Archives for May 2020

The COVID-19 coronavirus epidemic has a natural origin, scientists say

May 13, 2020 by dgreca

The novel SARS-CoV-2 coronavirus that emerged in the city of Wuhan, China, last year and has since caused a large scale COVID-19 epidemic and spread to more than 70 other countries is the product of natural evolution, according to findings published today in the journal Nature Medicine.

The analysis of public genome sequence data from SARS-CoV-2 and related viruses found no evidence that the virus was made in a laboratory or otherwise engineered.

“By comparing the available genome sequence data for known coronavirus strains, we can firmly determine that SARS-CoV-2 originated through natural processes,” said Kristian Andersen, PhD, an associate professor of immunology and microbiology at Scripps Research and corresponding author on the paper.

In addition to Andersen, authors on the paper, “The proximal origin of SARS-CoV-2,” include Robert F. Garry, of Tulane University; Edward Holmes, of the University of Sydney; Andrew Rambaut, of University of Edinburgh; W. Ian Lipkin, of Columbia University.

Coronaviruses are a large family of viruses that can cause illnesses ranging widely in severity. The first known severe illness caused by a coronavirus emerged with the 2003 Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) epidemic in China. A second outbreak of severe illness began in 2012 in Saudi Arabia with the Middle East Respiratory Syndrome (MERS).

On December 31 of last year, Chinese authorities alerted the World Health Organization of an outbreak of a novel strain of coronavirus causing severe illness, which was subsequently named SARS-CoV-2. As of March 16, 2020, nearly 167,500 COVID-19 cases have been documented, although many more mild cases have likely gone undiagnosed. The virus has killed over 6,600 people.

Shortly after the epidemic began, Chinese scientists sequenced the genome of SARS-CoV-2 and made the data available to researchers worldwide. The resulting genomic sequence data has shown that Chinese authorities rapidly detected the epidemic and that the number of COVID-19 cases have been increasing because of human to human transmission after a single introduction into the human population. Andersen and collaborators at several other research institutions used this sequencing data to explore the origins and evolution of SARS-CoV-2 by focusing in on several tell-tale features of the virus.

The scientists analyzed the genetic template for spike proteins, armatures on the outside of the virus that it uses to grab and penetrate the outer walls of human and animal cells. More specifically, they focused on two important features of the spike protein: the receptor-binding domain (RBD), a kind of grappling hook that grips onto host cells, and the cleavage site, a molecular can opener that allows the virus to crack open and enter host cells.

Evidence for natural evolution

The scientists found that the RBD portion of the SARS-CoV-2 spike proteins had evolved to effectively target a molecular feature on the outside of human cells called ACE2, a receptor involved in regulating blood pressure. While their analysis suggested that SARS-CoV-2 may bind human ACE2 with high affinity, computational analyses predict that the interaction is not ideal and that the RBD sequence is different from those shown in SARS-CoV to be optimal for receptor binding. This suggests that SARS-CoV-2 was the result of natural selection.

This evidence for natural evolution was supported by data on SARS-CoV-2’s backbone – its overall molecular structure. If someone were seeking to engineer a new coronavirus as a pathogen, they would have constructed it from the backbone of a virus known to cause illness. But the scientists found that the SARS-CoV-2 backbone differed substantially from those of already known coronaviruses and mostly resembled related viruses found in bats and pangolins.

“These two features of the virus, the mutations in the RBD portion of the spike protein and its distinct backbone, rules out laboratory manipulation as a potential origin for SARS-CoV-2” said Andersen.

Josie Golding, PhD, epidemics lead at UK-based Wellcome Trust, said the findings by Andersen and his colleagues are “crucially important to bring an evidence-based view to the rumors that have been circulating about the origins of the virus (SARS-CoV-2) causing COVID-19.”

“They conclude that the virus is the product of natural evolution,” Golding adds, “ending any speculation about deliberate genetic engineering.”

Possible origins of the virus

Based on their genomic sequencing analysis, Andersen and his collaborators concluded that the most likely origins for SARS-CoV-2 followed one of two possible scenarios.

In one scenario, the virus evolved to its current pathogenic state through natural selection in a non-human host and then jumped to humans. This is how previous coronavirus outbreaks have emerged, with humans contracting the virus after direct exposure to civets (SARS) and camels (MERS). The researchers proposed bats as the most likely reservoir for SARS-CoV-2 as it is very similar to a bat coronavirus. There are no documented cases of direct bat-human transmission, however, suggesting that an intermediate host was likely involved between bats and humans.

In this scenario, both of the distinctive features of SARS-CoV-2’s spike protein—the RBD portion that binds to cells and the cleavage site that opens the virus up—would have evolved to their current state prior to entering humans. In this case, the current epidemic would probably have emerged rapidly as soon as humans were infected, as the virus would have already evolved the features that make it pathogenic and able to spread between people.

In the other proposed scenario, a non-pathogenic version of the virus jumped from an animal host into humans and then evolved to its current pathogenic state within the human population. For instance, some coronaviruses from pangolins, armadillo-like mammals found in Asia and Africa, have an RBD structure very similar to that of SARS-CoV-2. A coronavirus from a pangolin could possibly have been transmitted to a human, either directly or through an intermediary host such as civets or ferrets.

Then the other distinct spike protein characteristic of SARS-CoV-2, the cleavage site, could have evolved within a human host, possibly via limited undetected circulation in the human population prior to the beginning of the epidemic. The researchers found that the SARS-CoV-2 cleavage site, appears similar to the cleavage sites of strains of bird flu that has been shown to transmit easily between people. SARS-CoV-2 could have evolved such a virulent cleavage site in human cells and soon kicked off the current epidemic, as the coronavirus would possibly have become far more capable of spreading between people.

Study co-author Andrew Rambaut cautioned that it is difficult if not impossible to know at this point which of the scenarios is most likely. If the SARS-CoV-2 entered humans in its current pathogenic form from an animal source, it raises the probability of future outbreaks, as the illness-causing strain of the virus could still be circulating in the animal population and might once again jump into humans. The chances are lower of a non-pathogenic coronavirus entering the human population and then evolving properties similar to SARS-CoV-2.

Funding for the research was provided by the US National Institutes of Health, the Pew Charitable Trusts, the Wellcome Trust, the European Research Council, and an ARC Australian Laureate Fellowship.

For more information, contact press@scripps.edu

Presidenti Thaçi: Mirënjohja jonë do të jetë e përjetshme për SHBA dhe diasporën shqiptare në Amerikë

May 13, 2020 by dgreca

Shënim i redaksisë: Zoti Ekrem Bardha është njëri ndër shqiptarët më të spikatur të diasporës shqiptare në SHBA, e jo vetëm, i cili jetën e tij, ia ka kushtuar çështjes shqiptare në përgjithësi dhe në veçanti ëndrrës për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës.

Nga libri i tij me kujtime, mbresa, takime, biseda dhe intervista, i cili është në procesin e redaktimit përfundimtar, “Pavarësia e Kosovës, Amerika dhe Diaspora”, zoti Bardha na besoi intervistën me zotin Hashim Thaçi, presidenti i Republikës së Kosovës.

Duke e falenderuar zotin Bardha për bashkëpunimin e herëpashershëm me gazetën Dita, gjejmë rastin dhe i urojmë Ditëlindjen e tij, e cila është pikërisht sot. Edhe Njëqind!

