Frank shkreli – Page 78 – Dielli

EDHE NJË KADET SHQIPTAR NË AKADEMINË WEST POINT

July 5, 2018 by dgreca

NJË KADET NGA SHQIPËRIA NË AKADEMINË E FAMËSHME USHTARAKE AMERIKANE, WEST POINT/

Nga Frank Shkreli/

Të hënën që kaloi, në javën e 4 Korrikut, Ditës së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, Akademia e Ushtarake e Shteteve të Bashkuara, West Point, priti mbi 1200 kadetët e rinjë për këtë vit të ri shkollor, ndër ta edhe një shqiptar, nga 16 kadetët ndërkombëtarë të pranuar këtë vit në Akademinë prestigjoze ushtarake amerikane. Dita e pritjes së kadetëve shënon fillimin e një trajnimi e stërvitjesh rigoroze, pas të cilave studentët pranohen zyrtarisht në Korpusin e Kadetëve, me 18 gusht. Ndër kadetët e rinjë përfshihen 294 femëra, 400 studentë nga radhët e pakicave dhe 16 studentë ndërkombëtarë, përfshirë edhe kadetin Enea Hilaj nga Shqipëria. Me 21 qershor, gjatë një ceremonie në Ambasadën e Shteteve të Bashkuara në Tiranë, Atasheu Ushtarak amerikan pranë kësaj ambasade, Z. James Hilton i dorëzoi Enea Hilajt — i cili shoqërohej aty nga familja e tij – Çertifikatën e pranimit të tij në Akademinë Ushtarake Amerikane.

Sipas një njoftimi në portalin e Ambasadës Amerikane në Tiranë, Enea Hilaj është kadeti i katërt nga Shqipëria, i pranuar deri më tani në Akademinë Ushtarake amerikane West Point, por është i pari kadet nga Shqipëria, që është pranuar në West Point, në shtatë vitet e fundit. Shqipëria u zgjodh për të dërguar një kadet, megjithse vendet për studentët ndërkombëtarë këtë vit ishin të kufizuar vetëm në gjithsejt 16 studentë nga vendet e huaja. Në njoftimin e ambasadës thuhet se Enea Hilaj u emërua pas një procesi të drejtë dhe transparent rekrutimi, të bashkrenduar me Qendrën Shqiptare të Rekrutimit. Thuhet se Z. Hilaj pritet të diplomohet nga West Point në vitin 2022 dhe pastaj do të këthehet në Shqipëri për të shërbyer, në bazë të kontratës, si oficer në radhët e Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë. Në njoftimin e Ambasadës amerikane në Tiranë thuhet se emërimet për West Point janë të hapura për të gjithë të interesuarit civilë dhe ushtarakëtë moshave 17 deri në 22 vjeç dhe bëhen bazuar në arritjet akademike, gjëndjen e mirë fizike në aftësitë e demonstruar për udhëheqje. Vendet nga do vinë kandidatët përzgjidhen nga Departamenti Amerikan i Shtetit në konsultim me Departamentin Amerikan të Mbrojtjes dhe pastaj ambasadat amerikane në vendet përkatëse u kërkojnë atyre të caktojnë deri në gjashtë kandidatë për të konkuruar për pranim në Akademinë Ushtarake Amerikane. Në njoftimin e ambasadës amerikane në Tiranë për emërimin e Enea Hilajt për kadet në West Point, theksohet se në vitet e ardhëshme pritet që të bëjnë lutje edhe kandidatë të tjerë dhe e cilëson pranimin e kadetit Hilaj në Akademinë Ushtarake në West Point si, “Shembullin më të fundit në listën e gjatë të shembujve të një marrëdhënieje të shkëlqyeshme midis Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.”

Atasheu ushtarak pranë ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Tiranë, Z. James Hilton duke i dorëzuar më 21 qershor kadetit shqiptar, Enea Hilaj Çertifikatën e pranimit në Akademinë Ushtarake të Shteteve të Bashkuara

Të pranohesh në Akademinë Ushtarake të Shteteve të Bashkuara në West Point nuk është aspak e lehtë, por është një nder i jashtzakonshëm që gjithmonë është rezervuar vetëm për studentët më të mirë dhe më të shquar të kombit amerikan. Për t’u pranuar në Akademinë më prestigjioze ushtarake amerikane, kadetët jo vetëm që duhet të jenë inteligjent, por duhet të jenë edhe fizikisht në gjëndje të mirë dhe individ që shquhen nga tiparet e karakterit të shkëlqyeshëm njerëzor. Ata që përzgjidhen për tu pranuar në West Point, sigurojnë një edukatë universitare që nuk e ka shoqën askund në botë, ndërkohë që të gjitha shpenzimet janë të paguara nga Akademia. Diploma nga Akademia Ushtarake Amerikane në West Point, gjatë gjithë jetës do i dallojë të diplomuarit e Akademisë West Point nga të tjerët, për nga aftësitë, për nga karakteri, si dhe për zotësitë udhëheqse që ata do të kultivojnë aty, duke i bërë ata anëtarë të një grupi ushtarakësh ndërkombëtarë të dalluar dhe shumë të respektuar midis kolegëve të tyre.

Dy vjetë më parë Akademia Ushtarake e Shteteve të Bashkuara kishte pranuar edhe dy kadetë nga Republika e Kosovës, dy tërinjë shqiptarë të FSK-së, të pranuar në akademinë ushtarake më të njohur në botë, janë Arilena Shala dhe Ylli Dalladaku. Të dy këta janë studentët e parë nga Kosova që shkollohen në Akademinë Ushtarake Amerikane në West Point.

Misioni i Akademisë Ushtarake në West Point është, “Për të edukuar, për të trajnuar dhe për të frymëzuar korpusin e kadetëve, ashtuqë secili kadet që diplomohet, të jetë një udhëheqës i dedikuar ndaj vlerave karshi Detyrës, Nderit dhe Atdheut… dhe gjithëherë i gatëshëm për ti shërbyer kombit të vet”. Akademia realizon misionin e saj duke edukuar dhe zhvilluar kadetët me tipare të një udhëheqsi për të ardhmen, duke u bazuar në programet akademike, ushtarake dhe fizike që ofron West Point. Sipas Akademisë, zhvillimi i udhëheqsve të ardhëshëm ushtarakë e politikë i ka rrënjët në parimet e një përgatitjeje etike dhe morale si dhe në Kodin e Nderit, sipas të cilit kadetët betohen se, “Nuk do të gënjejnë, nuk do të mashtrojnë, nuk do të vjedhin dhe nuk do të tolerojnë as ata persona që bëjnë gjëra të tilla”. Secili kadet, është një udhëheqës, thuhet në portalin e Akademisë West Point, dhe si të tillë janë shembuj për të tjerët.

Kadetit shqiptar Enea Hilaj si dhe kandidatë e mëparshëm shqiptarë nga Shqipëria dhe nga Kosova, janë pranuar në West Point krejtësisht bazuar në meritat e tyre duke konkuruar, jo vetëm me mijëra studentë amerikanë që çdo vjet bëjnë lutje për t’u pranuar në Akademinë Ushtarake të Shteteve të Bashkuara, por ata kanë konkuruar me më të mirët dhe me më të shkëlqyeshmit e këtij vendi, për nga sjelljet dhe karakteri, por edhe për nga përgatitjet akademike dhe fizike. Dhashtë Zoti që të rinjë shqiptarë të dalin me sukses në nismën e tyre e të dallohen dhe të diplomohen nga Akademia Ushtarake më e njohur në botë dhe si të tillë të shërbejnë edhe si frymëzim për moshatarët e tyre shqiptarë kudo, duke treguar se me mund, djersë, nder, moral e karakter, çdo gjë është e mundur.

