Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Misioni fisnik i AFC ndërthuret me simbolikën historike të New England Conservatory, Boston në 27 maj

by

Rafaela Prifti/

Për ata që kanë dëgjuar mjekun t’ju thotë diagnozën “kancer” në çdo lloj forme të sëmundjes që prek mesatarisht 1 në 3 vetë, përballimi me një situatë të re apo edhe të rikthyer mund të jetë bërë pak më i lehtë sepse duke filluar prej vitit 2019 Albanians Fighting Cancer USA u krijua për të qenë një bashkudhëtare që të gjendet pranë në kohë të vështira. Edhe më shumë individë do përjetojnë të tillë situatë në vitin 2023 kur sipas statistikave do të ketë rreth 2 milionë njerëz të diagnostikuar me një formë të kancerit. “Sëmundja mund të jetë individuale për secilin, por në përballjen me të askush nuk duhet të ndihet i vetmuar,” thotë Roberta Panariti, nismëtare dhe drejtuese e shoqatës jofitimprurëse AFC me qendër në Boston. Të shtunën më 27 maj shoqata ka ftuar artistët shqiptarë Inva Mula dhe Genc Tukiçi për një mbrëmje me muzikë klasike duke ndërthurur misionin fisnik me simbolikën historike të New England Conservatory.

Për Robertën misioni është personal pasi vetë nisma mori shkas nga diagnostikimi me kancer i motrës së saj, Noela Kokomani. Ajo tashmë i ka mbaruar ciklet e terapisë dhe kryen kontrollet e rregullta sipas udhëzimeve të mjekut. Diagnostikimi me kancer është një moment që ndikon te personi por edhe tek familjarët dhe të afërmit. Roberta thotë se rrethi familjar përballet me sëmundjen në prizmin emocional, psikologjik dhe financiar. Prandaj për ta luftuar kancerin duhet një qasje e shumëfishtë. Për këtë struktura drejtuese ose Bordi i AFC-së me katër mjekë specialistë dhe internistë shumë në zë, në bashkëpunim me ekipe onkologjie sipas rasteve individuale, dy specialiste të sigurimeve shëndetësore, një terapist, një dizenjatore, e vlerësojnë thellë mbështetjen e donatorëve dhe kontributorëve të bashkësisë shqiptare. Nëse e ruajmë analogjinë e betejës, shprehur edhe në emrin e shoqatës Albanians Fighting Cancer, atëherë mund të themi se kur je në “mejdan” ka rëndësi parësore armatimi që ke, të tilla si terapitë e protokollet mjekësore krahazi me pjesën financiare që është sigurimi shëndetësor për procedura të caktuara së bashku me disponimin mendor e shpirtëror ku hyjnë grupet mbështetëse dhe këshilluese.

Sado e rëndë dhe e pranishme të jetë stigma dhe sado të vështira të jenë gjetjet e rrugëve dhe mundësive për individët që duan ndihmë në përballjen me kancerin, AFC-ja është e qartë në misionin e vet. Vetëdijësimi publik nuk arrihet lehtë kur ende shumë njerëz e kanë të vështirë ta thonë diagnozën dhe në vend të saj thonë “sëmundje e keqe”, pohon Roberta. Kryetarja e shoqatës tregon sesi pas diagnostikimit të motrës së saj, ajo u befasua nga krijimi i një lloj vakumi në marrëdhëniet shoqërore, diçka që veç të tjerave, thonë specialistët, ka efekt të fortë psikologjik tek individi.

