Frank shkreli – Page 78 – Dielli

JAPONIA HUMBI BOTËRORIN POR FITOI ADMIRIMIN E BOTËS

July 3, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Humbjen e Japonisë (3-2) në ndeshjen e Botërorit me Belgjikën të hënën që kaloi, trajneri i skuadrës kombëtare japoneze, Akira Nishino e cilësoi si “tragjike”. Ishte hera e tretë, sipas vërejtësve të Botërorit, që Japonia u gjënd në prak të çerek finales së Botërorit, ndërkohë që disa prej lojtarëve në fund të lojës ranë në gjunjë duke u përlotur nga zhgënjimi i humbjes. Ai shprehu zhgënjimin e tij të thellë për humbjen që skuadra e tij pësoi nga Belgjika, duke thënë se, “Nuk është se ne nuk luajtëm mirë, por duhej që t’a fitonim ndeshjen kundër Belgjikës. Ne donim të fitonim, skuadra jonë ishte e fortë dhe ne mundëm të përballoheshim me Belgjikën dhe besoj se mund të fitonim”, u shpreh ai për median në mbarim të ndeshjes, ndërkohë që burrërisht mori përsipër përgjegjësinë për humbjen duke venë në dyshim taktikat e tija të përdorura në ndeshjen me skuadrën belge.

Sidoqoftë, Japonia humbi kundër Belgjikës me rezultatin 3-2 dhe si përfundim i këtij rezultati, është Belgjika ajo që do të përballet me Brazilin në fazën e ardhëshme të çerek finales së ndeshjeve të Botërorit për Kupën e Futbollit, 2018.

Thuhet se Botërori mund të konsiderohet si skena më e madhe botërore, ku çdo katër vjet, kombe nga mbarë bota paraqesin me krenari jo vetëm aftësitë sportive të lojtarëve dhe skuadrat më të mira futbollistike, por është edhe një rast i mirë për çdo komb pjesëmarrës në këto lojëra, të ndajnë me mbarë botën — edhe pjesë të kulturës së tyre kombëtare të fushave të ndryshme.

Pa marrë parsyshë nëse skuadra e Japonisë fitoi ose humbi ndeshjet e saja në Botërorin e Kupës Botërore të Futbollit që po zhvillohen në Rusi gjatë këtyre ditëve, tifozët japonezë pas të gjitha ndeshjeve të skuadrës sës tyre kombëtare, pa përjashtim, habitën botën duke ndërmarrë diçka të paparë në raste të tilla ndërkombëtare. Ata, pa hesitim, qoftë në fitore ose edhe në rast humbjesh të skuadrës japoneze, madje me sy të përlotur, kanë pastruar karrigat dhe stadiumin nga letrat, ushqimet dhe mbeturina të tjera të hedhura nga tifozët e zemëruar me humbjen ose të gëzuar në kulm për fitoren e skuadrës së tyre kombëtare. Ishte ky një gjest respekti i tifozëve japonezë, i cili në të vërtetë habiti botën, kur ata madje edhe pas humbjes së futbollistëve japonezë kundër Belgjikës — ndeshje e cila ua humbi të gjitha shpresat për vazhdimin e pjesëmarrjes së Japonisë në ndeshjet e mbetura të Botërorit në Rusi — tifozët japonezë qëndruan në stadium pasi mori fund loja, për të ndihmuar puntorët vullnetarë vendas të pastronin stadiumin nga mbeturinat e lëna pas nga dhjetëra mijëra shikues. Shumë komentues, sidomos në rrjetët sociale, e kanë cilësuar gjestin e tifozëve japonezë si momentin më të mirë për ‘ta në ndeshjet e Botërorit të këtij viti.

Çdo humbje është zhgënjyese dhe i prishë qejfin cilitdo qoftë tifoz serioz, por tifozët japonezë dhe skuadra e tyre kombëtare e futbollit, largohen nga Kupa Botërore e Futbollit 2018 në Rusi me krenari, pasi negjithë humbjen e kombëtares së tyre, ata siguruan admirimin dhe respektin e botës duke i dhënë njerëzimit një mësim të madh me sjelljen e tyre – një mësim që meriton të kopjohet nga të gjithë dhe jo vetëm në raste skenash botërore, siç është Botërori i Kupës së Futbollit, por gjithmonë dhe gjithkund, përfshirë nivelin vendor dhe shtetëror. Sjelljet e mira të tiforëve japonezë nuk kaluan pa u venë re as nga media botërore. Shumë komentues në media dhe në rrjetët sociale shfaqën shpresën që shembulli i treguar nga tifozët japonezë me këtë rast, do të bëhet traditë dhe të kopjohet edhe nga tifozë të tjerë, ashtu siç ndodhi kësaj radhe, në të vërtetë, me tifozët senegalezë pas fitores së skuadrës së Senegalit kundër Polonisë.

Gjesti tepër fisnik i tifozëve japonezë tregon në të vërtetë shkallën e zhvillimit kulturor në jetë dhe në të gjitha fushat e veprimtarisë së një populli, ndryshe nga huliganët e futbollit serbë e rusë, por edhe të tjerë, të cilët as kësaj radhe nuk u munguan të shfaqnin ndjenjat e tyre primitive anti-shqiptare nepër rrugë edhe gjatë ndeshjeve të Botërorit në stadiumet ruse.

Për japonezët, as humbja në fushën e topit dhe asgjë tjetër nuk mund të arsyetonte koritjen kombëtare as humbjen e njerzillëkut e të sjelljeve të mira nga ana e tifozëve të tyre në stadium — e dhunën jo se jo – dhe as fyerjet dhe parullat primitive kundër një kombësie tjetër. Media të ndryshme ndërkombëtare njoftojnë se kjo nuk është hera e parë që mbështetsit e skuadrës kombëtare japoneze, pastrojnë stadiumet, duke theksuar se sjelljet e tyre jashtë vendit, siç ishte pastrimi i stadiumeve pas ndeshjeve të Botërorit në Rusi, në të vërtertë, nuk ishte asgjë e jashtzakonshme –pasi është pjesë e kulturës së tyre kombëtare. BBC-ja citon gazetarin e futbollit Scott McIntyre që jeton e punon në Japoni, të ketë thënë, se sjelljet e mira të tifozëve japonezë në Rusi, “Nuk janë vetëm pjesë e kulturës së futbollit, por janë pjesë e kulturës japoneze në përgjithësi. Thuhet se futbolli pasqyron kulturën. Një aspekt i rëndësishëm i shoqërisë japoneze është fakti se çdo gjë duhet të jetë absolutisht e pastërt për të gjitha ndeshjet sportive, përfshirë futbollin”, ka thënë ai. Kjo është diçka që u mësohet fëmijve që në moshë tepër të re. Ndërsa, profesori i sociologjisë në universitetin Osaka të Japonisë, Scott North ka thënë gjithashtu për BBC-në se, “Pastrimi i stadiumeve pas ndeshjeve është pjesë e sjelljeve bazë që mësohen në shkollë, ku fëmijët e kanë për detyrë, që në atë moshë, të pastrojnë dhomat e mësimit dhe koridoret e shkollave të tyre, ndërkohë që këto sjellje pastaj bëhen pjesë e gërshetuar e dukurive të traditës kulturore për një pjesë të madhe të popullësisë japoneze.” Pastrimi i stadiumeve në Rusi nga tifozët japonezë, shtoi ai, për japonezët paraqet një rast për t’i treguar botës krenarinë e tyre ndaj mënyrës së jetesës dhe kulturës së tyre, ndërkohë që duan të përdorin rastin të ndajnë atë krenari edhe me ne të tjerët”, ka theksuar Profesori North. “Japonia nuk do të thotë vetëm lojtarët, por shtë çdo gjë tjetër, përfshiër edhe tifozët. Ne duhet të luajmë rolin tonë, për të përfaqsuar vendin tonë, si është më mirë”, citohet një tifoz japonez që kishte shkuar në Rusi për të parë ndeshjet e skuadrës së vendit të tij. Por tifozët japonezë bëjnë të njëjtën gjë edhe pas ndeshjeve sportive në nivel kombëtar, mbrenda Japonisë dhe jo vetëm. Japonezët mbledhin mbeturinat kudo në vende publike ku mblidhen turma të mëdha, përfshirë kafenetë, kinematë dhe sallat ku mbahen koncertet muzikore.

Përveç shfaqjes së tyre të krenarisë kombëtare, nuk ka ndonjë arenë ose skenë tjetër më të përshtatëshme se Botërori, për të deklaruar nevojën dhe detyrimin e të gjithëve – për tu sjellë mirë në raste të tilla – por edhe për të treguar se secili prej nesh mund të bëjë diçka sado pak të vogël dhe në çfardo rrethanash, për t’u kujdesur për planetin tonë, në një kohë kur po flitet aq shumë për mbrojtjen e mjedisit, në nivele kombëtare dhe ndërkombëtare, si një obligim mbarë botëror.

