s p – Page 41 – Dielli

SHQIPTARËT DHE CILA ËSHTË DOMOSDOSHMËRIA STRATEGJIKE E MAQEDONISË SË VERIUT?

December 24, 2025 by s p

Deklarata e Brukselit dhe paralajmërimi amerikan krijojnë një kuadër të qartë veprimi: mosveprimi nuk është neutralitet, por vetëshkatërrim institucional. Pa ndryshime kushtetuese të thella, rivendosje të plotë të frymës së Marrëveshjes së Ohrit dhe rikthim të orientimit euroatlantik, perspektiva e integrimit evropian shndërrohet në një iluzion, ndërsa shteti ngelet i ngrirë në një tranzicion të pasigurt dhe të rrezikshëm.

Nga Prof. Dr. Skënder Asani

Deklarata e Brukselit e Samitit BE–Ballkani Perëndimor të 17 dhjetorit përfaqëson një pikë kthese historike për Maqedoninë e Veriut, një moment kritik ku të ardhmen e vendit nuk e përcaktojnë më vetëm retorika politike apo premtime boshe, por aftësia reale institucionale, vizioni politik dhe respekti ndaj integritetit kushtetues. Ky dokument nuk është thjesht një instrument diplomatik, por një paralajmërim strategjik dhe një ultimatum i qartë: elita politike e vendit është vënë përballë përgjegjësisë historike për të garantuar stabilitetin dhe perspektivën euroatlantike. Fundi i epokës së iluzioneve integruese është këtu; koha e solidaritetit simbolik dhe stagnimit procedural ka mbaruar. Integrimi i Maqedonisë së Veriut rikthehet në logjikën e ftohtë të përgjegjësisë shtetërore dhe juridike: progresi matet tani me reforma të verifikueshme, konsolidim institucional, respekt rigoroz të standardeve demokratike dhe barazisë ndëretnike, si dhe me implementimin e domosdoshëm të ndryshimeve kushtetuese që regullojnë kontekstin maqedono-bullgar. Mosveprimi ose vonesa nuk janë vetëm gabime politike; ato janë kërcënime reale për stabilitetin, integritetin dhe perspektivën e vendit në skenën euroatlantike.

Ky paralajmërim nuk vepron në izolim. Ai lidhet ngushtë me rezonancën transatlantike, të artikuluar në Ligjin për Autorizimin e Mbrojtjes Kombëtare të SHBA-së, të nënshkruar nga Presidenti Donald Trump, ku theksohet se stabiliteti dhe e ardhmja demokratike e Ballkanit Perëndimor janë interes strategjik amerikan. Në këtë kuadër, Maqedonia e Veriut nuk është më një aktor i brendshëm i pazgjedhur, por pjesë e një arkitekture sigurie ndërkombëtare ku çdo devijim nga kursi euroatlantik, çdo flirtim me agjenda lindore dhe çdo dobësim i kohezionit të brendshëm nuk përbëjnë më thjesht çështje politike e brendshme, por kërcënim të drejtpërdrejtë për stabilitetin rajonal dhe besueshmërinë ndërkombëtare të shtetit. Çdo shmangie nga Marrëveshja e Ohrit dhe Marrëveshja e Prespës nuk është vetëm shkelje ligjore, por akt destabilizues që minon themelet e bashkëjetesës etnike, besueshmërinë ndërkombëtare dhe perspektivën euroatlantike të vendit. Respektimi i këtyre marrëveshjeve është jo vetëm detyrim ligjor dhe politik, por edhe provë e qartë e përkushtimit të Maqedonisë së Veriut ndaj rendit demokratik dhe sigurisë rajonale, duke treguar se shteti është i aftë të qëndrojë fort në arkitekturën e stabilitetit ndërkombëtar.

