s p – Page 11 – Dielli

Komunikatë Zyrtare nga Oborri Mbretëror Shqiptar

March 16, 2026 by s p

Oborri Mbretëror Shqiptar ka kënaqësinë e veçantë të njoftojë martesën e Lartësisë së Tij Mbretërore, Leka II, Princ i Shqiptarëve, me Zonjushën Blerta Celibashi.

Martesa u kremtua në një ceremoni private, duke ruajtur karakterin e saj intim dhe solemn.

Fotografia zyrtare e publikuar me këtë rast është realizuar në Kështjellën Apponyi në Sllovaki. Përzgjedhja e këtij mjedisi historik, rezidencë e familjes fisnike të Lartmadhërisë së Saj Mbretëreshës Geraldinë, u bë për të nderuar trashëgiminë e saj të çmuar dhe origjinën hungareze, e cila mbetet një pjesë e pandarë e historisë së Familjes Mbretërore Shqiptare.

Pas martesës, Princeshë Blerta do të mbajë mbiemrin e familjes Zogu dhe titullin Princeshë e Shqiptarëve.

Familja Mbretërore e ndan këtë lajm të gëzueshëm me kombin shqiptar dhe me miqtë e saj anembanë botës.

Oborri Mbretëror Shqiptar

Tiranë, 15 mars 2026

ÚJ IFJÚSÁG (1968) / “PËR TË ARDHMEN DËSHIROJ VETËM NJË GJË : PAQE DHE QETËSI.” — INTERVISTA ME MBRETËRESHËN GERALDINË NË MADRID

March 15, 2026 by s p

Burimi : Új Ifjúság, 23 prill 1968, faqe n°9.

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 15 Mars 2026

Gazeta hungareze “Új Ifjúság” ka botuar, me 23 prill 1968, në faqen n°9, intervistën ekskluzive të Mbretëreshës Geraldinë në Madrid me reporterin e gazetës gjermane “Neue Post”, të cilën Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Dëshmia e gruas së Zogut

Në kohën e martesës së saj, në vitin 1938, Geraldina ishte një bukuri e spikatur. — Burimi : Új Ifjúság, 23 prill 1968, faqe n°9.

Epoka e mbretërve tashmë ka perënduar; ata po zhduken ngadalë në humnerën e historisë. Nganjëherë gazetarët i nxjerrin nga mërgimi i tyre, kur duan të shkruajnë diçka “që ende e intereson lexuesin”. Në një gazetë perëndimore hasëm intervistën e mëposhtme me një mbretëreshë të internuar me origjinë hungareze, Geraldinën, ish-mbretëreshën e Shqipërisë, e lindur kontesha Apponyi, e cila sot jeton në Spanjë.

Kush është kjo grua dhe si jeton ajo sot ? Le të kujtojmë pak ngjarjet historike. Shqipëria për më shumë se një mijë vjet ka qenë nën sundime të ndryshme. Pas luftërash të pafundme dhe të rënda, në vitin 1922 Ahmet Zogu, një udhëheqës me prejardhje nga një familje e vjetër shqiptare, arriti të marrë pushtetin në duart e tij. Fillimisht u vetëshpall (në fakt është zgjedhur) president i republikës, pastaj në shtator të vitit 1928 u kurorëzua si Mbret i Shqipërisë me emrin Zogu I. Ai sundoi për dhjetë vjet e gjysmë, derisa në pranverën e vitit 1939 italianët pushtuan Shqipërinë dhe Mbreti Zog, së bashku me bashkëshorten e tij, u detyrua të shkojë në mërgim.

Çfarë shkruajnë sot gazetat për këtë mbretëreshë në ekzil ?

Ajo ka një pasuri tmerrësisht të madhe.
Është e varfër si miu i kishës dhe mbahet nga fisnikët që jetojnë në mërgim.
Në Los Gavillanes, pranë vilës së Fabiolës, mbretëreshës së Belgjikës, ndodhet vila e saj luksoze.

Në të vërtetë, Geraldina jeton në Madrid. Dhe reporteri e përshkruan kështu takimin e tij me të :

Adresa e saj nuk gjendet në librin e telefonit, por në postë, kundrejt disa qindra pesetash, megjithatë ma treguan. Kopshti përpara shtëpisë, e lyer me ngjyrë rozë, është mjaft i pa mirëmbajtur. Qepenat janë të ulura; duket se mbretëresha nuk e pëlqen diellin.