Bisedë me Presidentin e Kosovës, zotin Hashim Thaçi

Emrin e Zotit Thaçi e kam dëgjuar thuajse në të njëjtën kohë me fillimin e luftës në Kosovë dhe të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Ishte shumë intriguese, e shpesh herë e domosdoshme, të dinim se cilët janë njerëzit që po i prinin luftës në Kosovë, kush ishin ata, çfarë qëndrimesh kishin, cili ishte vizioni i tyre për Kosovën dhe pasluftën, për vetë zhvillimet e mëtejshme.

UÇK-ja po dilte nga ilegaliteti, pra nga e fshehta e saj dhe, disa emra po bëheshin të njohur. A ishin këta ekstremistë apo terroristë, si përpiqej t’i etiketonte një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit, karriera e të cilit përfundoi pas këtyre konkludimeve historikisht e praktikisht të gabuara, apo, si na e donte zemra, ishin idealistë dhe atdhetarë?

Në një takim në Departamentin e Shtetit, në fillimin e marsit 1998, ku ishim ftuar sëbashku me disa shqiptarë të njohur, figura eminente të mendimit politik të atjeshëm, zoti Gilbard, zyrtar i lartë i këtij Departamenti, sapo u ulëm, na tha se në Kosovë është shfaqur UÇK-ja , e cila është ekstremiste dhe terroriste. I rashë me grusht tavolinës dhe i fola me zë të lartë, “Turp të kesh. Ajo është Ushtri Çlirimtare, ndaj bëj kujdes”. Pas meje foli Harry Bajraktari dhe të gjithë u zemëruam aq shumë e bëmë aq fjalë me zë të lartë, sa menduam se pas kësaj do të na ndalonin. Në fakt, ndodhi ndryshe. Atë e larguan nga detyra.

Sa më shumë zgjerohej lufta në Kosovë, aq më i pranishëm bëhej emëri i Thaçit, por vetëm në rrethe të ngushta. Në Rambuje ai u vendos në qendrën e vemendjes. Tani për të flisnin të gjithë. Diplomacia botërore ishte ndalur tek emri i tij. Ai po bëhej epiqendra e gjithë asaj që zhvillohej në Kështjellën e Rambujesë dhe jashtë saj.

Isha atyre ditëve në Rambuje, për të ndjekur nga afër zhvillimet. Në një darkë të përbashkët, ku kisha ftuar edhe Ismail Kadarenë dhe diplomatin e njohur amerikan, Kris Hill, ndërsa flisnim për Rambujenë, u fol edhe për Hashim Thaçin dhe këmbënguljen e tij për të marrë sa më shumë nga Konferenca, zemërimet e diplomatëve, por edhe adhurimin; Kadareja tregoi për bisedën e gjatë që kishte bërë me disa nga drejtuesit e UÇK-së dhe letrën që u kishte dërguar. Hashim Thaçi po hynte kështu natyrshëm në politikën shqiptare dhe përtej saj.

Disa kohë më pas, në një takim me zonjën Ollbrajt, ajo do të thonte se Hashim Thaçi ishte një negociator i vështirë, ndoshta më i vështiri që kishte takuar.

Ky djalë i ri, më i riu në Delegacionin shqiptar të Kosovës në Rambuje, po bëhej i njohur dhe enigma rreth tij po zhdukej.

Hashim Thaçi është pa dyshim njëri ndër politikanët më karizmatikë shqiptarë. Ka një jetë të habitshme pas vetes, por edhe shumë domethënëse. Një jetë të çuditshme, që nga prorektor i Universitetit të Prishtinës, pjesë e lëvizjes klandestine, organizator i Luftës së Kosovës dhe drejtor politik i UÇK-së, kryeministër i Qeverisë së Përkohshme, lideri i opozitës e, më pas, në të gjitha postet drejtuese të shtetit. Sido që të trajtosh figurën e tij, nuk mund ta ndash nga disa prej akteve më themelore të epokës së tashme: nga lufta për liri, në të cilën ai ka rolin e veçantë drejtues, në realizimin e lirisë, në ndërtimin e institucioneve të Kosovës, dhe, në shpalljen e Pavarësisë. Një jetë plot ngjarje dhe, deri diku mund të duket e pabesueshme. Por, kështu ka ndodhur.

Hashim Thaçi është shtetari me lidhjet më të forta, të qëndrueshme, dinjitoze, dhe pavarësisht se kush ka qeverisur në Uashington, më i besuari në dekadat e fundit. Në një mënyre a një tjetër ai mbetet adresa e parë e politikës amerikane në Kosovë.

E kam takuar më pas në vende të ndryshme dhe pak gjë ka ndryshuar nga ai që ishte në Rambuje. Kemi biseduar në Tiranë apo në Prishtinë, kam pasur nderin të dekorohem disa herë nga ai dhe, tani, një pjesë nga biseda jonë po e përcjell edhe për lexuesit e këtij libri.

Ishte një bisedë e gjatë, për shumë gjëra që qëndronin varur mbi fatin e Kosovës, por, mbi të gjitha për një temë të përbashkët: të ardhmen e Kosovës.

–Zoti President, prej shumë kohësh Kosova ka qenë një ndër vendet më të “përkëdhelura” të Shteteve të Bashkuara, nëse mund ta quajmë kështu. Për herë të parë administrata e lartë e SHBA vendosi të ndërmarrë një akt të panjohur më parë dhe që vështirë se mund të përsëritet: vuri në lëvizje gjithë strukturën politike e ushtarake të NATO-s për të ndëshkuar krimin serb në Kosovë, dhe për të ndryshuar rrjedhën historike të popullit shqiptar në Kosovë.

-Brezat e sotëm dhe të nesërm do i jenë përjetë mirënjohës Shteteve të Bashkuara. Ky është një postulat politik që rrjedh nga zhvillimet historike që kanë ndodhur në më shumë se një shekull. Por që kulmuan në ditët e luftës së Kosovës.

Për të qenë më të drejtpërdrejtë: Kosova kishte Ushtrinë e saj Çlirimtare, që ishte vazhdim i traditës së popullit shqiptar për qendresë, dhe kjo është fillesa e asaj që do të vinte. Por ishte e pamjaftueshme. Ndaj që në fillim ne u përpoqëm të krijojmë rreth vetes mbështetjen e fuqishme, të vazhdueshme të shteteve perëndimore dhe sidomos të SHBA. Shteti i Serbisë kishte makineri të duqishme ushtarake, kishte në krye një diktator që e kishte shfaqur veten në luftrat e mëparshme në këto treva ballkanike, Bosnja dhe Kroacia, sidomos Bosnja, kishin treguar se makineria vrastare serbe ishte e gatshme të derdhte lumenj gjaku edhe në Kosovë.

Kontaktet që u vendosën me diplomatë të rëndësishëm të Sheteve të Bashkuara që në fillimet e Lëvizjes Çlirimtare ishin vendimtare. Ata vendosën vijën e kuqe për pushtetin agresiv serb, por njohën të drejtë luftën dhe qendresën tonë.

–Z.President, a keni qenë në dijeni ju, si gjatë luftës, por edhe më pas, për rolin e diasporës shqiptare në Amerikë për mbështetjen e rezistencës në Kosovë? Për takimet e zhvilluara me struktuat më të larta të Shtetit amerikan, presidentë, senatorë dhe kongresmenë, mbështetjen financiare e politike?

