakontrolluara demografike. Debati nuk duhet të jetë kundër të huajve, por në favor të mbrojtjes së interesit publik dhe zhvillimit të qëndrueshëm.
Historia na mëson se kombet nuk zhduken vetëm nga luftërat. Ato mund të dobësohen edhe nga korrupsioni, keqqeverisja, varfëria, mungesa e shpresës dhe largimi i brezave të rinj. Kur qytetarët largohen sepse nuk shohin të ardhme në vendin e tyre, kjo është një kambanë alarmi për çdo shtet.
Prandaj, pyetja nuk është nëse duhet të kemi investitorë të huaj apo marrëdhënie me botën. Shqipëria ka nevojë për kapital, teknologji dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Pyetja është nëse shteti po mbron interesin kombëtar, po krijon kushte që shqiptarët të jetojnë me dinjitet në vendin e tyre dhe po administron pasuritë publike në dobi të qytetarëve.
Një atdhe nuk humbet vetëm kur pushtohet. Ai mund të humbasë edhe kur boshatiset nga bijtë e vet.
Nëse një ditë Shqipëria do të ketë më shumë pasuri të administruara nga të tjerët sesa nga vetë shqiptarët, më shumë të rinj jashtë sesa brenda kufijve dhe më shumë shpresë në emigracion sesa në vendlindje, atëherë nuk do të kemi nevojë të pyesim nëse po kolonizohet. Përgjigjja do të jetë shkruar në realitetin që kemi lejuar të ndërtohet.
Ende nuk është vonë. Pasuritë mund të mbrohen, ekonomia mund të ringrihet dhe shqiptarët mund të gjejnë arsye për të qëndruar. Por kjo kërkon një shtet që vendos interesin kombëtar mbi çdo interes tjetër, sepse një vend nuk mbahet gjallë vetëm nga kufijtë e tij. Ai mbahet gjallë nga njerëzit që e quajnë atë Atdhe.
Foto: pine.al