Çfarë është një peizazh tingullor?

January 21, 2026 by s p

Dr. Afrim Shabani/

Le ta fillojmë me një pyetje të thjeshtë, por thellësisht filozofike: çfarë dëgjojmë, kur mendojmë se po dëgjojmë muzikë? A dëgjojmë vetëm tinguj të organizuar, apo dëgjojmë një vend, një kohë, një mënyrë jetese? Pikërisht këtu hyn në lojë koncepti i peizazhit tingullor – soundscape – një ide që na fton të mendojmë muzikën jo si një objekt të izoluar, por si një shfaqje kulturore e rrënjosur në hapësirë, histori dhe përvojë njerëzore.

Një peizazh tingullor lind nga tri elemente të pandashme: mjedisi ku prodhohet tingulli, vetë tingulli si material akustik dhe domethënia që komuniteti ia atribuon atij. Muzika, në këtë kuptim, nuk është vetëm art; ajo është dëshmi. Është një dokument i gjallë që udhëton nëpër male, fusha, qytete dhe epoka, duke lidhur hapësira të largëta dhe njerëz që ndoshta nuk janë takuar kurrë.

Merrni si shembull këngët e fytit nga Azia e Brendshme, të cilat për dekada me radhë u konsideruan lokale, madje periferike. Sot, ato dëgjohen në sallat më prestigjioze të botës, duke provuar se një peizazh tingullor nuk mbetet kurrë i mbyllur. Ai lëviz, transformohet dhe rinegociohet vazhdimisht, duke hyrë në dialog me teknologjinë, globalizimin dhe shijet e reja estetike.

Por le të afrohemi pak më pranë nesh.

Edhe muzika shqiptare është një peizazh tingullor i thellë dhe kompleks. Ajo nuk mund të kuptohet jashtë kontekstit të terrenit, gjuhës dhe jetës shoqërore që e ka prodhuar. Iso-polifonia e Jugut nuk është thjesht harmoni vokale; ajo është frymëmarrje kolektive, organizim social dhe filozofi bashkëjetese. Kënga epike e Veriut nuk është vetëm narrativë heroike; ajo është jehonë e maleve, e kullave, e dimrave të gjatë dhe e kodeve të nderit. Edhe këngët urbane të qyteteve shqiptare bartin brenda tyre ritmin e jetës qytetare, ndikimet osmane, mesdhetare dhe perëndimore, duke krijuar një identitet akustik të dallueshëm.

Në këtë kuptim, muzika shqiptare nuk është statike. Ajo ka udhëtuar me emigrantët, është regjistruar, është riformësuar dhe është kthyer sërish në atdhe në forma të reja. Peizazhi i saj tingullor është zgjeruar, por nuk është zhdukur. Përkundrazi, ai ka fituar shtresa të reja kuptimi.

Dhe kjo na çon në një përfundim të rëndësishëm: peizazhet tingullore nuk janë kurrë të ngrira në kohë. Ato janë gjithmonë në lëvizje. Ndryshojnë me teknologjinë, me migrimin, me mënyrën se si njerëzit dëgjojnë dhe interpretojnë botën përreth tyre. Por, edhe kur ndryshojnë, ato ruajnë një bërthamë identitare që i lidh me origjinën e tyre.

Si studiues, pedagogë apo thjesht dëgjues të vëmendshëm, detyra jonë nuk është vetëm të dëgjojmë tingullin, por të lexojmë peizazhin që ai përfaqëson. Sepse në fund të fundit, kur dëgjojmë muzikë, ne po dëgjojmë historinë e njerëzve që e kanë krijuar atë.

Dhe kjo, ndoshta, është forma më e thellë e dëgjimit.

Populli dhe trojet shqiptare në gjeopolitikën e re euro-atlantike

January 21, 2026 by s p

Prof. Dr. Muhamet Racaj

Gjeneral-Major në pension

Profesor universitar

Ekspert i sigurisë dhe gjeopolitikës/

Në kontekstin e transformimeve të thella gjeopolitike që po përshkruam — largimi i SHBA-së nga Evropa, kriza ekzistenciale e BE-së, rritja e konflikteve hibride, asimetrike dhe potencialisht klasike — vendi i popullit dhe i trojeve shqiptare është shumëdimensionale dhe e ndikuar nga disa faktorë kyç:

1 Siguria kombëtare dhe mbrojtja

Trojet shqiptare — Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut (me popullsi shqiptare), Mali i Zi (me komunitet të madh shqiptar) dhe lugina e Preshevës — janë pjesë e një rajoni strategjikisht të ndjeshëm. Kriza e besueshmërisë së aleancave tradicionale, si NATO, ka një ndikim direkt në stabilitetin e tyre. Mungesa e një mbrojtjeje të besueshme ndërkombëtare rrit rrezikun nga kërcënimet hibride, sulmet kibernetike, destabilizimi politik i brendshëm dhe presioni ekonomik nga aktorë rajonalë dhe globalë.

