Nga UÇK-ja dhe Rambujeja te Republika, rendi kushtetues dhe afirmimi i subjektivitetit shtetëror të Kosovës në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Nga aktorët e luftës dhe rezistencës te personalitetet shtetformuese

Historia bashkëkohore e Kosovës nuk mund të lexohet vetëm përmes kronologjisë së konflikteve, marrëveshjeve dhe zhvillimeve diplomatike. Ajo duhet kuptuar si një proces kompleks historik, politik, juridik dhe diplomatik, në të cilin një aspiratë kombëtare dhe politike u transformua gradualisht në projekt institucional dhe, më pas, në një rend shtetëror e kushtetues.

Ky transformim përfshiu shumë faktorë: rezistencën politike e shoqërore të shqiptarëve të Kosovës, organizimin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, mobilizimin qytetar, ndërhyrjen ndërkombëtare, NATO-n, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, vendet kryesore evropiane, procesin e Rambujesë, administrimin ndërkombëtar pas vitit 1999, procesin e statusit final dhe, në fund, shpalljen e pavarësisë së Republikës së Kosovës më 17 shkurt 2008.

Brenda këtij procesi historik, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi përfaqësojnë katër figura të rëndësishme të periudhës së UÇK-së dhe të transformimit të saj politik e institucional.

Rëndësia e tyre historike nuk qëndron vetëm në pozicionet që kanë mbajtur gjatë luftës, por edhe në faktin se rrugëtimi i tyre politik lidhet me kalimin nga rezistenca dhe lufta në përfaqësimin politik, diplomaci dhe ndërtimin institucional të Kosovës.

Në këtë kuptim, termi “personalitete shtetformuese” përdoret si kategori analitike dhe historiko-politike, jo si titull formal. Ai nënkupton personalitete që kanë marrë pjesë në artikulimin, përfaqësimin, mbrojtjen ose institucionalizimin e projektit politik që çoi në krijimin dhe konsolidimin e Republikës së Kosovës.

Asnjëri prej tyre nuk mund të konsiderohet krijues i vetëm i Republikës. Shteti i Kosovës është rezultat i një procesi shumëdimensional dhe i kontributit të një numri të madh faktorësh vendorë dhe ndërkombëtarë.

Por kjo nuk e përjashton rolin e personaliteteve.

Në momente të caktuara historike, individët bëhen bartës të proceseve më të gjera shoqërore dhe politike. Ata mund të ndikojnë në drejtimin, artikulimin dhe përfaqësimin e një kauze historike.

Në këtë perspektivë duhet analizuar edhe roli i Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit.

I. Nga rezistenca politike te shfaqja e UÇK-së

Çështja e Kosovës kishte rrënjë shumë më të hershme se lufta e viteve 1998–1999. Ajo lidhej me pozitën kushtetuese të Kosovës në ish-Jugosllavi, me autonominë e përcaktuar në rendin kushtetues të vitit 1974, me zhvillimet politike të viteve ’80 dhe me shfuqizimin e autonomisë në vitin 1989.

Gjatë viteve ’90, rezistenca politike dhe shoqërore e shqiptarëve të Kosovës mori kryesisht karakter paqësor. Megjithatë, përshkallëzimi i represionit dhe konfliktit krijoi kushtet për shfaqjen e UÇK-së si faktor i armatosur.

Me këtë zhvillim, çështja e Kosovës hyri në një fazë të re.

Konflikti nuk mbeti vetëm një çështje e brendshme e ish-Jugosllavisë. Ai u shndërrua në një problem të sigurisë dhe stabilitetit evropian dhe ndërkombëtar.

Në këtë kontekst historik u formësuan edhe rolet e katër figurave që do të bëheshin pjesë e udhëheqjes politike dhe ushtarake të UÇK-së dhe, më pas, të jetës politike e institucionale të Kosovës.

II. Katër figurat dhe një proces historik

Hashim Thaçi u bë një prej figurave kryesore politike të UÇK-së dhe më pas një prej përfaqësuesve politikë të saj në proceset ndërkombëtare.

