Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

HEROIZMI I NJË FAMILJE NË FUND TË SHEKULLIT XX PËR ÇLIRIMIN E VENDIT NGA OKUPATORI SERB

by

​Prof. Dr. Muhamet Racaj/

​1. FAMILJA E ADEM SHABAN JASHARIT – PREKAZ, REPUBLIKA E KOSOVËS

​Familja Jashari nuk mund të kuptohet jashtë kontekstit të Drenicës, një zonë që historikisht nuk e pranoi kurrë autoritetin e huaj. Kulla e tyre ishte një kështjellë jo vetëm prej guri, por mbi të gjitha prej morali dhe patriotizmi.

​1.1. Historiku përgjatë kohërave i familjes Shaban Jashari nga FISI BERISHA

​Korrigjimi i përkatësisë fisnore është esencial: Jasharët rrjedhin nga fisi Berisha. Ky fis ka një histori të gjatë të rezistencës ndaj pushtuesve osmanë dhe më vonë atyre serbosllavë.

• ​Tradita e Besës dhe Trimërisë: Fisi Berisha në Drenicë është karakterizuar gjithmonë nga një vetëdije e lartë kombëtare. Shaban Jashari, si pasardhës i kësaj tradite, e shndërroi shtëpinë e tij në një vatër ku bisedat për lirinë ishin pjesë e përditshmërisë.

• ​Vazhdimësia: Qëndresa e tyre nuk ishte spontane, por një vazhdimësi e kryengritjeve të mëparshme të udhëhequra nga figurat e këtij fisi dhe zonës së Drenicës gjatë shekujve XIX dhe XX.

​2. ZHVILLIMI DHE EDUKIMI NË FRYMËN PATRIOTIKE

​Edukimi në familjen Jashari ishte një proces i mirëfilltë i formësimit të personalitetit luftarak.

• ​Oda si Institucion: Oda e Shaban Jasharit shërbeu si një “akademi kombëtare” ku analizohej situata politike dhe planifikohej rezistenca.

• ​Roli i Hamzës dhe Ademit: Ndërsa Ademi përfaqësonte forcën dhe vendosmërinë ushtarake, Hamëz Jashari ishte ideologu që përmes këngës dhe fjalës mbante gjallë moralin e anëtarëve të tjerë të familjes, duke i përgatitur ata për skenarin e fundit: lirinë ose vdekjen.

​3. PËRGATITJA PSIKOLOGJIKE E ANËTARËVE PËR VETËFLIJIM

​Ky është kapitulli më i dhimbshëm dhe më i lavdishëm. Familja Jashari kishte arritur një nivel të lartë të vetëdijes kolektive ku interesi kombëtar peshonte më shumë se jeta individuale.

• ​Përgatitja e fëmijëve dhe grave: Nuk ishte vetëm Ademi që luftonte; ishin gratë si Adile Jashari dhe fëmijët që ishin të vetëdijshëm për rrezikun, por refuzuan me këmbëngulje të braktisnin “Frontin e Lirisë”.

​3.1. Përgatitja ushtarake dhe Rezistenca e Parë

​Në vitet ’90, Kulla e Jasharëve u bë baza e parë logjistike e asaj që do të quhej Ushtria Çlirimtare e Kosovës.

• ​30 Dhjetor 1991: Rrethimi i parë ishte prova e forcës. Forcat serbe u detyruan të tërhiqeshin, duke kuptuar se në Prekaz ishte formuar një bërthamë e pathyeshme ushtarake.

​4. REZISTENCA DHE FLIJIMI (5-7 MARS 1998)

​Ngjarja që tronditi ndërgjegjen botërore. Përballja e një familjeje me një ushtri të rregullt që përdorte tanke dhe artileri të rëndë.

• ​Taktika e Rezistencës: Jasharët përdorën çdo dritare dhe çdo mur të kullës si pikë zjarri. Rezistenca zgjati tri ditë, gjë që tregon për një organizim ushtarak të mirëmenduar dhe jo thjesht një mbrojtje dëshpëruese.

• ​Rënia Heroike: 59 anëtarë të familjes u bënë fli. Ky akt shënon fundin e pacifizmit dhe fillimin e luftës së hapur frontale në mbarë Kosovën.