2 Përplasjet e interesave ndërkombëtare

Rajoni i Ballkanit Perëndimor, ku gjenden trojet shqiptare, është një nyje e rëndësishme tranziti (Korridori 8) dhe ndikimi strategjik. SHBA, Rusia, Kina, dhe në një masë edhe Turqia dhe BE, shikojnë Ballkanin si zonë ndikimi, ku çdo dobësi institucionale ose shpërqendrim politik mund të shfrytëzohet. Në këtë situatë, populli shqiptar shpesh përballet me pasiguri mbi mbrojtjen, investimet dhe perspektivën ekonomike.

Roli i integrimit euro-atlantik

Për popullin dhe trojet shqiptare, integrimi në NATO dhe BE dhe partneriteti me aletin tonë strategjik SHBA-të mbetet ende mburojë kryesore e sigurisë dhe zhvillimit. Megjithatë, ngadalësia e procesit dhe sfidat që lidhen me vetë BE-në në krizë rrezikojnë të zvogëlojnë efektivitetin e këtij integrimi. Kjo krijon një presion të brendshëm për forcimin e kapaciteteve kombëtare të mbrojtjes dhe autonomisë strategjike.

3 Kërcënimet hibride dhe asimetrike

Populli shqiptar është i ekspozuar ndaj luftës hibride dhe asimetrike që zhvillohet në nivel rajonal:

Dezinformimi dhe propaganda për të ndikuar në perceptimin e pushtetit dhe të opozitës;

4 Sulme kibernetike në infrastrukturën shtetërore dhe financiare;

Presione ekonomike dhe energjetike që destabilizojnë vendet e vogla dhe rajonet me minoritete.

Në këtë kontekst, siguria e popullit nuk është vetëm çështje politike, por edhe çështje rezistence kombëtare dhe resiliencë sociale.

Trojet shqiptare si faktor gjeostrategjik

Pozicioni gjeografik i trojeve shqiptare midis Adriatikut dhe Detit Jon, pranë rrugëve kryesore energjetike dhe komunikacionit Ballkan–Evropë i jep rajonit një vlerë strategjike të lartë për aktorët globalë. Çdo dobësi në stabilitetin lokal mund të shfrytëzohet për të rritur presionin mbi BE dhe për të krijuar hapësira ndikimi nga aktorët joevropianë.

5 Konkluzion shkencor

Në këtë gjeopolitikë të re:

Populli shqiptar dhe trojet e tyre janë të ekspozuar, por edhe strategjikisht të rëndësishme.

Siguria e tyre është e ndërlidhur ngushtë me stabilitetin e BE-së dhe besueshmërinë e aleancës transatlantike.

Përballë krizës së sigurisë tradicionale dhe kërcënimeve hibride, autonomia strategjike, kapacitetet kombëtare dhe bashkëpunimi rajonal janë elemente kyç për mbrojtjen e popullit dhe integritetit të trojeve shqiptare.

Pa një politikë aktive dhe të koordinuar euro-atlantike, trojet shqiptare mund të shndërrohen nga faktor stabiliteti në zonë vulnerabiliteti.

Skema Strategjike – Trojet Shqiptare në Gjeopolitikën e Re Euro-Atlantike

ELEMENTI GJEOPOLITIK	PËRSHKRIMI	RREZIKU/NDIKIMI MBI TROJET SHQIPTARE
Kriza e BE-së	Dobësimi i unitetit dhe efektivitetit të Bashkimit Evropian	Ulet besueshmëria e mbrojtjes kolektive; shtete të ndara në Ballkan më të ekspozuara. Konflikti për integrimin euro-atlantik; vendime të ngadalta për mbështetje ushtarake.
Distancimi i SHBA-së	Fokus i Amerikës tek interesat dhe fuqia, jo rendi ndërkombëtar	Rrezik për braktisje strategjike; varësia e Evropës nga SHBA-ja bëhet problem. Politika amerikane për Arktikun/Grenlandën; mosndihma direkte ndaj BE-së në krizë.
Kërcënimet hibride	Dezinformim, sulme kibernetike, ndikim në politikën e brendshme	Dobëson stabilitetin politik dhe perceptimin publik; rrit tensionet etnike. Fushata dezinformimi kundër qeverive lokale; manipulimi i zgjedhjeve lokale.
Kërcënimet asimetrike	Presion ekonomik, energjetik dhe diplomatik	Kufizimi i veprimit të shteteve të vogla; varësia nga burimet strategjike. Presion mbi Shqipërinë/Kosovën për politika të caktuara; manipulim tregtar ose energjetik.
Rreziku i përplasjes klasike SHBA–BE	Konflikt i drejtpërdrejtë mbi interesat strategjike (p.sh. Grenlanda)	Trojet shqiptare mund të bëhen zona influencash ose tranziti; destabilizim rajonal. Scenario ushtarak / bllokada në Arktik, presion mbi Danimarkën si aktor rajonal.