Kadri Veseli lidhet veçanërisht me strukturat e inteligjencës dhe organizimit të UÇK-së, si dhe me periudhën e mëvonshme të ndërtimit institucional e politik.

Jakup Krasniqi, përveç rolit të tij në strukturat e UÇK-së, u bë një prej zërave politikë dhe institucionalë të Kosovës në periudhën e pasluftës, duke ushtruar edhe funksione të rëndësishme në institucionet e Republikës.

Rexhep Selimi ishte një prej figurave të rëndësishme të strukturave të UÇK-së dhe më pas u angazhua në jetën politike e parlamentare të Kosovës.

Rrugët e tyre politike nuk kanë qenë identike dhe as rolet e tyre nuk mund të barazohen mekanikisht.

Por ato kryqëzohen në një pikë themelore: në transformimin e një organizimi çlirimtar dhe të një kërkese politike në një proces që përfundoi me krijimin e institucioneve dhe të Republikës së Kosovës.

III. Rambujeja – kthesa nga lufta te diplomacia

Konferenca e Rambujesë përbën një prej pikave vendimtare të historisë së Kosovës.

Aty çështja e Kosovës u trajtua në një nivel të lartë ndërkombëtar dhe përfaqësuesit kosovarë u përballën me nevojën që kërkesat politike të shndërroheshin në argumente diplomatike dhe në një projekt politik të artikuluar.

Në këtë proces, Hashim Thaçi mori një rol veçanërisht të dukshëm si përfaqësues politik i UÇK-së.

Por Rambujeja nuk duhet parë vetëm përmes një individi.

Ajo ishte produkt i një procesi më të gjerë përfaqësimi politik të Kosovës dhe i ndërveprimit ndërmjet faktorëve kosovarë dhe fuqive kryesore ndërkombëtare.

Kjo fazë shënoi kalimin nga:rezistenca te diplomacia;nga lufta te negocimi;nga struktura çlirimtare te përfaqësimi politik;nga kërkesa politike te projekti institucional.

IV. Lufta, ndërhyrja e NATO-s dhe ndërkombëtarizimi i çështjes

Ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 dhe përfundimi i luftës ndryshuan rrënjësisht pozitën politike të Kosovës.

Kosova hyri në një fazë të re nën administrimin ndërkombëtar, në bazë të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

UNMIK-u mori kompetenca të gjera administrative, ndërsa KFOR-i u bë mekanizmi kryesor ndërkombëtar i sigurisë.

Por paralelisht me administrimin ndërkombëtar filloi një proces tjetër: ndërtimi i institucioneve vendore të Kosovës.

Këtu qëndron një prej transformimeve më të rëndësishme historike.

Strukturat dhe personalitetet që kishin ardhur nga periudha e luftës duhej të përshtateshin me kërkesat e jetës institucionale, demokratike dhe kushtetuese.

Kjo ishte një sfidë e jashtëzakonshme politike.

V. Nga autoriteti i luftës te legjitimiteti institucional

Shteti modern nuk ndërtohet mbi autoritetin personal.

Ai ndërtohet mbi Kushtetutën, ligjin, zgjedhjet, institucionet dhe legjitimitetin demokratik.

Prandaj, kalimi i figurave të UÇK-së në jetën institucionale të Kosovës përbën një proces të rëndësishëm të transformimit politik.

Hashim Thaçi kaloi në funksionet më të larta të ekzekutivit dhe më pas të presidencës.

Kadri Veseli u bë figurë e rëndësishme parlamentare dhe politike.

Jakup Krasniqi ushtroi funksione të larta institucionale dhe parlamentare.

Rexhep Selimi u bë pjesë e jetës parlamentare dhe politike të Republikës.

Ky proces tregon se transformimi i Kosovës nuk ishte vetëm transformim territorial ose juridik.

Ishte edhe transformim i natyrës së autoritetit politik.

Nga autoriteti i luftës drejt autoritetit kushtetues.

Nga komandimi drejt përfaqësimit.

Nga mobilizimi drejt institucionit.

VI. Procesi i statusit final dhe rruga drejt Republikës

Pas vitit 1999, çështja themelore ishte statusi përfundimtar i Kosovës.