Ndonëse Japonia u largua nga Botërori pas një humbjeje 3-2 kundër Belgjikës, e cila si përfundim, në minutat e fundit të ndeshjes, siguroi kualifikimin për në çerek finalen e Botërorit, skuadra japoneze e futbollit u këthye në atdhe me kokën lartë për arritjet sportive në fushën e topit të Botërorit 2018 në Rusi. Ndërkohë, tifozët japonezë, me një shembull përgjegjësie të lartë qytetare, jo vetëm se shpalosen vlerat e tyre kulturore të sjelljeve të mira njerëzore para botës — në një arenë të tillë ndërkombëtare siç është Botërori — por siguruan njëkohësisht, admirimin dhe respektin e mbarë botës për përgjegjësitë e treguara njerëzore ndaj njëri tjetrit dhe të tjerëve për rreth, por edhe për mbështetjen dhe kujdesin që ata treguan ndaj mbrojtjes së mjedisit dhe të këtij planeti të quajtur Tokë, në të cilin jetojmë të gjithë dhe ndaj të cilit të gjithë jemi përgjegjës për ta ruajtur dhe për t’u kujdesur për të, duke ua lënë pasardhësve tanë pak më të pastër se ç’e kemi gjetur.

FRANK SHKRELI I SHKRUAN KRYEMINISTRIT PËR VLERËSIMIN E AT GJERGJ FISHTËS

June 28, 2018 by dgreca

KUR DO T’I VIJË RADHA VLERËSIMIT HISTORIK TË AT GJERGJ FISHTËS, Z. KRYEMINISTËR?/c

*-Besoj se po të pyetej Eqerem Çabej, ai do të dëshironte dhe do të ishte krenar, që si dy miq të vjetër, ta kishte bustin e At Gjergj Fishtës aty pranë tij, në kopshtin e Akademisë së Shkencave./

Nga Frank Shkreli/

Në fillim të kësaj jave, Kryeministri i Shqipërisë, Z. Edi Rama inauguroi bustin e gjuhëtarit Eqerem Çabejt, një akademiku dhe njeriu të letrave shqipe, me të vërtetë me vlerë dhe i merituar. Kryeministri shqiptar, me të drejtë, ngriti lart figurën e Çabejt, duke vlerësuar rolin dhe kontributin që ai ka dhënë për gjuhën shqipe. Media të ndryshme shqiptare i bënë jehonë këtij aktiviteti ndërsa njoftuan se busti i gjuhëtarit dhe albanologut të shquar shqiptar Dr. Eqerem Çabejt është vendosur në kopshtin e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Në ceremoninë e inaugurimit foli edhe, Z. Rama, i cili u shpreh se, “Busti i Eqerem Çabejt në zemër të Tiranës, një vepër e bukur për një njeri të bukur, të cilin përkushtimi dhe kontributi për gjuhën e shqipe e ktheu përjetësisht në Lartmadhërinë e shkencave albanologjike”, është shprehur Kryeministri Rama.

Me këtë shënim të shkurtër nuk dua të marr përsipër asnjë kritikë për askënd. Prof. Eqerem Çabej meriton bustin në kopshtin e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, ose kudo tjetër në trojet shqiptare. Siç u shpreh edhe akademiku Vasil Tole, sekretar shkencor i Akademisë së Shkencave, gjatë inagurimit të bustit, Eqerem Çabej, “Është më së pari një simbol, simbol i shkencëtarit dhe i atdhetarit, i ndërgjegjes shkencore dhe i ndërgjegjes qytetare, i fisnikërisë njerëzore dhe i moralit njerëzor, kjo e provuar vijueshmërisht në tri sisteme: gjatë mbretërisë, pushtimit nazifashist të vendit si dhe komunizmit”. Dr. Eqerem Çabej mund të jetë i vetmi që u mbijetoi të tre sistemeve, sidomos komunizmit, ndryshe nga shumë bashk-kohas të tij, duke mënjanuar etiketimin si armik i popullit nga regjimi i Enver Hoxhës. Megjithëse, siç njoftonte edhe gazeta Kombi më 4 nëntor 1943, Dr. Eqerem Çabej ishte një ndër anëtarët e qeverisë së formuar atë vit, prej Rexhep Mitrovicës. Për fatin e tij të mirë, të familjes së tij dhe të kulturës dhe gjuhës shqipe, Dr. Eqerem Çabej nuk e pësoi nga regjimi komunist, ashtu siç e pësuan kolegët e tij të cilët ishin pjesëtarë me ‘të, në qeverinë pro-naziste shqiptare, disa prej të cilëve e paguan me jetë pjesëmarrjen e tyre në këtë qeveri. Pjesëmarrja e Dr. Eqerem Çabejt në qeverinë e Rexhep Mitrovicës nuk ia ulë aspak vlerat dhe kontributet e tija, por përkundrazi, e rritë atë në vijimësi, sidomos për kontributet e tija në fushën e historisë filologjike shqiptare, por edhe në studime të tjera të albanologjisë, në përgjithësi. Me të, gjuha shqipe dhe kultura shqiptare janë më të pasura. Andaj u ngrit busti i tij para ndërtesës së Akademisë së Shkencave.

Pyetja nuk është se pse i ngrihet busti Prof. Eqerem Çabejt, por pse nuk vlerësohen për kontributet e tyre – në tre sistemet gjatë të cilave jetoi dhe veproi ai — edhe figura të tjera të ndritura të Kombit shqiptar që vepruan gjatë asaj periudhe, si për shembull, At Gjergj Fishta*, shtëpia ku ka jetuar ai, ndonëse e shpallur monument kulture, është këthyer në një gërmadhë të vërtetë ku flejnë zogjët e natës.

Ndoshta pak njerëz e dinë, por Prof.Eqerem Çabej ka pasur konsideratë të lartë për At Gjergj Fishtën – i cili për arsye që dihen nuk mundi t’a shprehte gjatë regjimit komunist, pasi Fishta ishte shpallur “armik i popullit dhe tradhëtar i Kombit”, i ndaluar rreptësisht nga komunistët shqiptarë, për hatër të komunistëve jugosllavë. Por Çabej ka vlerësuar lartë At Gjergj Fishtën — para sundimit komunist kur Eqerem Çabej mund të shprehej lirisht– duke e cilësuar Fishtën, ndër të tjera edhe si “Poeti kombëtar i Shqiptarëve”. Duke shkruar për vlerësimet edhe konsideratat e E. Çabej për Fishtën, i ndjeri Prof. Dr. Engjëll Sedaj është shprehur se –vlerësimet e tija për Gjergj Fishtën — si “Poet Kombëtar i Shqipërisë”, si “Përfaqësues më i pari i leteraturës së sotme shqiptare” dhe sidomos si poet më i avancuar epik ballkanik i shekullit, (Çabej) i mbështet kryesisht në Lahutën e Malcis”, veprën kryesore të At Gjergj Fishtës.

Në një prej vlerësimeve të tija për Lahutën e Malcis dhe për Fishtën,Prof. Eqerem Çabej është shprehur: “…Fishta zë fill me njësinë e vogël të fisit për të mbaruar te njësia më e madhe e kombit, ia fillon me bariun e moçëm Marash Ucin dhe mbërrin te Abdyl Frashëri në Lidhjen e Prizrenit. Duket qartas përpjekja e tij të zgjerojë dalëngadalë botën në një brendi më fort nacionale, të ngrejë kështu veprën në sferën kombëtare. Kështu vepra e tij ka marrë karakterin e një eposi kombëtar…duke qenë njëkohësisht në një farë kuptimi edhe një epos ballkanik. Një dritë jete homerike shkëlqen mbi veprën e tij: si në dukje të zanave që u përngjajnë Dianës e Atenës…”.

Ndërsa katër vjet para se të vdiste Fishta, Prof. Çabej jep këtë gjykim për At Gjergj Fishtën: “Gjergj Fishta është bërë, sidomos në Lahutën e Malcis, përfaqësuesi më i parë i literaturës së sotme shqiptare”. Dhe më tej Çabej është shprehur se, “Në fakt, në poezinë epike të Fishtës është kënduar thelbi i shpirtit të shqiptarëve, elementi i konservuar i popullit që njëherit më së mirë dëshmon njësinë e kombit”. Çabej ka shkruar gjithashtu për epërsinë artistike të Fishtës, se në, “Ngjarjet e një natyre më shumë lokale, që përbën bazën historike për veprën” Lahuta e Malcisë, At Gjergj Fishta — ka theksuar Prof. Eqerem Çabej — “Prej kësaj bëri një epope kombëtare”, kështu që sipas tij, “Kjo epope nganjëherë i kalon kufijtë e shqiptarisë, duke qënë njëkohësisht, në një farë kuptimi, edhe një epos ballkanik”. Ndërkaq, për kontributin e Fishtës në zhvillimin e gjuhës shqipe në përgjithësi, albanologu austriak, Prof. Dr. Norbert Joklka shkruar se, “Me At Gjergj Fishtën gjuha shqipe u rrit, u madhnue, u ba zojë. Me At Gjergjin, kryetar në Kongresin e Manastirit, u caktue njëherë e përgjithmonë një alfabet i vetëm për mbarë Shqipninë, vendim ky me dobi që nuk numrohen. Me At Gjergjin zuni fill shkolla, me shqipen gjuhë mësimi…” është shprehur albanologu i njohur austriak.