Dy motrat janë pjesë e familjes Panariti, me origjinë nga Korça dhe emër të respektuar në Boston, që nga gjyshi Argjir dhe babai i tyre Gavril. Ato i kanë zgjeruar njohuritë mjekësore për sëmundjen e kancerit që nga koha e diagnostikimit të Noelës dhe në një moment në 2019 lindi nisma dhe u krijua shoqata jofitimprurëse Albanians Fighting Cancer. Roberta dhe Noela kanë karriera të suksesshme respektivisht në industrinë e shkencave kompjuterike dhe sigurimeve shëndetësore por në shoqatë janë vullnetare sikurse edhe të gjithë anëtarët e Bordit të AFC. Gjatë pesë viteve të veprimtarisë së shoqatës, mjekët dhe ekipi i specialistëve të saj në Shtetet e Bashkuara si edhe partnerët e tyre jashtë kanë ndihmuar individë shumica e të cilëve janë në Amerikë por edhe shumë raste në Shqipëri, përveçse kanë organizuar seanca terapie fizike, kanë dërguar ndihma për pagesa të qirasë, kanë çuar paketa humanitare spitaleve në Korçë dhe Prishtinë e shumë veprimtari të tjera. Në faqen e shoqatës janë të publikuara shifrat dhe kategoritë e ndara sipas shteteve, grupmoshave dhe ndihmave.

AFC është shoqatë jofitimprurëse e përkushtuar për të ndihmuar shqiptarët në bashkësinë shqiptare në Amerikë dhe jashtë. Në këtë kuptim AFC nuk ka kufi. Por në përballjen me sëmundjen e kancerit një nga pikat kritike është mbulimi shëndetësor për procedura shpesh shumë të kushtueshme. Orientimi në kohë për tek specialisti i duhur edhe për planin më të përshtatshëm të sigurimeve shëndetësore në rastet e kancerit ka rëndësi jetike. Prandaj ndihma e specialistëve të AFC për tua lehtësuar pacientëve këtë barrë të rëndë të sistemit shëndetësor është e pallogaritshme.

Procedurat dhe terapitë e kancerit që mund të përfshijnë operacione, kimioterapi dhe rrezatime janë shumë të kushtueshme. Përballimi i shpenzimeve shkakton shqetësime dhe ngarkesa mendore te individët që janë në gjendje të rëndë shëndetësore prandaj gjetja e burimeve financare për tua lehtësuar sadopak këtë barrë ka rëndësi të veçantë për shoqatën, thotë themeluesja dhe kryetarja Roberta Panariti.

AFC ka qenë aktive edhe gjatë periudhës së pandemisë globale të Covid-it 2020-2022. Këtë vit për të mbështetur misionin e tyre dhe për të ndihmuar më shumë individë, AFC ftoi artistët shqiptarë Inva Mula dhe Genc Tukiçi në Boston. Roberta, e cila ka kryer studime për kanto në Shqipëri u kujdes të rezervojë sallën e koncerteve në New England Conservartory. Për publikun dhe ekspertët e muzikës, Jordan Hall është i famshëm për akustikën e shkëlqyer në sajë të së cilës artistët këndojnë pa mikrofon në një sallë me njëmijë vende. Por Roberta vlerëson edhe simbolikën historike të këtij institucioni veçanërisht për shqiptarët e Bostonit qysh nga fillimi i shekullit XX. Zyrat e para të Federatës PanShqiptare të Amerikës Vatra kanë qenë vetëm pak metra larg Konservatorit në Huntington Avenue. Imzot Fan Noli u specializua në degën e muzikës bizantine dhe u diplomua këtu në 1938. Njohuritë e kësaj fushe i vlejtën Nolit i cili publikoi himnet e Kishës Ortodokse Shqiptare në të dyja gjuhët shqip dhe anglisht, ndërsa muzikanti dhe themeluesi i bandës Vatra (1917), Thomas Nassi (1892-1964), me origjinë nga Dardha e Korçës, kreu studimet për flautë dhe dirigjim në New England Conservatory of Music. Për të ndihmuar një mision fisnik, AFC sjell bashkësinë shqiptare të shtunën në një vend me simbolikë historike për një natë koncerti me muzikë klasike dhe përzgjedhje nga repertori i këngëve qytetare shqiptare https://afc.ticketspice.com/afc-gala

Të gjitha ndihmat e mbledhura nga koncerti janë të caktuara për personat e diagnostikuar dhe do t’i dhurohen rasteve si familja Delvina, Kasimati e shumë të tjera. Ata e vlerësojnë mbështetjen financiare dhe njëherit shprehin mirënjohje të thellë për atë që është e pamatshme, siç është “forca, dashuria dhe frymëzimi…për të luftuar kundër kancerit tashmë jo vetëm për vete, por dhe për të gjithë ju!” “Askush nuk është varfëruar ngaqë ka ndihmuar!” është thënia e Nënës Terezë ku gjen shprehje parimi themeltar i shoqatës AFC https://albaniansfightingcancer.org/.