Procesi i Vjenës dhe angazhimi i Martti Ahtisaarit krijuan një kornizë të re ndërkombëtare për zgjidhjen e statusit.

Përfaqësuesit e Kosovës duhej të artikulonin një vizion të qartë për të ardhmen politike dhe juridike të vendit.

Në këtë proces, Thaçi ishte një prej figurave më të dukshme politike, ndërsa përfaqësimi i Kosovës ishte rezultat i një delegacioni dhe i një spektri më të gjerë institucional e politik.

Plani i Ahtisaarit pati rëndësi të veçantë për zhvillimin e mëvonshëm kushtetues të Kosovës.

Edhe pse nuk u miratua si rezolutë e Këshillit të Sigurimit, shumë prej parimeve të tij u reflektuan në rendin kushtetues të Republikës.

VII. 17 shkurti 2008 – lindja e Republikës

Më 17 shkurt 2008, Kuvendi i Kosovës shpalli pavarësinë e Republikës së Kosovës.

Ky akt përbënte kulmin e një procesi shumëvjeçar.

Hashim Thaçi, atëherë Kryeministër i Kosovës, ishte një prej figurave kryesore politike të këtij momenti.

Por pavarësia nuk ishte produkt i vetëm një individi dhe as i vetëm një grupimi politik.

Ajo ishte rezultat i ndërthurjes së rezistencës, luftës, diplomacisë, ndërhyrjes ndërkombëtare, mbështetjes amerikane dhe evropiane, administrimit ndërkombëtar dhe ndërtimit gradual të institucioneve vendore.

Republika ishte produkt i këtij bashkëveprimi historik.

VIII. Nga pavarësia te rendi kushtetues

Shpallja e pavarësisë nuk e përfundoi shtetformimin.

Ajo e filloi një fazë të re.

Kushtetuta, institucionet, sistemi i drejtësisë, administrata publike, politika e jashtme dhe marrëdhëniet ndërkombëtare u bënë instrumentet përmes të cilave Republika duhej të konsolidohej.

Në këtë pikë, dallimi ndërmjet figurës politike dhe institucionit shtetëror bëhet themelor.

Një lider mund të ketë rol historik në krijimin e një shteti.

Por shteti nuk mund të mbetet i varur nga lideri.

Kushtetuta duhet të jetë mbi individin.

Institucioni duhet të jetë mbi figurën politike.

Ligji duhet të jetë mbi pushtetin.

Ky është kuptimi i shtetit të së drejtës.

IX. Subjektiviteti ndërkombëtar i Republikës së Kosovës

Pas shpalljes së pavarësisë, Kosova u përball me një tjetër sfidë: konsolidimin e subjektivitetit të saj ndërkombëtar.

Njohjet ndërkombëtare, vendosja e marrëdhënieve diplomatike dhe përfaqësimi ndërkombëtar u bënë pjesë e rëndësishme e politikës shtetërore.

Në këtë proces, Kosova u përball me kundërshtimin e Serbisë dhe me një fushatë të gjerë diplomatike kundër njohjeve të saj.

Kjo e bëri subjektivitetin ndërkombëtar një proces të vazhdueshëm.

Në këtë dimension, figurat politike të periudhës së luftës dhe të pasluftës u përballën me një transformim të ri: nga përfaqësues të një kauze politike në përfaqësues të një shteti.

X. Opinioni i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë

Opinioni Këshillimor i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë i vitit 2010 përbën një pikë të rëndësishme në dimensionin juridik të pavarësisë së Kosovës.

Gjykata arriti në përfundimin se deklarata e pavarësisë e 17 shkurtit 2008 nuk kishte shkelur të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare.

Ky përfundim kishte rëndësi të veçantë juridike dhe diplomatike.

Megjithatë, ai duhet interpretuar me saktësi: Gjykata nuk vendosi një detyrim të përgjithshëm për shtetet që ta njohin Kosovën dhe nuk zgjidhi të gjitha aspektet politike të çështjes së statusit.

Por Opinioni krijoi një bazë të rëndësishme juridike për argumentimin ndërkombëtar të Republikës së Kosovës.