Kronologjia e zhvillimeve në Maqedoninë e Veriut, kur krahasohet me Deklaratën e Bashkimit Evropian dhe dekretin e Presidentit Trump, zbërthen një realitet shqetësues dhe të qëllimshëm: dobësimi i Marrëveshjes së Ohrit, fragmentimi i faktorit shqiptar, eliminimin e subjektit politik i dalur nga kompromisi i vitit 2001 dhe shpërndarja e premtimeve financiare jorealiste, së bashku me hapjen e pa matur ndaj ndikimeve serbe dhe ruso-kineze, kanë zhvendosur orientimin strategjik larg Perëndimit dhe e kanë ekspozuar vendin ndaj rreziqeve ekstreme politike, ekonomike dhe institucionale; këto nuk janë devijime spontane, por projeksione të qëllimshme që minojnë themelet e shtetit, komprometojnë besueshmërinë e tij rajonale dhe rrezikojnë çdo perspektivë euroatlantike, duke e vendosur Maqedoninë e Veriut në një moment historik kritik, ku çdo heshtje, çdo vonesë dhe çdo devijim shtesë mund të shndërrohet në pasoja të pariparueshme për stabilitetin, identitetin dhe orientimin strategjik të vendit.

Pasojat e këtyre devijimeve janë dramatike dhe të dukshme. Keqmenaxhimi financiar, zbrazja e buxhetit, rënia e standardit jetësor, rritja e tensioneve ndëretnike dhe degradimi i pozitës kushtetuese të shqiptarëve nuk janë më indikacione të izoluar; ato përbëjnë një spirale krize që ushqehet nga paaftësia për vendimmarrje strategjike dhe mungesa e vizionit shtetëror. Marrëveshjet e improvizuara mbi sistemimin e emigrantëve, të hartuara pa transparencë dhe debat institucional, nuk mund të konsiderohen më politika migratore, por akt i hapur destabilizues që ushqen ndarjet e brendshme dhe erozionin e institucioneve shtetërore.

Në këtë kontekst, zgjedhjet e parakohshme parlamentare nuk janë instrument formal politik, por domosdoshmëri strategjike për rivendosjen e legjitimitetit, ekuilibrit dhe orientimit shtetëror. Për faktorin politik shqiptar, përgjegjësia nuk është dilemë taktike, por test i aftësisë për të ruajtur rolin shtetformues dhe stabilitetin rajonal. Vetëm një qasje e bashkuar, e bazuar në vizion të qartë dhe strategji të konsoliduar, mund të rikthejë peshën institucionale të shqiptarëve si shtyllë e integrimit euroatlantik dhe garantues të stabilitetit rajonal.

Ky është moment historik ku Maqedonia e Veriut duhet të zgjedhë midis stagnimit të dëmshëm dhe veprimit të vendosur strategjik. Orientimi drejt Perëndimit dhe konsolidimi i integrimit euroatlantik nuk janë opsione, por imperativ historik; çdo devijim nga stabiliteti, çdo fragmentim i brendshëm dhe çdo tolerim i improvizimeve politike shndërrohet në kërcënim të drejtpërdrejtë për të ardhmen e shtetit. Për shqiptarët dhe të gjithë aktorët e vendit, kjo është thirrja për unitet, vizion dhe përgjegjësi: ndërtimi i një shteti funksional, me institucione të forta, barazi kushtetuese dhe pjekuri politike, që garanton paqe, zhvillim të qëndrueshëm dhe besueshmëri ndërkombëtare.

Heshtja dhe pasiviteti nuk mund të jenë më zgjidhje; veprimi i guximshëm, i menduar dhe i koordinuar me partnerët euroatlantikë është e vetmja rrugë për të transformuar krizën në pikë kthimi historik, për të rikthyer stabilitetin rajonal dhe perspektivën e sigurt të Maqedonisë së Veriut si aktor i fuqishëm dhe i përgjegjshëm në arkitekturën euroatlantike.

Në këtë moment të ndërlikuar historik, çdo vendim i drejtuesve politikë shqiptarë dhe maqedonas nuk është më çështje taktike, por vendos për të ardhmen e një shteti, për rolin e tij në rajon dhe për besueshmërinë e tij ndërkombëtare. Ky është çasti ku historia dhe politika bashkohen në një pikë kritike, ku veprimi i vendosur dhe strategjik mund të transformojë krizën në një mundësi të jashtëzakonshme për të ndërtuar një shtet modern, funksional dhe euroatlantik.

Fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini” përkujtoi shkrimtarin Bilal Xhaferi në 90 vjetorin e lindjes

December 24, 2025 by s p

Veprimtarë kombëtarë, përfaqësues të komunitetit çam dhe intelektualë të njohur nga Tirana dhe Durrësi, deputetë, shkrimtarë e gazetarë, u mblodhën më 22 dhjetor 2025, në ambientet e Hotel Internacional, për të nderuar veprën dhe mesazhet e shkrimtarit Bilal Xhaferi, një talent i lindur, i konsideruar si uragan letrar i cili, me veprat e tij, kapërceu dhe e sfidoi kohën. Gjatë këtij takimi u promovua edhe libri i Prof. Bashkim Kuçukut “ “Bilal Xhaferi-realizëm dhe tragjizëm”, që vjen si një nderim me rastin e 90 vjetorit të lindjes së shkrimtarit.

“Në librin e Profesorit Bashkim Kuçukut, që sapo kemi marrë në duar, tregohet në mënyrë shteruese se përveç përndjekjeve dhe kurtheve që e shoqëruan gjithë jetën, shkrimtari Bilal Xhaferi, me një jetë krijuese dhe intelektuale të pashembullt, u bë alter-egoja e popullit të vet, me anë të një vullneti dhe talenti të pazakonshëm”, tha në hyrje të takimit moderatorja dhe gazetarja Luela Myftari.

Prof. Bashkim Kuçuku paraqiti shkurt përgjithësimet dhe tezat e e kësaj vepre, duke theksuar se vepra e Bilal Xhaferit ka hyrë në vlerat e letërsisë kombëtare. Bilali ishte ndër më të talentuarit e brezit të vet, ishte shkrimtar me dinjitet të lartë, por regjimi komunist i shkaktoi plagë të rënda, goditje shpirtërore, gati vdekjeprurëse, si goditje rrufeje, që nuk u mbyllën asnjëherë dhe nuk u shëruan kurrë plotësisht. Për ndëshkimin e tij dhanë porosi udhëheqësit kryesorë të regjimit dhe, me kritikën që bëri ndaj romanit “Dasma”, theu një tabu në luftën e klasave. Ajo ngjarje është keqpërdorur, tha më tej profesor Kuçuku, pasi, në të vërtetë, kritika ishte për sistemin dhe erdhi si një kundërshtim për regjimin. Ka qarkulluar hamendja se e keqja i erdhi Bilalit nga I. Kadare, por nuk ka asnjë provë për këtë. Përndjekja e shkrimtarit kish filluar qysh kur ishte fëmijë dhe vazhdoi gjatë gjithë jetës. Për regjimin armiku kryesor ishte vepra e spikatur e shkrimtarit.

Por Bilali kishte atributet e rezistencave vetëmbrojtëse dhe asnjëherë nuk e ndjeu nevojën e vetëmohimit. Kurrë nuk u shuan në gjoksin e tij flakët e ndezura të talentit flakërues, vullneti krijues i sprovuar nga përvoja tragjike e jetës. Bilali ishte në gjendje të përballonte ngarkesa të mëdha. Ai ishte gjithmonë në gjendje të trazuar dhe të shqetësuar. Ishte përherë në gjendje alarmi. Sigurimsat nuk ia dolën asnjëherë ta lëkundnin epërsinë e hekurt të vullnetit të tij. Kishte një vullnet monumental dhe një aftësi të jashtëzakonshme për të përballuar vuajtjet.

Është fakt se në vitin 1969 jeta e Bilalit u trondit nga cikloni i fuqishëm komunist dhe jeta e tij u shemb me uturimë .“Ju më privuat plotësisht, më mohuat, më zhdukët për së gjalli si letrar. Nuk e tradhëtoj kurrë këtë popull dhe atdheun, edhe pse emigroj larg”, thuhej në letrën e Bilal Xhaferrit, të lënë në postën greke të policisë kufitare, ku u dorëzua pas arratisjes nga Shqipëria, në vitin 1969. Kjo letër ishte një gjest kalorsiak, por edhe ironi dhe njëkohësisht respekt, duke e lënë si dëshmi për të tjerët, që asnjë të mos prekej nga të afërmit e tij, tha profesor Bashkim Kuçuku.