​5. RREJDHA POZITIVE E MOBILIZIMIT TË UÇK-SË

​Sakrifica e Jasharëve shërbeu si “betimi” i heshtur për çdo shqiptar.

• ​Efekti domino: Pas Prekazit, UÇK-ja nuk kishte më nevojë për rekrutim; njerëzit shkonin vullnetarisht drejt zonave të luftës.

• ​Ndërkombëtarizimi: Masakra dhe heroizmi i tyre detyruan bashkësinë ndërkombëtare të ndryshonte kursin diplomatik ndaj Kosovës.

​6. BETEJA E KOSHARES DHE THYERJA E KUFIRIT

​Në vitin 1999, fryma e Adem Jasharit u mishërua në Operacionin “Shigjeta”.

• ​Rëndësia Strategjike: Beteja e Koshares vërtetoi se UÇK-ja ishte rritur nga një grup gueril (siç ishte në fillimet e saj në Prekaz) në një forcë të aftë për të zhvilluar luftë frontale dhe për të thyer kufijtë artificialë.

​7. SHEMBULL BOTËROR I HEROIZMIT

​Në historinë moderne, rasti i familjes Jashari konsiderohet si një nga aktet më sublime të qëndresës njerëzore. Ai tejkalon përmasat kombëtare, duke u bërë një simbol universal se si një familje mund të ndryshojë fatin e një kombi të tërë.

​PËRFUNDIM DHE REKOMANDIME

​Heroizmi i familjes Jashari nga fisi Berisha është guri i rëndë në themelin e shtetësisë së Kosovës.

• ​Rekomandim: Institucionet e Kosovës dhe Shqipërisë duhet të investojnë në kërkime shkencore ndërkombëtare për ta bërë këtë ngjarje pjesë të historisë botërore të luftërave çlirimtare.

• ​Rekomandim: Të promovohet figura e Shaban, Hamëz dhe Adem Jasharit si simbole të unitetit dhe vetëmohimit.

​LITERATURA:

• ​Libri i Kujtimit të Dëshmorëve të UÇK-së.

• ​Dr. Muhamet Racaj – Studime mbi strategjinë ushtarake në Ballkan.

• ​Arkivi i Shtetit të Kosovës – Fondi i Luftës së fundit.

SOT 19 VITE NGA SHUARJA E PISHTARIT TË KARVANIT TË KORIFENJVE TË FILMIT, KADRI ROSHIT

by

Koha kalon dhe mungimi i atyre që skalitën me dritën e pasionit të shpirtit yjet më të ndritshëm të kujtesës sonë, bëhet gjithnjë e më shkundullitës, përherë e më trandës, gjithësisht mungues dhe i pikëllimtë. Por ligjet e jetës janë të rreptë dhe ndarjet me korifej si me të madhin e artit skenik shqiptarë, Kadri Roshi, janë shkëputjet e hovshme nga një cak në një tjetër, janë mgulme për të vështruar tej dhe për të synuar larg, sepse këto epje të shpirtshme krijimi, i shtyten mundësitë tona, i’u bënë urë kapërcimeve.

Sot më 6 shkurt është ditë kujtese për Kadri Roshin, njeriun e bujarshëm dhe aktorin e përmasave të hovshme të përfaqësimit, për atë kapacitet që tregoi me vepër vlerash se sa është e arritshme kur rrugën drejt majës e mat me rrahje zemre. Kanë rendur dhe rendin vite, dhe kohëndarja është mjaftueshëm për të na thirrur në një përshpirtje për të. Kaq mungim është i papërfillshme në një përjetësi, përjetësi që zë e merr në kujtesën e vet të pashuar një rreze që ndriti në çdo ëndje sfide skenike.

Albert Vataj

Përvjetori i harruar i Fishtës

by

Përkujtimi i personalitetëve të ndryshëm me rastin e përvjetoreve të tyre është obligim jo vetëm moral e profesional por edhe kombëtar nga ana e institucioneve lokale e shtetërore duke organizuar veprimtari të ndryshme kulturore e shkencore dhe inauguruar buste apo shtatore, duke dëshmuar nderim ndaj tyre si kudo në vendet e qytetëruara.