XI. Katër personalitete dhe një histori që është më e madhe se individët

Historia e Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit duhet vendosur brenda një konteksti më të gjerë.

Ata nuk janë historia e vetme e Kosovës.

Por janë pjesë e rëndësishme e saj.

Ata përfaqësojnë një brez politik që kaloi nëpër disa prej fazave më dramatike të historisë së Kosovës: nga lufta dhe rezistenca, te diplomacia, nga diplomacia te institucionet dhe nga institucionet te Republika.

Roli i tyre nuk ka qenë i njëjtë.

Kontributet e tyre nuk mund të maten me të njëjtën masë.

Por së bashku ata përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të transformimit të elitës politike shqiptare të Kosovës.

XII. Vlerësimi historik dhe institucional

Një analizë akademike duhet të përqendrohet në rolin historik, politik dhe institucional të këtyre personaliteteve.

Roli i tyre duhet të analizohet mbi bazën e dokumenteve, veprimtarisë publike dhe ndikimit të tyre në proceset politike.

Ky vlerësim duhet të mbështetet në fakte historike, në zhvillimet institucionale dhe në kontributin e tyre në proceset që lidhen me luftën, diplomacinë, ndërtimin e institucioneve dhe konsolidimin e Republikës së Kosovës.

Një trajtim i tillë mundëson një analizë serioze, të ekuilibruar dhe të argumentuar të vendit që këto figura zënë në historinë politike të Kosovës.

XIII. Arkitektura e shtetformimit

Në kuptimin metaforik, katër figurat mund të vendosen brenda një arkitekture më të gjerë të transformimit politik të Kosovës.

Thaçi – përfaqësimi politik dhe diplomacia.

Veseli – organizimi dhe strukturat politike të luftës, si dhe kalimi në institucionet politike.

Krasniqi – komunikimi politik, përfaqësimi dhe institucionalizimi.

Selimi – dimensioni ushtarak dhe përfaqësimi politik e parlamentar.

Këto role nuk janë të izoluara dhe nuk përbëjnë përshkrime absolute.

Ato janë kategori analitike për të kuptuar një proces shumë më të gjerë.

Në fund, ajo që mbetet është transformimi i përgjithshëm:

nga rezistenca te lufta;

nga lufta te diplomacia;

nga diplomacia te institucionet;

nga institucionet te Republika;

nga Republika te subjektiviteti ndërkombëtar.

XIV. Përfundim – nga katër personalitete te një Republikë

Historia e Kosovës nuk mund të personalizohet.

Republika e Kosovës është rezultat i një procesi historik shumë më të gjerë se çdo individ.

Por historia gjithashtu nuk mund të shkruhet duke i fshirë nga kujtesa figurat që kanë marrë pjesë në momentet e saj vendimtare.

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi janë katër personalitete që lidhen ngushtë me periudhën e UÇK-së, me transformimin politik të saj dhe me kalimin e një pjese të elitës së saj në jetën institucionale të Kosovës.

Vlerësimi i tyre historik duhet të bëhet me seriozitet, pa mitologjizim, por edhe pa relativizim të rolit që kanë luajtur.

Ata nuk e krijuan të vetëm Republikën.

Por ata ishin pjesë e një brezi që mori pjesë në një prej transformimeve më të mëdha politike të historisë së Kosovës: shndërrimin e një aspirate politike në një realitet shtetëror, kushtetues dhe ndërkombëtar.

Kjo është arsyeja pse kontributi i tyre duhet të trajtohet në planin historik, politik, juridik dhe institucional.

Në të njëjtën kohë, historia duhet të ruajë një parim themelor:

Republika është mbi individët.

Kushtetuta është mbi pushtetin.

Ligji është mbi autoritetin personal.

Institucioni është mbi liderin.

Kjo është prova e vërtetë e shtetformimit.

Sepse madhështia e një procesi historik nuk matet vetëm me figurat që e udhëhoqën atë, por me institucionet që mbeten pas tyre.

Në këtë kuptim, Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi i përkasin një historie që duhet studiuar me dokumente, analizuar me standarde akademike dhe vlerësuar me drejtësi.

Nga UÇK-ja te Rambujeja.