Shpresojmë gjithashtu se njëkohësisht, me arritjet, me sjelljet dhe eventualisht me sukseset e shkëlqyeshme akademike dhe ushtarake që kërkon prej tyre Akademia Ushtarake në West Point, kadetët shqiptarë nga Shqipëria dhe nga Kosova, të nderojnë dhe t’i japin emër të mirë vetes, familjeve që i rritën dhe mbarë kombit shqiptar, të cilit i përkasin.

Duke marrë parasyshë zhvillimet aktuale politike – shpesh tepër zhgënjyese, anë e mbanë trojeve shqiptare — detyrohemi të shpresojmë se e ardhmja e kombit shqiptar do të njohë ditë më të mira kur të udhëhiqet, eventualisht, nga brezi i këtyre kadetëve shqiptarë, të brumosur në etikën dhe moralin, në nderin dhe në dashurinë për Atdheun, karakteristika këto që do t’ua ofrojë disiplina, edukata ushtarake dhe akademike në West Point. Dalshin me faqe të bardhë!

JAPONIA HUMBI BOTËRORIN POR FITOI ADMIRIMIN E BOTËS

July 3, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Humbjen e Japonisë (3-2) në ndeshjen e Botërorit me Belgjikën të hënën që kaloi, trajneri i skuadrës kombëtare japoneze, Akira Nishino e cilësoi si “tragjike”. Ishte hera e tretë, sipas vërejtësve të Botërorit, që Japonia u gjënd në prak të çerek finales së Botërorit, ndërkohë që disa prej lojtarëve në fund të lojës ranë në gjunjë duke u përlotur nga zhgënjimi i humbjes. Ai shprehu zhgënjimin e tij të thellë për humbjen që skuadra e tij pësoi nga Belgjika, duke thënë se, “Nuk është se ne nuk luajtëm mirë, por duhej që t’a fitonim ndeshjen kundër Belgjikës. Ne donim të fitonim, skuadra jonë ishte e fortë dhe ne mundëm të përballoheshim me Belgjikën dhe besoj se mund të fitonim”, u shpreh ai për median në mbarim të ndeshjes, ndërkohë që burrërisht mori përsipër përgjegjësinë për humbjen duke venë në dyshim taktikat e tija të përdorura në ndeshjen me skuadrën belge.

Sidoqoftë, Japonia humbi kundër Belgjikës me rezultatin 3-2 dhe si përfundim i këtij rezultati, është Belgjika ajo që do të përballet me Brazilin në fazën e ardhëshme të çerek finales së ndeshjeve të Botërorit për Kupën e Futbollit, 2018.

Thuhet se Botërori mund të konsiderohet si skena më e madhe botërore, ku çdo katër vjet, kombe nga mbarë bota paraqesin me krenari jo vetëm aftësitë sportive të lojtarëve dhe skuadrat më të mira futbollistike, por është edhe një rast i mirë për çdo komb pjesëmarrës në këto lojëra, të ndajnë me mbarë botën — edhe pjesë të kulturës së tyre kombëtare të fushave të ndryshme.

Pa marrë parsyshë nëse skuadra e Japonisë fitoi ose humbi ndeshjet e saja në Botërorin e Kupës Botërore të Futbollit që po zhvillohen në Rusi gjatë këtyre ditëve, tifozët japonezë pas të gjitha ndeshjeve të skuadrës sës tyre kombëtare, pa përjashtim, habitën botën duke ndërmarrë diçka të paparë në raste të tilla ndërkombëtare. Ata, pa hesitim, qoftë në fitore ose edhe në rast humbjesh të skuadrës japoneze, madje me sy të përlotur, kanë pastruar karrigat dhe stadiumin nga letrat, ushqimet dhe mbeturina të tjera të hedhura nga tifozët e zemëruar me humbjen ose të gëzuar në kulm për fitoren e skuadrës së tyre kombëtare. Ishte ky një gjest respekti i tifozëve japonezë, i cili në të vërtetë habiti botën, kur ata madje edhe pas humbjes së futbollistëve japonezë kundër Belgjikës — ndeshje e cila ua humbi të gjitha shpresat për vazhdimin e pjesëmarrjes së Japonisë në ndeshjet e mbetura të Botërorit në Rusi — tifozët japonezë qëndruan në stadium pasi mori fund loja, për të ndihmuar puntorët vullnetarë vendas të pastronin stadiumin nga mbeturinat e lëna pas nga dhjetëra mijëra shikues. Shumë komentues, sidomos në rrjetët sociale, e kanë cilësuar gjestin e tifozëve japonezë si momentin më të mirë për ‘ta në ndeshjet e Botërorit të këtij viti.

Çdo humbje është zhgënjyese dhe i prishë qejfin cilitdo qoftë tifoz serioz, por tifozët japonezë dhe skuadra e tyre kombëtare e futbollit, largohen nga Kupa Botërore e Futbollit 2018 në Rusi me krenari, pasi negjithë humbjen e kombëtares së tyre, ata siguruan admirimin dhe respektin e botës duke i dhënë njerëzimit një mësim të madh me sjelljen e tyre – një mësim që meriton të kopjohet nga të gjithë dhe jo vetëm në raste skenash botërore, siç është Botërori i Kupës së Futbollit, por gjithmonë dhe gjithkund, përfshirë nivelin vendor dhe shtetëror. Sjelljet e mira të tiforëve japonezë nuk kaluan pa u venë re as nga media botërore. Shumë komentues në media dhe në rrjetët sociale shfaqën shpresën që shembulli i treguar nga tifozët japonezë me këtë rast, do të bëhet traditë dhe të kopjohet edhe nga tifozë të tjerë, ashtu siç ndodhi kësaj radhe, në të vërtetë, me tifozët senegalezë pas fitores së skuadrës së Senegalit kundër Polonisë.

Gjesti tepër fisnik i tifozëve japonezë tregon në të vërtetë shkallën e zhvillimit kulturor në jetë dhe në të gjitha fushat e veprimtarisë së një populli, ndryshe nga huliganët e futbollit serbë e rusë, por edhe të tjerë, të cilët as kësaj radhe nuk u munguan të shfaqnin ndjenjat e tyre primitive anti-shqiptare nepër rrugë edhe gjatë ndeshjeve të Botërorit në stadiumet ruse.