Besoj se po të pyetej Eqerem Çabej, ai do të dëshironte dhe do të ishte krenar, që si dy miq të vjetër, ta kishte bustin e At Gjergj Fishtës aty pranë tij, në kopshtin e Akademisë së Shkencave. Fatkeqsisht, për derisa politika shqiptare — e cila vendos çdo gjë në atë vend, madje edhe për gjërat që nuk i takojnë siç janë gjuha, arti, trashëgimia kulturore, letërsia e të tjera – e trajton At Gjergj Fishtën kështu siç e ka trajtuar këto 28-vjet post-komunizëm – në Shqipëri nuk ka ndryshuar asgjë! Është e vërtetë se njerëzit në Shqipëri janë të lirë të blejnë dhe të lexojnë librat e Fishtës, por nga pikpamja e pranimit dhe njohjes zyrtare të kontributit të autorit të “Epopesë Kombëtare”, siç e ka quajtur Gjergj Fishtën Prof. Eqerem Çabej, nuk ka asnjë ndryshim. Se pse At Gjergj Fishta anashkalohet dhe pse mbahet gjithnjë në harresë zyrtare, kjo është një pyetje për mbarë shoqërinë dhe Kombin shqiptar, por, veçanërisht, është një pyetje që duhet ti drejtohet Kryeminsitrit Rama, Ministrisë së Kulturës, Akademisë së Shkencave dhe enteve të tjera përgjegjëse të qeverisë dhe të shtetit shqiptar. Pikë së pari, pyesni për këtë Ministren e Kulturës.

Një bashkohas i tij, At Benedikt Dema është shprehur pas vdekjes së At Gjergj Fishtës se “Shqypnia do të nisë me e çmue ma tepër At Fishtën, kur në raste në të cilat Kombi kërkon e lyp ndërmjetësimin e nevojshëm të autoritetit e të veprimtarisë së tij”. Fatkeqsisht, Atdheu i At Gjergj Fishtës nuk vepron më me entuziazmin e idealeve që ishte program i jetës së tij, “Për të vendosur themelet e patundura të idealizmit kombëtar, për të prirë në luftime në mbrojtje të Kombit, për t’i gërshetue kunora lumnije racës mijëvjeçare shqiptare, gjakut të derdhun e flijeve të vuajtuna të Kreshnikëve të Kombit”, ka shkruar dikur Benedikt Dema, duke shpresuar njëkohësisht se shqiptarët, si Komb i qytetëruar, do të dijnë t’i çmojnë njerzit e mëdhej të tij, duke i ndërtuar atij gjeniu, atij Ati të Atdheut, një përmendore të pashlyeshme, “një shenjë të përherëshëme e të denjë, për një komb të përparuem”. Shpresojmë, por deri kur? Pa At Gjergj Fishtën, pa vlerat kombëtare dhe pa idealet e tija, Shqipëria nuk është e përparuar dhe njëkohësisht, nuk është as Shqipëria që duam! Z. Kryeministër, kur do t’i vijë radha At Gjergj Fishtës, që të zejë, zyrtarisht, vendin që ai meriton dhe që i takon në historinë dhe në kulturën e Kombit shqiptar?

Ju falënderoj për vëmendjen, Zoti Kryeministër!

Frank Shkreli

*Në kujtim të fjalimit të At Gjergj Fishtës në Konferencën e Paqës, 1919:

https://sq.wikipedia.org/wiki/Fjalimi_i_At_Gjergj_Fishtës_në_Konferencën_e_Paqës 20 qershor (1919)

LUFTA E HUMBUR SERBO-RUSE NDAJ SHQIPTARË TË ZVICRËS

June 26, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Nuk ishte kjo thjesht vetëm një ndeshje sportive midis Zvicrës — në skuadrën e të cilës luajnë 4 shqiptarë: Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili — dhe Serbisë, në Kaliningrad të Rusisë, por ishte gjithashtu edhe një rast ose më mirë të themi një luftë, që siç duket Serbia dhe Rusia paskan pas planin për ta bërë me futbollistët shqiptarë, me qëllim për të propaganduar edhe njëherë në opinion botëror, pretendimet e tyre në lidhje me Kosovën, duke përzier një ndeshje normale sportive ndërkombëtare me histori dhe politikë. Kjo përpjekje, natyrisht, nuk është hera e parë. Huliganët serbë me mbështjetjen e huliganëve rusë, të sanksionuar nga Beogradi dhe Moska zyrtare kanë bërë ndërhyrje të tilla më parë, por që u janë përplasur në turi. Sipas disa të dhënave në disa medie amerikane, shënjat e para se rusët dhe serbët kishin në mend t’i shpallnin luftë sportistëve shqiptarë të skuadrës kombëtare zvicerane, u panë kur në qëndër të Kalaningradit, para se të fillonte ndeshja Zvicër-Serbi, ishin bashkuar grupe tifozësh rusë e serbë, të cilët iu drejtuan stadiumit ku do të bëhej ndeshja, duke kënduar, “Rusia e Serbia, Vëllëzër, për gjithmonë”, “Kosova është Serbi”, e të tjera, njofton gazeta amerikane Nju Jork Tajms, duke shkruar se rusët e kanë adaptuar Serbinë si skuadrën e dytë të tyre për ta mbështetur në këtë Botëror, pas vendit të tyre.

Ndjenjat dhe shfaqjet anti-shqiptare kundër Kosovës u pasqyruan jo vetëm në stadium, para dhe gjatë ndeshjes mdis Zvicrës dhe Serbisë, por edhe në nivelet më të larta të politikës së Serbisë. Gjithnjë sipas gazetës Nju Jork Tajms, kur Serbia mundi Kosta Rikën në fillim të turneut botëror, Ministri i Jashtëm i Serbisë, Ivica Daçiq u shpreh për mediat se ky vend i Amerikës Qëndrore kishte qenë ndër të parat shtete që ka njohur pavarësinë e Kosovës më 2008, një fakt që pak kush e di, ndërkohë që gazeta amerikane citon ministrin serb të ketë thënë se, “Fitorja e Serbisë kundër Kosta Rikës ishte për ‘të një hakmarrje e vogël, por e ëmbël” ndaj këtij vendi të vogël të Amerkës Qëndrore. Kjo fitore (1-0) kundër një vendi të largët të Amerikës Qëndrore u bë, në sytë e Serbisë, simbol i një triumfi historik kundër të huajve, shkruan Revista Foreign Affairs, duke shtuar se serbët shikojnë çdo fitore të vogël sportive kundër kombeve që sipas tyre u kanë bërë pa drejtësi, sepse serbët janë lodhur aq shumë nga humbjet e njëpasnjëshme sa që përqafojnë cilëndo fitore qoftë, madje edhe më të voglën dhe më të parëndësishmen, siç ishte fitorja e Serbisë (1-0) kundër Kosta Rikës.

Por ndeshja midis Zvicrës dhe Serbisë, pikërisht për arsye të pjesëmarrjes në skuadrën zvicerane të katër futbollistëve shqiptarë, të cilët shënuan dy golat për Zvicrën ishte një ndeshje tepër me rëndësi për serbët. Një fitore e Serbisë me këtë rast do të ishte një fitore kundër Kosovës dhe shqiptarëve, një rast i jashtzakonshëm për të treguar para botës superioritetin e tyre ndaj shqiptarëve! Sipas gazetës së njohur amerikane, kjo ishte një ndeshje e dominuar me pyetje identiteti dhe përkatësie kombëtare, por edhe lufte e paqeje, sepse lojtarët shqiptarë në skuadrën kombëtare të Zvicrës, përfshirë shenuesit e golave, kanë lindur ose i kanë rrënjët në Kosovë, e cila luftoi për pavarësinë e saj kundër forcave serbe në fund të dekadës së 1990-ave.

Fillimisht në stadium nuk pati prova shfaqjesh anti-shqiptare, ndonëse si zakonisht në raste të tilla, pala serbe menjëherë filloi të përhapnin parullat, në bashkrendim me tifozët nacionalistë rusë tanimë të njohur,si “Kosova është Serbi”, “Kosova është zemra e Serbisë” e të tjera. “Nacionalistët serbë shpresonin që në këtë ndeshje me Zvicrën të rivendosnin krenarinë kombëtare, duke mundur skuadrën kombëtare të Zvicrës, të udhëhequr nga yjtë e Kosovës. Në vend të fitores”, që prisnin, ka shkruar revista e njohur amerikane Foreign Policy që mbulon politikën e jashtme, “Xherdan Shaqiri, i lindur në Kosovë, u shkaktoi atyre një humbje të turpshme.”