Nga Rambujeja te diplomacia.

Nga diplomacia te institucionet.

Nga institucionet te Republika.

Dhe nga Republika te afirmimi i subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës.

Ky është transformimi historik në të cilin këto katër figura përbëjnë një pjesë të rëndësishme të mozaikut shtetformues të Kosovës.

Akademia e Shkencave e Shqipërisë kujton me nderim akademikun, gjuhëtarin dhe anëtarin e Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, akademik Shaban Demiraj, në përvjetorin e ndarjes së tij nga jeta më 30 gusht 2014.

I lindur në Vlorë më 1 janar 1920, ai kreu shkollën e mesme (Medresenë) në Tiranë dhe studimet e larta në degën e gjuhës shqipe e të letërsisë në Institutin Pedagogjik 2-vjeçar (1946–1948) e më pas në Institutin e Lartë Pedagogjik (1954–1955).

Në vitet 1948–1954 punoi si mësues në disa shkolla të mesme (Gjirokastër, Tiranë). Në vitin 1954 filloi punën si pedagog në Institutin e Lartë Pedagogjik e më pas në Universitetin e Tiranës, ku shërbeu deri në vitin 1990. Gjatë kësaj periudhe, në vitet 1962–1989 ka qenë përgjegjës i Katedrës së Gjuhës Shqipe dhe në vitet 1962–1966 zv.dekan i Fakultetit të Historisë e të Filologjisë të UT-së.

Më vonë, në vitet 1993–1997, drejtoi si kryetar Akademinë e Shkencave të Shqipërisë. Ai ishte gjithashtu anëtar i komisionit organizues dhe delegat i Kongresit të Drejtshkrimit (1972).

Përvoja e tij akademike u shtri në zhvillimin e lëndëve kryesore: morfologji e gjuhës së sotme shqipe, gramatikë historike e shqipes, histori e gjuhës së shkruar shqipe (shek. XVIII–XIX) – për të cilat hartoi edhe tekstet përkatëse – si dhe një kurs special për gjuhësinë ballkanike.

Veprimtaria e tij botuese përfshin vepra themelore, si monografitë Çështje të sistemit emëror të gjuhës shqipe (1972), Gramatikë historike e gjuhës shqipe (1986, botuar edhe gjermanisht nga Akademia e Shkencave e Austrisë, 1993), Gjuha shqipe dhe historia e saj (1988, botuar edhe italisht nga Universiteti i Kalabrisë, 1997), Gjuhësi ballkanike (Shkup, 1994, ribotuar në Tiranë, 2004), Fonologjia historike e gjuhës shqipe (1996), Prejardhja e Shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe (1999, dhe versioni në anglisht 2006), Eqrem Çabej (1990) dhe Epiri, Pellazgët, Etruskët dhe Shqiptarët (2008).

Akad. Shaban Demiraj ishte redaktor dhe bashkautor në veprën Gramatikë e gjuhës shqipe, vëll. I Morfologjia (1976, ribotuar 1995, 2002) etj. Ka botuar një varg artikujsh shkencorë brenda dhe jashtë vendit për çështje të historisë së gjuhës shqipe, të gramatikës, fonetikës historike dhe ballkanologjisë.

Gjithashtu, ka transkriptuar e përshtatur në shqipen e sotme veprën e Gavril Darës Kënga e sprasme e Balës (1994) dhe ka përkthyer romanin Martin Iden të Xhek Londonit (1959).

Për kontributin e tij të çmuar shkencor, është vlerësuar me Çmimin e Republikës të shkallës së parë dhe të dytë (dy herë) dhe është dekoruar me Urdhrin “Mjeshtër i Madh i Punës”.

www.akad.gov.al

See less

Së fundmi, Kryeministri i vjetër Rama po proklamon metoda dhe filozofi të reja në komunikimin me shqiptarët, dhe jo vetëm me mbështetësit e tij.

Meqë tashmë i është drejtuar edhe shqiptarëve në përgjithësi, veçanërisht në një kohë kur shqiptarët kanë dalë në protestë, mendoj se edhe ne, që nuk kemi mundësi fizike të marrim pjesë në protestën kombëtare, kemi të drejtë të prononcohemi për nismat e Kryeministrit.