Geraldinën e rrethojnë copëra të çmuara mobiljesh antike që dëshmojnë për një shije të rafinuar në shtëpinë e saj në Madrid. Mbretëresha i pëlqen gjërat e holla dhe të thjeshta. — Burimi : Új Ifjúság, 23 prill 1968, faqe n°9.

— Çfarë të bëj, a të bie thjesht ziles ? Ndoshta është më mirë të telefonoj, mendova me vete.

U dëgjua një zë i thellë dhe i ngjirur i një gruaje.

U prezantova dhe pastaj pyeta nëse mund të flisja me Madhërinë e Saj, mbretëreshën.

Meqë nuk e kuptova në çfarë gjuhe foli zëri i mëparshëm, fola në anglisht dhe mora përgjigje po në anglisht :

— Këtu flet Mbretëresha e Shqipërisë.

— Uau ! Një mbretëreshë në linjë! Papritur nuk dija si të reagoja. Belbëzova diçka nga hutimi dhe pastaj i shpjegova se doja të flisja me të.

— Nuk më pëlqen të jap intervista — u përgjigj këtë herë në gjermanisht, por me një shqiptim të pastër hungarez. Nuk jam interesante. Dhe mbi të gjitha nuk më pëlqen të merrem me politikë.

— Ju siguroj se nuk do të flasim për politikë. Por do të doja të njihesha me një mbretëreshë.

— Dhe çfarë prisni nga kjo ? Mirë pra, nuk ka gjë, ju pres në orën pesë pasdite.

Vrapova shpejt në dyqanin më të afërt të luleve dhe zgjodha një tufë me lule pranverore. Vajza shitëse e luleve u habit shumë kur shkrova se lulet duhej të dërgoheshin në adresën e një mbretëreshe. Ndoshta mendoi se edhe unë isha mbret.

Mbretëresha Geraldinë është përshkruar në mënyra të ndryshme. Thuhej se ishte një grua me pamje të ashpër dhe me syze. Një zonjë e dëshpëruar, e keqe dhe grindavece. Por që kur fola me Geraldinën në telefon, nuk besoja se ajo ishte e tillë.

Kur i rashë ziles, derën e hapi një grua e re spanjolle dhe më çoi në një dhomë të thjeshtë, por të rregulluar me shumë shije. Nuk prita gjatë. U dëgjuan hapa gruaje që po afroheshin dhe Geraldina hyri brenda. Me shikimin e parë kuptova se ajo nuk i ngjante Liz Taylorit, por më tepër Lil Dagoverit. Por ajo kishte padyshim temperamentin e Marika Rökk. Manikyrin e thonjve e kishte saktësisht në të njëjtën nuancë me buzëkuqin e saj.

— Ju lutem, uluni zotëri. Çfarë do të pini, një vermut apo më mirë një sheri ?

Ajo nxori vetë gotat nga bufeja antike.

— Si duhet t’ju drejtohem ? Jam në siklet : “Lartmadhëria Juaj” apo “Lartmadhëria Juaj Mbretërore” ?

— A nuk mendoni se “Madame” është plotësisht e mjaftueshme ?

Pastaj ajo vuri re me kënaqësi se unë nuk pi duhan.

— Nëse më lejoni, Madame, do ta filloj me një pyetje paksa të guximshme. Si jetoni, nga çfarë jetoni dhe si e shihni të ardhmen ?

— Po bëni shumë pyetje. Do të përgjigjem shkurt. Për të ardhmen dëshiroj vetëm një gjë : paqe dhe qetësi. Gjithmonë kam frikë se po më ndjekin, se edhe nga këtu do të duhet të largohem përsëri.

Madame flet ngadalë ; më pëlqen që bën kaq shumë gabime në të folur.

— Do të doja të jetoj aq sa ta shoh Lekën, djalin tim, të martohet dhe të ketë shumë fëmijë të bukur. Shpresoj… — dhe Geraldina buzëqesh e lumtur.

— Pra dëshironi të bëheni gjyshe. Dhe mendoni se djali juaj mund të bëhet mbret dhe ju përsëri mbretëreshë një ditë ?