Në një garë si kjo, në nivel ndërkombëtar siç është Botërori, pas një fitoreje mbi kundërshtarin, natyrisht se kushdo do shprehte emocionet dhe krenarinë kombëtare, identitetin dhe rrënjët e origjinës. Shfaqja e lojtarëve shqiptarë pas fitores së Zvicrës 2-1 kundër Serbisë — duke bërë me duar simbolin e shqiponjës dykrenare — ishte një shprehje normale entuziaste e këtyre emocioneve të rastit, por edhe e krenarisë së tyre me prejardhjen shqiptare dhe nuk ishte aspak një shënjë konflikti. Shënja konflikti, janë thirrjet ofenduese të tifozëve serbë për vrasjen e shqiptarëve (ubi, ubi, ubi shiptare) në çdo rast ndeshjesh kombëtare dhe ndërkombëtare, si dhe shpalosja e atij që FIFA e ka cilësuar si një flamur të një lëvizjeje nacionaliste paraushtarake serbe në ndeshjen e Serbisë me Kosta Rikën në fillim të lojërave të Botërorit në Rusi. Hipokrizia e këtij populli nuk ka kufi. Është në rregull pra, sipas tyre, që nacionalistët serbë të shpalosin flamuj dhe pllakarta fyese nacionaliste anti-shqiptare në ndeshjet e Botërorit, por shqiptarëve as mos tu ndihet zëri as mos të identifikohen si shqiptarë — e që ata të shpalosin simbole kombëtare në raste të tilla para botës, jo se jo. Kur shqiptarët me krenari dhe pa fyer askënd, bëjnë me duar simbolin e flamurit të tyre kombëtar, ky na qenka “provokim” dhe përzierje e politikës dhe e historisë, me sportin. Flamuri i Shqiptarëve, si simbol i paqës, nuk ka pushtuar kurrë asnjë pëllëmbë tokë të huaj.

Humbja e Serbisë kundër skuadrës kombëtare Zvicrës me katër lojtarët shqiptarë, dy prej të cilëve shënuan golat fituese, ishte e vështirë për tu kapërdir nga nacionalistët serbë dhe nga Beogradi zyrtar. Revista prestigjoze amerikane Foreign Affairs shkruan se, “Për shumë veta në Serbi kjo ndeshje futbolli nuk ishte thjesht një garë kundër skuadrës kombëtare zvicerane – por u konsiderua si një luftë e nxitur nga urrejtjet shekullore, si një rast që paraqet mundësinë për t’i shkaktuar kundërshtarit një varrë të madhe me qëllim për të dëmtuar psikozën kolektive kombëtare.” Arsyeja se pse ndeshja kundër një grupi të vogël futbollistësh shqiptaro-zviceranë mori një rëndësi aq të madhe në Serbi ishte se, sipas kësaj reviste, dueli në Kaliningrad midis Serbisë dhe skuadrës kombëtare të Zvicrës me lojtarë shqiptarë, paraqiti një rast të rrallë për të rivendosur sado pak krenarinë e humbur kombëtare të serbëve. Politikanët serbë, përfundon revista amerikane Foreign Affairs artikullin e saj mbi këtë çështje, mund të pretendojnë se nuk e kanë humbur Kosovën, ashtu siç refuzojnë, në mënyrë teatrale, të pranojnë pavarësinë e saj, fakti mbetet se Serbia vetëm vonon pranimin e këtij realiteti politik. Beogradi është krejtësisht i pa fquishëm që të ndryshojë këtë realitet: Kosova është shtet më vete tani dhe Serbia është një shtet në rënie. Në vend që të përballet me “status quon” e re, Serbia ka vendosur t’i këthehet mitologjisë dhe të së kaluarës, sepse e ardhmja duket aq e pa shpresë për ‘të, përfundon komentin e saj revista amerikane Foreign Affairs.

Katër shqiptarët e skuadrës kombëtare të Zvicrës fituan ndeshjen kundër Serbisë dhe siguruan fitoren domethënse, falë lojës më të mirë të tyre, por edhe mbështetjen e botës në luftën propagandistike të shpallur kundër tyre nga Serbia dhe Rusia. Ata dolën fitues dhe faqebardhë në fushën e lojës së topit, në opinionin mbarëkombëtar shqiptar dhe ndërkombtarë, përfshirë zviceranët. Me profesionalizmin e tyre dhe me krenarinë për identititetin e vet kombëtar, Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili nderuan veten, familjet e tyre që I kanë rritë në këtë frymë atdhetare dhe njëkohsisht nderuan mbarë Kombin e vet, megjithse jetojnë dhe punojnë në Zvicër. Ata janë përfaqsues të denjë të shqiptarëve kudo! Shqiptarët kudo qofshin, në këtë moment, kanë nevojë për ndonjë lajm të mirë dhe për ndonjë arsye për t’a ndie veten krenarë. Fatkeqsisht, politikanët nuk po na bëjnë të ndjehemi krenarë. Por janë sportistët dhe këngëtarët shqiptarë si edhe përfaqsues të profesioneve të tjera, shqiptarë të përhapur anë e mbanë botës që po çojnë lartë emrin e shqiptarit. Falënderës Zotit për sportistët dhe artistët, përfshirë këngëtarët të cilët me arritjet dhe punën e tyre i kanë sjellë emër të mirë, ndërkombtarisht, Shqipërisë, Kosovës dhe shqiptarëve në përgjithësi. Shembulli i lartë i këtyre sportistëve është për tu ndjekur nga të gjithë, por sidomos nga klasa politike aktuale e shqiptarëve.

E drejta dhe e vërteta historike janë në anën e shqiptarëve. Kosova nuk është Serbi siç pretendojnë dhe deklarojnë serbët e rusët dhe nuk është as Turqi, siç ka deklaruar Presidenti i Turqisë, Rexhep Erdogan. Kosova është ashtu siç ka qenë gjithmonë: e shqiptarëve dhe e askujt tjetër! E shqiptarëve, brenda dhe jashtë Kosovës, si Xherdan Shaqiri, Granit Xhaka, Valon Behrami dhe Blerim Xhemaili, të cilët i treguan botës se rrënjët i kanë në Kosovë dhe se janë krenarë të shpalosin trimërisht para botës mbarë — madje dhe para një bote jo aq miqësore për shqiptarët, siç është Rusia — simbolin, identitetin dhe vlerat e Kombit të cilit i përkasin. Megjith përballjen me një gjëndje që tani për tani mund të duket kaotike në botën shqiptare, sidomos në radhët e politikës dhe për arsye të politikës anti-shqiptare që po luhet në trojet tona nga influencat e huaja – shpesh me bashkpunimin e elementëve të mbrendshëm — është në rrezik që Kombin ta marrë lumi. Por mesazhi i rendësishëm dhe shpresëdhënës është ky: është ky brez i ri i shqiptarëve, në trojet shqiptare dhe në diasporë, në të cilin kemi shpresën se do vazhdojë të jenë krenarë për identitetin dhe vlerat kombëtare të Kombit të vet, ashtu siç u treguan krenarë përfaqsuesit e denjë të këtij brezi të ri me sjelljet e tyre në Botëror dhe që njëherazi, me hapat e tyre të shpejtë, t’i tregojnë rrugën Kombit shqiptar drejtë Perëndimit.

PËRKEQËSOHEN MARRËDHËNIET AMERIKANO-TURKE

June 21, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Senati i Shteteve të Bashkuara miratoi këtë javë një projektligj që autorizon shpenzimet ushtarake për Pentagonin, një projektligj i cili njëkohësisht do të blokonte shitjen e aeroplanëve luftarakë amerikan të tipit F-35, Turqisë nëqoftse Ankaraja nuk heq dorë nga blerja e raketave ruse të tipit S-400. Miratimi i kësaj mase legjislative, i cili është pjesë e Aktit për Mbrojtjen Kombëtare që autorizon shpenzimin e 700-miliardë dollarëve për armët dhe programet ushtarake amerikane, është aprovuar me 85 vota në favor dhe 10 kundër nga Senati amerikan. Dhoma e Përfaqsuesve e Kongresit amerikan, miratoi versionin e saj të këtij projektligji i cili u kritikua ashpër nga Ankaraja zyrtare. Kryeministri turk, Z. Yildirim e cilësoi miratimin e legjislacionit nga Kongresi amerikan si, “Një zhvillim fatkeq” dhe shtoi se “Turqia nuk është pa alternativa të tjera”.

Kongresi tani duhet të zgjidhë ndryshimet midis dy versioneve të këtij projektligji për shpenzimet ushtarake duke arritur një kompromis midis tyre dhe t’ia dërgoj Presidentit Trump për nënshkrimin ose veton e tij.

Në të dy Dhomat e Kongresit amerikan dhe në radhët e përfaqsuesve të dy partive kryesore – demokratë dhe republikanë – ekziston një mbështetje e fortë që të bllokohet shitja e aeroplanëve tepër modernë, Turqisë – një vend anëtar i aleancës NATO, por marrëdhëniet e të cilit po acarohen gjithnjë e më shumë me Shtetet e Bashkuara.

Një javë para miratimit të projektligjit për të bllokuar shitjen e aeroplanëve luftarakë amerikanë Turqisë, një grup prej 44 anëtarësh të Kongresit amerikan i dërguan një letër Sekretarit Amerikan të Mbrojtjes, Z. James Mattis që të bllokonte shitjen dhe dërgimin e këtyre aeroplanëve Ankarasë, për arsye të masave armiqësore ushtarake të saj në Siri, kërcënimit të Turqisë për t’i dhënë Rusisë — një fuqie armiqësore ndaj interesave të NATO-s dhe Shteteve të Bashkuara — sekretet ushtarake të NATO-s, dhe për të blerë nga Moska një sistem raketor rus, si dhe për shkeljen e të drejtave të njeriut dhe për sulmet e Ankarasë zyrtare kundër institucioneve demokratike të vendit”.