“Skema e Rreziqeve Gjeopolitike mbi Trojet Shqiptare”

ELEMENTI GJEOPOLITIK	PËRSHKRIMI	RREZIKU / NDIKIMI MBI TROJET SHQIPTARE
Kriza e BE-së	Dobësimi i unitetit dhe efektivitetit të Bashkimit Evropian	Ulet besueshmëria e mbrojtjes kolektive; shtete të ndara në Ballkan më të ekspozuara. Konflikti për integrimin euro-atlantik; vendime të ngadalta për mbështetje ushtarake.
Distancimi i SHBA-së	Fokus i Amerikës tek interesat dhe fuqia, jo rendi ndërkombëtar	Rrezik për braktisje strategjike; varësia e Evropës nga SHBA-ja bëhet problem. Politika amerikane për Arktikun/Grenlandën; mosndihma direkte ndaj BE-së në krizë.
Kërcënimet hibride	Dezinformim, sulme kibernetike, ndikim në politikën e brendshme	Dobëson stabilitetin politik dhe perceptimin publik; rrit tensionet etnike. Fushata dezinformimi kundër qeverive lokale; manipulimi i zgjedhjeve lokale.
Kërcënimet asimetrike	Presion ekonomik, energjetik dhe diplomatik	Kufizimi i veprimit të shteteve të vogla; varësia nga burimet strategjike. Presion mbi Shqipërinë/Kosovën për politika të caktuara; manipulim tregtar ose energjetik.
Rreziku i përplasjes klasike SHBA–BE	Konflikt i drejtpërdrejtë mbi interesa strategjike dhe politike	Rrit pasigurinë rajonale; mund të ndikojë në vendimmarrjen e shteteve të Ballkanit Perëndimor dhe të pengojë integrimin euro-atlantik të trojeve shqiptare.

Përfundim

Populli dhe trojet shqiptare ndodhen sot përballë një momenti vendimtar historik, ku gjeopolitika e re euro-atlantike nuk lejon më neutralitet të paqartë, as pritje pasive. Në një Evropë të tronditur nga krizat e sigurisë, rikthimi i rivaliteteve të mëdha dhe erozioni i rendit liberal, çështja shqiptare nuk është më thjesht temë identitare, por pjesë e drejtpërdrejtë e arkitekturës së sigurisë rajonale dhe euro-atlantike. Trojet shqiptare, të shpërndara në disa shtete por të lidhura nga interesa jetike të përbashkëta, mbeten një faktor stabiliteti vetëm nëse janë të ankoruara fort në strukturat euro-atlantike.

Thënia e Ismail Qemalit se “fati i popujve të vegjël del nga dyert e tragjedive të mëdha” tingëllon sot më aktuale se kurrë. Historia evropiane shpesh ka prodhuar tragjedi për shqiptarët – nga copëtimet territoriale, te përjashtimi nga vendimmarrjet strategjike dhe tolerimi i padrejtësive historike. Megjithatë, gjeopolitika aktuale ofron një dritare reale për të mos qenë më objekt i zhvillimeve, por subjekt aktiv i tyre.

Partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbetet boshti kryesor i orientimit të duhur historik të shqiptarëve. Ky orientim nuk është vetëm zgjedhje politike, por domosdoshmëri ekzistenciale për sigurinë, sovranitetin dhe perspektivën e qëndrueshme të trojeve shqiptare. Përfshirja në NATO, forcimi i kapaciteteve shtetërore të sigurisë dhe harmonizimi i politikave me botën euro-atlantike janë garancia e vetme që tragjeditë e së kaluarës të mos përsëriten në forma të reja.