Takeaways from the Senate Foreign Relations Committee hearing on the Western Balkans

by

Rafaela Prifti/

Bypartisan legislation to enhance United States Policy toward the Western Balkans was reintroduced in Congress on May 18th ahead of the Senate Foreign Relations Committee Hearing on the region. Here are a few takeaways from the day.

Senator Jeanne Shaheen, Democrat of New Hampshire, a senior member of the Senate Foreign Relations Committee and Chair of the SFRC Subcommittee on Europe and Regional Security Cooperation, and Senator Roger Wicker, Republican of Mississippi renewed their bipartisan legislation with original co-sponsorship from Democratic Senators Cardin, Van Hollen of Maryland and Durbin of Illinois. The bill titled the Western Balkans Democracy and Prosperity Act aims to increase stability through economic development in the region by promoting initiatives on infrastructure, trade and anti-corruption, and by shoring up the commitment to the US partners in the region, legislators said.

The sponsors of the renewed legislation underlined the importance of the Balkan partnerships in the context of Russia’s invasion of Ukraine. “This bill will move us in the right direction and hold accountable those who threaten peace in the still volatile region of the Western Balkans,” said Senator Cardin.

In his remarks, Senator Durbin invoked the high cost of the war that ravaged the Balkans in the late 90s where the US-led alliance stepped in firmly to restore peace and be a factor of stability to this day. “As Putin’s unprovoked war in Ukraine continues, we must not forget the hard-won peace in the Balkans, which suffered terrible violence after the breakup of Yugoslavia. The United States and our allies contributed greatly to ending that horrific conflict, and this legislation reaffirms our commitment to seeing a stable future for the region—one squarely rooted in the West.”

Following the introduction of the bill, the Senate hearing on Western Balkans included the testimonies of Senior adviser at the US State Department, Derek Chollet and Deputy Assistant Secretary Gabriel Escobar.

At the hearing, the chairman Senator Bob Menendez presented the current situation in the region and the sharp contrast between Kosova – a democratic country, and Serbia – an authoritarian state backed by organized crime. Despite Kosova’s reaffirmed orientation towards the EU and US, the pressure is mounting on its representatives to accept the Association as per agreements, while Serbia continues to violate the agreed terms of the same meetings, such as opposing Kosova’s membership in the Council of Europe and encouraging the boycott of municipal elections by the Serbian minority.

Deputy Assistant Secretary and envoy for the Western Balkans Gabriel Escobar said that the major obstacle to enduring peace and prosperity in the Western Balkans is the fraught relationship between Kosovo and Serbia. In his testimony, Mr. Escobar briefly spoke of the February and March agreements focusing on two main sticking points, namely the Association of Serb-majority Municipalities and the Missing Persons.

“I see no guarantee that the Association of Serbian Municipalities will not become another Republika Srpska, which would make Kosova a dysfunctional state, like Bosnia. I asked the same question to Mr. Escobar a year ago and did not receive a satisfactory answer,” said Senator Menendez.

Mr. Escobar’s explanation that “the Association Agreement is an international obligation accepted by Kosova 10 years ago” fell flat and unconvincing given that Kosova’s Constitutional Court has declared it unconstitutional.

During the questioning Mr. Escobar was not responsive on how to square Serbia demands for the rights of its minority in Kosova in light of the heavy handed purging by Serbian authorities of ethnic Albanians in Presheva Valley.