Për japonezët, as humbja në fushën e topit dhe asgjë tjetër nuk mund të arsyetonte koritjen kombëtare as humbjen e njerzillëkut e të sjelljeve të mira nga ana e tifozëve të tyre në stadium — e dhunën jo se jo – dhe as fyerjet dhe parullat primitive kundër një kombësie tjetër. Media të ndryshme ndërkombëtare njoftojnë se kjo nuk është hera e parë që mbështetsit e skuadrës kombëtare japoneze, pastrojnë stadiumet, duke theksuar se sjelljet e tyre jashtë vendit, siç ishte pastrimi i stadiumeve pas ndeshjeve të Botërorit në Rusi, në të vërtertë, nuk ishte asgjë e jashtzakonshme –pasi është pjesë e kulturës së tyre kombëtare. BBC-ja citon gazetarin e futbollit Scott McIntyre që jeton e punon në Japoni, të ketë thënë, se sjelljet e mira të tifozëve japonezë në Rusi, “Nuk janë vetëm pjesë e kulturës së futbollit, por janë pjesë e kulturës japoneze në përgjithësi. Thuhet se futbolli pasqyron kulturën. Një aspekt i rëndësishëm i shoqërisë japoneze është fakti se çdo gjë duhet të jetë absolutisht e pastërt për të gjitha ndeshjet sportive, përfshirë futbollin”, ka thënë ai. Kjo është diçka që u mësohet fëmijve që në moshë tepër të re. Ndërsa, profesori i sociologjisë në universitetin Osaka të Japonisë, Scott North ka thënë gjithashtu për BBC-në se, “Pastrimi i stadiumeve pas ndeshjeve është pjesë e sjelljeve bazë që mësohen në shkollë, ku fëmijët e kanë për detyrë, që në atë moshë, të pastrojnë dhomat e mësimit dhe koridoret e shkollave të tyre, ndërkohë që këto sjellje pastaj bëhen pjesë e gërshetuar e dukurive të traditës kulturore për një pjesë të madhe të popullësisë japoneze.” Pastrimi i stadiumeve në Rusi nga tifozët japonezë, shtoi ai, për japonezët paraqet një rast për t’i treguar botës krenarinë e tyre ndaj mënyrës së jetesës dhe kulturës së tyre, ndërkohë që duan të përdorin rastin të ndajnë atë krenari edhe me ne të tjerët”, ka theksuar Profesori North. “Japonia nuk do të thotë vetëm lojtarët, por shtë çdo gjë tjetër, përfshiër edhe tifozët. Ne duhet të luajmë rolin tonë, për të përfaqsuar vendin tonë, si është më mirë”, citohet një tifoz japonez që kishte shkuar në Rusi për të parë ndeshjet e skuadrës së vendit të tij. Por tifozët japonezë bëjnë të njëjtën gjë edhe pas ndeshjeve sportive në nivel kombëtar, mbrenda Japonisë dhe jo vetëm. Japonezët mbledhin mbeturinat kudo në vende publike ku mblidhen turma të mëdha, përfshirë kafenetë, kinematë dhe sallat ku mbahen koncertet muzikore.

Përveç shfaqjes së tyre të krenarisë kombëtare, nuk ka ndonjë arenë ose skenë tjetër më të përshtatëshme se Botërori, për të deklaruar nevojën dhe detyrimin e të gjithëve – për tu sjellë mirë në raste të tilla – por edhe për të treguar se secili prej nesh mund të bëjë diçka sado pak të vogël dhe në çfardo rrethanash, për t’u kujdesur për planetin tonë, në një kohë kur po flitet aq shumë për mbrojtjen e mjedisit, në nivele kombëtare dhe ndërkombëtare, si një obligim mbarë botëror.

Ndonëse Japonia u largua nga Botërori pas një humbjeje 3-2 kundër Belgjikës, e cila si përfundim, në minutat e fundit të ndeshjes, siguroi kualifikimin për në çerek finalen e Botërorit, skuadra japoneze e futbollit u këthye në atdhe me kokën lartë për arritjet sportive në fushën e topit të Botërorit 2018 në Rusi. Ndërkohë, tifozët japonezë, me një shembull përgjegjësie të lartë qytetare, jo vetëm se shpalosen vlerat e tyre kulturore të sjelljeve të mira njerëzore para botës — në një arenë të tillë ndërkombëtare siç është Botërori — por siguruan njëkohësisht, admirimin dhe respektin e mbarë botës për përgjegjësitë e treguara njerëzore ndaj njëri tjetrit dhe të tjerëve për rreth, por edhe për mbështetjen dhe kujdesin që ata treguan ndaj mbrojtjes së mjedisit dhe të këtij planeti të quajtur Tokë, në të cilin jetojmë të gjithë dhe ndaj të cilit të gjithë jemi përgjegjës për ta ruajtur dhe për t’u kujdesur për të, duke ua lënë pasardhësve tanë pak më të pastër se ç’e kemi gjetur.

FRANK SHKRELI I SHKRUAN KRYEMINISTRIT PËR VLERËSIMIN E AT GJERGJ FISHTËS

June 28, 2018 by dgreca

KUR DO T’I VIJË RADHA VLERËSIMIT HISTORIK TË AT GJERGJ FISHTËS, Z. KRYEMINISTËR?/c

*-Besoj se po të pyetej Eqerem Çabej, ai do të dëshironte dhe do të ishte krenar, që si dy miq të vjetër, ta kishte bustin e At Gjergj Fishtës aty pranë tij, në kopshtin e Akademisë së Shkencave./

Nga Frank Shkreli/

Në fillim të kësaj jave, Kryeministri i Shqipërisë, Z. Edi Rama inauguroi bustin e gjuhëtarit Eqerem Çabejt, një akademiku dhe njeriu të letrave shqipe, me të vërtetë me vlerë dhe i merituar. Kryeministri shqiptar, me të drejtë, ngriti lart figurën e Çabejt, duke vlerësuar rolin dhe kontributin që ai ka dhënë për gjuhën shqipe. Media të ndryshme shqiptare i bënë jehonë këtij aktiviteti ndërsa njoftuan se busti i gjuhëtarit dhe albanologut të shquar shqiptar Dr. Eqerem Çabejt është vendosur në kopshtin e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Në ceremoninë e inaugurimit foli edhe, Z. Rama, i cili u shpreh se, “Busti i Eqerem Çabejt në zemër të Tiranës, një vepër e bukur për një njeri të bukur, të cilin përkushtimi dhe kontributi për gjuhën e shqipe e ktheu përjetësisht në Lartmadhërinë e shkencave albanologjike”, është shprehur Kryeministri Rama.

Me këtë shënim të shkurtër nuk dua të marr përsipër asnjë kritikë për askënd. Prof. Eqerem Çabej meriton bustin në kopshtin e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, ose kudo tjetër në trojet shqiptare. Siç u shpreh edhe akademiku Vasil Tole, sekretar shkencor i Akademisë së Shkencave, gjatë inagurimit të bustit, Eqerem Çabej, “Është më së pari një simbol, simbol i shkencëtarit dhe i atdhetarit, i ndërgjegjes shkencore dhe i ndërgjegjes qytetare, i fisnikërisë njerëzore dhe i moralit njerëzor, kjo e provuar vijueshmërisht në tri sisteme: gjatë mbretërisë, pushtimit nazifashist të vendit si dhe komunizmit”. Dr. Eqerem Çabej mund të jetë i vetmi që u mbijetoi të tre sistemeve, sidomos komunizmit, ndryshe nga shumë bashk-kohas të tij, duke mënjanuar etiketimin si armik i popullit nga regjimi i Enver Hoxhës. Megjithëse, siç njoftonte edhe gazeta Kombi më 4 nëntor 1943, Dr. Eqerem Çabej ishte një ndër anëtarët e qeverisë së formuar atë vit, prej Rexhep Mitrovicës. Për fatin e tij të mirë, të familjes së tij dhe të kulturës dhe gjuhës shqipe, Dr. Eqerem Çabej nuk e pësoi nga regjimi komunist, ashtu siç e pësuan kolegët e tij të cilët ishin pjesëtarë me ‘të, në qeverinë pro-naziste shqiptare, disa prej të cilëve e paguan me jetë pjesëmarrjen e tyre në këtë qeveri. Pjesëmarrja e Dr. Eqerem Çabejt në qeverinë e Rexhep Mitrovicës nuk ia ulë aspak vlerat dhe kontributet e tija, por përkundrazi, e rritë atë në vijimësi, sidomos për kontributet e tija në fushën e historisë filologjike shqiptare, por edhe në studime të tjera të albanologjisë, në përgjithësi. Me të, gjuha shqipe dhe kultura shqiptare janë më të pasura. Andaj u ngrit busti i tij para ndërtesës së Akademisë së Shkencave.