Në këtë kontekst, e ardhmja e popullit shqiptar në gjeopolitikën e re euro-atlantike varet nga qartësia strategjike, uniteti politik dhe vetëdija se historia nuk fal hezitimin. Shqiptarët janë sot në drejtimin e duhur, por sfida mbetet që kjo rrugë të përkthehet në ndikim real, siguri afatgjatë dhe konsolidim të plotë në kampin

Analizë strukturore e sovranitetit, krizës së konsolidimit shtetëror dhe implikimeve gjeopolitike

January 21, 2026 by s p

Prof.Dr.Fejzulla BERISHA/

1. Kuadri teorik: Koncepti i “shtetësisë së papërfunduar” (Unfinished Statehood)

Në teorinë bashkëkohore të shtetit dhe marrëdhënieve ndërkombëtare, nocioni unfinished statehood përdoret për të përshkruar entitete politike që, ndonëse zotërojnë atributet formale të shtetësisë – territor të përcaktuar, popullsi rezidente, institucione shtetërore dhe një nivel njohjeje ndërkombëtare – nuk kanë arritur ende konsolidimin substancial të sovranitetit në dimensionin juridik, territorial, funksional dhe normativ.

Ky koncept ndërthuret drejtpërdrejt me tri paradigma teorike themelore:Sovraniteti i fragmentuar (fragmented sovereignty),Shtetndërtimi post-konfliktual (post-conflict state-building),Mbikëqyrja ndërkombëtare e tranzicionit institucional (international tutelage).

Ballkani Perëndimor përfaqëson një laborator empirik unik, ku këto modele bashkëjetojnë në forma hibride, duke prodhuar shtete me legjitimitet formal, por me kapacitete të kufizuara funksionale, politike dhe institucionale.

2. Kosova: Sovranitet i kushtëzuar dhe shtetësi e mbikëqyrur funksionale

Republika e Kosovës përfaqëson një rast paradigmatik të shtetësisë nën mbikëqyrje ndërkombëtare (statehood under international supervision). Edhe pse e njohur nga mbi 100 shtete anëtare të komunitetit ndërkombëtar, sovraniteti i saj mbetet i kushtëzuar në tri dimensione strukturore.

a) Dimensioni ndërkombëtar

Mungesa e anëtarësimit në Organizatën e Kombeve të Bashkuara dhe në organizata strategjike multilaterale si UNESCO, INTERPOL dhe agjenci të tjera globale kufizon subjektivitetin e plotë juridik ndërkombëtar, kapacitetin diplomatik dhe fuqinë negociuese të shtetit të Kosovës.

b) Dimensioni territorial dhe i sigurisë

Prania e vazhdueshme e misioneve ndërkombëtare të sigurisë, së bashku me sfidat e kontrollit efektiv shtetëror në veriun e Kosovës, krijojnë një realitet të sovranitetit territorial të pjesshëm (partial territorial sovereignty), duke ndikuar drejtpërdrejt në funksionalitetin e autoritetit shtetëror.

c) Dimensioni funksional dhe politik

Varësia strukturore nga dialogu i ndërmjetësuar ndërkombëtarisht me Serbinë dhe presioni diplomatik mbi vendimmarrjen e brendshme prodhojnë një formë të sovranitetit politik të kushtëzuar, ku autonomia strategjike e shtetit mbetet e kufizuar.

Në aspektin teorik, Kosova përfaqëson një shtet me legjitimitet ndërkombëtar të pjesshëm, por me një proces konsolidimi institucional ende në fazë tranzitore.

3. Serbia: Krizë e sovranitetit normativ dhe paradoks i orientimit strategjik

Serbia, ndryshe nga Kosova, nuk përballet me krizë të njohjes ndërkombëtare, por me një krizë të thellë të sovranitetit normativ, demokratik dhe strategjik.

Kjo krizë manifestohet në tri nivele kryesore:Refuzimi sistematik për të pranuar realitetin juridik dhe politik të pavarësisë së Kosovës, duke ruajtur një narrativë shtetërore revizioniste dhe destabilizuese.Ambivalenca strategjike ndërmjet procesit të integrimit evropian dhe ndërtimit të aleancave me aktorë autoritarë joperëndimorë.Dobësimi i standardeve demokratike dhe konsolidimi i fenomenit të kapjes së institucioneve publike (state capture).

Serbia ndodhet kështu në një paradoks strukturor: formalisht sovrane, por politikisht e bllokuar në një model shtetëror të orientuar nga e kaluara dhe nga interesat e ngushta të elitave politike.