Profesor Uran Butka, pasi përgëzoi fandacionin Çamëria “Hasan Tahsini” dhe drejtuesin Alket Veliu, për mbështetjen e librit dhe për gjithë aktivitetin në shërbim të çështjes çame, mes të tjerash tha: Jam shumë i prekur që sot përurojmë botimin e plotë të jetës dhe aktivitetit letrar të Bilal Xhaferit. E kam njohur Bilalin dhe u befasua shumë kur e ftova në një takim në gjimnazin e Krujës. Por ngjarjet rrodhën shpejt dhe takimi nuk u arrit. Jemi përpjekur për rehabilitimin e figurës së tij dhe sjelljen e eshtrave në atdhe ku, gjatë rivarrimit, kam mbajtur edhe fjalën e rastit. Në vijim e mori fjalën skulptori i njohur Idriz Balani, i cili ka realizuar shtatoren e Bilalit, e cila është vendosur në shëtitoren e Sarandës, në krah të kryerilindasit Hasan Tahsini.

Viti 2025 ka qenë viti i aktiviteteve shumë serioze për fondacionin Çamëria Hasan Tahsini, tha shkrimtari Enver Kushi. Prof. Bashkim Kuçuku ka bërë një nga punët më të vyera me këtë vepër. Romanin “Njerëz të rinj, tokë e lashtë” e kam lexuar qysh fëmijë 16 vjeç dhe e ruaja si një libër të shenjtë. Në vitin 2010 u botuan 5 vëllime të veprës së Bilal Xhaferit. Në vitin 2022 u realizua edhe një film dokumentar me titull “Qëndrestar në përndjekje”, mundësuar nga fondacioni Çamëria, sipas idesë së Uran Butkës, me skenar të Bashkim Kuçukut dhe regji të Admirina Peçit. Filmi përmban dosjen e plotë të përndjekjes së shkrimtarit nga sigurimi i shtetit. Përndjekje që, po t’i lexonte Albert Kamy, do bënte një roman të çuditshëm. Me sytë e tij të zgjuar dhe plot dritë, siç e përshkruante shkrimtari Vath Koreshi, Bilali shihte përtej viteve, megjithëse mekanizmi i diktaturës u përpoq ta mposhtëte këtë krenari, tha Enver Kushi.

Anila Mullahi, pedagoge pranë fakultetit Histori Filologji, foli për përpjekjet e saj për ta futur veprën e Bilal Xhaferit në tekstet shkollore. Shkrimtarët duhet t’i njohin brezat e rinj, tha profesore Mullahi, duke u ndalur në prozën historike të B. Xhaferit, e cila erdhi në formën e tregimit, novelës dhe romanit.

Mbesa e shkrimtarit Bilal Xhaferi, Afërdita Murtaj, duke falenderuar fondacionin Çamëria “Hasan Tahsini”, drejtuesin e tij Alket Veliu, si dhe profesorët Bashkim Kuçuku e Uran Butka, tha se vepra e Bilalit mbetet një trashëgimi e vyer për brezat.

Në mbyllje të aktivitetit, drejtuesi i Fondacionit Çamëria “Hasan Tahsini”, sponsor i librit “Bilal Xhaferi – realizëm dhe tragjizëm”, zoti Alket Veliu, falenderoi prof. Bashkim Kuçukun për këtë prurje unike dhe për gjith veprimtarinë e tij të jashtëzakonshme atdhetare për Shoqatën dhe gazetën Çamëria, si kryeredaktor i parë i saj.

Edhe pse vepra e Bilal Xhaferit mbeti e papërfunduar, ajo ngrihet përherë e më mrekullisht drejt një horizonti pa kohë, tha zoti Veliu. Artikujt e tij për çështjen kombëtare, për Kosovën e Çamërinë, shkumëzonin me ritme të fuqishme dhe me ligjërim të shndritshëm.

Në mbyllje, zoti Veliu falenderoi gjithë akademikët, profesorët dhe veprimtarët e thjeshtë, që kanë kontribuar në aktivitetet e fondacionit gjatë këtij viti dhe uroi gjith miqtë dhe mbështetësit e fondacionit me rastin e festave të fundvitit.

SHBA, Ligji për Autorizimin e Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) dhe Aleancat në Ballkanin Perëndimor

December 23, 2025 by s p

Shqipëria, si vend anëtar i NATO-s, nuk është thjesht një aleate formale, por një pikë kyçe gjeostrategjike në krahun juglindor të Aleancës. Kosova përfaqëson një interes strategjik afatgjatë për Uashingtonin. Prania e KFOR-it dhe mbështetja amerikane për zhvillimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës janë elementë thelbësorë për parandalimin e konfliktit dhe ruajtjen e ekuilibrit të sigurisë në rajon.