Pyetja nuk është se pse i ngrihet busti Prof. Eqerem Çabejt, por pse nuk vlerësohen për kontributet e tyre – në tre sistemet gjatë të cilave jetoi dhe veproi ai — edhe figura të tjera të ndritura të Kombit shqiptar që vepruan gjatë asaj periudhe, si për shembull, At Gjergj Fishta*, shtëpia ku ka jetuar ai, ndonëse e shpallur monument kulture, është këthyer në një gërmadhë të vërtetë ku flejnë zogjët e natës.

Ndoshta pak njerëz e dinë, por Prof.Eqerem Çabej ka pasur konsideratë të lartë për At Gjergj Fishtën – i cili për arsye që dihen nuk mundi t’a shprehte gjatë regjimit komunist, pasi Fishta ishte shpallur “armik i popullit dhe tradhëtar i Kombit”, i ndaluar rreptësisht nga komunistët shqiptarë, për hatër të komunistëve jugosllavë. Por Çabej ka vlerësuar lartë At Gjergj Fishtën — para sundimit komunist kur Eqerem Çabej mund të shprehej lirisht– duke e cilësuar Fishtën, ndër të tjera edhe si “Poeti kombëtar i Shqiptarëve”. Duke shkruar për vlerësimet edhe konsideratat e E. Çabej për Fishtën, i ndjeri Prof. Dr. Engjëll Sedaj është shprehur se –vlerësimet e tija për Gjergj Fishtën — si “Poet Kombëtar i Shqipërisë”, si “Përfaqësues më i pari i leteraturës së sotme shqiptare” dhe sidomos si poet më i avancuar epik ballkanik i shekullit, (Çabej) i mbështet kryesisht në Lahutën e Malcis”, veprën kryesore të At Gjergj Fishtës.

Në një prej vlerësimeve të tija për Lahutën e Malcis dhe për Fishtën,Prof. Eqerem Çabej është shprehur: “…Fishta zë fill me njësinë e vogël të fisit për të mbaruar te njësia më e madhe e kombit, ia fillon me bariun e moçëm Marash Ucin dhe mbërrin te Abdyl Frashëri në Lidhjen e Prizrenit. Duket qartas përpjekja e tij të zgjerojë dalëngadalë botën në një brendi më fort nacionale, të ngrejë kështu veprën në sferën kombëtare. Kështu vepra e tij ka marrë karakterin e një eposi kombëtar…duke qenë njëkohësisht në një farë kuptimi edhe një epos ballkanik. Një dritë jete homerike shkëlqen mbi veprën e tij: si në dukje të zanave që u përngjajnë Dianës e Atenës…”.

Ndërsa katër vjet para se të vdiste Fishta, Prof. Çabej jep këtë gjykim për At Gjergj Fishtën: “Gjergj Fishta është bërë, sidomos në Lahutën e Malcis, përfaqësuesi më i parë i literaturës së sotme shqiptare”. Dhe më tej Çabej është shprehur se, “Në fakt, në poezinë epike të Fishtës është kënduar thelbi i shpirtit të shqiptarëve, elementi i konservuar i popullit që njëherit më së mirë dëshmon njësinë e kombit”. Çabej ka shkruar gjithashtu për epërsinë artistike të Fishtës, se në, “Ngjarjet e një natyre më shumë lokale, që përbën bazën historike për veprën” Lahuta e Malcisë, At Gjergj Fishta — ka theksuar Prof. Eqerem Çabej — “Prej kësaj bëri një epope kombëtare”, kështu që sipas tij, “Kjo epope nganjëherë i kalon kufijtë e shqiptarisë, duke qënë njëkohësisht, në një farë kuptimi, edhe një epos ballkanik”. Ndërkaq, për kontributin e Fishtës në zhvillimin e gjuhës shqipe në përgjithësi, albanologu austriak, Prof. Dr. Norbert Joklka shkruar se, “Me At Gjergj Fishtën gjuha shqipe u rrit, u madhnue, u ba zojë. Me At Gjergjin, kryetar në Kongresin e Manastirit, u caktue njëherë e përgjithmonë një alfabet i vetëm për mbarë Shqipninë, vendim ky me dobi që nuk numrohen. Me At Gjergjin zuni fill shkolla, me shqipen gjuhë mësimi…” është shprehur albanologu i njohur austriak.

Besoj se po të pyetej Eqerem Çabej, ai do të dëshironte dhe do të ishte krenar, që si dy miq të vjetër, ta kishte bustin e At Gjergj Fishtës aty pranë tij, në kopshtin e Akademisë së Shkencave. Fatkeqsisht, për derisa politika shqiptare — e cila vendos çdo gjë në atë vend, madje edhe për gjërat që nuk i takojnë siç janë gjuha, arti, trashëgimia kulturore, letërsia e të tjera – e trajton At Gjergj Fishtën kështu siç e ka trajtuar këto 28-vjet post-komunizëm – në Shqipëri nuk ka ndryshuar asgjë! Është e vërtetë se njerëzit në Shqipëri janë të lirë të blejnë dhe të lexojnë librat e Fishtës, por nga pikpamja e pranimit dhe njohjes zyrtare të kontributit të autorit të “Epopesë Kombëtare”, siç e ka quajtur Gjergj Fishtën Prof. Eqerem Çabej, nuk ka asnjë ndryshim. Se pse At Gjergj Fishta anashkalohet dhe pse mbahet gjithnjë në harresë zyrtare, kjo është një pyetje për mbarë shoqërinë dhe Kombin shqiptar, por, veçanërisht, është një pyetje që duhet ti drejtohet Kryeminsitrit Rama, Ministrisë së Kulturës, Akademisë së Shkencave dhe enteve të tjera përgjegjëse të qeverisë dhe të shtetit shqiptar. Pikë së pari, pyesni për këtë Ministren e Kulturës.

Një bashkohas i tij, At Benedikt Dema është shprehur pas vdekjes së At Gjergj Fishtës se “Shqypnia do të nisë me e çmue ma tepër At Fishtën, kur në raste në të cilat Kombi kërkon e lyp ndërmjetësimin e nevojshëm të autoritetit e të veprimtarisë së tij”. Fatkeqsisht, Atdheu i At Gjergj Fishtës nuk vepron më me entuziazmin e idealeve që ishte program i jetës së tij, “Për të vendosur themelet e patundura të idealizmit kombëtar, për të prirë në luftime në mbrojtje të Kombit, për t’i gërshetue kunora lumnije racës mijëvjeçare shqiptare, gjakut të derdhun e flijeve të vuajtuna të Kreshnikëve të Kombit”, ka shkruar dikur Benedikt Dema, duke shpresuar njëkohësisht se shqiptarët, si Komb i qytetëruar, do të dijnë t’i çmojnë njerzit e mëdhej të tij, duke i ndërtuar atij gjeniu, atij Ati të Atdheut, një përmendore të pashlyeshme, “një shenjë të përherëshëme e të denjë, për një komb të përparuem”. Shpresojmë, por deri kur? Pa At Gjergj Fishtën, pa vlerat kombëtare dhe pa idealet e tija, Shqipëria nuk është e përparuar dhe njëkohësisht, nuk është as Shqipëria që duam! Z. Kryeministër, kur do t’i vijë radha At Gjergj Fishtës, që të zejë, zyrtarisht, vendin që ai meriton dhe që i takon në historinë dhe në kulturën e Kombit shqiptar?