Unë dëshiroj të ndalem pak te sistemi i ri “Pasqyra Albania”, i propozuar së fundmi nga z. Rama, i cili, thënë më thjesht, është ajo që deri tani është quajtur transparencë qeverisëse, por që, në realitet, kurrë nuk është zbatuar siç duhet.

Së pari, duhet thënë qartë se në një sistem demokratik, qeveria dhe të gjitha strukturat e pushtetit kanë si detyrim themelor transparencën, pasi ato janë menaxhere të taksave dhe pasurisë së shqiptarëve, dhe jo pronare të parave, pronave apo jetës së tyre.

Si fillim, Kryeministri, përpara se të na premtonte “Pasqyrën” pas kaq shumë vitesh në pushtet, duhej të sqaronte se përse ka munguar transparenca deri tani dhe nëse ka dikush përgjegjësi për këtë mungesë transparence.

Megjithatë, po mundohem ta konsideroj seriozisht “Pasqyrën” e Kryeministrit, me gjithë dashamirësinë dhe dëshirën time që ajo të jetë ashtu siç premtohet. Por duket si një mision i pamundur, pasi, fatkeqësisht, “Pasqyra” e Kryeministrit më ngjan me nismat e Ramiz Alisë për “tufëzat” dhe “arëzat”, si tentativa të fundit për të shpëtuar një sistem që rezultoi jo produktiv dhe që e çoi Shqipërinë në prag të urisë kolektive.

Pika e parë e demagogjisë së Kryeministrit është fakti se pushteti ilegjitim, nuk mundet — madje nuk duket se ka vullnet — të bëjë transparencë të vërtetë, pasi transparenca duhet të fillojë nga çështja e ilegjitimitetit te pushtetit.

Për shembull: si shpjegohet që PS-ja ka marrë rreth 30 mijë vota më pak se në vitin 2021, por ka futur në Parlament 9–12 deputetë më shumë?

Në këtë kuadër, Kryeministri nuk thotë asnjë fjalë për varrosjen e asaj pak demokracie që kishte mbetur brenda partive politike, në bashkëpunim të plotë dhe brenda një nate, në vitin 2008, me “sivëllain” e tij gjenetik dhe ideologjik, duke prodhuar realitetin politik që kemi sot.

Të dy arkitektët dhe realizuesit e marrëveshjes së vitit 2008 nuk thonë asnjë fjalë për marrjen e pavarësisë së Shqipërisë, një shtet me më shumë se një shekull pavarësi, dhe vendosjen e një prej degëve më të rëndësishme të sistemit demokratik — sistemit të drejtësisë — nën ONM-në (Operacionin Ndërkombëtar të Monitorimit), edhe sot, pasi kanë kaluar dhjetë vjet heshtin si fija e barit siç tote nje miku im se kush eshte “OMNja”!

Realiteti politik aktual është, sipas këtij këndvështrimi, edhe produkt i marrëveshjes së 26 korrikut 2024, të miratuar me 106 vota, e cila, sipas kritikëve të saj, ka prodhuar deformim të madh të vullnetit politik të shqiptarëve në 36 vitet e fundit të demokracisë shqiptare.

As për këtë nuk thuhet asnjë fjalë.

Kushtetuta aktuale, e cenuar, e dhunuar dhe e deformuar, është miratuar me referendum popullor ne 1998ten .

Sipas parimeve klasike të së drejtës, ndryshimet kushtetuese qe pasojne duhet të respektojnë procedurat dhe parimet kushtetuese të përcaktuara me referendum popullor te approvimit te Kushtetutes .

Por  Kushtetuta Shqiptare që ishte  miratuar me referendum, e shqyen me marveshje erredire duke prodhuar shtetin e pushtetin me te korruptuar te Europes si pasoje mos zbatimit te kushtetutes   as në germën dhe as në frymën e saj.

Kjo klasë politike mercenare, sipas meje, ka shkuar aq larg sa jo vetëm ka cenuar liritë dhe të drejtat themelore të shqiptarëve të sanksionuara në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë te 1998tes por kanē  ndërmarrë edhe vendime që prekin territorin dhe sovranitetin e vendit.