“Në kundërshtim me obligimet dhe me pritshmëritë e saj si anëtare e NATO-s, të cilat duhej të zbatoheshin nga një aleat i përgjegjëshëm”, në vend të kësaj,Turqia — theksojnë kongresmenët në letrën e tyre drejtuar shefit të Pentagonit – “Po vepron aktivishit për të minuar interesat e Shteteve të Bashkuara anë e mbanë botës.” Ligjëvensit amerikanë theksojnë më tej në letrën e tyre, se “Veprimet e vazhdueshme ushtarake të Turqisë kundër interesave amerikane, degradimi i pamëshirë i të drejtave të njeriut dhe demokracisë nën regjimin e Presidentit Erdogan në vend, si dhe qëllimet e qarta të tij për të ndërtuar një partneritet strategjik me Rusinë, kanë dëmtuar rëndë marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Turqisë”, theksohet në letrën e kongresmenëve amerikanë. Me gjithë paralajmërimet nga Washingtoni, kongresmenët thonë se Turqia nënshkroi marrëveshjen me Moskën për blerjen e sistemit rus të raketave. Si rrjedhim, ligjvënsit amerikanë të dy partive politike – demokratë dhe republikanë –përfundojnë letrën e tyre dërguar Sekretarit amerikan të mbrojtjes, Z. James Mattis, se “Ne duhet ta mbajmë Turqinë përgjegjëse për sjelljet që kërcënojnë interesin kombëtar të Shteteve të Bashkuara, sjelljet që minojnë interesat e partnerëve dhe aleatëve tanë dhe të cilat janë simbol i sulmeve të gjithanëshme ndaj vlerave themelore demokratike. Për këto arsye”, përfundojnë kongresistët amerikanë letrën e tyre të dates 14 qershor, dërguar shefit të Pentagonit, “Ju bëjmë thirrje që të merrni të gjitha masat e nevojshme për të bllokuar shitjen dhe dërgimin e aeroplanëve amerikanë të tipit F-35, Turqisë.”

Letra e plotë e kongresistëve amerikanë në anglisht:*1

https://sarbanes.house.gov/sites/sarbanes.house.gov/files/Turkey_F35

Duket se sa më të ngushta të bëhen marrëdhëniet midis Presidentëve Vladimir Putin dhe Recep Erdogan, aq më shumë keqësohen marrëdhëniet e Rusisë dhe të Turqisë me Bashkimin Evropian dhe me Shtetet e Bashkuara. Ankaraja akuzon Bashkimin Evropian se ndër të tjera, mbështet kryengritësit kurdë, ndërsda Shtetet e Bashkuara i akuzon se strehojnë klerikun Fethullah Gulen dhe se përkrahin kurdër sirianë, të cilët Turqia i konsideron si terroristë. Aykan Erdemir, një ish anëtar i Parlamentit turk dhe tani një eskpert pranë Fondacionit në Mbrojtje të Demokracive është shprehur në një prej medieve të Lindjes së Mesme se bllokimi i shitjes së aeroplanëve amerikanë Turqisë, tregon se sa poshtë kanë rënë marrëdhëniet midis Shteteteve të Bashkuara dhe Turqisë. Për këtë gjëndje të krujuar në marrëdhëniet dy-palëshe, eksperti turk fajësoi zyrtarët turqë dhe medien pro-qeveritare, se po inkurajonë anti-amerikanizmin me deklaratat e tyre kërcnuese siç është kërcënimi se Turqia do të sulmojë forcat amerikane në Siri”, u shpreh ai.

Sidomos gjatë luftës së ftohtë, Shtetet e Bashkuara e konsideronin Turqinë si një prej aleatëve më të ngushtë të Washingtonit – ushtarëve turq u kishte dalë nami për heroizmin e tyre gjatë luftës së Koresë kundër forcave komuniste në fillim të 1950-ave — por gjatë 10-viteve të fundit, kjo aleancë që dikur ishte shumë e fortë midis këtyre dy vendeve, sidomos në fushën ushtarake, ka ardhur duke u keqësuar si rrjedhim i shkeljes së vlerave dhe normave demokratike nga Presidenti turk, Recep Erdogan. Fatkeqësisht, rezultat i këtij keqësimi në marrëdhëniet midis Washingtonit dhe Ankarasë është edhe bllokimi nga ana e Kongresit amerikan të shitjes së aeroplanëve modernë luftarakë amerikan, Turqisë.

A U.S. Air Force F-35A Lightning II aircraft. (U.S. AIR FORCE PHOTO/ALEX R. LOYD)

Ndërkaq, Rusia dhe Turqia kanë lënë mënjanë rivalitetet e tyre historike si dhe ndryshimet midis tyre që mund të kenë lidhje me çështjet rajonale, përfshirë edhe Ballkanin Perëndimor, ku duket se për qëllime të përbashkëta, kanë gjetur një “modus vivendi” midis tyre, në përpjekje për të minimizuar influencën amerikane dhe të BE-ës në rajonin e vendeve ballkanike në interesin e tyre dhe të aleatës së tyre Serbisë, duke lidhur marrëdhënie të forta ekonomike dhe një partneritet strategjik afat-gjatë midis Putinit dhe Erdoganit, ndërsa të pakën në sipërfaqe, marrëdhëniet midis dy vendeve sa vinë e keqësohen.

Besoj se Shtetet e Bashkuara dhe Turqia, heret ose vonë, me Erdoganin si udhëheqës i Turqisë ose me ndonjë tjetër — në interesin e tyre të përbashkët strategjik dhe ushtarak – dy vendet do i rregullojnë marrëdhëniet midis tyre, por shpresoj dhe lutem që në këtë ndërkohë, marrëdhëniet e shqiptarëve me Shtetet e Bashkuara mos të pësojnë ndonjë dëm afatgjatë, si rezultat i deklaratave të vazhdueshme dhe entuziaste të zyrtarëve më të lartë shqiptarë, “admirues” të Presidentit Erdogan dhe mbështetës të politikave të tija të mbrendshme dhe të jashtme, në kundërshtim me qëndrimet e aleatës strategjike, mbështetses historike të interesave të kombit shqiptar, Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Mos të na marrë edhe ne me vete Erdogani në klubin e tij me Putinin!

*** *

page1image4015124192

The Honorable James N. Mattis Secretary of Defense
1000 Defense Pentagon Washington, D.C. 20301-1300

Dear Secretary Mattis:

a€nngrees of toe InitebWaatyittgton, @(g 20515

8taiea

June 15, 2018

We write to urge you to prevent the planned delivery of F-35 Lightning II jets to the Republic of Turkey.

Contrary to its NATO obligations and the expectations that should govern a responsible ally, Turkey is actively operating to undermine U.S. interests around the world. Turkey’s repeated military actions against American interests, relentless
degradation of human rights and democracy under President Erdogan, and clear intention to build a strategic partnership with Russia have completely eroded the U.S.-Turkey relationship.

Our concern about the sale of F-35 jets to Turkey comes against the backdrop of Trirkey’s planned prirchase of the Russian S-400 surface-to-air missile system. As a NATO ally, Turkey integrates its military systems with those of other NATO members. The United States and NATO have warned Turkey that the integration of the Russian S- 400 missile system with the F-35 aircra’ft would threaten exposure of our most closely guarded military secrets to a major power hostile to NATO and U.S. interests. Despite these warnings, Turkey signed tlie agreement with Russia and recently pushed up the delivery date from 2020 to 2019. The growing ties between Turkey and Russia and their shared penchant for authoritarian rule, hostility to the sovereignty of other nations, and domestic human rights abuses are fundamentally at odds with U.S. interests. It is inconceivable that we would place the F-35 technology in the hands of the deepening Russian-Turkish military relationship.

We also have no confidence that Turkey will use F-35s responsibly in the region. Under the guise of targeting the Kurdistan Workers’ Paity (PKK), Turkey has bombarded civilian areas and U.S.-suppozted Kurdish YPG forces. Turkish attacks have also killed Kurdish Peshmerga fighters in Iraq. Turkey’s assault on Afrin in Northern Syria has
killed hundreds of civilians and displaced more than one hundred thousand others. In the face of international condeinnation, Turkey is expanding its campaign in Northern Syria and has set its sights on Manbij, wliere U.S. troops maintain a presence in the continuing fight against ISIS. Turkey’s duplicity and military adventurism in Syria have given

PRINTED ON RECYCLED PAPER

page2image3975274832

advantage to ISIS, Iran, and Russia, as well as to extremist rebel forces, all at the expense of tlie United States. Erdogan’s outrageous threat to attack American soldiers in Syria is reason enough to block the delivery of any military sales to tlie Repriblic of Turkey, let alone the most advanced generation of military attack aircraft.