Ju falënderoj për vëmendjen, Zoti Kryeministër!

Frank Shkreli

*Në kujtim të fjalimit të At Gjergj Fishtës në Konferencën e Paqës, 1919:

https://sq.wikipedia.org/wiki/Fjalimi_i_At_Gjergj_Fishtës_në_Konferencën_e_Paqës 20 qershor (1919)

LUFTA E HUMBUR SERBO-RUSE NDAJ SHQIPTARË TË ZVICRËS

June 26, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Nuk ishte kjo thjesht vetëm një ndeshje sportive midis Zvicrës — në skuadrën e të cilës luajnë 4 shqiptarë: Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili — dhe Serbisë, në Kaliningrad të Rusisë, por ishte gjithashtu edhe një rast ose më mirë të themi një luftë, që siç duket Serbia dhe Rusia paskan pas planin për ta bërë me futbollistët shqiptarë, me qëllim për të propaganduar edhe njëherë në opinion botëror, pretendimet e tyre në lidhje me Kosovën, duke përzier një ndeshje normale sportive ndërkombëtare me histori dhe politikë. Kjo përpjekje, natyrisht, nuk është hera e parë. Huliganët serbë me mbështjetjen e huliganëve rusë, të sanksionuar nga Beogradi dhe Moska zyrtare kanë bërë ndërhyrje të tilla më parë, por që u janë përplasur në turi. Sipas disa të dhënave në disa medie amerikane, shënjat e para se rusët dhe serbët kishin në mend t’i shpallnin luftë sportistëve shqiptarë të skuadrës kombëtare zvicerane, u panë kur në qëndër të Kalaningradit, para se të fillonte ndeshja Zvicër-Serbi, ishin bashkuar grupe tifozësh rusë e serbë, të cilët iu drejtuan stadiumit ku do të bëhej ndeshja, duke kënduar, “Rusia e Serbia, Vëllëzër, për gjithmonë”, “Kosova është Serbi”, e të tjera, njofton gazeta amerikane Nju Jork Tajms, duke shkruar se rusët e kanë adaptuar Serbinë si skuadrën e dytë të tyre për ta mbështetur në këtë Botëror, pas vendit të tyre.

Ndjenjat dhe shfaqjet anti-shqiptare kundër Kosovës u pasqyruan jo vetëm në stadium, para dhe gjatë ndeshjes mdis Zvicrës dhe Serbisë, por edhe në nivelet më të larta të politikës së Serbisë. Gjithnjë sipas gazetës Nju Jork Tajms, kur Serbia mundi Kosta Rikën në fillim të turneut botëror, Ministri i Jashtëm i Serbisë, Ivica Daçiq u shpreh për mediat se ky vend i Amerikës Qëndrore kishte qenë ndër të parat shtete që ka njohur pavarësinë e Kosovës më 2008, një fakt që pak kush e di, ndërkohë që gazeta amerikane citon ministrin serb të ketë thënë se, “Fitorja e Serbisë kundër Kosta Rikës ishte për ‘të një hakmarrje e vogël, por e ëmbël” ndaj këtij vendi të vogël të Amerkës Qëndrore. Kjo fitore (1-0) kundër një vendi të largët të Amerikës Qëndrore u bë, në sytë e Serbisë, simbol i një triumfi historik kundër të huajve, shkruan Revista Foreign Affairs, duke shtuar se serbët shikojnë çdo fitore të vogël sportive kundër kombeve që sipas tyre u kanë bërë pa drejtësi, sepse serbët janë lodhur aq shumë nga humbjet e njëpasnjëshme sa që përqafojnë cilëndo fitore qoftë, madje edhe më të voglën dhe më të parëndësishmen, siç ishte fitorja e Serbisë (1-0) kundër Kosta Rikës.

Por ndeshja midis Zvicrës dhe Serbisë, pikërisht për arsye të pjesëmarrjes në skuadrën zvicerane të katër futbollistëve shqiptarë, të cilët shënuan dy golat për Zvicrën ishte një ndeshje tepër me rëndësi për serbët. Një fitore e Serbisë me këtë rast do të ishte një fitore kundër Kosovës dhe shqiptarëve, një rast i jashtzakonshëm për të treguar para botës superioritetin e tyre ndaj shqiptarëve! Sipas gazetës së njohur amerikane, kjo ishte një ndeshje e dominuar me pyetje identiteti dhe përkatësie kombëtare, por edhe lufte e paqeje, sepse lojtarët shqiptarë në skuadrën kombëtare të Zvicrës, përfshirë shenuesit e golave, kanë lindur ose i kanë rrënjët në Kosovë, e cila luftoi për pavarësinë e saj kundër forcave serbe në fund të dekadës së 1990-ave.

Fillimisht në stadium nuk pati prova shfaqjesh anti-shqiptare, ndonëse si zakonisht në raste të tilla, pala serbe menjëherë filloi të përhapnin parullat, në bashkrendim me tifozët nacionalistë rusë tanimë të njohur,si “Kosova është Serbi”, “Kosova është zemra e Serbisë” e të tjera. “Nacionalistët serbë shpresonin që në këtë ndeshje me Zvicrën të rivendosnin krenarinë kombëtare, duke mundur skuadrën kombëtare të Zvicrës, të udhëhequr nga yjtë e Kosovës. Në vend të fitores”, që prisnin, ka shkruar revista e njohur amerikane Foreign Policy që mbulon politikën e jashtme, “Xherdan Shaqiri, i lindur në Kosovë, u shkaktoi atyre një humbje të turpshme.”

Në një garë si kjo, në nivel ndërkombëtar siç është Botërori, pas një fitoreje mbi kundërshtarin, natyrisht se kushdo do shprehte emocionet dhe krenarinë kombëtare, identitetin dhe rrënjët e origjinës. Shfaqja e lojtarëve shqiptarë pas fitores së Zvicrës 2-1 kundër Serbisë — duke bërë me duar simbolin e shqiponjës dykrenare — ishte një shprehje normale entuziaste e këtyre emocioneve të rastit, por edhe e krenarisë së tyre me prejardhjen shqiptare dhe nuk ishte aspak një shënjë konflikti. Shënja konflikti, janë thirrjet ofenduese të tifozëve serbë për vrasjen e shqiptarëve (ubi, ubi, ubi shiptare) në çdo rast ndeshjesh kombëtare dhe ndërkombëtare, si dhe shpalosja e atij që FIFA e ka cilësuar si një flamur të një lëvizjeje nacionaliste paraushtarake serbe në ndeshjen e Serbisë me Kosta Rikën në fillim të lojërave të Botërorit në Rusi. Hipokrizia e këtij populli nuk ka kufi. Është në rregull pra, sipas tyre, që nacionalistët serbë të shpalosin flamuj dhe pllakarta fyese nacionaliste anti-shqiptare në ndeshjet e Botërorit, por shqiptarëve as mos tu ndihet zëri as mos të identifikohen si shqiptarë — e që ata të shpalosin simbole kombëtare në raste të tilla para botës, jo se jo. Kur shqiptarët me krenari dhe pa fyer askënd, bëjnë me duar simbolin e flamurit të tyre kombëtar, ky na qenka “provokim” dhe përzierje e politikës dhe e historisë, me sportin. Flamuri i Shqiptarëve, si simbol i paqës, nuk ka pushtuar kurrë asnjë pëllëmbë tokë të huaj.