Both officials emphasized the harmful Russian influence in Serbia and the importance of neutralizing it by bringing the country closer to the Euro-Atlantic community.

Mr. Escobar tried to make a point that the protracted and fruitless rounds of dialogue between Kosova and Serbia have played into Russia’s hand. “For far too long, failure to make progress has allowed Russia to play a spoiler role against Serbia’s strategic goal of European integration.”

Notably neither Mr. Escobar nor Counselor Derek Chollet mentioned the mutual recognition of Kosova and Serbia. Instead, in his testimony Mr. Chollet repeated some of the ‘commitments’ such as establishing the Association, protecting religious sites and the countries recognizing each other’s documents and national symbols.

Mr. Chollet and Mr. Escobar tried to “both-side” the blame for the lack of progress in the EU led talks. It was Senator Menendez who outlined the focus of the US policy on the issue. “Seeking a fair and lasting solution, not some temporary solution that favors one side. Our goal should be a final agreement based on mutual recognition, nothing else”, concluded Senator Menendez.

Both Mr. Escobar and Mr. Chollet spoke strongly in support of furthering the European integration of Albania and North Macedonia.

With regard to security and the dangers Albania saw in 2022 due to its collapse, Mr. Escobar said that the US is making a considerable investment towards protecting against cyber threats. “Iran’s devastating cyberattacks on Albania last year underscored that we must continue to assist allies and partners in the region to strengthen their security. The United States has committed approximately $50 million in cybersecurity assistance to Albania’s civilian and military sectors – one of our largest cyber support contributions to any individual country to date.”

It is worth-noting that the Albanian-American Civic League led by former Congressman Joe DioGuardi, Shirley Cloyes DioGuardi, Balkan expert and their supporters stay active in pressing the important issues that matter to Albanians.

Illyrian World – a book that tries to restore Ancient History. Is there still time?

by

Rafaela Prifti/

Illyrian World – Architecture, Rituals, Gods and Religion is a new book by Professor Dr. Apollon Baçe (2022) recently being promoted in Tirana, Albania. The publication which is regarded as an important work on Proto-Illyrian and Illyrian periods of archaeology by one of the leading archaeologists of Albania is supported by Albania’s Academy of Sciences.

A career archaeologist – Prof. Apollon Baçe – has previously written extensively as an author and co-author on the subject including Albania’s history of archaeology as well as various scholarly studies on specific sites. He is an accomplished member of the Academy, who in addition to his outstanding education and training in the field, has been part of numerous expeditions in and around Albania. However, Prof. Baçe says that for this book, he took the risk of veering away from the academic application opting in favor of an approachable style for all readers. This is very important, in his view, especially when dealing with long-held beliefs grounded on questionable scientific data propagated by Serb and Greek pseudoscience.

In order to make archaeological facts available and accessible to many, Prof. Baçe has presented the Illyrian World in a digestive format and in the English language for a wider readership. He cites all the sources and academic arguments in the footnotes. Also the excerpts from the ancient texts and authors are included in the notes along with his own translations that are meant to “put the record straight” says Prof. Baçe. Part of the issue, he believes, in dealing with a false record of ancient archaeology, more specifically Epirus versus Illyria are mechanical translations that have passed down as truths over time instead of undergoing critical reviewing by scholars.

Driven by the desire of an archaeologist to separate findings from fiction, the author says that while “the interpretation of facts is mine, the facts are not”. Indeed the book argues that the term used to identify a whole period, namely the Hellenistic period (323-31 BC) is itself speculative. “The architecture of this blending was not a result of an evolutionary process but of a violent intrusion which cut all classical totems and taboos. Rigid classical structures were replaced with flexible structures and the coldness of the heroic was replaced with human warmth. All this created an atmosphere that Germans classify “Experimentierfreude”, [4] experimenting because of the curiosity and joy of the successful attempt. Hence, Hellenistic architecture is by no means the decadence of “ideals and dignity”, but the next gem of the architectural world heritage.”