-I nderuar zoti Ekrem, më lejoni të bëj një krahasim, ndoshta jo edhe aq të saktë: Shtetet e Bashkuara kanë ardhur në Kosovë përmes tri formave; përmes zyrtarëve të saj të lartë, që sillnin politikën, vizionin dhe mendimin progresiv e demokratik; përmes batalionit “Atlantiku”, që ishte ndër aktet më sinjifikative të të qenurit pjesë e diasporës dhe jo vetëm e saj në luftën për liri; por, para saj, përmes diasporës shqiptare të atjeshme. Ndoshta, në fillim, nuk kemi qenë në dijeni për të gjitha hollësirat, por, ne e kemi ndjerë këtë rol. Si, në cilën mënyrë?

Në vërenim që diplomacia amerikane dinte përherë e më shumë për ne, por edhe qëndrimet e saj po bëheshin më racionale. Ajo kishte më shumë informacion dhe mbështetej tek figura të shquara të diasporës shqiptare në Amerikë, të cilët, pa droje mund të them se ishin përfaqësuesit e parë politikë të UÇK-së dhe diplomatët e parë dinjitozë të shtetit të Kosovës. Përmes jush janë hapur ato dyer që vështirë të hapeshin aq shpejt dhe aq sigurtë. Diaspora shqiptare në Amerikë ishte e konsoliduar, ajo mund të ishte nga treva të ndryshme shqiptare, por bashkohej në çështjen e Kosovës. Mund të kishin bindje e qëndrime të ndryshme politike, por për Kosovën ishin bashkë. Pa këtë kontribut të pazakontë dhe intensiv të diasporës suaj diplomacia amerikane do të kishte pasur shumë hezitime.

–Z.President, e megjithatë, duke respektuar mendimin tuaj, në Kosovë, por edhe në Shqipëri, pak dihet për këtë kontribut. Mendoni se është bërë sa duhet?

-I nderuar zoti Ekrem, mirënjohja për diasporën shqiptare në perëndim, sidomos në SHBA, është një ndjenjë e brendshme, e skalitur, që ka zënë vend dhe është bërë e natyrshme. Nuk ka shqiptar që nuk e di këtë. Nganjëherë ndodh që për njerëzit më të afërt, pra për vëllezërit tanë, të heshtim më shumë. Kushdo në Kosovë e di dhe është krejt e qartë se, pa angazhimin e diasporës shqiptare në SHBA, pra të figurave të shquara të saj, shumë rrugë do të kishin qenë vështirë të hapura.

Jeni në të drejtën tuaj që Kosova duhet të kishte bërë më shumë, që njohja e këtij aktiviteti të kishte qenë më e gjërë, por ende Kosova është një shtet i ri, me probleme të mëdha, kryesisht për shkak të qëndrimit agresiv e jo produktiv të politikës serbe ndaj Kosovës.

-Zoti President, prej më shumë se dy dekadash ndërlidhja mes SHBA dhe Kosovës ka qenë primare, si të thuash gur themeli i ecurisë së mëtejshme në rrugën e demokratizimit, ndërtimit institucional dhe shtetëror të vendit tuaj. Mendoni se kjo do të jetë vija e kuqe e politikës së Kosovës që nuk mund të preket?

-Patjetër. Kjo është jo vetëm domosdoshmëri historike, por edhe përgjegjësi reale. Askush nuk goxon të mendojë ndryshe.

Ajo që dua të theksoj qysh në fillim është se, çdo herë që kemi qenë së bashku me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Bashkimin Evropian dhe NATO-n, si Kosovë kemi dalë mirë dhe kemi dalë fitues, qoftë në Rambuje, ku për herë të parë, publikisht Perëndimi ka shpallur devizën e tij pro çështjes së Kosovës, qoftë në procesin e bërjes së pavarësisë, e në të njëjtën kohë të themelimit të ushtrisë. Prandaj çdo këshillë dhe mesazh i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, do të respektohet me përpikërinë më të lartë prej institucioneve të vendit. Por duhet kuptuar edhe diçka, ne jemi ballafaquar si shtet i Kosovës me veprime agresive nga ana e Serbisë, veprime këto që e kanë lënduar shtetin e Kosovës, funksionimin e shtetit, edhe në rrafshin e brendshëm edhe në rrafshin ndërkombëtar. Prandaj, masa e ndërmarrë nga institucionet e Kosovës lidhur me tarifën ndaj produkteve serbe, ka qenë veprim i duhur në kohën e përshtatshme, por në të njëjtën kohë, tani, duhet të mendojmë të shikojmë nga e ardhmja dhe, e ardhmja është respektimi i një opinioni dominues prej skenës politike për jo heqjen e tarifës, por pezullimin e tarifës, ashtu siç është edhe këshilla prej Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Bashkimit Evropian, NATO-s, spektrit politik kosovar, nga shoqëria civile, në mënyrë që të hapet rruga për vazhdimin e dialogut mes shtetit të Kosovës dhe Serbisë dhe në të njëjtën kohë të ruajmë dhe kultivojmë partneritetin me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian. Tek e fundit, më të çmueshme janë raportet tona të shkëlqyera dhe ruajtja e këtyre raporteve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sesa ndonjë veprim që e ngulfat Kosovën, e izolon Kosovën apo që në të njëjtën kohë dërgon mesazh se Kosova po luan rolin e destruktivit në procesin e dialogut, prandaj një percepsion i tillë nuk duhet të lejojmë që të krijohet në Uashington, në Bruksel dhe as kudo, dhe, të jeni të bindur se nuk do të krijohet. Cilido njeri i politikës që mendon se mund të ndërtojë karrierën e tij kundër kësaj politike, ai duhet të mendojë për pensionimin e tij.

–Megjithatë në Kosovë ka edhe mendime të tjera, ka qëndrime për mbajtjen e kësaj tarife apo heqjen graduale të saj. A mos mund të lexohen këto si kundërshti ndaj këshillave të administratës amerikane dhe si një fillesë për të qenë tashmë pjesë e një politike ndryshe?

-Në Kosovë nuk mund të ketë politikë ndryshe. Ka shfaqje formale ndryshe, por thelbi mbetet i njëjtë. Sidomos nga forcat politike progresive, të cilat u kanë prirë proceseve të deritanishme dhe këtë e kanë bërë me sukses.

Unë pres maturi, veprime të interesit gjithëpërfshirës, të interesit lokal, por edhe të interesit të investimeve strategjike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Bashkimit Evropian, NATO-s. Nuk mund te kemi sukses të vetmuar në asnjë proces. Është një Amerikë, nuk janë disa. Ne bashkë kemi fituar lirinë dhe pavarësinë dhe SHBA-të ishin të vetmet që na mbështetën për themelimin e ushtrisë, prandaj është e njëjta Amerikë dhe duhet të kemi parasysh se veprime të mëtutjeshme do të jenë të koordinuara mes institucioneve të vendit, megjithëse pushtetet janë të ndara, por duhet të shikojmë më tepër në interesin strategjik sesa në interesin politik ditor.

–Mendoni se do të ketë zhbllokim të negociatave, vazhdim të dialogut dhe ecuri në këtë proces? Mos të harrojmë, jemi më shumë se 20 vite pas luftës dhe shumë gjëra mund të ishin bërë më shpejt.

–Jam optimist në vendime të drejta, në vendime strategjike, jam optimist se Kosova nuk do ta marrë barrën e bllokadës së procesit të negociatave. Ne kemi insistuar që të vazhdojë dialogu, pavarësisht taksës, por tani është një situatë e re politike; opozita e djeshme është tani në qeverisje, dhe mendoj sinqerisht se ka ardhur koha që të marrë përgjegjësitë që i takojnë edhe në këtë rrafsh.Ne nuk guxojmë të mbajmë peng zhvillimet në Kosovë dhe të ardhmen e saj nga ngurrimet apo papërgjegjësitë politike. Por besoj se kjo është një çështje në kalim dhe do të zgjidhet.