Shpallja e Ballkanit Perëndimor, përkatësisht Gadishullit Ilirik, si rajon strategjik që ndikon drejtpërdrejt në sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, është lajmi më i mirë që kemi marrë si shqiptarë në 35 vitet e fundit.

Nuk do të ndalem te përfitimet dhe ndikimi që ky akt i Presidentit Trump do të ketë në ekonominë e të gjithë Gadishullit Ilirik, por dëshiroj të fokusohem te mënyra se si politika dhe mediat në Shqipëri e pritën këtë akt madhor. Politika e vetëquajtur “pro-amerikane” sorosiane, si në pushtet ashtu edhe në opozitë, heshti. Një heshtje e turpshme që i identifikon qartë jo vetëm si antishqiptare, por edhe si globaliste ideologjike, të cilat nuk punojnë për interesat e shqiptarëve.

Dihet se sa e rëndësishme është siguria në këtë botë të trazuar, e cila ndikon drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik, në rritjen e mirëqenies së Kombit Shqiptar dhe në ndaljen e shpopullimit. Fatkeqësisht, mediat e kapura shqiptare nuk kanë kohë ta trajtojnë këtë temë madhore, pasi janë të zëna duke diskutuar nëse kërkesat e SPAK-ut për pezullim apo arrestim të Ballukut janë të ligjshme apo jo, pa thënë asnjë fjalë të vetme nëse janë vjedhur apo jo paratë publike.

Për të qenë i sinqertë, nuk i kam ndjekur mediat e Kosovës, megjithëse nuk besoj se situata është shumë ndryshe, pasi kanë kaluar pothuajse pesë vite dhe ende nuk është ratifikuar marrëveshja e iniciuar nga Presidenti Trump në fund të mandatit të tij të parë, së bashku me njohjen nga ana e Izraelit.

Futja nën ombrellën e mbrojtjes amerikane do të ndikojë drejtpërdrejt edhe në zhvillimet politike. Strategjia amerikane për partnerët politikë në Evropë do të mbështetet te forcat që ndajnë vlera të përbashkëta me konservatorët amerikanë, siç është shpallur nga Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance.

Nuk besoj se ka shqiptarë që mendojnë se politikanët që kanë uzurpuar pushtetin dhe opozitën mund të vazhdojnë të konsiderohen aleatë strategjikë të Administratës së Presidentit Trump. Kjo sepse Presidenti Trump ka shpallur si prioritete strategjike të mbrojtjes amerikane luftën kundër emigracionit të paligjshëm, korrupsionit dhe karteleve të drogës, duke i cilësuar organizatat leftiste dhe rrjetin Soros si struktura kriminale dhe terroriste.

Shqiptarë, zgjohuni! Praktikisht njihemi si një popull pro-amerikan, por nuk mund të përfaqësohemi më nga një qeveri e korruptuar, të cilën e shohim çdo ditë dhe do ta shohim edhe më qartë në muajt e ardhshëm, ku më shumë se gjysma e saj, përfshirë Kryeministrin, janë të lidhur me rrjetin Soros. Ndërkohë, opozita drejtohet nga persona “non grata” në SHBA dhe Mbretërinë e Bashkuar, ku shumica e bashkëpunëtorëve të tyre janë larguar nga pushteti në vitin 2013 për të njëjtat arsye për të cilat duhet të largohen edhe sot.

Dihet që siguria kushton shtrenjtë, por falë pozicionit strategjik të Gadishullit Ilirik dhe popullit shqiptar pro-amerikan, Presidenti Trump na përfshiu në strategjinë e mbrojtjes kombëtare amerikane. Për këtë duhet të jemi mirënjohës përjetësisht ndaj Amerikës dhe Presidentit Trump, por mbi të gjitha nuk duhet të punojmë kurrë pas krahëve të Shteteve të Bashkuara. Të paktën këtë e kemi detyrim moral për gjithçka që Amerika ka bërë për Kombin Shqiptar.