Nail Draga

Në fund të vitit të kaluar, pikërisht me 30 dhjetor janë mbushur 85 vjet kur është ndarë nga jeta Gjergj Fishta, i cili mbetet një prej personaliteteve të veçanta të letërsisë, gjuhësisë, publicistikes, meshtarisë, kulturës e diplomacisë shqiptare. Duke qenë i tillë françeskani erudit me të drejtë është quajtur Homeri shqiptar, ku „Lahuta e Malcis“ është një nga kryeveprat e letërsisë shqipe, simbol i atdhedashurisë dhe identitetit kombëtar shqiptar.

Me këtë rast si shkas kemi mosshënimin e 85- vjetorit të vdekjës së poetit kombëtar Gjergj Fishtës(23 tetor 1871-30 dhjetor 1940), datë e cila është dashur të shënohet me veprimtari të ndryshme kulturore, sidomos në Shkodër. Por këtu kishim heshtje totale si nga institucionet shtetërore, vendore, kisha e shoqëria civile. Ndërsa përjashtim kanë bërë disa media elektronike lokale apo indvidë të ndryshëm në rrjetet sociale.

Përkujtimi në Tiranë e Lezhë

Në lidhje mbi këtë 85-vjetor mediat informuan se Biblioteka Kombëtare nderoi At Gjergj Fishtën duke risjellë në kujtesë trashëgiminë e pavdekshme të tij, e cila vazhdon të jetojë dhe të flasë fuqishëm në kulturën, gjuhën dhe vetëdijen tonë kombëtare.

Ndërsa Biblioteka Publike “Gjergj Fishta” e qytetit të Lezhës kujtoi një fragment të fjalimit të Hoxhë Hafiz Ali Kraja, mbajtur në funeralin e At Gjergj Fishtës, ku thuhej: “Me ty, Patër Gjergj, Kombi naltësohet dhe madhënohet para popujve të tjerë, prandaj sot krejt populli shqiptar të përulet, djelmnia intelektuale vajton humbjen Tande e me lot ndër faqe të përcjell me mallënjim e dhimbje në jetën e pasosme”.

Në Shkodër mungon statuja e Fishtës

Opinioni i gjerë është i informuar se në Shkodër vite më parë për të nderuar klerikun, shkrimtarin, poetin e intelektualin Gjergj Fishta në hapësirën e parkut para bashkisë është inauguruar një monument kushtuar emrit dhe veprës së tij. Por, një objekt i tillë, mund të jetë gjithçka, por nuk i ngjanë ndonjë vepre artistike, e cila si atëherë edhe tash ka irrituar opinionin e gjerë.

Por, të gjithë ata që kanë shkuar në Shkodër kanë pasur mundësi të shohin një monument i cili është në shkatërrim të plotë, sepse ai është i mbuluar me shkarravina, e rrethuar me mbeturina, pamje të cilat janë trishtuese, që thënë më se buti është fyerje për poetin kombëtar dhe Bashkinë e Shkodrës.

Dhe në një situatë të tillë me të drejt bëhët pyetja nëse ndonjë indvid dëshiron të nderojë poetin kombëtar ku të vendosen lulet? Kur gjindesh para një pamje të tillë zhgënjehesh, duke akuzuar ata të cilët nuk kanë treguar empati ndaj një monumenti të tillë.

Nuk ka dilemë se Fishta meriton një statujë monumentale në qendër të Shkodrës, e jo një monument të tillë që nuk paraqet përmaset e figurës së tij mbarëkombëtare. Ndërsa inicimi i realizimit të një projekti të tillë është në nderim të Fishtës, qytetarisë shkodrane dhe botës shqiptare.

Fishta nuk ishte rasti i vetëm

Duhet të cekim se në vitin 2025, përvjetori i Gj:Fishtës nuk ishte rasti i vetëm, sepse në këtë vit përvjetorët i kanë pasur edhe personalitete të rëndësishme nga historia jonë kombëtare. Kështu 110-vjetorin e vdekjës e kanë pasur edhe Dedë Gjon Luli(1840-1915), Mehmet Shpendi(1851-1915), Çerçiz Topulli (1880-1915) e Muço Qulli(1887-1915), të cilët në sajë veprimtarisë së tyre kanë mbetur figura të rëndësishme kombëtare. Por, për fat të keq edhe për këta nuk u kujdes kush për të organizuar ndonjë takim të rastit përkujtimor, qendrim që është për çdo kritikë, sepse punët tona nuk na i kryejnë të tjerët.