– Jo shumë kohë më parë, gjatë një vizite në ShBA, ju keni pasur një takim që në Këshillin e Marrëdhënieve me jashtë, organizata më prestigjioze në Shtetet e Bashkuara, e cila grupon ekspertët më të mirë të politikës së jashtme amerikane, dhe u shprehët për një korrigjim të lehtë të kufijve. Çfarë nënkuptoni me këtë?

–Unë e kam theksuar edhe më herët, e ritheksoj edhe sot se, unë punoj që në kuadër të përmbylljes së dialogut Kosovë-Serbi të kemi një marrëveshje gjithëpërfshirëse, që nënkupton zgjidhjen përfundimtare të çështjes së të zhdukurve, të refugjatëve, të edukimit, të shëndetësisë, të trashëgimisë kulturore serbe, artefaktet arkeologjike, që i hap mundësi zhvillimit ekonomik dhe që në fund benefiti për Kosovën të jetë njohja nga Serbia si shtet i pavarur dhe sovran, anëtarësimi i Kosovës në Organizatën e Kombeve të Bashkuara, njohja edhe prej pesë vendeve të Bashkimit Evropian dhe të hapet mundësia për anëtarësim në NATO dhe Bashkim Evropian. Dhe natyrisht se, në fund nuk ka njohje mes dy vendeve pa definimin e qartë të kufijve ndërshtetërorë Kosovë-Serbi. Unë e kam theksuar edhe më herët e ritheksoj edhe sot se punoj dhe mendoj se, do ishte shumë e logjikshme përfshirja e Preshevës, Medvegjës e Bujanocit në territorin e Republikës së Kosovës duke mos i cenuar në asnjë rrethanë resurset e shtetit të Kosovës, as Gazivodën, as veriun e Mitrovicës, as Trepçën dhe as hapësirat e tjera.

–Në qoftë se kjo marrëveshje do të nënkuptojë njohje nga Serbia, anëtarësim në OKB, por do të kërkojë si shkëmbim që të negociohen kufiri verior i Kosovës për rajonet me shumicë serbe, a është kjo pjesë e negociatave?

–Unë nuk mund të përgjigjem në diçka që nuk është kërkuar dhe nuk mund të përgjigjem në diçka që mund të shtrojë si çështje Serbia, por mund të konfirmoj se askush nuk ka hedhur në tavolinë hartat. Por ajo që mund të them përsëri është se marrëveshja do të arrihet ndërmjet dy vendeve sovrane me njohje reciproke.

–Mirëpo ka mjaft zëra të ndryshëm, ekspertë, ish zyrtarë, analistë në Shqipëri, në Kosovë, në pjesën perëndimore, të cilët flasin për mundësinë e ndryshimit të kufirit, jo thjesht definim, që është bërë ndërmjet Kosovës e Malit të Zi apo në mes të Kosovës e Maqedonisë. Ju jeni shprehur për korrigjim të lehtë që përpara ka qenë tabu dhe nuk hapej, tashmë ju e keni hapur.

–Unë, në cilindo pozicion politik a qeverisës që kam qenë nuk kam folur kurrë për ndryshimin e kufijve. As për ndarjen e Kosovës. Kjo ka qenë vija ime e kuqe. Korrigjim të kufirit Kosova ka bërë edhe me shtetin e Maqedonisë, unë e kam nënshkruar. Korrigjim të kufirit ka bërë edhe me Malin e Zi, unë e kam nënshkruar. Ka pasur trazira, ka pasur probleme, gaz lotsjellës, ka pasur demonstrime, dërgime të mesazheve jo të mira për shtetin e Kosovës në botë, por në fund të gjithë janë bindur se marrëveshja ka qenë e drejtë dhe e saktë. Në të njëjtën kohë, ne, që kemi një kufi, një territor me Serbinë rreth 410 kilometra, duhet përfundimisht ta definojmë para përmbylljes së marrëveshjes apo si kusht për përmbyllje të marrëveshjes për njohjen reciproke. Nuk ka njohje reciproke pa definimin e vijave kufitare. Tash unë opinionet e ndryshme i respektoj por mund të them se me saktësi dhe qartësi mund të flasin vetëm ata që janë në proces, ndërsa të tjerët janë opinione të lira.

-Zoti President, në jetën tuaj politike ju jeni pritur dhe jeni takuar me figurat më eminente të politikës amerikane, me presidentë, senatorë, sekretarë shteti, kongresmenë. Nga të gjitha takimet, cili prej tyre ka qenë më i vështirë dhe që ka lënë mbresat më të ndjeshme tek ju?

-Me figura të shquara të diplomacisë amerikane kam pasur nderin të takohem edhe gjatë luftës. Disa nga këto takime janë të njohura. Takimet më të vështira kanë qenë me Zonjën Ollbrajt, Sekretare e Shtetit, e cila ishte thellësisht e angazhuar në procesin e Konferencës për Kosovën në Rambuje. Kanë qenë të vështira për nga momenti që mbaheshin, pasi aty do të vendosej shumëçka për të ardhmen e Kosovës; të vështira pasi presioni ishte i fuqishëm që shtohej edhe nga respekti ndaj Zonjës Ollbrajt; të vështira pasi, duhet thënë, kisha ngelur i vetëm në ato çaste, ku edhe njerëz që sot shkruajnë për mos definimin e kufijve më bënin presion për një autonomi të Kosovës nën Serbi. Ka qenë dilema më e madhe e jetës sime, shtuar nga vështirësia e takimeve të njëpasnjëshme, ku më jepej siguria maksimale për mbështetjen e Shteteve të Bashkuara, por ne kërkonim atë që sot kemi arritur.

-Nëse do të përsëriteshin ngjarjet, do të mbanit përsëri të njëjtin qëndrim.

-Patjetër. Edhe kur jemi takuar më vonë me Zonjën Ollbrajt dhe i kemi risjellë në bisedat tona takimet dhe bisedimet e vështira, e kemi ditur se qëndrimi nuk do të ndryshonte.

–Me siguri keni pasur çaste të lumtura nga këto takime e bisedime, pra momente kur e keni ndjerë më shumë se kurdoherë mbështetjen e administratës amerikane?

-Janë shumë të tilla. Dy a tri ditë para fillimit të bombardimeve të NATO-s, nga administrata amerikane na u bë i njohur çasti i fillimit. Ishte vendosja përfundimtare e Kosovës në krahun e shteteve demokratike të cilat, nën prirjen e SHBA, po shfaqnin hapur përkrahjen dhe angazhimin e tyre, tashmë përmes forcës.

–Pas 20 viteve në Kosovën e lirë mendoni se këtë vit do të ketë një marrëveshje për njohjen reciproke mes Kosovës dhe Serbisë? A jeni optimist që marrëveshja do të arrihet këtë vit.

-Jam optimist, por mbi të gjitha jam realist. Bashkëpunimi ynë me administratën e Presidentit Trump, ashtu si edhe me administratat e mëparshme, që është i shkëlqyer, më bën optimist, por edhe të gjykoj në mënyrë realiste.

–A jeni sot më optimist se sa ishit para disa muajsh, apo jeni më pak sot?