Ajet Delaj

New York

Shqipëria, Kosova dhe Boshti Shqiptar si Gurthemeli i NATO-s dhe i Strategjisë Amerikane

December 23, 2025 by s p

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Nëse harta gjeopolitike e Evropës dhe e Mesdheut lexohet me syrin e strategjisë afatgjatë, Shqipëria shfaqet qartazi si një nga nyjet më të rëndësishme të interesave strategjike amerikane në Evropën Juglindore. Pozita e saj gjeografike, orientimi i pakthyeshëm euroatlantik dhe roli aktiv në arkitekturën e sigurisë perëndimore e bëjnë Shqipërinë jo thjesht një aleate të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, por një shtyllë strategjike të qëndrueshme të interesave amerikane dhe të NATO-s.

Kjo hartë e re e fuqisë nuk ndalet vetëm te Shqipëria. Ajo përfshin edhe Republikën e Kosovës dhe hapësirën më të gjerë shqiptare, të cilat, në mënyra të ndryshme, janë të integruara ose të lidhura ngushtë me NATO-n dhe me interesat strategjike të SHBA-së. Në këtë kontekst, hapësira shqiptare shfaqet si një bosht gjeopolitik koherent, i orientuar qartazi dhe përfundimisht drejt Perëndimit.

Shqipëria: nga periferi ballkanike në nyje strategjike euroatlantike
Anëtarësimi i Shqipërisë në NATO nuk ishte një akt formal apo simbolik, por një zgjedhje strategjike civilizuese dhe historike. Shqipëria u pozicionua pa ekuivoke në kampin perëndimor, duke refuzuar çdo politikë balancimi midis fuqive të mëdha dhe çdo ambiguitet gjeopolitik. Ky orientim e shndërroi Shqipërinë nga një vend periferik ballkanik në një pikë reference të stabilitetit, besueshmërisë dhe partneritetit strategjik për SHBA-në.

Pozita e saj gjeografike në Adriatik dhe Jon e lidh Shqipërinë drejtpërdrejt me Mesdheun strategjik, korridoret energjetike, rrugët detare ushtarake dhe tregtare, si dhe me arkitekturën e sigurisë së Evropës Juglindore. Në këtë kuptim, Shqipëria nuk është pjesë e sigurisë amerikane vetëm në Ballkan, por edhe një komponent i rëndësishëm i sigurisë së Mesdheut Lindor dhe të Evropës në tërësi.

Kosova: interes strategjik amerikan dhe hapësirë operative e sigurisë së NATO-s
Republika e Kosovës përfaqëson ndoshta rastin më domethënës të angazhimit strategjik amerikan në Evropë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Pavarësia e Kosovës nuk ishte thjesht një akt politik apo juridik, por një projekt strategjik i drejtpërdrejtë i SHBA-së për ndërtimin e një rendi të qëndrueshëm dhe paqësor në Ballkan.

Edhe pse Kosova ende nuk është anëtare formale e NATO-s, ajo është nën ombrellën e drejtpërdrejtë të Aleancës përmes KFOR-it, partner strategjik i Shteteve të Bashkuara dhe e integruar de facto në arkitekturën euroatlantike të sigurisë. Kosova është hapësira ku rendi euroatlantik mbrohet në terren, jo vetëm në deklarata politike. Prania e vazhdueshme amerikane dhe e NATO-s e shndërron Kosovën në një pikë kyçe të stabilitetit, parandalimit strategjik dhe sigurisë rajonale.

Trojet shqiptare si korridor i stabilitetit euroatlantik
Hapësira shqiptare në Ballkan – Shqipëria, Kosova dhe shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi dhe Luginën e Preshevës – përbën një korridor gjeopolitik stabiliteti, i orientuar qartazi dhe natyrshëm drejt Perëndimit. Ky realitet ka rëndësi të veçantë strategjike për SHBA-në, sepse krijon një zonë homogjene pro-perëndimore, pengon depërtimin e ndikimeve destabilizuese dhe përforcon sigurinë rajonale përmes bashkëpunimit ndërshqiptar në kuadër të NATO-s.

Shqiptarët, si faktor politik, shoqëror dhe demografik, janë sot forca më e qëndrueshme dhe më konsekuente pro-amerikane në Ballkan, duke përfaqësuar një kapital strategjik afatgjatë për interesat euroatlantike në rajon.