4. Bosnja dhe Hercegovina: Shtetësi e fragmentuar funksionalisht

Bosnja dhe Hercegovina përfaqëson rastin më ekstrem të një shteti me sovranitet formal, por me kapacitete minimale funksionale.

Arkitektura kushtetuese e Marrëveshjes së Dejtonit ka prodhuar:Fragmentim institucional vertikal dhe horizontal,Dobësim kronik të autoritetit shtetëror qendror,Polarizim të përhershëm etnopolitik.

Prania e Përfaqësuesit të Lartë Ndërkombëtar dhe përdorimi i kompetencave të tij ekzekutive dëshmojnë se Bosnja vazhdon të funksionojë si një protektorat i pjesshëm funksional, me sovranitet praktikisht të kufizuar.

5. Implikimet rajonale dhe ndërkombëtare

Ekzistenca e tri shteteve me shtetësi të papërfunduar krijon pasoja sistemike për stabilitetin rajonal dhe arkitekturën e sigurisë evropiane:Gjeneron vakuum institucional dhe politik,Zgjeron hapësirën për rivalitete gjeopolitike dhe ndikime të jashtme,Pengon procesin e integrimit evropian dhe ndërtimin e sigurisë kolektive.

Nga perspektiva teorike, kjo situatë konfirmon tezën se demokratizimi pa konsolidim të sovranitetit mbetet një proces i brishtë, i pasigurt dhe potencialisht reversibël.

6.Ballkani si hapësirë e tranzicionit të zgjatur shtetëror

Ballkani Perëndimor vazhdon të funksionojë si një rajon i “tranzicionit të përhershëm shtetëror”:Kosova përballet me sfidën e konsolidimit të sovranitetit ndërkombëtar dhe funksional,Serbia me krizën e legjitimitetit normativ dhe orientimit strategjik,Bosnja me paralizën strukturore institucionale.

Pa një qasje të re strategjike ndërkombëtare të orientuar drejt konsolidimit real institucional dhe zgjidhjeve përfundimtare politike, këto shtete rrezikojnë të mbeten të bllokuara në një cikël të pafund tranzicioni.

Krahasime ndërkombëtare: Modele globale të shtetësisë së papërfunduar

Irlanda e Veriut: Stabilitet përmes kompromisit institucional

Marrëveshja e së Premtes së Mirë (1998) demonstroi se stabiliteti politik nuk kërkon domosdoshmërisht sovranitet absolut, por ndërtimin e:mekanizmave përfaqësues gjithëpërfshirës,ndarjes funksionale të pushtetit,garancive ndërkombëtare të besueshme.

Qipro: Sovranitet juridik dhe ndarje territoriale de facto

Rasti i Qipros pasqyron kontradiktën ndërmjet sovranitetit formal dhe realitetit territorial, duke demonstruar rrezikun e institucionalizimit të ndarjeve afatgjata — një paralajmërim i drejtpërdrejtë për Kosovën.

Palestina: Shtetësi në pritje (State-in-Waiting)

Rasti palestinez dëshmon se njohja ndërkombëtare pa kontroll efektiv territorial dhe pa unitet institucional nuk garanton funksionalitet shtetëror dhe stabilitet afatgjatë.

Timori Lindor: Model tranzicioni i suksesshëm

Timori Lindor përfaqëson shembullin më pozitiv të kalimit nga administrimi ndërkombëtar në sovranitet të plotë përmes:transferimit gradual të kompetencave,ndërtimit të kapaciteteve vendore,integrimit të qëndrueshëm në sistemin ndërkombëtar.

Ky model mbetet referencë teorike dhe praktike për Kosovën.

Sintetizim krahasues

Ballkani përfaqëson një kombinim unik të:sovranitetit të kushtëzuar,fragmentimit territorial,krizës normative shtetërore.

Ndryshe nga rastet globale, rajoni vuan nga mungesa e një arkitekture të qëndrueshme ndërkombëtare për zgjidhje përfundimtare politike dhe institucionale.

Shtetësia e papërfunduar nuk është fenomen ekskluziv ballkanik, por Ballkani mbetet rast specifik për shkak të:trashëgimisë konfliktuale historike,rivaliteteve të thella gjeopolitike,mungesës së konsensusit politik të brendshëm.

Për Kosovën, sovraniteti i plotë kërkon funksionalitet institucional dhe integrim të pakthyeshëm ndërkombëtar.

Për Bosnjën dhe Serbinë, reformat strukturore dhe pranimi i realiteteve politike përbëjnë parakusht themelor për stabilitet afatgjatë dhe paqe të qëndrueshme në rajon.