Turkey has also shown that it cannot be counted ripon to demonstrate restraint
even when on American soil. On May 16, 2017, President Erdogan set loose his security forces against peaceful protesters assembled in Wasliington, D.C. This brutal attack was condemned unanimously by the House of Representatives in a vote of 397-0, and led Congress to prohibit a plaru’ied sale of firearms to Erdogan’s security forces. Tliis vote recognized that Erdogan’s despotic attack on American citizens was an attack on orir cherished constitutional libeities. The brazenness of this assault and Turkey’s re’tusal to cooperate with the subsequent investigation demonstrates the level of contempt President Erdogan has for tlie United States and for our democratic values and exposes Turkey as a practitioner and exporter of extreme, violent aritlioritarianism.

In addition to its threats against tlie United States, Turkey has made a common practice of aggressively targeting U.S. allies, while aiding and abetting our adversaries. Erdogan has relentlessly harangued Israel, calling it a”terrorist state” and, in retaliation for the opening of the U.S. embassy in Jerusalem, recalling the Turkish ambassadors
from tlie United States and Israel. Turkey continues to provoke Greece and violate its territory; tlie ramming of a Greek vessel by a Turkish sliip is one of tlie latest salvos in this long-running dispute. Furthermore, more than foity years after illegally occupying Cyprus, Turkey’s violations of Cypriot sovereignty have grown more brazen, including recently ordering military vessels to prevent Cypriot-licensed Italian sliips from exploring Cyprus’ exclusive economic zone for natural gas. Turkey has indicated that it will intensify tlie standoff by sending its own drilling ships to corinter those recently
dispatched by ExxonMobil. The European Union took the step of formally denouncing Turkey for tl”iese illegal acts. All the while, Turkey has embarked on a strategic
realigi’unent witli our adversaries, Russia and Iran, actively siding with both nations to bring about an outcome in Syria that excludes the United States and rindermines our national security interest of denying Iran strategic depth across tlie Middle East.

Within Turkey itself, the lurch towards authoritarian rule is intensifying by the day, with American citizens now becoming a target. Under the state of emergency law enacted following tlie July, 2016 failed coup, Turkey has detained Americans, including U.S. consulate employees; refused to recognize the U.S. citizensliip of dual citizens; and denied U.S. diplomats access to the detained. Recently, 220 Members of Congress wrote to Erdogan demanding the release of Pastor Andrew Brunson, an American lield by Trirkey 011 baseless cliarges since October, 2016. Turkey lias rebriffed appeals by tl’ie Administration and Congress for these Americans’ release and appears to be holding
tliem as leverage to secure tlie extradition of Fethullali Gulen. Allies worthy of our most advanced military tecl’u”iology would not hold Americans liostage over an unrelated disprite. Turkey has also held German, Greek, and other nationals hostage for trade in ongoing disputes with tliose coruitries.

page3image4014154976

Since the coup, Trirkey l’ias arbitrarily arrested 160,000 of its own citizens and
fired approximately tlie same number of civil servants. These arrests amount to collective punishinent, as Erdogan targets not just critics of his despotic regime but their families as well; more tlian 600 cliildren are currently imprisoned in Turkey. Arbitrary detention and sliam trials are hallmarks of authoritarianism. Tliese mass firings and arrests of

journalists, acaden’iics, civil servants, judges, and others are designed to intimidate any opposition to Erdogan and cliill the freedoms that are tlie pillars of any free society.

It is hard to imagine a more compelling case for reevaluating the delivery of U.S. military tecl’inology to a foreign state. We must hold Turkey accountable for conduct
that threatens U.S. national security, undermines the interests of orir paitners and allies, and represents a broadside attack against fundamental democratic values. For these reasons, we urge you to take whatever steps are necessary to prevent the planned delivery of F-35 fighter jets to Turkey.

avid N. Cici i e Member of Congress

rad Sherman
Member of Congress

Jkms4!?tikzIleana Ros-Lehtinen
Member of Congress

Gus M. Bilirakis Member of Congress

pi?AlFMrankembJPre.ralOlofnCeO,

Sincerely,

Ted Deutch
Member of Congress

page4image3975961712

Huffm ember of Coi’i

Member of Congress

Perln”iutter
Member of Congress

‘Pka of Congress

as>Josh Gottheimer

Member of Congress

Membe

C ngr

S’m-‘?=m-Carol Shea-Potter

Member of Con ess

Jamie Raskin
Member of Congress

page5image4011403376

bio Sa
Mem of Congress

Terri Sewell ThaMember of Congress

Dina Titus
Mem of Con

iarold Nadler
e gf Congress

G. Eshoo
ber of Congress

Pramila Jay
Member of Congress

Member of Congress

Dana Rohrabaclier Mei’i’iber of Congress

C astoplier Member of

H. Smith Congress

J ki en’i

Speier
of Congress

Member of Congress

Adam B. Scliiff Member of Congress

Ted Poe Member

Je Member

of Congress

Neianey
of Congress

page6image4016850592

Member of Congress

ed S. Y . D.V.M. Membe 6f Congress

:Gl’6h wleyMem of Congress

David E. Price Member of Congress

CC:
Tlie Honorable Michael

Vice Admiral Matliias Lightning II

Pompeo,

W. Winter,

Secretary

United

Alan Lowenthal Member of Co

Zoe f
M ber of Co

Robeit B. Aderholt Member of ess

Luis V. Guti6rrez Member of Congress

State

States Navy, Program Executive Officer, F-35

The Honorable A. Wess Mitchell, Assistant Secretary of State, Bureau of European and Eurasian Affairs

John Bolton, Assistant to the President for National Security Affairs

70-VJETORI I DEKLARATËS UNIVERSALE MBI TË DREJTAT E NJERIUT

June 20, 2018 by dgreca

Nga Frank Shkreli/

Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) shënon çdo vit më 10 Dhjetor, Ditën e të Drejtave të Njeriut, ditë kjo e cila kujton datën kur Asamblea e Përgjithshme e OKB-ës ka miratuar në vitin 1948 Deklaratën Universale mbi të Drejtat e Njeriut, duke shpallur se parimet e kësaj deklarate janë “Standarde të përbashkëta për t’u realizuar nga të gjithë popujt dhe nga të gjitha kombet.” Kjo deklaratë në tërësi, ndoshta si asnjë marrveshje tjetër ndërkombëtare, potencon se të gjithë njerëzit pa dallim, kanë lindur të lirë, në dinjitet, me të drejta dhe liri të barabarta — një ide kjo që në sipërfaqe duket e thjesht, por është radikale në kuptimin dhe zbatimin e saj. Ky vit pra, shënon 70-vjetorin e kësaj deklarate të miratuar nga Asamblea e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara më 10 Dhjetor, 1948, në Paris. Gjatë këtij përvjetori, OKB-ja po shqyrton ndikimin e këtij dokument të rëndësishëm në historinë njerëzore dhe në jetën e përditëshme të njerëzve, anë e mbanë botës.

Sipas OKB-ës, lëvizja për mbrojtjen e të drejtave të njeriut ka shënuar përparime të dukshme gjatë 70-viteve të kaluara, por, fatkeqsisht, abuzimet me të të drejtat e njeriut vazhdojnë me një ritëm të vazhdueshëm, anë e mbanë botës. Prandaj, ky përvjetor i Deklaratës Universale mbi të Drejtat e Njeriut, është një rast i mirë, jo vetëm për të lartësuar sukeseset e arritura, por edhe për t’u angazhuar rishtas ndaj respektimit dhe zbatimit të parimeve të përmbledhura në 30 artikujt e Deklaratës Universale mbi të Drejtat e Njeriut. Ashtu siç thuhet në parathënien e këtij dokumenti, “Njohja e dinjitetit të lindur të të drejtave të barabarta dhe të patjetërsueshme të të gjithë anëtarëve të familjes njerëzore, është themeli i lirisë, drejtësisë dhe paqës në botë”.

Deklarata Universale mbi të Drejtat e Njeriut na jep të drejtë, secilit prej nesh, jo vetëm që të mbrojmë të drejtat tona njerëzore, por edhe të drejtat e të tjerëve. Si një frymëzim për të mbështetur të drejtat e njeriut për veten dhe për të tjerët, ju sjellim më poshtë, në këtë 70-vjetor, Deklaratën e plotë Universale mbi të Drejtat e Njeriut, si një dokument i gjallë, sa universal për nga hapësira, aq edhe i rëndësishëm për çdo individ dhe shoqëri – njëkohësisht, sipas OKB-ës, edhe dokumenti më i përkëthyer në botë, në më shumë se 500-gjuhë të ndryshme.