–Definitivisht sot jam më optimist se sa kam qenë më herët, shpresoj që nesër të jem edhe më optimist se sot.

*Intervista u dërgua nga zyra e z. Ekrem Bardha.Redaksia e Diellit ia uron me këtë rast Ditën e Lindjes; Shumë Urime për Ditën e Lindjes z. Ekrem Bardha! Happy Birthday !

Kostandin Sotir Lefta – Kur nisi rrënimi i dinjitetit të pronës

May 13, 2020 by dgreca

–I shikon dhëmbët e parë të atij polici të gjatë? – më pyeste im atë kur isha fëmijë, sa herë që ai na dilte përpara. – Janë nga florinjtë e gjyshit tënd, që ky me dy të tjerë ia sekuestruan!/

Kostandin Lefta tregtar i njohur i Beratit, dale ne vitin 1926 /

nga Shpend Sollaku Noé/ Kanë ekzistuar disa familje në Berat që, sapo kam nisur t’i njoh më mirë, më është dukur vetja pjesë e tyre. Njëra nga ato është padyshim familja Lefta. Prej këtij mbiemri më ishte bërë virtualisht i afërt njëri prej tyre, profesori i matematikës Kostandin Lefta junior, sot në Louisville të SHBA. Më vonë gjeta rastësisht njëherë një nga fotot më interesante të risjella nga mjeshtrja Parashqevi Sahatçi. Bëhej fjalë për Ndini (Kostanndin) Leftën. Portret i shkrepur prej fotografit në një çast të qetë, që përcjell siguri edhe tek ata që e kundrojnë. Kur gjej dëshmi të tilla historike unë nxitoj t’i postoj tek grupi që administroj, Only Berat. Pastaj arrin gjithmonë diçka interesante që bën të kalojë në plan të dytë paparendësen. Rrallë ka të fakte të tillë që të mbërthejnë vëmendjen për më shumë se një ditë. Në këto pak raste i rikthehem disa herë atij fakti, deri sa t’i hyj në thelb. Diçka e tillë më ndodhi me foton që më bëri së pari të njohur Ndini Leftën. Ajo vetëm të joshte në mënyrë të drejtpërdrejtë, por edhe të tërhiqte t’i hyje më thellë njohjes më të. Kush ka qenë ky burrë kaq i sigurtë në vetvete? Si ka vazhduar dhe është përmbyllur parabola e tij?

Prona si metaforë e djersës.

Rrëmoj dhe gjej që i jati Kostandin Leftës senior ka pasë qenë quajtur Sotir. Që vetë Ndini ka lindur në vitin 1885: djalë i vetëm me katër motra. Viti i lindjes së tij është edhe nisja e mbarësisë për të jatin, Sotir Leftën. Ai përforcon veprimtarine e tij tregtare me themelimin e një firme për lëndët e ndërtimit – kapitali fillestar prej 8000 frangash ari, jo pak për atë kohë. Selia e firmës ndodhej në qendër të Beratit, prapa ish Kinemasë Nacionale (kinemaja e vjetër). Hapësira në të cilën Ndini Lefta sistemonte lëndën e ndërtimit ishte e rrethuar me mur. Ajo, që më pas u bë kinema verore, prej shtetit të kuq duke ruajtur muret fillestare si rrethim për spektatorët.

Vasilika, Kostandini , djali i madh i tyre Trifoni . Ne prehrin e Vasilkes i biri Dhimitri, ne preherin e Ndinit vajza e vetme Viktoria . Ulur duke filluar nga e majta djemte Jani dhe Llukan. Siper ne kembe, mbrapa gjysherve Persefoni Shpofi, mbesa e Vasilikes.

Aktiviteti i Leftës senior u rrit dhe u konsolidua sidomos pas viteve 20’, kur ai nisi të importonte materialet prej Italisë. Leximi i dokumentave të shitblerjes është një shembull i shkëlqyer i reciprocitetit , ndershmërisë dhe korrektesës midis palëve. Veprimtaria e Ndin Leftës shtrihet ne më vonë në qytete të mëtujtshme të Shqipërisë, deri në Prizren e Prishtinë. Ajo tashmë jep shtysë edhe për të hapur veprimtari të tjera, si qe edhe rasti i Hotel “Vlora”-s, apo edhe i ullishtave, i banesave apo edhe i dyqaneve të shumta.

Fotoja eshte e vitit 1960. Nga e majta – Dhimiter Lefta, Trifon Lefta, Papu Theodhor Lako, i biri Dhimitraq, Kozma Stefa, Jani Lefta, Ilia Lefta. Ulur femijet Kostandin Lefta dhe Pavli Stefa.

Ato vite qenë edhe kulmi i lulëzimit të ekonomisë beratase, kurrë më të përsëritur më pas. 80% e beratsve u forcuan si pronarë me më shumë se një aktivitet. Të tjerët u punësuan tek të parët në mënyrë aq të ndershme saqë nuk njihen kontestime të rëndësishme midis të dyja pjesëve të popullsisë beratase të kohës. E gjithë ky lulëzim bashkëqytetar kishte si shtysë nga nëndheu atë më fisniken e investimeve: djersën e trupit, të mendjes, dhe nderin e vënë në pëllëmbë e dorës, për t’u parë qartë nga të gjithë, shtet e popull. Këta ishin tregtarët e Beratit të athershëm, prej vepritarisë së ndershme të të cilëve lulëzuan edhe dege të reja të ekonomisë, u ringjallën ato të vjetrat, sipas ligjit më të hershëm të shoqërisë së qytetëruar njerëzore: atë të ekonomisë së tregut.

Ndini Lefta, e shoqja Vasilika dhe vajza e vellait te tregtarit, Persefoni. /

Kriminalizimi i tregut të lirë si rrënim i dinjitetit të njeriut.

Të gjithë – me përjashtim të kohës së flamës së kuqe – hidhnim apo dhe hedhim në treg diçka për të mbijetuar apo për të përmirësuar jetesën. Dikush nxjerr në shitje talentin, dikush shet edhe trupin, dikush tjetër blen nga të tjerë dhe e shet pak më shtrenjtë për të nxjerrë fitimin. Këta të fundit njihen me emrin tregtarë. Në përgjithësi janë këta që kanë impaktin më të drejtpërdrejtë më popullin. Nuk besoj që kjo kategori të ketë kaluar kohëra më të vështira se krizat botërore. Kjo, sigurisht, vlen nëse punonjësve apo sipërmarrësve të saj nuk u qëlloi fati i keq që të kishin lindur në vendet ku pllakosi murtaja e komunizmit.

Këtu edhe fati i Ndin Leftës ngjan si dy pika uji me atë të qindra e mijrave shqiptarëve që ishin pasuruar me punë të ndershme, të tregtarëve në veçanti, por edhe më gjërë, sidomos të atyre që u shpallën kulakë – pronarëvë të tokave.

Si prelud i një fatkeqësie kombëtare, edhe në Berat nisën sekuestrimet, lënia rrugëve e familjeve fisnike, heqja e triskave të Frontit. Kjo për Leftët, në veçanti, zgjati deri ne vitin 1949, kur 64 vjeçari Ndin Lefta arrestohet dhe i nështrohet torturave. Qëllimi kryesor ishte që, pasi e keshin zhveshur prej pronave të patundshme, t’i zhvasnin edhe floririn dhe gjërat e tjera të çmuara. Ai reziston e nuk flet. Ata i sjellin në qeli edhe djalin e tij të madh, Sotirin. I torturojnë bashkarisht, por pa rezultat. I bëjnë presion duke i sjellë në qeli të shoqen. Ndini ka frikë se do ta torturojnë edhe atë. I pëshpërit: “Kur të shkosh në shtëpi, mblidhi fëmijët dhe thuaji: më mirë babanë apo floririn?”