Është fakt  dhënie territori për iranianët, italianët dhe, së fundmi, për krijimin e një shteti religjioze brenda territorit shqiptar, duke cenuar Kushtetuten, edhe bashkëjetesën fetare shekullore të shqiptarëve.

Ku është “Pasqyra” për këto çështje?

Në cilin nen të Kushtetutës Kryeministri ka të drejtë të shese pjesë të territorit të Shqipërisë dhe askush të mos japë llogari madje e artikulon shitjen e Shqiperise pa pasur frike as nga ligji e as nga kushtetuta?

Të vazhdojmë më tej me antipodin e “Pasqyrës” së Kryeministrit: arrogancën e Kryeministrit aktual dhe të paraardhësve të tij dhe koston që kjo arrogancë u ka shkaktuar xhepave të varfër të shqiptarëve përmes vendimeve të gjykatave dhe arbitrazheve ndërkombëtare, si pasojë e vendimeve arbitrare të qeverive shqiptare me te huajt dhe me vete shqiptarēt ! 

Sa ka paguar Shqipëria?

Sa vendime e çeshtje janë humbur?

Kush mban përgjegjësi dhe kush jane pergjegjesit ?

Dhe pse shqiptarët nuk e dinë ende qartë faturën e plotë?

Në vend të përgjigjeve, kryeministrat shqiptarë heshtin ose japin shpjegime kontradiktore, ndërsa “Pasqyra” mungon pikërisht aty ku transparenca është më e domosdoshme.

Sa shqiptarë kanë humbur jetën në konflikte pronësie, ndërkohë që qeveritarët pas vitit 1990 kanë dështuar të zgjidhin në mënyrë përfundimtare çështjen e pronave duke dhunuar vete Kushtetuten dhe  futur shqiptarët në një zinxhir konfliktesh dhe gjakmarrjesh që vetëm Zoti e di se ku e ka fundin?

A ekziston një transparencë, një “Pasqyrë” apo një sqarim shterues për pasuritë kombëtare të shqiptarëve, me të cilat Zoti është treguar bujar?

Po për thesarin e shtetit shqiptar?

Ku kanë përfunduar pasuritë kombëtare?

Sa jane taksat e mbledhura e investimet strategjike dhe sa kane perfunduar ne xhepat e grabitesve qeveritare nder vite?

Grabitja, keqmenaxhimi dhe keq qeverisja, kanë qenë ndër faktorët kryesore që kanë ndikuar në shpopullimin dhe shkombëtarizimin e Shqipërisë.

Pra, t’u premtosh shqiptarëve, pas 36 vitesh, një “Pasqyrë” apo transparencë qeverisëse është më shumë se një tallje me nivelin minimal të shqiptarit të zakonshëm, e jo më me shqiptarët që kanë bërë progres në të gjitha vendet e botës, ndërsa u është mohuar mundësia për të jetuar me dinjitet në atdheun e tyre qe Zoti e ka bere te begate.

Shqipëria është një vend që Zoti e ka bekuar me pasuri dhe potenciale të jashtëzakonshme, por fatkeqësisht është keqmenaxhuar për dekada nga forca politike dhe interesa të huaja e vendase që, në thelb, shumë pak kanë ndryshuar.

Megjithatë, gjëja më e mirë në të gjithë këtë rrëfim është fakti se, më në fund, shqiptarët janë zgjuar dhe ndërgjegjësuar.

Ata nuk pranojnë më të vidhen dhe të grabiten, e aq më pak të mashtrohen dhe të tallen pa fund.

Kjo po hap një perspektivë të re për Shqipërinë dhe shqiptarët dhe kam bindjen se shqiptaret i kane potencialet intelektuale e patriotike qe ta rreshtojne Atdheun e tyre perkrah kombeve te zhvilluara e perparuara.

Historia na mëson se, kur popujt zgjohen, diktatorët, pushtuesit dhe mercenarët e tyre, prekin fundin.

Amin.

Ajet Delaj

New York