Arti popullor në kryeqytet si ajerngopja në malet e larta

January 21, 2026 by s p

Aleksandër Çipa/

Arti popullor, sidomos dhe ai qytetar, në kohën e kësaj shoqërie, të krijon atë lehtësim ajerngopes që të shkaktojnë lartësitë në malet e natyrës.

Asosacionin dhe perceptimin e mishërimit të identitetit tënd kombëtar, si asgjë tjetër ta dhuron dhe të ben rob jo pengmbajtës por bukurisht pushtues, pikërisht ky art.

Nata premierë e Asamblit Shtetëror të Këngëve dhe Valleve Popullore “Ku ka si Tirona” shumëkujt që pati rastin ta përcjellë, sidomos të huajve apo turistëve të rastësishëm, u ploteson dicka qe nuk gjendet guide me e mire per tua rrefyer. Kenget dhe vallet e Tiranes te bindin per nje metropol qe ekziston ne kete forme, por nuk ekziston si deshmi urbane apo arkitekturale sikunder jane kryeqytetet e rajonit e me gjetke….

Urime kesaj trupe qe fatmiresisht ka mbetur, pamvaresisht se ndjell frike cilesimi “ shteteror”!…. Kjo eshte trupe e thesareve dhe visareve te etnokultures dhe sidomos etnofolklorit, te cilat i sjell cilesisht dhe me elegancen e profesionisteve te adhurueshem.

Urime drejtuesit te kesaj trupe qe eshte institucion gjallues! Urime kompozitorit dhe drejtuesit artistik, Mjeshter Sokol Marsi!!

Kostumografia, atmosfera melodite dhe eleganca me gjithe artin e selektuar koreografik nga mjeshtri Genci Kastrati, jane shumeçka e kristalte qe kemi ne institucionin aq te dashur popullor. Ky institucion qe na ka mbetur dhe (lusim Zotin te mbetet), si karakoll i fundit i artit dhe muzikes kombetare ne kete Shqiperi qe mpaket e mpaket nga shpirti dhe shtohet nder shume te keqia…!

“Pjesëmarrja në Bordin e Paqes, vlerësim dhe pëgjegjësi e shtuar për RSh”

January 21, 2026 by s p

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Sigurisht po e ndjek me interes dhe përgjegjësi të shtuar “debatin e ethshëm” që vijon në Tiranë mbi: “ngritjen e Bordit (Trump) të Paqes, si dhe ftesën e adresuar Kryeministrit të RSh”. Në pamundësi t’ju përgjigjem çdo studio-TV të interesuar, në vijim gjeni përmbledhje strategjike rreth rrethanave, peshës dhe mesazheve gjeopolitike që mbart ngritja e këtij Bordi (BP), jo vetëm për Lindjen e Mesme, por mbarë botën, Ballkanin Perëndimor, përfshi interesat kombëtare (RSh/Kosovës):

Konsiderata, pesha dhe mesazhe gjeopolitike që mbart ngritja e Bordit të Paqes:

Përtej kakofonisë së mirë-ushqyer edhe nga Chat-GPT mes të gjithëditurve dhe kudo-gjendurve në studiot televizive, për këdo që dëshiron qartësi strategjike rreth BP, do mjaftonte linku i posaçëm (https://en.wikipedia.org/wiki/Board_of_Peace), ku gjendet informacion i mjaftueshëm mbi: “Historikun; Referencat, Vizionin (mekanizëm ndërkombëtar i mandatuar nga Rezoluta e OKB), Misionin, Strukturën dhe ftesat e drejtuesit/Donald Trump, për bashkë-themeluesit e Bordit të Paqes. Ndërsa për këdo që nuk do të ushqehet me spekulime politike, dezinformime apo dhe “deep fake” nga armiq potencialë, në vijim gjeni analizë bazuar në link-un e sipërcituar si dhe konfirmuar nga Shtëpia e Bardhë:

Bordi i Paqes as nuk është menduar si mekanizëm i përfaqësimit burokratik, përkundrazi, bazohet në projektin Trump-2 si një Institucion me peshë vendimmarrëse, dhe të mirë-integruar me fuqinë ushtarake të ShBA-ve, me mision: “imponimin e paqes në Lindjen e Mesme si dhe zgjidhjen e konflikteve globale”.