E shoqja shkon e kthehet me përgjigjen. “Më mirë babanë.”

Ishte sinjali që gjërat e çmuara nuk mund t’i fshihnin dot më.

Prej shtëpisë së Leftëve në Kala zbritën poshtë në qytet pesë teneqe djathi të importit, atij italian, të mbushura me flori. Për të plotësurar poshtërimin, dy prej kutijave ia varin në qafë Ndini Leftës si hejbete që mbanin fshatarët, dhe e zbresin në këmbë të ngarkuar nga shtëpia në kala deri tek burgu. Gjatë gjithë itenerarit turpërues kishin kishin vënë në të dyja krahët njerëz të kënaqur që ulërinin: Poshtë tregtarët, poshtë kulakët!

Pas muzgut të gjatë, pak thërrime

Dekadat e kuqe prunë vetëm dëshpërim, papunësi, përçmim e shumë psherëtima nën syrin vëzhgues të Sigurimit. Në vitin 1955 Ndini Lefta u largua nga kjo botë në mjerim të thellë ekonomik e shpirtëror. Si të githë familjet e “prekura”. (O zot, kush e përdori i pari këtë term? Të prekur nga cila sëmundje, e civlizimit?).

Familja e Kostandin Leftës junior, viti 2018 . Nga e majta Kostandin Dhimiter Lefta, Anthulla Lefta Curri, femija ne krah Gabriel Hoskins, Fotina Lefta Hoskins, Zacharia Hoskins, Anisa Lefta, Mellani Lefta.

Fati i pasardhësve të tij qe ai i shumicës së familjeve të ish pronarëve të para komunizmit.

Shpresat e mëdha të pas 1991-isht u shpërblyen me zhgënjime të njëpasnjëshme. Në gostinë makabre të grabitjeve të mbështura nga një ligj kriminal pronarëve të ligjshëm u mbetën vetëm thërrimet poshtë tryezës. Pasardhësit e Ndini Leftës arritën t’i kthejnë familjes vetëm një dyqan të vogël dhe dy baçe me ullinj. Për floririn e grabitur as që bëhej fjalë. Rreth objekteve të tjera Leftëve u kanë mbetur në dorë vetëm dokumentat e pronësisë.

Pronat si meteoritë të ngecur në majë të bajonetës.

E tillë ajo mbetet vetëm në shtete me regjime totalitare ose në derivatet e tyre. Shqipëria është shembulli tipik i këtyre derivateve. Bijtë e atyre që dje vishnin dhëmët me floririn e tjetrit, sot kanë përvetësuar edhe terrenet, edhe objektet e shpëtuar, i kanë shembur, i kanë modifikur apo kanë ndërtuar objekte të reja mbi mbi gërmadhat e mëparshme. Me vete kanë si mbështeje ligjin që e kanë miratuar ata vetë. Pasardhësve që kërkuan t’u rikthehen në mënyrë të ligjshme u treguan rrugët e mërgimit, si treguese më të mirë të idesë se atë që dikur baballarëve ua morën me forcë, sigurisht nuk kanë ndërmend t’ua dorëzojnë të tjerëve në tabakanë e mirësisë. Tashmë ata janë edhe më të armatosur se të parët shtetëzues me dhunë. Dhe dhuna vetëm me dhunë mund të përmbyset, sipas tyre. Në çdo veprim që lidhet me pronat ta thonë hapur: Jeni të zotët t’i merrni? Hajdeni, ne po ju presim, me gishtin në këmbëzën e armës.

Tashme ata të përqeshin jo vetëm me dhembë, por edhe me bedena të florinjta. Të kështjellave që vazhdojnë të ndërtojnë mbi turpet e pafund.I shikon ato bedena? të thonë sot bijtë e bijve. Janë të babait tim.

DR. LIVIA QOSE-SHQIPTARËT NË TURQI DHE BETEJA E SHTETIT TURK NDAJ COVID-19

May 13, 2020 by dgreca

Livia Qose mjeke në Ankara, Turqi, rrëfen ekskluzivisht për gazetën Dielli, New York, Turqinë në betejën me Covid-19, intervistë dhënë gazetarit Sokol Paja

Livia Qose mjeke në kryeqytetin turk Ankara, deklaron se “në shtetin turk ka me qindra mijëra shqiptarë që jetojnë aty, pa përmendur ata me origjinë shqiptare, dhe sidomos studentët. Ata duken më të ndikuarit, pasi universitetet dhe shkollat e mbyllën sezonin e pranverës. Para tre javësh ishin fluturimet e fundit të cilët kthyen në Shqipëri, të gjithë qytetarët e mbetur në Turqi, të cilët sigurisht u karantinuan për dy javë atje. Të tjerë shqiptarë që punojnë në Turqi, nuk kanë lëvizur, por kanë zgjedhur të vazhdojnë jetën e tyre këtu, duke ndjekur edhe masat që qeveria turke ka ndërmarë dhe publikon çdo ditë. Deri më tani, nuk rezulton asnjë shqiptar viktimë e COVID-19 në Turqi” sqaron mjekja Livia Qose për Diellin e Vatrës, New York.

SITUATA E COVID-19 NË TURQI

Tashmë kryefjala e këtyre ditëve, madje muajve të fundit, në të gjithë globin është COVID-19. Si e gjithë bota, edhe Turqia gjendet ende duke luftuar. Sigurisht nuk mund të jetë sfida e njëjtë me epidemitë e thjeshta të gripeve sezonale, sepse kemi të bëjmë me një virus që përhapet shumë shpejt, duke patur një spektër shumë të gjërë të sëmundjes, duke filluar nga një grip i thjeshtë e deri në një infeksion të gradës së fundit që mund të të marrë edhe jetën. Fatkeqësisht, akoma nuk është zbuluar vaksina apo qoftë edhe një kurë e sigurtë. Deri më tani në Turqi janë bërë mbi një milion teste tek qytetarët, nga të cilat 138.657 janë raste pozitivë dhe përsëri nga të cilët, mbi 90 mijë janë shëruar. Një lajm i mirë është se numri i viktimave ka ardhur duke u ulur nga dita në ditë, por për fat të keq kemi humbur rreth 3786 pacientë. Deri më tani nuk rezulton asnjë shqiptar viktimë e COVID-19 në Turqi.