— Djali im është dy metra i gjatë. Sot është njëzet e tetë vjeç dhe pas vdekjes së të atit, në vitin 1961, në hollin e një hoteli në Paris, në prani të tridhjetë patriotëve shqiptarë të mërguar, ai mori simbolikisht fronin shqiptar. Ai e përforcoi këtë me një betim, duke premtuar se do të mbrojë integritetin territorial të Shqipërisë. Natyrisht, e di se e gjithë kjo ishte vetëm një skenë si në operetë. Shqipëria nuk do të jetë më kurrë një mbretëri dhe gjithmonë do të mbetet nën sundimin komunist. Por ne thamë se nuk do të bënim politikë ! — buzëqeshi me një buzëqeshje paksa dinake.

— Sa për mua, nuk mendoj kurrë të jem një mbretëreshë që sundon. Sepse, e dini — shtoi ajo me besim — është diçka tjetër të sundosh pranë një bashkëshorti mbretëror. Kur munda të ulesha pranë burrit tim, e pranova me mirënjohje që populli shqiptar më kishte dashur aq shumë mua, një konteshë hungareze. Por të sundosh ? Gjithmonë sundojnë burrat, sepse nëse gratë do të bashkoheshin, do të arrinin shumë në politikë. Ato madje mund ta shpëtonin edhe çështjen e paqes në botë.

Sipas revistës “Neue Post”

Sot, 35 vjet nga rivendosja e marrëdhënieve me SHBA

March 15, 2026 by s p

Kur ministri i jashtëm Muhamet Kapllani firmosi në Washington pas 52 vitesh të ngrirë.

Nga ROLAND QAFOKU

Është firmë e artë ajo që ndihmëssekretari i shtetit për Europën dhe Kanadanë, Raymond Seitz, hodhi më 15 mars 1991 në memorandumin për palën amerikane, i cili është njëkohësisht edhe dokumenti zyrtar i rivendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes SHBA-së dhe Shqipërisë. Ndërsa Seitz ishte udhëzuar nga shefi i tij, James Baker, miratimin nga pala shqiptare e kishte Fatos Nano, në atë kohë vërtet pasardhës i kryeministrit komunist Adil Çarçani, por i moderuar dhe i predispozuar për të bërë ndryshime, një prej të cilave ishte vendosja e marrëdhënieve me SHBA-në. (AMPJ, Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 76.

Nano ka meritën jo vetëm që urdhëroi dhe udhëzoi përgatitjen sa më të shpejtë të dokumentacionit, por edhe për faktin që edhe pse pala amerikane kishte propozuar që Shqipëria të përfaqësohej me zëvendësministrin e Jashtëm, Nano e ngriti nivelin e përfaqësimit të Shqipërisë duke dërguar me urgjencë për në SHBA ministrin Muhamet Kapllani. Ai u nis nga Tirana më 12 mars dhe gjithçka u realizua më 15 mars. (AMPJ, Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 106)

Të premten e 15 marsit në sallën e traktateve të Departamentit të Shtetit, fiks në orën 11.00 me orën e Washington-it dhe 17.00 me orën e Shqipërisë, përbri njëri-tjetrit gjendeshin Muhamet Kapllani i Shqipërisë dhe Raymond Seitz i SHBA-së. Kapllani ishte ministri i parë i Jashtëm që shkelte në Departamentin e Shtetit dhe Seitz diplomati i parë amerikan që po riaktivizonte një dokument të pluhurosur e të futur në sirtarët e mbyllur për shumë dekada. Me pesë nene në katër faqe, ata që e kishin përgatitur ishin kujdesur deri në detaje. Letra e memorandumit origjinal ishte e trashë dhe jo e zakonshme dhe çdo fletë ishte stolisur me dy vija të kuqe anash. Në kokën e memorandumit shkruhej me germa kapitale:

MEMORANDUM MIRËKUPTIMI MIDIS QEVERISË SË REPUBLIKËS POPULLORE SOCIALISTE TË SHQIPËRISË DHE SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS LIDHUR ME RIVENDOSJEN E MARRËDHËNIEVE DIPLOMATIKE. (AMPJ, Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 138-141)

Përveç fjalës “socialiste”, ajo që stonoi ishte edhe fakti se në të gjithë tekstin shqip mungonte shkronja “ë”. Por ç’rëndësi kishin këto? Dy vajza asistente u dhanë nga një stilograf në duar dhe ky ishte momenti i bekuar kur dy firma të rënda, ajo e Muhamet Kapllanit dhe Raymond Seitz, u hodhën në një dokument në dy kopje. Memorandumi u firmos në anën e majtë nga Muhamet Kapllani dhe në anën e djathtë nga Raymond Seitz, duke lënë një nga gjurmët më të rëndësishme në historikun e dy vendeve. (AMPJ, Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 134, 135, 136).