Humbja e Serbisë kundër skuadrës kombëtare Zvicrës me katër lojtarët shqiptarë, dy prej të cilëve shënuan golat fituese, ishte e vështirë për tu kapërdir nga nacionalistët serbë dhe nga Beogradi zyrtar. Revista prestigjoze amerikane Foreign Affairs shkruan se, “Për shumë veta në Serbi kjo ndeshje futbolli nuk ishte thjesht një garë kundër skuadrës kombëtare zvicerane – por u konsiderua si një luftë e nxitur nga urrejtjet shekullore, si një rast që paraqet mundësinë për t’i shkaktuar kundërshtarit një varrë të madhe me qëllim për të dëmtuar psikozën kolektive kombëtare.” Arsyeja se pse ndeshja kundër një grupi të vogël futbollistësh shqiptaro-zviceranë mori një rëndësi aq të madhe në Serbi ishte se, sipas kësaj reviste, dueli në Kaliningrad midis Serbisë dhe skuadrës kombëtare të Zvicrës me lojtarë shqiptarë, paraqiti një rast të rrallë për të rivendosur sado pak krenarinë e humbur kombëtare të serbëve. Politikanët serbë, përfundon revista amerikane Foreign Affairs artikullin e saj mbi këtë çështje, mund të pretendojnë se nuk e kanë humbur Kosovën, ashtu siç refuzojnë, në mënyrë teatrale, të pranojnë pavarësinë e saj, fakti mbetet se Serbia vetëm vonon pranimin e këtij realiteti politik. Beogradi është krejtësisht i pa fquishëm që të ndryshojë këtë realitet: Kosova është shtet më vete tani dhe Serbia është një shtet në rënie. Në vend që të përballet me “status quon” e re, Serbia ka vendosur t’i këthehet mitologjisë dhe të së kaluarës, sepse e ardhmja duket aq e pa shpresë për ‘të, përfundon komentin e saj revista amerikane Foreign Affairs.

Katër shqiptarët e skuadrës kombëtare të Zvicrës fituan ndeshjen kundër Serbisë dhe siguruan fitoren domethënse, falë lojës më të mirë të tyre, por edhe mbështetjen e botës në luftën propagandistike të shpallur kundër tyre nga Serbia dhe Rusia. Ata dolën fitues dhe faqebardhë në fushën e lojës së topit, në opinionin mbarëkombëtar shqiptar dhe ndërkombtarë, përfshirë zviceranët. Me profesionalizmin e tyre dhe me krenarinë për identititetin e vet kombëtar, Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili nderuan veten, familjet e tyre që I kanë rritë në këtë frymë atdhetare dhe njëkohsisht nderuan mbarë Kombin e vet, megjithse jetojnë dhe punojnë në Zvicër. Ata janë përfaqsues të denjë të shqiptarëve kudo! Shqiptarët kudo qofshin, në këtë moment, kanë nevojë për ndonjë lajm të mirë dhe për ndonjë arsye për t’a ndie veten krenarë. Fatkeqsisht, politikanët nuk po na bëjnë të ndjehemi krenarë. Por janë sportistët dhe këngëtarët shqiptarë si edhe përfaqsues të profesioneve të tjera, shqiptarë të përhapur anë e mbanë botës që po çojnë lartë emrin e shqiptarit. Falënderës Zotit për sportistët dhe artistët, përfshirë këngëtarët të cilët me arritjet dhe punën e tyre i kanë sjellë emër të mirë, ndërkombtarisht, Shqipërisë, Kosovës dhe shqiptarëve në përgjithësi. Shembulli i lartë i këtyre sportistëve është për tu ndjekur nga të gjithë, por sidomos nga klasa politike aktuale e shqiptarëve.

E drejta dhe e vërteta historike janë në anën e shqiptarëve. Kosova nuk është Serbi siç pretendojnë dhe deklarojnë serbët e rusët dhe nuk është as Turqi, siç ka deklaruar Presidenti i Turqisë, Rexhep Erdogan. Kosova është ashtu siç ka qenë gjithmonë: e shqiptarëve dhe e askujt tjetër! E shqiptarëve, brenda dhe jashtë Kosovës, si Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili, të cilët i treguan botës se rrënjët i kanë në Kosovë dhe se janë krenarë të shpalosin trimërisht para botës mbarë — madje dhe para një bote jo aq miqësore për shqiptarët, siç është Rusia — simbolin, identitetin dhe vlerat e Kombit të cilit i përkasin. Megjith përballjen me një gjëndje që tani për tani mund të duket kaotike në botën shqiptare, sidomos në radhët e politikës dhe për arsye të politikës anti-shqiptare që po luhet në trojet tona nga influencat e huaja – shpesh me bashkpunimin e elementëve të mbrendshëm — është në rrezik që Kombin ta marrë lumi. Por mesazhi i rendësishëm dhe shpresëdhënës është ky: është ky brez i ri i shqiptarëve, në trojet shqiptare dhe në diasporë, në të cilin kemi shpresën se do vazhdojë të jenë krenarë për identitetin dhe vlerat kombëtare të Kombit të vet, ashtu siç u treguan krenarë përfaqsuesit e denjë të këtij brezi të ri me sjelljet e tyre në Botëror dhe që njëherazi, me hapat e tyre të shpejtë, t’i tregojnë rrugën Kombit shqiptar drejtë Perëndimit.

PËRKEQËSOHEN MARRËDHËNIET AMERIKANO-TURKE

June 21, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Senati i Shteteve të Bashkuara miratoi këtë javë një projektligj që autorizon shpenzimet ushtarake për Pentagonin, një projektligj i cili njëkohësisht do të blokonte shitjen e aeroplanëve luftarakë amerikan të tipit F-35, Turqisë nëqoftse Ankaraja nuk heq dorë nga blerja e raketave ruse të tipit S-400. Miratimi i kësaj mase legjislative, i cili është pjesë e Aktit për Mbrojtjen Kombëtare që autorizon shpenzimin e 700-miliardë dollarëve për armët dhe programet ushtarake amerikane, është aprovuar me 85 vota në favor dhe 10 kundër nga Senati amerikan. Dhoma e Përfaqsuesve e Kongresit amerikan, miratoi versionin e saj të këtij projektligji i cili u kritikua ashpër nga Ankaraja zyrtare. Kryeministri turk, Z. Yildirim e cilësoi miratimin e legjislacionit nga Kongresi amerikan si, “Një zhvillim fatkeq” dhe shtoi se “Turqia nuk është pa alternativa të tjera”.

Kongresi tani duhet të zgjidhë ndryshimet midis dy versioneve të këtij projektligji për shpenzimet ushtarake duke arritur një kompromis midis tyre dhe t’ia dërgoj Presidentit Trump për nënshkrimin ose veton e tij.

Në të dy Dhomat e Kongresit amerikan dhe në radhët e përfaqsuesve të dy partive kryesore – demokratë dhe republikanë – ekziston një mbështetje e fortë që të bllokohet shitja e aeroplanëve tepër modernë, Turqisë – një vend anëtar i aleancës NATO, por marrëdhëniet e të cilit po acarohen gjithnjë e më shumë me Shtetet e Bashkuara.