MASAT E MARRA NGA QEVERIA DHE RIHAPJA E TURQISË

Përsa i përket masave që janë marë, lajmërimet për mbrojtjen dhe parandalimin e përhapjes së virusit ndodhen kudo në Turqi në forma të ndryshme, duke i bërë njerëzit më të ndërgjegjshëm. Lëvizja e lirë nuk është kufizuar gjatë ditëve të javës (veç personave nën 20 dhe mbi 65 vjeç), ndërkohë që në fundjavë ndalohet çdo lloj lëvizjeje (duke përjashtuar këtu punojësit e shërbimit shëndetsor dhe të bizneseve esenciale me leje pune). Qytetet nuk komunikojnë me njëri-tjetrin. Të gjitha linjat, qoftë tokësore, apo ajrore janë ndalur dhe njerëzit nuk mund të udhëtojnë. Lirimi i parë i masave ndodhi në 11 maj, të hënën, kur qendrat tregtare dhe ato estetike u rihapen pas gati dy muajsh të mbyllur. Gjithashtu, e diela, 10 maj, ishte edhe dita e parë që të moshuarit mbi 65 vjeç dolën jashtë karantanimit për katër orë, pas 50 ditësh të izoluar. Masa e rradhës që do të largohet mendohet të jetë hapja e fluturimeve, fillimisht brenda vendit në fund të majit (në fillim do të hapen 60% e tyre) dhe më pas ato jashtë në fillim të qershorit. Turqia është një destinacion shumë i frekuentuar nga turistët dhe pritet të ketë një fluks lëvizjeje drejt hoteleve bregdetare pas shpalljes së lëvizjes së lirë. Ndaj masat për sezonin e ri veror kanë filluar të merren, duke përfshirë edukimin e punonjësve të sektorit turistik në lidhje me pandeminë, dezinfektimin e plazheve dhe ambienteve të përbashkëta, si dhe distancimi social; 1,5 metra largësi midis tavolinave dhe 60 cm karriget nga njëra-tjetra. Gjithashtu, është bërë publik edhe lajmi për riphapjen e Grand Bazaar-it 500 vjeçar në Stamboll, i cili tërheq mesatarisht 300.000 turistë në ditë. Pazari i Madh do të rihapet në 1 qershor. Më tej nuk e dimë si do të procedohet, sa do zgjasin apo cilat do të jenë hapat e rradhës, por është e sigurt se pa patur një kurë definitive apo një vaksinë, njerëzit duhet të vazhdojnë të jenë të kujdesshëm. Për momentin në çdo market apo farmaci të Turqisë nuk lejohet hyrja pa maska (ndërkohë shteti turk vazhdon të dërgojë në adresat e shtëpive të qytetarëve maska falas). Përsa i përket nënshtetasve turq të mbetur në ShBA për shkak të pandemisë dhe anullimit të fluturimeve, Turkish Airlines do të kryejë fluturime nga New York dhe Chicago më 15 maj, Houston në 16 maj dhe Miami në datën 17 maj. Personat të cilët janë diagnostifikuar me Covid-19, nuk do të pranohen në avion. Ndërkohë pasagjët e tjerë do qëndrojnë 14 ditë në karantinë në Turqi. Përsa i përket kurbës së të infektuarve, rastet aktive kanë rënë ndjeshëm, ndërkohë që ajo e pacientëve të shëruar është rritur me gati 60% (sipas të dhënave të publikuara nga Qendra Kërkimore John Hopkins në ShBA).

SPITALET ME POLIKLINIKA TË VEÇANTA

Në hyrje të spitaleve është vendosur një zonë triazhi për të filtruar pacientët. Ata të cilët shfaqin shenja klinike që ngjajnë me Coronavirusin, drejtohen në poliklinikën e COVID-19. Çdo spital ka krijuar një poliklinikë të veçantë vetëm për pacientët e pandemisë. Të gjithë mjekët, qoftë specializantë apo të përgjithshëm, po punojnë pa u lodhur, me orare të zgjatura. Procedurat e mëtejshme për rastet pozitive, duke u bazuar edhe në gjendjen shëndetsore të pacientit (loë, moderate and high risk), vazhdohen në bazë të protokolleve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, si edhe Ministrisë së Shëndetësisë në Turqi. Personave të cilët janë stabil dhe pa komplikacione (shenjat vitale janë brenda limitit normal) u kërkohet të vetizolohen për dy javë. Persona të tjerë të cilët shfaqin shenja klinike, si kollë, temperaturë e lartë, dispne (vështirësi në frymëmarje), në historikun e tyre kanë patur kontakt me një person pozitiv ndaj coronavirusit, u bëhet testi (PCR). Janë 114 laboratorë diagnostifikues për COVID-19 në të gjithë Turqinë. Në momentin që testi rezulton pozitiv pacienti pyetet për personat që ka qenë në kontakt në 2 javët e fundit. Secili nga këta persona kontaktohet për të bërë testin (apo për t’u informuar ndaj vetëkarantinimit nëse nuk shfaqin shenja klinike shqetësuese).

MESAZHI PËR LEXUESIT E GAZETËS DIELLI

Mesa duket jemi në përfundim të kësaj vale të gjatë dhe të lodhshme të virusit të ri, por kjo nuk do të thotë se rreziku është larguar. Virusi vazhdon të endet dhe duket se shtëpia është akoma vendi më i sigurt. Kurbat tregojnë ulje dhe kjo për shkak të izolimit të suksesshëm. Nuk duhet të tregohemi të pakujdesshëm, sado fort të besojmë në imunitetin e trupit tonë. Duhet të vazhdojmë të mendojmë për gjyshërit tanë, për personat me imunitet të dobësuar për shkak të sëmundjeve kronike (DM, HT, sëmundjet kardiovaskulare, kanser etj). Distancimi duhet mbajtur ende, pavarësisht masave të liruara. Nuk kemi të bëjmë me një mikroorganizëm të vështirë për t’u vrarë, mjafton një dezinfektant me bazë alkooli dhe një sapun i thjeshtë. Ndaj duhet të shfrytëzojmë çdo informacion që mjekësia ka gjetur për virusin, për ta kthyer në avantazhin tonë. Por veç kujdesit fizik, që jam e bindur është mësuar përmendsh, për shkak të vëmendjes globale që i është kushtuar, dua të ndalem edhe tek ai mendor. Tashmë në emergjencë, janë shtuar rastet e pacientëve me atak të panikut, për shkak të stresit. Nuk është aspak e thjeshtë, kemi të bëjmë me një rast të jashtëzakonshëm, i ndryshëm nga çdo herë tjetër, por ajo që duhet të na qetësojë është mendimi se në shtëpi jemi të sigurt. Shtëpia ka qenë puna, restoranti, kafeneja, hoteli, pushimi, biblioteka dhe më tepër se fatkeqësi, e gjitha kjo duhet të konsiderohet si një frymëzim për të bërë atë që kishim harruar të bënim, kur ishim shumë të zënë për të kapur metronë, për të arritur oraret, shkollën, punën, zyrën, takimet. Ndaj le të shfrytëzohet kjo periudhë për të marë frymë, për t’iu gëzuar jetës dhe për të rivlerësuar gjërat e vogla që na japin një mendje dhe shpirt të shëndoshë. Dhe shëndeti i trupit do të ndjekë.

NDËRKOHË QË NEW YORKU PËRGATITET PËR RIHAPJE, RIKTHEHET SHQETËSIMI PËR FËMIJËT E INFEKTUAR

May 12, 2020 by dgreca

– Zyrtarët shëndetësorë në New York po hetojnë një sindrom të rrallë inflamator që siç dyshohet i ka lidhjet me COVID-19 dhe ka infektuar të paktën 100 fëmijë; u ka marrë jetën tre prej tyre, ndërkohë që po investigohet vdekja edhe e dy fëmijëve të tjerë….

– Guvernatori Cuomo pranoi se ndjehej i shqetësuar nga një valë e dytë e COVID, gjatë rihapjes së shpejtë të ekonomisë, kur virusi mund të ringrejë përsëri kokën. Kujdes, tha ai, mbylleni valvulën në kohë, që të mos rrëshqasim atje ku ishim!