Ishin momente kur të dy diplomatët po shkruanin historinë. E ndërsa Seitz ishte pa shumë emocione dhe shumë i sigurt në atë që po bënte, Muhamet Kapllanit po i ndodhin gjëra që vetëm pak muaj më parë ishin në kufijtë e pabesueshmërisë. Me peshën e ministrit të parë të Jashtëm në historinë e shtetit shqiptar që ndodhej brenda kancelarisë së SHBA-së, ai vërtet ndihej mirë, por në këtë atmosferë kishte edhe hutim. Një pjesë të emocioneve po ia hiqnin ata shqiptarë të SHBA-së që kishin mbushur sallën. As i njihte e as i kishte parë më parë, por e kuptonte se ishin pjesë e ndarë e një kombi. Për 52 vjet mes Shqipërisë dhe SHBA-së kishin ndodhur shumë ngjarje, përveç njërës, nuk ishin shkëmbyer as marrëdhënie e as ambasadorë.

Me një fjalim prej 668 fjalësh të përdorura në afro 5 minuta, Raymond Seitz elektrizoi të gjithë ata që ishin prezentë. Fjalët e para që nxori nga goja ishin plot emocion dhe të shoqëruara me duartrokitje:

“Sot, pas një periudhe prej 52 vjetësh, SHBA-ja dhe Shqipëria po vendosin marrëdhënie diplomatike me shpresën për të ndërtuar lidhje miqësore dhe të frytshme mes dy popujve tanë.” (AMPJ, Korrespodenca e informacione mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 92-95)

Ndonëse kishin kaluar 45 vjet nga largimi i misionit amerikan nga toka shqiptare, Seitz e vijoi punën aty ku e kishin lënë paraardhësit e tij, teksa tha:

“Marrëdhëniet midis dy vendeve tona e kanë fillimin në agimin e këtij shekulli kur presidenti Woodrow Wilson i dha shtetit të ri shqiptar përkrahjen e Amerikës. Kjo lidhje nuk u harrua kurrë nga mijëra amerikanë me origjinë shqiptare, disa prej të cilëve janë sot në këtë dhomë, e të cilët ishin në kontakt me Atdheun gjatë gjithë këtyre viteve…” (Shkreli Frank, Një ngjarje në historinë e marrëdhënieve amerikano-shqiptare që shpesh anashkalohet, gazeta “Telegraf ”, 4 tetor 2021)

Në fund, Seitz falënderoi të gjithë ata që kontribuuan për atë moment, por në mënyrë të veçantë shqiptarët e Amerikës që sipas tij kishin dhënë aq shumë. Mes tyre në atë sallë ishte edhe Frank Shkreli, një shqiptar-amerikan i njohur si gazetar dhe në ato momente zëvendësdrejtor i Euroazisë në radion “Zëri i Amerikës”. Për Shkrelin janë të papërshkrueshme atmosfera dhe emocionet e këtij momenti dhe është e rrallë që edhe pse kanë kaluar 30 vjet ai mban mend fjalë për fjalë fjalimin e ndihmëssekretarit Seitz.

(Shkreli Frank, publicist, gazetar, ish-drejtor i VOA, dëshmitar i nënshkrimit në Uashington të memorandumit të riven-dosjes së marrëdhënieve mes SHBA dhe Shqipërisë. Intervistë e dhënë posaçërisht për këtë libër për autorin, 15 tetor 2021)

Edhe ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Muhamet Kapllani, foli me jo pak emocion. Me një anglishte të rrjedhshme, ministri i parë i Jashtëm pas rrëzimit të komunizmit foli me ato fjalë që ia kishte dashur zemra t’i thoshte edhe vite më parë, por që nuk e kishte të mundur. Përdori 325 fjalë në dy minuta dhe e cilësoi privilegj dhe nder që qeveria i kishte ngarkuar të nënshkruante këtë dokument që sipas tij ishte historik. Kapllani la një përshtypje tepër pozitive teksa mes fjalëve tha:

“Po mbushim një boshllëk që është ndier për shumë kohë midis nesh. Ne po krijojmë kushte të favorshme për të plotësuar kohën e humbur. Ky nuk është thjesht një moment simbolik i hedhjes së një firme në një dokument. Ai është një çast vendimtar në rrugën e marrëdhënieve tona.”(Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diploma-tike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 92-94)

Ndërsa në Ministrinë e Jashtme në Tiranë radiogrami për gjithçka që ndodhi në Uashington mbërriti në orën 19.30, me orën e Shqipërisë. Në lajmet e orës 20.00 të Radio-Televizionit Shqiptar lajmi u dha si një njoftim kryesor. Spikeri lexoi thatë të pashoqëruar me pamje atë që kishte ndodhur tri orë më parë matanë Oqeanit Atlantik: Shqipëria vendosi marrëdhënie diplomatike me SHBA-në. Në Tiranën dhe Shqipërinë e tallazuar me zhvillime ritmike ky lajm u prit si me entuziazëm. I vetmi problem që e ulte dozën e entuziazmit ishte ironia se marrëdhëniet me SHBA-në po i rivendosnin komunistët, po ata që nuk kishin dashur për 45 vjet.

Lajmi, në fakt, në SHBA ishte përhapur që ditë përpara hedhjes së firmës dhe dashamirësit u dukën që ato ditë. 24 orë përpara nënshkrimit, një nga pinjollët e dinastisë Kennedy ishte i pari që përshëndeti këtë akt, edhe pse ende nuk ishte bërë zyrtar. Biznesmeni Michael Kennedy, djali Bob Kennedy, ish-Prokurorit të Përgjithshëm dhe vëllait të presidenti Kennedy, i dërgoi një telegram Ramiz Alisë për vendosjen e marrëdhënieve.

Pas firmës së rëndë të rivendosjes së marrëdhënieve puna e dytë ishte dërgimi në Shqipëri i diplomatëve të parë që ishin edhe përfaqësuesit e parë amerikanë në vendin tonë. Seitz nuk humbi kohë dhe njëkohësisht me vendosjen e marrëdhënieve nxori urdhrin për emërimin e përfaqësuesit të parë diplomatik amerikan që do të vinte në Shqipëri. Dhe këtë e bëri të ditur gjatë momentit të nënshkrimit të marrëdhënieve, teksa tha:

“Ne synojmë që SHBA-ja të dërgojë një delegacion në Shqipëri në një të ardhme të afërt për të zgjeruar kontaktet me qeverinë shqiptare për fillimin e përgatitjeve dhe për vendosjen e misionit diplomatik.” (AMPJ, Korrespodenca e informacioneve mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri janar-mars 1991, Dosja 851, Viti 1991, Fleta 96-98).

Pas 31 vjetësh, Frank Shkreli riprodhon me shumë pak ndryshim ato që Seitz tha në sallën e memorandumeve dhe ajo që ai e perifrazon ka shumë pak ndryshim me tekstin origjinal që ndodhet në arkivin e Ministrisë së Jashtme. Kujton Shkreli:

“Ne kemi në plan që brenda një kohe të shkurtër të dërgojmë një delegacion në Shqipëri për të zgjeruar kontaktet me qeverinë dhe popullin shqiptar, si edhe për të filluar përgatitjet për hapjen e misionit diplomatik…”. (Shkreli Frank, publicist, gazetar, ish-drejtor i VOA, dëshmitar i nënshkrimit në Uashington të memorandumit të riven-dosjes së marrëdhënieve mes SHBA-së dhe Shqipërisë. Intervistë e dhënë posaçërisht për këtë libër për autorin, 15 tetor 2021)

(Pjesë nga libri “Ambasadorët amerikanë në Shqipëri 1922-2022”, Onufri 2022)

Kujtojmë në ditën e lindjes Faik Konicën, një nga personalitetet më në zë të kulturës dhe letërsisë shqiptare

March 15, 2026 by s p

#AShSh

#FaikKonica

Prozator dhe poet, publiçist dhe estetist, kritik letrar dhe përkthyes, Faik Konica me veprën e tij të shumanshme pasuroi dhe ngriti në lartësi të reja fjalën shqipe dhe mendimin letrar shqiptar.