NATO, SHBA dhe boshti shqiptar i sigurisë
Integrimi i plotë i Shqipërisë në NATO dhe integrimi de facto i Kosovës në arkitekturën e Aleancës kanë krijuar një bosht shqiptar të sigurisë euroatlantike. Ky bosht shtrihet nga Adriatiku në brendësi të Ballkanit dhe përbën një vijë strategjike të interesit amerikan.

Në këtë konfigurim, Shqipëria vepron si anëtare aktive dhe kontribuese e NATO-s, Kosova si partner strategjik dhe hapësirë operative e Aleancës, ndërsa hapësirat shqiptare në rajon shfaqen si faktor stabiliteti dhe jo si burim krizash. Kjo e bën boshtin shqiptar të pazëvendësueshëm në strategjinë amerikane për Ballkanin dhe Mesdheun.

Mesazhi strategjik: Shqipëria dhe Kosova jashtë çdo pazari gjeopolitik
Në një epokë rivalitetesh globale dhe përpjekjesh për rishpërndarje të sferave të ndikimit, Shqipëria dhe Kosova janë jashtë çdo pazari gjeopolitik. Ato janë pjesë e kampit perëndimor dhe e interesave strategjike amerikane në mënyrë të qartë, të qëndrueshme dhe të pakthyeshme.

Pikërisht për këtë arsye, kufijtë e Republikës së Kosovës janë të paprekshëm, sovraniteti i Shqipërisë është i garantuar dhe orientimi euroatlantik i hapësirës shqiptare është i përhershëm dhe i panegociueshëm.

Roli i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës
Gazeta “Dielli”, si zë historik i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ka një rol të veçantë në artikulimin, ruajtjen dhe përforcimin e këtij boshti strategjik. Diaspora shqiptare ka qenë dhe mbetet një urë lidhëse jetike midis interesave kombëtare shqiptare dhe politikës amerikane.

Shqipëria, Kosova dhe trojet shqiptare nuk janë thjesht pjesë e hartës së Ballkanit. Ato janë pjesë integrale e hartës strategjike të SHBA-së dhe NATO-s. Ky realitet nuk është i përkohshëm, por rezultat i një orientimi historik, politik dhe strategjik të qartë dhe të qëndrueshëm. Në këtë kuptim, hapësira shqiptare përfaqëson sot një nga pikat më të sigurta të rendit euroatlantik në Evropë dhe, si e tillë, do të mbetet për një kohë të gjatë – ndoshta përgjithmonë – pjesë ekskluzive e interesave strategjike amerikane në Evropë dhe më gjerë.

MORGENAVISEN (1931) / RRËFIMI I PIKTORIT HUNGAREZ MÁRTON HOSSZÚ : “GJASHTË JAVË NË OBORRIN MBRETËROR TË SHQIPËRISË PËR TË REALIZUAR PORTRETIN E MBRETIT ZOG I…”

December 23, 2025 by s p

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 23 Dhjetor 2025

Gazeta norvegjeze “Morgenavisen” ka botuar, të shtunën e 8 gushtit 1931, në faqen n°10, rrëfimin e piktorit hungarez Márton Hosszú rreth vizitës së tij gjashtë javore asokohe në oborrin mbretëror të Shqipërisë, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Në oborrin e Mbretit të Shqipërisë.

Mbreti Zog është një mik i vërtetë i popullit të tij — Një mbretëri po modernizohet.

Burimi: Morgenavisen, e shtunë, 8 gusht 1931, f. 10

Një piktor i famshëm hungarez, Márton Hosszú, ka qenë mysafir i mbretit shqiptar për gjashtë javë në pallatin e Tiranës.

Mbreti Zog e ftoi Hosszún-ë, i cili ishte në një udhëtim studimor në Romë, të qëndronte në pallatin e tij sepse dëshironte që t’i pikturojë portretin e tij.

Hosszú është kthyer tashmë në shtëpi në Budapest dhe ka shkruajtur në një gazetë vjeneze rreth vizitës së tij në Shqipëri :

“Udhëtimi nga Roma në Tiranë zgjati pesë ditë. Isha i përgatitur të njihesha me një bej, kultura e të cilit ishte në rënie. Aq më e madhe ishte habija ime kur zbulova se Tirana është një qytet plotësisht modern.

