Shkruar nga PAOLO LEPRI-/ E përktheu nga “Corriere della Sera” Eugjen Merlika/
Nëse është e vërtetë se “e fshehta e lirisë është guximi”, siç tha dje Ursula von der Leyen, duke sjellë ndërmënd Greqinë e lashtë të Thuqidhidhit dhe Perikliut, kryetarja e re e Komisionit duhet të ketë shumë gjatë mandatit të saj. Kjo është një nga pak siguritë në një çast kaq sfilitës të projektit evropian. Ish ministres së Mbrojtjes gjermane nuk i mungojnë përvoja dhe vendosmëria. Por mund të mos jenë të mjaftueshme.
Përse e themi këtë? Sepse tërmeti politik që ka bërë të tronditet shtëpia e përbashkët ndoshta do të kishte kërkuar ndërhyrje të jashtzakonëshme e jo një përsëritje të zakonit thelbësor të ruajtjes së gjëndjes.Bëhej fjalë në rradhë të parë të rishafrohej Evropa me qytetarët, të ndërhyhej në fusha në të cilat njerëzia është ndjerë e braktisur, nga punësimi tek siguria.E gjithë kjo nuk ndodhi. Fakti që zgjedhjet e majit kanë vlerësuar më pak se sa pritej fuqitë kundërshtare nuk duhej të kishte mbetur vetëm një ngushullim i përkohshëm për (pothuaj) fituesiit. Frymëmarrja klasike e të liruarit nga ankthi zgjati shumë.
Gjithshka mbeti si më parë. Von der Leyen u zgjodh me metodën e zakonëshme. Mbizotërimi i ndërqeverisëshmërisë mbeti i pacënuar. U la mënjanë e vetmja risì e lindur në vitet e shkuara, ajo e treguesit të zgjedhësve në skedat e votimit për emrin e kandidatit për drejtues të Komisionit. Përshtypja e përgjithëshme mbetet ajo e një manevre pak të tejdukëshme të pallatit.
Por në mënyrë paradoksale, këto metoda të vjetra kanë prodhuar rezultate politike që mund të kthehen në një pikë force për gruan e zgjedhur në pasardhje të luksemburgasit Jean-Claude Juncker. Para së gjithash, edhe se emri i saj nuk doli nga cilindri i Angela Merkel por nga ai i Emmanuel Macron, Ursula von der Leyen nuk ka mbas vetes një Vënd të vogël, siç ka ndodhur në çerekun e fundit të shekullit (veç përjashtimit jo të parëndësishëm të Romano Prodit). Drejtimi i saj mund të fitojë peshë. Do të jetë ndoshta më e pavarur se sa shumë prej paraardhësve të saj. Megjithatë zgjedhja e saj me vetëm nëntë vota më shumë se e domosdoshmja, krijoi në Itali një rast të diskutueshëm për mbështetjen përcaktuese të ardhur nga parlamentarët pesë yje.
Pikërisht ndarjet që kanë përshkuar grupet politike (në rradhë të parë pakënaqësia e madhe e socialdemokratëve gjermanë, që në të vërtetë quhet mall për opozitë), kanë detyruar ish të mbrojturën e kançelares të punojë mbi një program konkret, në një farë mënyre larg nga kërkimi i një barazpeshe akrobatike ndërmjet përparësive të qeverive: pakt për shpërnguljet, ruajtje e mjedisit, investime publike, rrogat minimale, mbrojtje të shtetit të së drejtës, fuqizim të kompetencave lligjvënëse të Evroparlamentit. Përçarjet dhe ribashkimet në familjet politike tradicionale, të shkaktuara nga kandidatura e saj, mund të jenë një element pozitiv në dialektikën e futur në allçi me të cilën jemi mësuar për shumë kohë. Për këtë arsye von der Leyen qe dje, mbi shumë tema, më e qartë se në deklaratat e para. E nëse duam t’i masim guximin, disa pjesë të fjalës së saj nuk janë dukur të zakonshme. “Në det – tha – është detyrë të shpëtojmë jetët dhe në traktatet e konventat tona është detyrë ligjore e morale të respektohet dinjiteti i çdo qënieje njerëzore”. Gjithshka lë të shpresohet se Evropa e saj nuk dëshëron më të lerë vetëm Vendet që, si Italia, janë gjendur në vijë të parë përballë valës së arritjeve të të mjerëve të tokës.
Nuk mund të nënvleftësohet sigurisht gjëja e re që një grua është zgjedhur, për të parën herë, në drejtimin e Komisionit të Brukselit. Edhe kjo do të jetë, në çdo rast, një element fuqie. Muajt e shkuar në Gjermani flitej se Ursula von der Leyen synonte sekretarinë e përgjithëshme të Nato-s ose detyrën e përfaqësueses së Lartë të poltikës së jashtëme. Ndërsa arriti në një vënd ku mund të vazhdojë, në nivel evropian, punën e kryer në qeverinë e Berlinit për të futur kuotat e gjinisë dhe për të zhdukur dallimet në shpërblimet mes dy sekseve. Premtimi për të mos pranuar emrat e propozuar nga qeveritë për skuadrën e saj, nëse emri i burrave do të jetë shumë i madh, është një zotim që mund të bëjë shumë mirë, në përgjithësi, për pavarësinë e qeverisë së Bashkësisë.
Nuk është e rastit që Ursula von der Leyen i kushtoi pikërisht një gruaje – liberales franceze Simone Veil – një pjesë të rëndësishme të fjalës së saj. E internuar në Auschwitz, prej nga ishte kthyer me numurin 78561, të vulosur në një krah, e para kryetare femër e asamblesë së Strasburgut tha se Bashkimi i Evropës e kishte “pajtuar” me shekullin e njëzetë. Ndërsa sot është e nevojshme të pajtohet shekulli njëzetenjë me Evropën që është ndryshuar shumë pak. Pa braktisur vlerat që e kanë bërë të lindë.
“Corriere della Sera”, 16 korrik 2019 E përktheu Eugjen Merlika