Megjithëse ngritja e BP bazohet në “Rezolutën 2803 të Këshillit të Sigurimit, 11/2025”, në fakt Presidenti Trump po tejkalon krizën e pafuqisë burokratike të OKB/1945. Për ta ilustruar këtē do mjaftonin: “gjenocidi i Srebrenicës në 1995 dhe i Kosovës në 1999 nga makineria kriminale e Millosheviçit; 22 vite negociata diplomatike, rezoluta apo lutje ndaj Ajatollahut të Iranit për ndalimin e programeve bërthamore; agresioni ushtarak i Rusisë ndaj Ukrainës etj”. Ndërsa për “revoltën” për axhensorin, mikrofonin dhe rezervat e Presidentit Trump ndaj OKB-së, sjell në kujtesë refuzimin turpërues që Trump i bëri “ofertës tinëzare” të Putinit për të ndërmjetësuar me Ajatollahun e Iranit, apo pëgjigjen me vepra se: “as i shkonte në mend të merrte leje nga KS” për prangosjen e Maduros, i cili e kishte kthyer Venezuelën në parajsën ruso-kineze dhe të narkoterrorizmit, duke kërcënuar sigurinë dhe interesat e ShBA-ve si dhe jetën e amerikanëve !

Gjithësesi BP nuk u përzgjodh brenda javës, por si vijimësi e përpjekjeve të Presidentit Trump: “për ta bërë jo vetëm më të fortë Amerikën, por edhe superfuqi të pakonkurueshme për paqen, stabilitetin dhe rendin global”. Kështu, kujtojmë se në mbrëmjen para Samitit të Paqes në Sharm el-Sheikh (13 tetor 2025), Trump deklaroi se: “lufta ka mbaruar dhe se BP do të formohet së shpejti”! Në fillim të 2026, Shtëpia e Bardhë konfirmoi se ish-koordinatori special i OKB-së për Lindjen e Mesme, z. Nickolay Mladenov (aktualisht drejtor ekzekutiv i BP). Ndërsa më 15 janar 2026 Presidenti Trump shpalli ngritjen e Bordit, si dhe një listë me kryetarë shtetesh që u kishte dërguar ftesa për t’u bashkuar në ditën e konstituimit zyrtar të BP.

Ngritjen e BP e gjej po ashtu në një linjë me konceptin e Trump: “Paqe nëpërmjet Forcës”, qasje që imponoi armëpushimin mes Izraelit dhe Hamasit si dhe u demonstrua në prangosjen e Maduros dhe sulmit/ndëshkimit shëmbullor ndaj bazave bërthamore të Iranit, që do shërbejnë edhe si “mesazhe të fuqisë shkatërrimtare të ShBA-së ndaj Putinit, Kim Jong-ut etj., nëse guxojnë të kërcënojnë interesat e ShBA-së apo të ndonjërit prej 32 vendeve anëtare”.

Po ashtu vlerësoj se ftesat e adresuara nga Presidenti Trump, nuk janë mbështetur në parimet e gjithëpërfshirjes burokratike, as në renditje alfabetike të kryetarëve të 193, 100 apo 50 shteteve. Në të vërtet është një listë e mirëmenduar me udhëheqës vendesh që kanë besueshmëri strategjike, peshë vendimmarrëse, eksperiencë dhe impakt për paqen në Lindjen e Mesme, si dhe për zgjidhjen e konflikteve rajonale apo globale. Konkretisht, në faqen zyrtare të Shtëpisë së Bardhë, si bashkë-themelues të BP-së janë ftuar 20 kryetarë shtetesh, përkatësisht të RSh-së, Argjentinës, Australisë, Brazilit, Kanadasë, UK, Qipros, Egjiptit, Hungarisë, Indisë, Italisë, Greqisë, Jordanisë, Pakistanit, Turqisë, Rusisë etj (lista po përditësohet, por në rastin më të mirë nuk pritet të kalojë 30 shtete nënëshkruese).

Pavarësisht se në parim çdo përfaqësim ka kosto (fee), për ta qartësuar spekulimet mbi “çmimin e karriges” po citojmë reagimin e Shtëpisë së Bardhë: “Nuk ekziston asnjë kërkesë e ShBA-së për të kontribuar 1 miliard dollarë” duke shtuar se: “nëse një vend kontribuon 1 miliard dollarë, fiton statusin e anëtarit të përhershëm, në vend të anëtarësimit me afat 3-vjeçar”.