I lindur në Konicë, më 15 mars 1875 në një familje të vjetër feudale mësimet e para i mori në vendlindje, në gjuhën turke, arabe dhe greke. Më vonë hyri në liceun perandorak francez të Stambollit për të kryer pastaj shkollën e mesme në Francë. Ndoqi studimet për filozofi në Dizhon dhe Paris. Fitoi disa konkurse, duke u nderuar me çmime për aftësitë e tij intelektuale jo të zakonta. Më 1912-n u diplomua për letërsi në universitetin e Harvardit, SHBA.

Pasi boton broshurën “Shqipëria dhe turqit” (1895) në Paris ai vendoset në Bruksel (Belgjikë), ku nxjerr revistën “Albania”. Kjo revistë politiko-kulturore dhe letrare u bë organi më i rëndësishëm e më me autoritet i Rilindjes sonë. E botuar në gjuhën shqipe, frënge dhe pjesërisht turke, si një enciklopedi e vërtetë, ajo propagandoi për vite me radhë (1897-1909) programin e lëvizjes kombëtare shqiptare, historinë dhe kulturën e popullit tonë.

Më 1909 Konica, si u mbyll revista “Albania” në Londër, i ftuar nga atdhetarët shkon në SHBA, ku drejton gazetën “Dielli” edhe më pas gazetën “Trumpeta e Krujës”. Me themelimin e Federatës “Vatra”, më 1912-n ai zgjidhet sekretar i përgjithshëm i saj. Faik Konica dhe Fan Noli, duke qenë udhëheqësit kryesorë të lëvizjes kombëtare shqiptare në SHBA, shkuan në Londër për mbrojtjen e çështjes kombëtare në Konferencën e Ambasadorëve. Në kongresin shqiptar të Triestes (1913), që u mblodh për të kundërshtuar copëtimin e Shqipërisë nga armiqtë e saj, Konica u zgjodh kryetar. Gjatë Luftës së Parë Botërore dhe më pas, ai zhvilloi një veprimtari të dendur diplomatike në dobi të atdheut, në Austri, Zvicër, Itali e gjetkë.

Në 1921-shin u kthye në SHBA, ku u zgjodh kryetar i Federatës “Vatra”, po ndërkaq në vitet ’20 u lidh dhe ndikoi në lëvizjen demokratike që zhvillohej në Shqipëri. Këtë do ta bënte nëpërmjet gazetës “Dielli” dhe “Shqiptari i Amerikës”.

U nda nga jeta në Uashington më 14 dhjetor 1942.

www.akad.gov.al

Lamtumirë Jürgen Habermas, një prej ndërgjegjeve më të mëdha të Evropës moderne

March 15, 2026 by s p

Ndriçim Kulla/

Ndarja nga jeta sot e filozofit gjerman Jürgen Habermas shënon mbylljen e një epoke të mendimit evropian. Ai ishte ndër ata mendimtarë që nuk e panë filozofinë si një strehë abstrakte idesh, por si një përgjegjësi publike ndaj shoqërisë, ndaj demokracisë dhe ndaj së vërtetës.

Habermas i përkiste atij brezi intelektualësh që u përpoqën të rindërtonin ndërgjegjen morale të Evropës pas katastrofave të shekullit XX. Ai besoi se shpresa e qytetërimit modern nuk qëndron te forca, as te propaganda, por te arsyeja që dialogon dhe te argumenti që bind. Për të, demokracia ishte para së gjithash një kulturë komunikimi, një hapësirë ku qytetarët përballen me njëri-tjetrin jo si armiq, por si bashkëbisedues.

Për mua, kjo humbje ka edhe një dimension të veçantë personal. Disa nga veprat e tij pata nderin t’i botoj të përkthyera në shqip përmes shtëpisë botuese Plejad. Ishte një përpjekje modeste për të sjellë në gjuhën tonë një nga zërat më të thellë të filozofisë bashkëkohore, një mendim që i fton shoqëritë të mos dorëzohen para cinizmit dhe të mos e braktisin besimin tek arsyeja.

Në kohë të trazuara, kur shpesh dialogu zëvendësohet nga zhurma dhe e vërteta nga manipulimi, mendimi i Habermasit mbetet një kujtesë e fuqishme: demokracia jeton vetëm aty ku fjala është e lirë dhe argumenti ka peshë.

Lamtumirë një prej ndërgjegjeve më të mëdha të Evropës moderne. Veprat dhe idetë e tij do të vazhdojnë të jenë pjesë e debatit tonë publik për shumë kohë.