Një javë para miratimit të projektligjit për të bllokuar shitjen e aeroplanëve luftarakë amerikanë Turqisë, një grup prej 44 anëtarësh të Kongresit amerikan i dërguan një letër Sekretarit Amerikan të Mbrojtjes, Z. James Mattis që të bllokonte shitjen dhe dërgimin e këtyre aeroplanëve Ankarasë, për arsye të masave armiqësore ushtarake të saj në Siri, kërcënimit të Turqisë për t’i dhënë Rusisë — një fuqie armiqësore ndaj interesave të NATO-s dhe Shteteve të Bashkuara — sekretet ushtarake të NATO-s, dhe për të blerë nga Moska një sistem raketor rus, si dhe për shkeljen e të drejtave të njeriut dhe për sulmet e Ankarasë zyrtare kundër institucioneve demokratike të vendit”.

“Në kundërshtim me obligimet dhe me pritshmëritë e saj si anëtare e NATO-s, të cilat duhej të zbatoheshin nga një aleat i përgjegjëshëm”, në vend të kësaj,Turqia — theksojnë kongresmenët në letrën e tyre drejtuar shefit të Pentagonit – “Po vepron aktivishit për të minuar interesat e Shteteve të Bashkuara anë e mbanë botës.” Ligjëvensit amerikanë theksojnë më tej në letrën e tyre, se “Veprimet e vazhdueshme ushtarake të Turqisë kundër interesave amerikane, degradimi i pamëshirë i të drejtave të njeriut dhe demokracisë nën regjimin e Presidentit Erdogan në vend, si dhe qëllimet e qarta të tij për të ndërtuar një partneritet strategjik me Rusinë, kanë dëmtuar rëndë marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Turqisë”, theksohet në letrën e kongresmenëve amerikanë. Me gjithë paralajmërimet nga Washingtoni, kongresmenët thonë se Turqia nënshkroi marrëveshjen me Moskën për blerjen e sistemit rus të raketave. Si rrjedhim, ligjvënsit amerikanë të dy partive politike – demokratë dhe republikanë –përfundojnë letrën e tyre dërguar Sekretarit amerikan të mbrojtjes, Z. James Mattis, se “Ne duhet ta mbajmë Turqinë përgjegjëse për sjelljet që kërcënojnë interesin kombëtar të Shteteve të Bashkuara, sjelljet që minojnë interesat e partnerëve dhe aleatëve tanë dhe të cilat janë simbol i sulmeve të gjithanëshme ndaj vlerave themelore demokratike. Për këto arsye”, përfundojnë kongresistët amerikanë letrën e tyre të dates 14 qershor, dërguar shefit të Pentagonit, “Ju bëjmë thirrje që të merrni të gjitha masat e nevojshme për të bllokuar shitjen dhe dërgimin e aeroplanëve amerikanë të tipit F-35, Turqisë.”

Letra e plotë e kongresistëve amerikanë në anglisht:*1

https://sarbanes.house.gov/sites/sarbanes.house.gov/files/Turkey_F35

Duket se sa më të ngushta të bëhen marrëdhëniet midis Presidentëve Vladimir Putin dhe Recep Erdogan, aq më shumë keqësohen marrëdhëniet e Rusisë dhe të Turqisë me Bashkimin Evropian dhe me Shtetet e Bashkuara. Ankaraja akuzon Bashkimin Evropian se ndër të tjera, mbështet kryengritësit kurdë, ndërsda Shtetet e Bashkuara i akuzon se strehojnë klerikun Fethullah Gulen dhe se përkrahin kurdër sirianë, të cilët Turqia i konsideron si terroristë. Aykan Erdemir, një ish anëtar i Parlamentit turk dhe tani një eskpert pranë Fondacionit në Mbrojtje të Demokracive është shprehur në një prej medieve të Lindjes së Mesme se bllokimi i shitjes së aeroplanëve amerikanë Turqisë, tregon se sa poshtë kanë rënë marrëdhëniet midis Shteteteve të Bashkuara dhe Turqisë. Për këtë gjëndje të krujuar në marrëdhëniet dy-palëshe, eksperti turk fajësoi zyrtarët turqë dhe medien pro-qeveritare, se po inkurajonë anti-amerikanizmin me deklaratat e tyre kërcnuese siç është kërcënimi se Turqia do të sulmojë forcat amerikane në Siri”, u shpreh ai.

Sidomos gjatë luftës së ftohtë, Shtetet e Bashkuara e konsideronin Turqinë si një prej aleatëve më të ngushtë të Washingtonit – ushtarëve turq u kishte dalë nami për heroizmin e tyre gjatë luftës së Koresë kundër forcave komuniste në fillim të 1950-ave — por gjatë 10-viteve të fundit, kjo aleancë që dikur ishte shumë e fortë midis këtyre dy vendeve, sidomos në fushën ushtarake, ka ardhur duke u keqësuar si rrjedhim i shkeljes së vlerave dhe normave demokratike nga Presidenti turk, Recep Erdogan. Fatkeqësisht, rezultat i këtij keqësimi në marrëdhëniet midis Washingtonit dhe Ankarasë është edhe bllokimi nga ana e Kongresit amerikan të shitjes së aeroplanëve modernë luftarakë amerikan, Turqisë.

A U.S. Air Force F-35A Lightning II aircraft. (U.S. AIR FORCE PHOTO/ALEX R. LOYD)

Ndërkaq, Rusia dhe Turqia kanë lënë mënjanë rivalitetet e tyre historike si dhe ndryshimet midis tyre që mund të kenë lidhje me çështjet rajonale, përfshirë edhe Ballkanin Perëndimor, ku duket se për qëllime të përbashkëta, kanë gjetur një “modus vivendi” midis tyre, në përpjekje për të minimizuar influencën amerikane dhe të BE-ës në rajonin e vendeve ballkanike në interesin e tyre dhe të aleatës së tyre Serbisë, duke lidhur marrëdhënie të forta ekonomike dhe një partneritet strategjik afat-gjatë midis Putinit dhe Erdoganit, ndërsa të pakën në sipërfaqe, marrëdhëniet midis dy vendeve sa vinë e keqësohen.

Besoj se Shtetet e Bashkuara dhe Turqia, heret ose vonë, me Erdoganin si udhëheqës i Turqisë ose me ndonjë tjetër — në interesin e tyre të përbashkët strategjik dhe ushtarak – dy vendet do i rregullojnë marrëdhëniet midis tyre, por shpresoj dhe lutem që në këtë ndërkohë, marrëdhëniet e shqiptarëve me Shtetet e Bashkuara mos të pësojnë ndonjë dëm afatgjatë, si rezultat i deklaratave të vazhdueshme dhe entuziaste të zyrtarëve më të lartë shqiptarë, “admirues” të Presidentit Erdogan dhe mbështetës të politikave të tija të mbrendshme dhe të jashtme, në kundërshtim me qëndrimet e aleatës strategjike, mbështetses historike të interesave të kombit shqiptar, Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Mos të na marrë edhe ne me vete Erdogani në klubin e tij me Putinin!

*** *

page1image4015124192

The Honorable James N. Mattis Secretary of Defense
1000 Defense Pentagon Washington, D.C. 20301-1300

Dear Secretary Mattis:

a€nngrees of toe InitebWaatyittgton, @(g 20515

8taiea

June 15, 2018

We write to urge you to prevent the planned delivery of F-35 Lightning II jets to the Republic of Turkey.

Contrary to its NATO obligations and the expectations that should govern a responsible ally, Turkey is actively operating to undermine U.S. interests around the world. Turkey’s repeated military actions against American interests, relentless
degradation of human rights and democracy under President Erdogan, and clear intention to build a strategic partnership with Russia have completely eroded the U.S.-Turkey relationship.