Përfundim

Dukuria e mosangazhimit të institucioneve buxhetore, qofshin ata vendore apo shtetërore në Shkodër në mos shënimin e përvjetorit të 85 të vdekjës së At Gjergj Fishtës, i cili është figurë emblematike e kulturës kombëtare, dëshmon mungesën e respektit dhe të qasjes profesionale te individëve udhëheqës që paraqet dukuri me pasoja shoqërore e kombëtare për të tashmën dhe të ardhmën.

We are forever grateful to the USA and our Euro-Atlantic allies for their continuous support

by

Ambassador, Dr. Blerim Reka speech at the Ceremony on 18th anniversary of Kosova’ s Independence (NY State Senate, Albany, 5 February 2026)

Honorable Jessica Scarcella- Spanton, NY State Senator

Honorable Charles D. Fall, NY State Assembly Member

Të dashur bashkatdhetarë….

Thank you all for your warm hospitality.

It is a great honour for me to be in Albany again, for such a joyous occasion: together, celebrating the historical event of the 18th anniversary of Kosova’s independence.

As we reflect on 18 years since Kosova became the youngest European state, after the Parliament declared it as an independent and sovereign state, today, we can proudly state that the Republic of Kosova is a successful democratic nation-building story.

The liberation war against Serbia leads by UÇK and supported by USA and NATO, brought an end to a century of Serbia’s colonial ruling, apartheid and genocide against the Albanians of Kosova.

We are forever grateful to the USA and our Euro-Atlantic allies for their continuous support towards our statehood, while never forgetting that friends in need are friends indeed.

Today, The Republic of Kosova is the most democratic country in the Balkans, and the most pro- American nation in Europe, recognized by 121 member states of United Nations.

Kosova is certain in its path toward UN membership despite Russia’s veto, which goes against the clear opinion of the International Court of Justice (2010) that “the declaration of independence of Kosova did NOT violate international law”.

We stand strongly in our belief that Kosova belongs in the great UN family, and the path towards membership will be guided by adhering to the human rights and freedoms’ principles. Kosova continues to be one of the only countries in the region, applying advanced human rights models: with only 4 % of Serb minority, the Serb language is an official language, and 10 reserved seats in the parliament.

Hoping that our path will be long and independence anniversaries countless. And in this path, we know we are not alone.

While expressing my sincere gratitude to the Senate and the Assembly of the State of New York, here’s to wish many more years of independence for Kosova!

God Bless the United States of America,

God Bless Kosova!

Një vizitë e veçantë te Vatra…

by

Sokol Paja/

Në Federatën Vatra mbrëmë ishtë një vizitë familjare shumë e veçantë. Patrioti Endrit Himaj i cili shërben si imam në Komunitetin Shqiptar Islam (Albanian American Muslim Community) në Waterbury, Connecticut familjarisht vizitoi Vatrën dhe u anëtarësuan në Federatën kështjellë të shqiptarizmës në Amerikë. Ata u mikpritën nga editori i Diellit dhe anëtari i kryesisë Ilir Cubi të cilët u shpjeguan imtësisht veprimtarinë historike, kulturore dhe patriotike të Vatrës dhe të Diellit. Bashkëshortja Egzona dhe Endrit Himaj vlerësuan rolin e Vatrës dhe u shprehën të lumtur për të dhënë kontributin e tyre në Vatrën Pan-Shqiptare, institucion me vlera të thella historike dhe kombëtare për diasporën shqiptare të Amerikës.

Ata erdhën bashkë me fëmijët e tyre si thirrje për patriotët dhe dëshmi e vazhdimësisë kombëtare e patriotizmit në mërgatën shqiptare të Amerikës. Prej më shumë se 6 vitesh, Egzona dhe Endrit Himaj janë pjesë aktive e komunitetit shqiptar në Waterbury, duke kontribuar me përkushtim në forcimin e unitetit, ruajtjen e identitetit kombëtar dhe vlerave fetare. Me këtë rast, ata u lutën për të gjithë ata që kanë shërbyer dhe vazhdojnë të shërbejnë me devotshmëri për kombin, fenë dhe atdheun, duke kërkuar bekimin e Zotit për ta dhe për mbarë popullin shqiptar kudo që ndodhet. Vatra dhe Dielli përveç se aseta të çmuara kombëtare, janë institucione të shenjta për shqiptarët e Amerikës.