Zonja Eleanor Roosevelt (bashkshortja e ish-Presidenti Franklin D. Roosevelt),njëkohsisht edhe kryetarja e Komisionit që përpiloi dokumentin në fjalë, mban pllakatën e Deklaratës Universale mbi të Drejtat e Njeriut–UN Photo (1949).Ashtu si gjatë viteve, OKB-eja u ka bërë thirrje të gjithë popujve dhe shteteve anëtare të mbajnë përgjegjëse qeveritë e tyre për zbatimin e këtyre të drejtave, jo vetëm në këtë 70-vjetor të miratimit të Deklaratës, por edhe në përvjetore të tjera, për të gjithë njerëzit pa dallim dhe për 365 ditët e vitit. Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut të OKB-së dhe parimet që kanë udhëhequr këtë organizatë gjatë më shumë se një gjysëm shekulli, ç’prej miratimit të saj më 10 dhjetor, 1948 — diskrediton tiranitë e sotëme dhe ato të shekullit të kaluar që i kanë shkelur brutalisht këto të të drejta, si komunizmin dhe fashizmin, si dhe diskriminimet, krimet dhe abuzimin e këtyre të drejtave ndaj personave ose grupe personash, sepse vetëm e vetëm, nuk pajtoheshin me këto ideologji.

Bota shqiptare, fatkeqsisht nuk dallohet shumë për kujtimin e përvjetorëve të tillë të datave ndërkombëtare në mbështetje të drejtave të njeriut. Por, nëqoftëse autoritetet, si në Shqipëri ashtu edhe në Republikën e Kosovës, përfillin thirrjen e OKB-ës për të shënuar, jo vetëm këtë përvjetor, por edhe për të promovuar çdo ditë të vitit këto të drejta bazë të njeriut “për të gjithë dhe përgjithmonë” dhe pa dallim – atëherë, ky përvjetor duhet të shikohet jo vetëm nga realiteti i sotëm, por edhe nga një perspektivë historike e së kaluarës.Fryma e Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut, duhet të frymëzojë në këtë 70-vjetor të miratimit të saj, promovimin e këtyre të drejtave sot, por duhet të shërbejë edhe si një rast për të kujtuar gjithashtu shkeljet dhe dhunën serioze ndaj këtyre të drejtave bazë të njeriut ndaj mijëra viktimave shqiptare të regjimeve shtypëse komuniste në Shqipëri dhe në Kosovë, ashtuqë të pakën viktimat që janë ende gjallë, më në fund, pas vuajtjeve të shumta, ta ndjejnë veten se janë pjesë e pandarë e shoqërisë shqiptare dhe se të pakën tani 30-vjet pas shembjes së komunizmit dhe pavarësisë së Kosovës, të gëzojnë të drejta të barabarta, dinjitet dhe liri të plotë për veten dhe për familjet e tyre, në krahasim me të tjerët, ashtu siç bëhet thirrje në Deklaratën Universale mbi të Drejtat e Njeriut.Trajtimi dhe ndriçimi i këtyre krimeve ndaj këtyre viktimave dhe i shkeljeve të drejtave të njeriut do të çonte drejtë një shoqërie më të hapur dhe më normale, në pajtim me vetveten dhe me të tjerët. Mos trajtimi dhe mos zbardhja e kësaj historie tragjike gjysëm shekullore për shoqërinë shqiptare vazhdon ta mbajë atë në një ngërç konfliktesh politike dhe ekonomike deri në ditët e sotëme. Është e nevojshme që trajtimi i krimeve të regjimit komunist dhe krimet kundër shqiptarëve në trojet e veta në përgjithësi — nga pikëpamja e shkeljes së të drejtave bazë të njeriut — të konsiderohet brënda kontekstit të këtyre parimeve dhe të drejtave universale të Deklaratës mbi të Drejtat e Njeriut. Një gjë e tillë do t’i shërbente jo vetëm të vërtetës historike, por edhe lartësimit të nderit dhe interesit kombëtar të shqiptarëve. Le të jetë ky një angazhim nga të gjithë pa dallim — në këtë 70-vjetor të miratimit të Deklaratës Universale mbi të Drejtat e Njeriut.

Sepse, siç është shprehur edhe Eleanor Roosvelt, “Në fund të fundit, ku fillon zbatimi dhe respektimi i të drejtave të njeriut? Në vende të vogëla dhe në hapësirën ku jetojmë, e të cilat mund të jenë aq të vogëla sa që nuk mund të dallohen as në ndonjë hartë të botës. Nëqoftse këto të drejta nuk kanë ndonjë domethënje dhe rëndësi atje ku jetojmë, atëherë ato nuk kanë rëndësi askund tjetër. Pa një angazhim të përbashkët të qytetarëve, në mbështetje dhe në mbrojtje të këtyre të drejtave njerëzore aty në rrethin ku jetojnë ata, atëherë presim më kot që këto të drejta universale të njeriut të zbatohen në botën më të gjërë”,ka theksuar Eleanor Roosevelt.

***
Më 10 dhjetor të vitit 1948, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara nxori dhe shpalli Deklaratën e Përgjithshme mbi të Drejtat e Njeriut, tekstin e plotë të së cilës po e botojme në faqet që vijojnë. Mbas këtij akti historik, Asambleja ftoi të gjitha shtetet anëtare që ta shpallin tekstin e Deklaratës dhe të përpiqen që të përhapet, paraqitet, lexohet dhe të shpjegohet, sidomos në shkolla dhe institucione të tjera edukuese, në të gjitha vendet dhe shtetet pa marrë parasysh statusin e tyre politik.

DEKLARATA E PËRGJITHSHME MBI TË DREJTAT E NJERIUT

HYRJE

Mbasi njohja e dinjitetit të lindur të të drejtave të barabarta dhe të patjetërsueshme të të gjithë anëtarëve të familjes njerëzore është themeli i lirisë, drejtësisë dhe paqës në botë; mbasi mosrespektimi dhe përbuzja e të drejtave të njeriut ka çuar drejt akteve barbare, të cilat kanë ofenduar ndërgjegjen e njerëzimit, dhe mbasi krijimi i botës në të cilën njerëzit do të gëzojnë lirinë e fjalës, të besimit dhe lirinë nga frika e skamja është proklamuar si dëshira më e lartë e çdo njeriu;

mbasi është e nevojshme që të drejtat e njeriut të mbrohen me dispozita juridike, kështu që njeriu të mos jetë i shtrënguar që në pikën e fundit t’i përvishet kryengritjes kundër tiranisë dhe shtypjes;

mbasi është e nevojshme që të nxitet zhvillimi i marrëdhënieve miqësore midis kombeve;

mbasi popujt e Kombeve të Bashkuara vërtetuan përsëri në Kartë besimin e tyre në të drejtat themelore të njeriut, në dinjitetin dhe vlerën e personit të njeriut dhe barazinë midis burrave dhe grave dhe mbasi vendosën që të nxitin përparimin shoqëror dhe të përmirësojnë nivelin e jetës në liri të plotë;

mbasi shtetet anëtare u detyruan që, në bashkëpunim me Kombet e Bashkuara, të sigurojnë respektimin e përgjithshëm dhe zbatimin e të drejtave të njeriut dhe të lirive themelore;

mbasi kuptimi i përbashkët i këtyre të drejtave dhe lirive është më i rëndësishëm për realizimin e plotë të këtij detyrimi:

Nenet e Deklaratës Universale mbi të Drejtat e Njeriut

Neni 1. Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe në të drejta. Ata kanë arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri tjetrit me frymë vëllazërimi.

Neni 2. Secili gëzon të gjitha të drejtat dhe liritë e parashtruara në këtë Deklaratë pa kurrfarë kufizimesh përsa i përket racës, ngjyrës, gjinisë, gjuhës, besimit fetar, mendimit politik ose tjetër, origjinës kombëtare a shoqërore, pasurisë, lindjes ose tjetër. Asnjë dallim nuk do të bëhet në bazë të statusit politik, juridik ose ndërkombëtar të shtetit ose vendit të cilit i përket çdo njeri, qoftë kur shteti ose vendi është i pavarur, qoftë nën kujdestari, qoftë jo vetëqeverisës ose që gjindet në çfarëdo kushtesh të tjera të kufizimit të sovranitetit.

Neni 3. Gjithkush ka të drejtë të jetojë, të jetë i lirë dhe të ketë sigurimin vetjak.

Neni 4. Asnjeri nuk duhet të mbahet si skllav ose çifçi; skllavëria dhe tregtia e skllevërve janë të ndaluara në të gjitha format.

Neni 5. Asnjeri nuk duhet t’i nënshtrohet mundimit, veprimit ose dënimit të egër, jonjerëzor ose poshtërues.

Neni 6. Gjithkush ka të drejtë që t’i njihet kudo personaliteti juridik.

Neni 7. Të gjithë janë të barabartë para ligjit dhe kanë të drejtë pa asnjë diskriminim të mbrohen barabar nga ligji. Të gjithë kanë të drejtën për t’u mbrojtur barabar kundër çdo diskriminimi që cënon këtë Deklaratë, si dhe kundër çdo nxitje për një diskriminim të tillë.

Neni 8. Gjithkush ka të drejtë për mjete juridike të frytshme para gjykatave kompetente kombëtare për veprimet me të cilat shkelen të drejtat themelore të garantuara nga kushtetuta ose ligjet.

Neni 9. Asnjeri nuk duhet t’i nënshtrohet arbitrarisht arrestimit, ndalimit ose internimit.

Neni 10. Gjithkush gëzon njëlloj të drejtën për një proces gjyqësor objektiv e publik para një gjykate të pavarur e të paanshme, në përcaktimin e të drejtave dhe detyrimeve të veta dhe për vendimin mbi çfarëdo lloj akuze penale.