Lagje të tëra që më parë e kishin shpërfytyruar qytetin tani u shembën dhe në vend të ndërtesave të vjetra u ngritën ndërtesa banimi të bukura dhe moderne. Është pothuajse e pabesueshme se si është zhvilluar Tirana në dy vitet e fundit. Kudo që të shikosh, syri të has në bulevarde të reja, rrugë të gjera e të pastra. Dhe shumica e shtëpive të një qyteti të madh do ta kishin zili Tiranën e vogël.

Rindërtimi ende nuk ka përfunduar. Jo vetëm në Tiranë, por në të gjitha qytetet e vendit mbizotëron një ethe e vërtetë ndërtimi.

Rrugët kombëtare po shtrohen me makadam. Kudo sheh stacione elektrike të ndërtuara rishtazi, të cilat furnizojnë të gjithë vendin me energji elektrike. I gjithë sistemi telegrafik dhe telefonik po modernizohet.

Mjetet e transportit janë të përshtatshme dhe në përputhje me kërkesat moderne. Ky vend është mjaft i ri për të huajt. Kishte ende pak turistë. Rrjeti hekurudhor është zgjeruar ndjeshëm, janë hapur miniera të reja dhe së fundmi është zbuluar një burim, uji i të cilit thuhet se ka të njëjtat veti si uji i Karlovy Vary-t.

Gjatë gjashtë javëve që qëndrova në Shqipëri, u përuruan një spital i ri dhe tre shkolla.

Mbreti Zog I ishte një sundimtar i vendosur dhe energjik, e gjithë jeta e të cilit ishte e orientuar drejt qëllimit për ta bërë Shqipërinë një shtet modern kulturor.

Mbreti, i cili është 37 vjeç, gëzon simpati të sinqertë në të gjitha rrethet. Të gjithë dinë ta vlerësojnë atë.

Ai është një njeri i arsimuar. Ai nuk është vetëm një sundimtar në kuptimin më fisnik të fjalës, por edhe një mik i vërtetë i popullit të tij.

Kur mbërrita në Tiranë, u takova me ministrin e oborrit Ekrem Bej Libohovën, i cili më priti me një mirësjellje të jashtëzakonshme dhe më shoqëroi deri në pallatin mbretëror.

Pallati është një ndërtesë njëkatëshe me dritare të larta, të gjera dhe të harkuara. Nga jashtë, nuk të jep përshtypjen e një rezidence mbretërore. Pallati është dekoruar në mënyrë madhështore. Mobilje të çmuara antike janë të ndërthurura me orendi moderne.

Madhëria e Tij më doli menjëherë përpara. Mbreti lë një përshtypje shumë dinjitoze dhe fisnike. Lëvizjet e tij të qeta e të matura, i gjithë paraqitja e tij e jashtme, nuk mund të mos lënë një përshtypje të fortë tek ai që qëndron përballë tij.

Mbreti Zog është një burrë i pashëm dhe interesant. Fytyra e tij rrezaton inteligjencë të lartë. Njëkohësisht tiparet e tij janë të mbushura me energji.

Ai flet rrjedhshëm gjermanisht, anglisht, frëngjisht dhe italisht. Biseda e tij është rrezatuese.

Pothuajse çdo ditë mbreti pozonte për mua, shpesh për orë të tëra, por ai kurrë nuk e humbi durimin.

Ndërsa pikturoja, bisedonim për probleme nga më të ndryshmet. Është karakteristike për shijen e mirë të këtij sundimtari që ai nuk dëshironte të pikturohej me uniformë ushtarake dhe me dekorata.

Madhëria e Tij fliste me dashuri për temat artistike. Ai më tregoi se kishte njohuri të thella për thesaret artistike të shumicës së muzeve evropiane.

Portreti im i mbretit fitoi miratimin e tij të plotë dhe ai më dha detyrën të pikturoja edhe nënën e tij.

Nëna Mbretëreshë jeton në një shtëpi, shumë të zakonshme dhe të mobiluar thjesht, me pesë vajzat e saj dhe nipin e saj shtatëvjeçar.

Motrat e mbretit janë janë bukuri tipike me prejardhje të pastër shqiptare, të cilat kanë marrë një arsim të plotë.

Shqiptarët janë gjithashtu një popull i mrekullueshëm, mikpritës dhe gjithmonë të gatshëm për të ndihmuar.

Qëndrimi im në Tiranë nuk do të më dalë kurrë nga kujtesa.”