Vlerësim, privilegj dhe përgjegjësi e shtuar për RSh:

Përkundër kujës së pronarëve të kompanisë/opozitës së falimentuar, të refuzuar dhe të neveritur nga mbarë-shqiptarët si dhe përtej fantazive egocentrike të një grushti delikuentësh: “për arrestimin e Ramës në Surrel me Komandot Amerikane si në rastin e Maduros; mos-pjesëmarrjen e PM-RSh në Samitin e Washingtonit 2024; vizitën e ish-Sekretarit Antony Blinken në Tiranë, si dhe ëndrra defiçentësh për qeveri apo ministra teknikë”: “ftesën e Presidentit Trump ndaj Kryeministrit Rama, për të qënë ndër themeluesit e Bordit të Paqes e çmoj jo vetëm vlerësim të merituar dhe mundësi të artë përfaqësimi të RSh në tavolinat e vendimmarrjeve të mëdha, por edhe si përgjegjësi e shtuar ndaj interesave Kombëtare”!

Po ashtu, përzgjedhjen e RSh e gjej edhe si “kundërpërgjigje të mënçur” të Washingtonit zyrtar ndaj mirënjohjes së merituar mbarëkombëtare për: “mbështetjen 114-vjeçare të ShBA-ve për pavarësinë e RSh dhe çlirimin e Kosovës; ndërtimin e demokracisë funksionale, antarësimin në NATO, ngritjen e SPAK, etj”, por edhe kontributeve të RSh mbas 1996, ku: “mbi 1 miliard € si dhe 12 mijë burra dhe gra me uniformë kanë shërbyer krah trupave të USA në Ballkan, Irak, Afganistan, Lindjen e Mesme, Gjeorgji, Ukrainë etj”.

Në të njëjtën kohë, nënvizoj se ftesa e RSh-së në këtë Bord nuk ka ardhur rastësisht dhe as për marrëdhëniet SHBA-RSh në 15 vitet e fundit, por: “si ndër faktorët me besim te të dyja palët në konflikt” (arabët dhe Izraeli). Kujtoj se RSh e ka njohur Palestinën që në 1988; është anëtarësuar në Konferencën Islamike në 1991 (nënshkruar nga R. Alia dhe rikonfirmuar nga S. Berisha në dhjetor 1992) si dhe në 2015, ndër 119 vendet që votuan ngritjen e flamurit Palestinez në OKB. Nga ana tjetër, RSh-ja ka bashkëpunim të shkëlqyer edhe me Izraelin për shkak të “besës humane” në mbrojtje të hebrenjve gjatë Luftës së 2-Botërore si dhe të lobit izraelit pro bombardimeve të Serbisë, për njohjen e Kosovës (nën kujdestarinë e Trump-1), etj.

Thënë sa më lartë, “ftesën nuk e gjej kurrësesi si dhuratë personale për Edi Ramën, as si pasaportë apo mbështetje amerikane për të mbajtur edhe 5 apo 6 mandate pushtetin”. Gjithësesi, nuk mund të mohohet që Z. Rama, për shkak të karizmës editoriale si dhe fuqisë 13-vjeçare të pushtetit: “ka rritur ambiciet dhe peshën e përfaqësimit të interesave të RSh, ndaj edhe konsiderohet ndër aktorët me impakte më shumë se modeste në Lindjen e Mesme, etj”. Njohur këtë, do ta këshilloja Kryeministrin Rama që pjesëmarrjen në Bordin e Paqes të Trump, përveçse si privilegj personal, ta adresojë si një mundësi të artë dhe përgjegjësi shtesë për forcimin e besimit/partneritetit strategjik me USA në mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave gjeopolitike (fatmirësisht të ndërthurura) edhe me të ShBA-ve në NATO, Rajon dhe Mesdhe.

Në përmbledhje, duke përsëritur rëndësinë e pjesëmarrjes në tavolinat e vendimmarrjeve të mëdha, mbetem besimplotë se ngritja e Bordit të Paqes, e mirë-integruar me (super)fuqinë ushtarake të pakonkurueshme të ShBA-ve si dhe nën udhëheqjen e fortë të Presidentit Trump, do të bëjë që: “jo lufta gjakatare, por paqja, rendi global, vlerat e qytetërimit dhe demokracia të triumfojnë mbi neo-nazistët, neo-stalinistët, neo-Millosheviçët, si dhe mbi shtetet dhe organizatat narko-terroriste”. Me këtë rast (dhe përtej transheve partiake), ri-konfirmoj përkushtimin për të vijuar të kontribuoj me eksperiencën dhe përgjegjshmëri në mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave gjeopolitike, si dhe të ardhmërisë euroatlantike të RSh dhe Kosovës.

* Autori: Gjeneral ® Piro Ahmetaj:

Senior Ekspert për Sigurinë dhe Mbrojtjen Kombëtare,

Ballkanit si dhe marrëdhëniet me USA/NATO.