Përgatiti: Dalip Greca

Ndërkohë që Shteti i New York-ut po përgatitet që të hapë ngadalë valvulën e rifillimit të ekonomisë, duke rritur kujdesin me masa mbrojtëse pasi virusi mund të ringrejë krye, guvernatori Andrew Cuomo, të martën me 12 Maj, ka tërhequr vëmendjen për monitorimin e fëmijëve të infektuar, të cilët dyshohet se mund të kenë lidhje më koronavirusin.

Zyrtarët shëndetësorë po hetojnë një sindrom të rrallë inflamator që siç dyshohet i ka lidhjet me COVID-19 dhe ka infektuar të paktën 100 fëmijë; u ka marrë jetën tre prej tyre.

Tre fëmijët, një vajzë nga Suffolk County dhe dy djem, të moshës 5 dhe 7 vjeç, nga New York City dhe Westchester County, iu nënshtruan gjendjes inflamatore të ngjashme me sëmundjen Kawasaki dhe sindromën toksike shokuese. Sëmundja sulmon enët e gjakut dhe “mund të ndikojë në zemër”, tha Cuomo, gjatë konferencës së tij të Martën.

Guvernatori informoi se edhe dy vdekje të tjera fëmijësh janë nën hetim nga shteti.

“Kjo është një situatë me të vërtetë shqetësuese,” tha Cuomo në konferencën e tij të përditshme për informimin rreth lajmeve të koronavirusit, mbajtur në Universitetin Shtetëror Binghamton.

Ai komentoi se prindërit kanë të drejtë të brengosen për fatin e fëmijëve të tyre të infektuar, aq më shumë sepse ekspertët e shëndetit fillimisht besuan se fëmijët nuk prekeshin rëndë nga COVID-19, duke shfaqur pak ose aspak simptoma. Guvernatori shfaqi dyshimin se raste të tilla nuk besonte se ekzistojnë vetëm për New York-un, por edhe për shtetet e tjerë:- Nëse e kemi këtë çështje në New York, ndoshta edhe në shtetet e tjera egziston, ose ka të ngjarë të mos jenë diagnostikuar akoma sepse fëmijët e prekur nuk paraqesin simptomat e zakonshme të COVID.

Cuomo urdhëroi spitalet në të gjithë shtetin që të përcaktojnë me përparësi testimin COVID-19 për fëmijët që shfaqin simptoma që mund të tregojnë se ata janë të infektuar me sindromën.

Gjendja e re, e njohur si sindromi inflamator multi-sistem pediatrik, duket se po prek fëmijët kryesisht midis moshës 5 dhe 14 vjeç, tha ai, duke përbërë 57% të rasteve të deritanishme.18% të tjerë janë midis moshës një dhe katër vjeç. Një shumicë e pacientëve të rinj janë testuar pozitivë për COVID-19 ose antitrupa. Disa nuk ishin të vetëdijshëm se kishin COVID-19. Ekspertët besojnë se sindromi është një reagim i sistemit imunitar të trupit pasi lufton sëmundjen.

Prindërit këshillohen nga specialistët e shëndetit që të kërkojnë asistencë mjeksore të menjëhershëm nëse fëmija i tyre ka ethe për më shumë se pesë ditë, dhimbje të forta barku, probleme me frymëmarrjen, ndryshim në ngjyrën e lëkurës si dhe dhimbje në zemër apo gjoks.

Vetëm New York City ka përjetuar deri tani 52 raste të sindromës së pediatrisë, me 10 të tjerë në pritje të konfirmimit, tha kryebashkiaku Bill de Blasio, gjatë informimit të përdishëm të Martën. Nga këto raste, 25 kishin testuar pozitivisht për koronavirus dhe 22 kishin antitrupa.

Guvernatori Cuomo tha se efekti i dyshuar i koronavirusit tek të miturit, së bashku me treguesit e përgjithshëm të përmirësuar; siç janë shtrimet në spital të pacientëve të rinj nga koronavirusi dhe vdekjet më të pakta, duhet të jenë shtysë për një kujtesë për njujorkezët që të mos e injorojnë rrezikun. Në përgjithësi, shteti i New Yorkut vazhdon të përjetojë ulje të numrit të shtrimeve në spitale, paksim të pacientëve në intubime dhe paksimin e rasteve të reja me COVD-19. Numri i përditshëm i vdekjeve të koronavirusit u raportua të martën në 176, shifër kjo që është shumë larg me ato të ditëve kulmore me mbi 800 vdekje në ditë në fillim dhe përgjatë muajit prill, komentoi guvernatori Cuomo, ndërkohë që ai foli edhe një herë për rajonet që janë gati për rihapjen dhe rajonet e tjerë, që duhet të përmirësojnë standartet. Ai solli si shembull Long Island, që nuk është gati të rihapet, pasi ka përmbushur vetëm pesë nga shtatë kriteret, përfshirë nivelet e shtrimeve në spital, aftësinë e testimit dhe kapacitetin e shtretërve në spitale.

Ndërkohë, në Uashington të Martën, Dr. Anthony Fauci, eksperti kryesor i sëmundjeve infektive, paralajmëroi fare hapur për pasojat “me të vërtetë serioze” të rrezikshmërisë së virusit, të shtimit të infeksioneve, të shtimit të vuajtjeve, të shtimit të vdekjeve, nëse zyrtarët shtetërorë dhe lokalë, vazhdojnë të heqin me shpejtësi urdhërat e qëndrimit në shtëpi. Ai përmendi edhe faktin se Presidenti Donald Trump po i shtyn qeveritarët lokalë të veprojnë shpejt drejt hapjes së ekonomisë.

Dëshmia e Dr. Fauci para një komiteti të Senatit erdhi pasi shumë shtete kanë filluar të tërheqin urdhërat e mbajtjes mbyllur të shteteve të tyre dhe të vrapojnë drejt rimëkëmbjes ekonomike.

New York-u që po përgatitet për rihapje graduale, ka ende punë: grupet rajonalë të caktuar nga shteti për të koordinuar përpjekjet e rihapjes do të duhet të monitorojnë të dhënat mbi testimin diagnostik dhe antitrupa, nivelin e shtrimeve në spital dhe nivelin e transmetimit për të vendosur nëse duhet të çojnë përpara përgatitjet ose të tërhiqen nga rihapja.

Guvernatori Cuomo pranoi se ndjehej i shqetësuar nga një valë e dytë e COVID, gjatë rihapjes së shpejtë të ekonomisë dhe virusi mund të ringrejë përsëri kokën. Kujdes, tha ai, mbylleni valvulën në kohë, që të mos rrëshqasim atje ku ishim!

Kriza e koronavirusit ka dëmtuar ekonominë e shtetit, duke zvogëluar aftësinë e tij për të mbështetur shkollat, spitalet, qeveritë lokale dhe shërbimet kryesore, tha Cuomo.Ai u kërkoi zyrtarëve të zgjedhur në Uashington të aprovonin një paketë financiare të shpëtimit për shtetet më të prekura nga COVID-19.Cuomo kërkoi 61 miliard dollarë ndihmë federale vetëm për New York-un – ose përndryshe, shteti do të duhet të shkurtojë 20 miliardë dollarë nga shkollat, spitalet etj.

“Kjo nuk ka të bëjë me politikën … nëse doni të jeni një udhëheqës efektiv, harroni ngjyrat, të kuqen dhe blunë, tha ai.Guvernatori i New York-ut Andrew Cuomo propozoi të martën një ligj të ri që synon të parandalojë korporatat të marrin fonde të tepërta si rezultat i COVID-19.