At its core, the data revealed through explorations of ancient cities, layouts, fortifications, merchant routes, etc. presented and viewed through an interdisciplinary approach supports the position of Professor Baçe that the Illyrian society was, inherently and by comparison to the Greek or Roman civilizations, an advanced world.

Prof. Dr. Apollon Baçe’s book Illyrian World covers periods of ancient European history by presenting evidence in support of a vastly rich Illyrian heritage and in doing so draws a more outlined link between the present, past and future of Albanians.

Switzerland Lifts Visa Requirements for Kosova citizens

by

Rafaela Prifti/

The Federal Council of Switzerland announced the lifting of the visa requirements for Kosova citizens. The move follows the decisions by the European Parliament and the European Council on the liberalization of visas for Kosovars.

Beginning on January 1, 2024, Kosovars do not need a visa for short-term stays in Switzerland, states the press release. The statement continues “Kosovo has met all the conditions for visas related to security, border controls and migration. For this reason, the European Parliament and the Council of the EU have approved the regulation on April 19, 2023 that exempts Kosovars from the requirement to obtain a visa for a short stay of a maximum of 90 days.”

While a biometric passport is required for entry, Kosova citizens will no longer need a visa to go to Switzerland for a short term stay, as part of the EU Council passing regulation on Kosova on April 19.

The amendment to the Ordinance on Entry and Visa Issuance goes into effect on January 1, 2024. It clarifies that Kosova citizens that qualify for employment will have to meet certain requirements provided that “no equivalent workers can be found in the Swiss labor market or in the EU/EFTA countries.”

According to data published by Schengen Visa Info, it is estimated that around 200,000 Kosovars live in Switzerland representing one of the largest group of foreigners in the country at the present time.

Once the visa liberalization takes effect the Kosova passport will be positively affected in terms of a higher ranking in the Visa Guide Passport Index. Currently, Kosovar passport holders can travel without a visa to nine countries and with no passport to five, while a visa is required for entry to 152 countries, according to the agency.

It’s about Love for Albina and Familja Kelmendi at Eurovision 2023

by

Rafaela Prifti/

The new singing family in Europe are the Kelmendis. Selected to represent Albania at Eurovision 2023, Albina & Familja Kelmendi performed the song Duje on stage after wining the public vote at Festivali i Këngës. The gifted vocalist Albina grew up in a house of professional musicians in Peja, where she was born. The love of music was passed down from her parents Albana and Bujar to the children Albin, Vesa, Sidorela and Albina. At 16, she reached the finals of “The Voice of Albania” in 2014 and has been winning in song contests across Europe. Albina has performed with her family in their own band. She has released her debut album “Nana loke” in April 2022.

Albina performed alongside her parents and siblings in the second semi-final on May 11 in Liverpool. The song written by Eriona Rushiti and composed by Enis Mullak, the duo that collaborated previously in the song “Ktheju tokës”, the Albanian entry for Eurovision 2019.

Albania made its debut at the Eurovision Song Contest back in 2004. Anjeza Shahini’s “The Image of You” reached 4th place in the semifinals and landed in a respectable 7th place at the grand final. Since then Albania has reached the grand final nine times. In 2012 Rona Nishliu’s song “Suus” finished the contest in fifth place reaching the top 5 for the first time.

This year’s 37 entrants were narrowed down to the finalist field in Liverpool, the city hosting the event for Ukraine, which won the contest last year but is still fighting Russia’s invasion. Inside the arena the contest had gathered about 6,000 fans inside the arena and tens of thousands more at a Eurovision fan zone at Liverpool’s docks and at big-screen events across the U.K. The global television audience has been estimated at 160 million. Some of the favorites included Swedish singer Loreen, winner of 2012 Eurovision, Finland’s performer and other standout acts.

Eurovision’s famously complex system of jury and public votes determine the winner. The finale was shown Saturday on members of the European Broadcasting Union and on the Eurovision YouTube channel while in the United States, it was on NBC’s Peacock streaming service.

Founded in 1956, Eurovision is regarded as a European cultural institution.