Neni 11. Kushdo që është i akuzuar për një vepër penale ka të drejtë të konsiderohet i pafajshëm deri sa të vërtetohet fajsia në bazë të ligjit dhe në një proces publik në të cilin ka pasur të gjitha garancitë e duhura për mbrojtjen e vet.

Asnjeri nuk duhet të dënohet për veprime ose mosveprime të cilat nuk përbëjnë një vepër penale, sipas ligjeve kombëtare dhe ndërkombëtare, në kohën kur janë kryer. Gjithashtu nuk mund të vendoset një dënim më i rëndë nga ai që ka qenë zbatuar në kohën kur është kryer vepra penale.

Neni 12. Asnjeri nuk duhet t’i nënshtrohet ndërhyrjes arbitrare në jetën, familjen, banesën ose korrespondencën vetjake, si dhe sulmeve kundër nderit dhe prestigjit personal. Gjithkush ka të drejtën të mbrohet nga ligji kundër ndërhyrjeve ose sulmeve të tilla.

Neni 13. Gjithkush ka të drejtën e lirisë së qarkullimit dhe banimit brenda kufijve të çdo shteti.

Gjithkush ka të drejtë të largohet nga cilido vend qoftë, përfshirë këtu edhe të vetin, si dhe të kthehet në vendin e vet.

Neni 14. Gjithkush ka të drejtë të kërkojë dhe gëzoje në vende të tjera azil nga ndjekjet. Këtë të drejtë nuk mund ta gëzojë askush në rast se ndiqet për krime jopolitike ose për vepra në kundërshtim me qëllimet dhe parimet e Kombeve të Bashkuara.

Neni 15. Gjithkush ka të drejtën e një shtetësie.

Asnjeri nuk duhet të privohet arbitrarisht nga shtetësia e tij si dhe as nga e drejta që të ndërrojë shtetësinë.

Neni 16. Burrat dhe gratë në moshë të pjekur kanë të drejtë të lidhin martesë dhe formojnë familje, pa kurrfarë kufizimi për sa i përket racës, shtetësisë ose besimit. Ata kanë të drejta të barabarta si në rastin e lidhjes së martesës, gjatë martesës si dhe në rast shkurorëzimi.

Martesa duhet të lidhet vetëm me pëlqimin plotësisht të lirë të personave që do të martohen. Familja është bërthama e natyrshme dhe themelore e shoqërisë dhe ka të drejtën e mbrojtjes nga shoqëria dhe shteti.

Neni 17. Gjithkush ka të drejtën të ketë pasuri, si vetëm ashtu edhe në bashkësi me të tjerët. Asnjeri nuk duhet të privohet arbitrarisht nga pasuria e tij.

Neni 18. Gjithkush ka të drejtën e lirisë së mendimit, ndërgjegjes dhe besimit; kjo e drejtë përfshin lirinë e ndryshimit të besimit ose bindjeve dhe lirinë që njeriu, qoftë vetë ose në bashkësi me të tjerët, të shfaqë publikisht ose privatisht, besimin ose bindjen e vet me anë të dhënies së mësimeve, kryerjes së kultit dhe ceremonive fetare.

Neni 19. Gjithkush ka të drejtën e lirisë së mendimit dhe të shprehjes; kjo e drejtë përfshin lirinë e mendimit pa ndërhyrje, si dhe lirinë e kërkimit, marrjes dhe njoftimit të informacionit dhe ideve me çfarëdo mjeti qoftë, pa marrë parasysh kufijtë.

Neni 20. Gjithkush ka të drejtën e lirisë së mbledhjes dhe bashkimit paqësor.

Asnjeri nuk duhet të detyrohet të bëjë pjesë në ndonjë bashkim.

Neni 21. Gjithkush ka të drejtë të marrë pjesë në qeverisjen e vendit të vet, drejtpërdrejt ose me anë të përfaqsuesve të zgjedhur lirisht.

Gjithkush ka njëlloj të drejtë të hyjë në shërbimet publike në vendin e vet.

Vullneti i popullit është baza e pushtetit shtetëror; ky vullnet duhet të shprehet në zgjedhje periodike dhe të lira të cilat duhet të jenë të përgjithshme dhe votimi i barabartë, si dhe me votim të fshehtë ose sipas procedurës përkatëse të votimit të lirë.

Neni 22. Si anëtar i shoqërisë, gjithkush ka të drejtën e sigurimit shoqëror dhe realizimit të të drejtave ekonomike, sociale, kulturore të domosdoshme për dinjitetin e vet dhe për zhvillimin e lirë të personalitetit, me ndihmën e shtetit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar dhe në përputhje me organizimin dhe mundësitë e çdo shteti.

Neni 23. Gjithkush ka të drejtën për punë, të zgjedhë lirisht profesionin, të ketë kushte të favorshme pune dhe të jetë i mbrojtur nga papunësia.

Gjithkush, pa kurrfarë diskriminimi, ka të drejtë që për punë të njëjtë të marrë rrogë të njëjtë. Gjithkush që punon ka të drejtën për një shpërblim të drejtë dhe favorshëm, në mënyrë që t’i sigurojë atij dhe familjes së tij një jetë që i përgjigjet dinjitetit njerëzor dhe, në qoftë se do të jetë e nevojshme ky shpërblim të plotësohet edhe me mjete të tjera të sigurimit shoqëror.

Gjithkush ka të drejtë të formojë sindikatë dhe të bëjë pjesë në të për mbrojtjen e interesave të veta.

Neni 24. Gjithkush ka të drejtë për pushim dhe kohë të lirë, duke përfshirë kufizimin e arsyeshëm të orarit të punës dhe pushimin e paguar periodik.

Neni 25. Gjithkush ka të drejtë për një nivel jetese të mjaftueshëm i cili t’i përgjigjet shëndetit dhe jetës së përshtatshme si të atij personalisht, ashtu edhe të familjes së tij, duke përfshirë ushqimin, veshmbathjen, banesën, kujdesin mjeksor dhe shërbimet e nevojshme sociale, si edhe të drejtën për të qenë i siguruar në rast sëmundjeje, papunësie, vejanie, pleqërie dhe raste të tjera të humbjeve të mjeteve për jetesë për shkak të rrethanave të pavarura nga vullneti i tij.

Nënat dhe fëmijët kanë nevojë për kujdes dhe ndihmë të posaçme. Të gjithë fëmijët, të lindur brenda ose jashtë martese, gëzojnë të njëjtat mbrojtje sociale.

Neni 26. Gjithkush ka të drejtën e shkollimit. Arsimi duhet të jetë falas, të paktën në shkollat fillore dhe të ulta. Arsimi fillor është i detyrueshëm. Arsimi teknik dhe profesional duhet të zgjerohet e arsimi i lartë duhet t’u bëhet i mundshëm të gjithëve në bazë të aftësisë.

Arsimi duhet të drejtohet nga zhvillimi i plotë i personalitetit të njeriut dhe nga forcimi i respektimit të të drejtave të njeriut dhe lirive themelore. Ai duhet të nxisë kuptimin, tolerancën dhe miqësinë midis të gjithë popujve, grupeve të racave dhe besimeve, si dhe veprimtarinë e Kombeve të Bashkuara për ruajtjen e paqes.

Të drejtën për të zgjedhur llojin e arsimit për fëmijët e tyre e kanë në rradhë të parë prindërit.

Neni 27. Gjithkush ka të drejtë të marrë pjesë lirisht në jetën kulturore të bashkësisë, të gëzojë artet dhe të përfitojë nga përparimi shkencor dhe dobitë e tij.

Gjithkush ka të drejtë të mbrojë interesat morale dhe materiale, që rrjedhin nga çdo krijimtari shkencore, letrare dhe artistike, autor i të cilave është ai vetë.

Neni 28. Gjithkush ka të drejtë për një rend shoqëror dhe ndërkombëtar në të cilin mund të realizohen plotësisht të drejtat dhe liritë e shpallura në këtë Deklaratë.

Neni 29. Gjithkush ka detyrime vetëm ndaj asaj bashkësie në të cilën është i mundur zhvillimi i lirë dhe i plotë i personalitetit të tij. Në ushtrimin e të drejtave dhe lirive të veta, gjithkush do t’u nënshtrohet vetëm atyre kufizimeve të cilat janë parashikuar me ligj, ekskluzivisht me qëllim që të sigurohet njohja dhe respektimi i nevojshëm i të drejtave dhe lirive të të tjerëve e që të plotësohen kërkesat e drejta të moralit, rendit publik dhe mirëqenies së përgjithshme në shoqërinë demokratike. (3)Këto të drejta dhe liri nuk mund të zbatohen në asnjë rast kundër qëllimeve dhe parimeve të Kombeve të Bashkuara.

Neni 30. Asgjë në këtë Deklaratë nuk mund të interpretohet si e drejtë e një shteti, grupi apo personi për të kryer çfarëdo veprimtarie ose për të bërë një akt drejtuar kundër çdo të drejte ose lirie të shpallur në këtë Deklaratë. (Burimi: Marrë nga United Nations Department of Public Information, NY)