Our concern about the sale of F-35 jets to Turkey comes against the backdrop of Trirkey’s planned prirchase of the Russian S-400 surface-to-air missile system. As a NATO ally, Turkey integrates its military systems with those of other NATO members. The United States and NATO have warned Turkey that the integration of the Russian S- 400 missile system with the F-35 aircra’ft would threaten exposure of our most closely guarded military secrets to a major power hostile to NATO and U.S. interests. Despite these warnings, Turkey signed tlie agreement with Russia and recently pushed up the delivery date from 2020 to 2019. The growing ties between Turkey and Russia and their shared penchant for authoritarian rule, hostility to the sovereignty of other nations, and domestic human rights abuses are fundamentally at odds with U.S. interests. It is inconceivable that we would place the F-35 technology in the hands of the deepening Russian-Turkish military relationship.

We also have no confidence that Turkey will use F-35s responsibly in the region. Under the guise of targeting the Kurdistan Workers’ Paity (PKK), Turkey has bombarded civilian areas and U.S.-suppozted Kurdish YPG forces. Turkish attacks have also killed Kurdish Peshmerga fighters in Iraq. Turkey’s assault on Afrin in Northern Syria has
killed hundreds of civilians and displaced more than one hundred thousand others. In the face of international condeinnation, Turkey is expanding its campaign in Northern Syria and has set its sights on Manbij, wliere U.S. troops maintain a presence in the continuing fight against ISIS. Turkey’s duplicity and military adventurism in Syria have given

PRINTED ON RECYCLED PAPER

page2image3975274832

advantage to ISIS, Iran, and Russia, as well as to extremist rebel forces, all at the expense of tlie United States. Erdogan’s outrageous threat to attack American soldiers in Syria is reason enough to block the delivery of any military sales to tlie Repriblic of Turkey, let alone the most advanced generation of military attack aircraft.

Turkey has also shown that it cannot be counted ripon to demonstrate restraint
even when on American soil. On May 16, 2017, President Erdogan set loose his security forces against peaceful protesters assembled in Wasliington, D.C. This brutal attack was condemned unanimously by the House of Representatives in a vote of 397-0, and led Congress to prohibit a plaru’ied sale of firearms to Erdogan’s security forces. Tliis vote recognized that Erdogan’s despotic attack on American citizens was an attack on orir cherished constitutional libeities. The brazenness of this assault and Turkey’s re’tusal to cooperate with the subsequent investigation demonstrates the level of contempt President Erdogan has for tlie United States and for our democratic values and exposes Turkey as a practitioner and exporter of extreme, violent aritlioritarianism.

In addition to its threats against tlie United States, Turkey has made a common practice of aggressively targeting U.S. allies, while aiding and abetting our adversaries. Erdogan has relentlessly harangued Israel, calling it a”terrorist state” and, in retaliation for the opening of the U.S. embassy in Jerusalem, recalling the Turkish ambassadors
from tlie United States and Israel. Turkey continues to provoke Greece and violate its territory; tlie ramming of a Greek vessel by a Turkish sliip is one of tlie latest salvos in this long-running dispute. Furthermore, more than foity years after illegally occupying Cyprus, Turkey’s violations of Cypriot sovereignty have grown more brazen, including recently ordering military vessels to prevent Cypriot-licensed Italian sliips from exploring Cyprus’ exclusive economic zone for natural gas. Turkey has indicated that it will intensify tlie standoff by sending its own drilling ships to corinter those recently
dispatched by ExxonMobil. The European Union took the step of formally denouncing Turkey for tl”iese illegal acts. All the while, Turkey has embarked on a strategic
realigi’unent witli our adversaries, Russia and Iran, actively siding with both nations to bring about an outcome in Syria that excludes the United States and rindermines our national security interest of denying Iran strategic depth across tlie Middle East.

Within Turkey itself, the lurch towards authoritarian rule is intensifying by the day, with American citizens now becoming a target. Under the state of emergency law enacted following tlie July, 2016 failed coup, Turkey has detained Americans, including U.S. consulate employees; refused to recognize the U.S. citizensliip of dual citizens; and denied U.S. diplomats access to the detained. Recently, 220 Members of Congress wrote to Erdogan demanding the release of Pastor Andrew Brunson, an American lield by Trirkey 011 baseless cliarges since October, 2016. Turkey lias rebriffed appeals by tl’ie Administration and Congress for these Americans’ release and appears to be holding
tliem as leverage to secure tlie extradition of Fethullali Gulen. Allies worthy of our most advanced military tecl’u”iology would not hold Americans liostage over an unrelated disprite. Turkey has also held German, Greek, and other nationals hostage for trade in ongoing disputes with tliose coruitries.

page3image4014154976

Since the coup, Trirkey l’ias arbitrarily arrested 160,000 of its own citizens and
fired approximately tlie same number of civil servants. These arrests amount to collective punishinent, as Erdogan targets not just critics of his despotic regime but their families as well; more tlian 600 cliildren are currently imprisoned in Turkey. Arbitrary detention and sliam trials are hallmarks of authoritarianism. Tliese mass firings and arrests of

journalists, acaden’iics, civil servants, judges, and others are designed to intimidate any opposition to Erdogan and cliill the freedoms that are tlie pillars of any free society.

It is hard to imagine a more compelling case for reevaluating the delivery of U.S. military tecl’inology to a foreign state. We must hold Turkey accountable for conduct
that threatens U.S. national security, undermines the interests of orir paitners and allies, and represents a broadside attack against fundamental democratic values. For these reasons, we urge you to take whatever steps are necessary to prevent the planned delivery of F-35 fighter jets to Turkey.

avid N. Cici i e Member of Congress

rad Sherman
Member of Congress

Jkms4!?tikzIleana Ros-Lehtinen
Member of Congress

Gus M. Bilirakis Member of Congress

pi?AlFMrankembJPre.ralOlofnCeO,

Sincerely,

Ted Deutch
Member of Congress

page4image3975961712

Huffm ember of Coi’i

Member of Congress

Perln”iutter
Member of Congress

‘Pka of Congress

as>Josh Gottheimer

Member of Congress

Membe

C ngr

S’m-‘?=m-Carol Shea-Potter

Member of Con ess

Jamie Raskin
Member of Congress

page5image4011403376

bio Sa
Mem of Congress

Terri Sewell ThaMember of Congress

Dina Titus
Mem of Con

iarold Nadler
e gf Congress

G. Eshoo
ber of Congress

Pramila Jay
Member of Congress

Member of Congress

Dana Rohrabaclier Mei’i’iber of Congress

C astoplier Member of

H. Smith Congress

J ki en’i

Speier
of Congress

Member of Congress

Adam B. Scliiff Member of Congress

Ted Poe Member

Je Member

of Congress

Neianey
of Congress

page6image4016850592

Member of Congress

ed S. Y . D.V.M. Membe 6f Congress

:Gl’6h wleyMem of Congress

David E. Price Member of Congress

CC:
Tlie Honorable Michael

Vice Admiral Matliias Lightning II

Pompeo,

W. Winter,

Secretary

United

Alan Lowenthal Member of Co

Zoe f
M ber of Co

Robeit B. Aderholt Member of ess

Luis V. Guti6rrez Member of Congress

State

States Navy, Program Executive Officer, F-35

The Honorable A. Wess Mitchell, Assistant Secretary of State, Bureau of European and Eurasian Affairs

John Bolton, Assistant to the President for National Security Affairs